Nieuw-Schoonebeek

Plaats
Dorp
Emmen
Drenthe

nieuw-schoonebeek_volksfeest_kopie.jpg

Tijdens het Volksfeest Nieuw-Schoonebeek staat het dorp 3 dagen lang op zijn kop. Ze leven en werken er dan ook 5 jaar naartoe, want het evenement is maar 1x in de 5 jaar.

Tijdens het Volksfeest Nieuw-Schoonebeek staat het dorp 3 dagen lang op zijn kop. Ze leven en werken er dan ook 5 jaar naartoe, want het evenement is maar 1x in de 5 jaar.

Nieuw-Schoonebeek

Terug naar boven

Status

- Nieuw-Schoonebeek is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Emmen. T/m 1997 gemeente Schoonebeek.

- Onder het dorp Nieuw-Schoonebeek valt ook de buurtschap Middendorp.

Terug naar boven

Naam

Spelling
De officiële spelling van deze plaatsnaam luidt Nieuw-Schoonebeek, met koppelteken dus (zoals het ook op de plaatsnaamborden staat). In de praktijk wordt de plaatsnaam, ook door lokale instellingen, wisselend met en zonder koppelteken geschreven.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Nieuw-Schoonebeek ligt OZO van het dorp Schoonebeek, ZO van het dorp Zandpol, Z van de dorpen Weiteveen en Klazienaveen, ZW van het dorp Zwartemeer, WNW van de plaats Twist in Duitsland, NNO van de plaats Neugnadenfeld in Duitsland en NO van de plaats Emlichheim in Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Nieuw-Schoonebeek 62 huizen met 324 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Tol
Aan de gevel van het pand op Europaweg 9 zit een naambordje 'Oude Tol'. Bewoner Henk Elzing legt in dorpskrant 'Hej 't al heurd', editie juli 2017, uit hoe die vork in de steel zit: "Van 1905 tot 1954 heeft hier een tolhuis gestaan en tot ongeveer 1920 ook nog een tolhek. Het heffen van tol komt uit de middeleeuwen, rond 1800 heeft Napoleon dit verder uitgewerkt zodat er meer structuur in kwam, want er was nogal een wildgroei ontstaan. In 1954 is het tolhuis afgebroken i.v.m. de aanleg van de huidige Europaweg, toen nog Hoofdstraat. Een bewoner van een tolhuis heette tolgaarder, en daarvoor ook wel tollus. Om tolgaarder te worden kon je je inschrijven voor het tolhek, een soort aanbesteding. De hoogste bieder kreeg dan de baan, waardoor je een kleine broodwinning had en onderdak in een woning (het tolhuis). Er mocht op geen enkele andere wijze nering worden gedaan dan alleen tolgaarder en je moest helpen de doorgaande weg te onderhouden.

Enkele anekdotes over het ontduiken van de tol alhier: Groepjes jongeren op de fiets reden weleens langs het voetgangerspad met de melding "de achterste betaalt". Intussen deed de laatste kalm aan en hield een stuk afstand, bleef staan om te betalen en gaf een cent, waarop de tolgaarder vroeg: "En die anderen dan?", waarop het antwoord luidde: "Die ken ik niet." Het omzeilen van de tol kon alleen door vanaf 1000 meter voor of na het tolhek door de weilanden te gaan. Werd je binnen de gestelde grens gesnapt door de veldwachter dan kreeg je een boete. Het tolgebeuren is omstreeks 1920 opgeheven doordat er te veel en te zwaar verkeer langs kwam waardoor de weg werd vernield. Later is er de fietsbelasting gekomen met fietsplaatjes, wat niet erg werd gewaardeerd. Later is de wegenbelasting ingevoerd."

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de op 10-10-2010 opgerichte Historische Vereniging Nei-Schoonebeek, die als doel heeft het beschermen en voor het nageslacht bewaren van de historische schoonheid van Nieuw-Schoonebeek en omgeving en het aanmoedigen van de studie van en het verspreiden van kennis over de plaatselijke geschiedenis. Dit doet zij onder andere door het geven van welstandsadviezen, het organiseren van wandelingen en fietstochten, excursies, lezingen en het publiceren van artikelen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De afgelopen jaren zijn kavelruilen uitgevoerd rond Schoonebeek en Nieuw-Schoonebeek. Dit is ten goede gekomen aan zowel landbouw, waterberging als natuur.

- In 2014 heeft Nieuw-Schoonebeek het 200-jarig bestaan gevierd, met vele evenementen. Die kun je terugzien als je onder de link 'terugscrollt' naar 2014 (er staan nl. ook recentere berichten op die niet met het jubileum te maken hebben).

- "Nieuw-Schoonebeek is door de jaren heen behoorlijk ontdaan van z’n natuurlijke grondstoffen zoals olie en veen. Dit is lang niet altijd ten gunste van het dorpsbeeld en het landschap gebeurd. Ook sluiten de ‘pleisterplaatsen’ rondom het dorp totaal niet op elkaar aan, zodat er een onsamenhangend geheel is. Tot slot zijn er nagenoeg geen ‘recreatieve’ mogelijkheden in en rondom het dorp. Inwoners van Nieuw-Schoonebeek hebben daarom in 2016 de werkgroep ‘Tussen Beek en Veen’ opgericht. De werkgroep gaat in overleg met de betrokken instanties om te kijken welke lokale wensen gerealiseerd kunnen worden in samenhang met de aanleg van Bufferzone Bargerveen Zuid (zie voor dat aspect verder hieronder in het hoofdstuk Landschap etc.).

De werkgroep zou graag de volgende zaken voor het dorp gerealiseerd willen zien: Aansluitende, natuurlijke, belevenis wandel- en fietsroutes in en rondom het dorp; Directe aansluiting vanuit het dorp met het Bargerveen (Klazienaveen / Zwartemeer), Duitsland en Schoonebeek; De oorspronkelijke natuur weer dichter bij het dorp brengen; Mogelijkheden scheppen voor recreatie in en rondom Nieuw-Schoonebeek; Meer bezoekers en recreanten naar het dorp halen (goed voor de economische ontwikkeling, levendigheid en leefbaarheid); Veel speelse (natuur-)elementen rondom het dorp; Een goede samenhang creëren tussen de bestaande ‘pleisterplaatsen’, zoals de ‘Stilteplaats’, ‘De Wilms Boo’, het ‘Oude Kerkhofje’, het ‘Bosje van Rikken Frans’ en de ‘oude kerktoren’; Aanpakken van de grondwaterproblematiek en de wateroverlast in Nieuw-Schoonebeek; Meeliften met en meebeslissen over de te ontwikkelen plannen Bargerveen Zuid; Het Schoonebekerdiep weer een natuurlijk karakter teruggeven." Aldus de werkgroep in dorpskrant Hej 't al heurd, editie mei 2016.

- Sinds het vertrek van Dagcentrum De Beek en in een eerder stadium van de peuterspeelzaal en de bibliotheek uit dorpshuis de Dorpshoeve, is het pand voor een groot deel leeg komen te staan. Slechts jeugdsoos Rumah Pemuda en Tienerwerk huren anno 2017 nog ruimtes in het pand. Dorpsbelangen Nieuw-Schoonebeek heeft daarom middels een enquete in voorjaar 2017 de inwoners opgeroepen om met ideeën en plannen te komen voor een intensiever gebruik van de Dorpshoeve, omdat het pand anders in verhouding te duur wordt voor de eigenaar (de gemeente Emmen) en die het wellicht wil sluiten. En het zou natuurlijk een verlies voor het dorp zijn als dit ontmoetingspunt er niet meer zou zijn.

Er kwamen maar liefst ruim 200 reacties terug. Er waren voorstellen voor onder andere kook- e.a. workshops, schilder- en bloemschikcursussen, kaartavonden, culturele voorstellingen zoals toneel, repair cafés, filmavonden, kinderactiviteiten, een dorpsbibliotheek en een dorpscafé. Tevens wil een groep van ongeveer 50 dorpelingen wel meewerken aan noodzakelijke verbouwingen. De beheergroep gaat in gesprek met partijen die aangegeven hebben wel iets te willen organiseren. De schildercursus is in 2017 al gestart en is een succes. Dorpsbelangen Nieuw-Schoonebeek wil na zomer 2017 een plan van aanpak bij de gemeente indienen. In 2018 zou dan een verbouwing - mede afhankelijk van de aard van de haalbare nieuwe bestemmingen - en heropening beogen plaats te vinden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nieuw-Schoonebeek heeft 1 rijksmonument, zijnde de Wilms' Boô op Europaweg 76.

- De huidige, moderne RK Sint Bonifatiuskerk uit 1967 heeft de vorige kerk uit 1849 vervangen. Een bijzonder gezicht is dat de oude kerktoren uit ca. 1856 er wél naast is blijven staan. De toren is een Provinciaal monument. De kerk heeft nog een eigen parochie, de H. Bonifatiusparochie, maar valt wel onder het samenwerkingsverband (van 5 parochies) Immanuelparochie.

- Niet zozeer visueel of architectonisch maar wel cultuurhistorisch bijzonder is het zeer eenvoudige Kerkhof Buter aan de Europaweg tussen Nieuw-Schoonebeek en Twist, de laatste rustplaats van enkele onbekenden die hier tussen 1824 en 1849 zijn begraven. De begraafplaats valt op in het landschap doordat ze is beplant met bomen. Er zijn geen graftekens. De graven werden slechts gemarkeerd door verhogingen van uitgegraven grond. Het geheel wordt omgeven door een eenvoudig houten hek. Aan de overzijde van de weg bevindt zich een stenen monument dat herinnert aan de mensen die hier zijn begraven.

In 1824 werd door het Koninkrijk der Nederlanden een grenstraktaat gesloten met het Koninkrijk Hannover. Hierdoor verloor de nederzetting Nieuw-Schoonebeek het recht haar doden te begraven op de begraafplaats van Hesepertwist in Emsland. Dit was de reden voor de aanleg van deze noodbegraafplaats. Tot 1849 is hier begraven. In dat jaar wordt deze begraafplaats overbodig, omdat in Nieuw-Schoonebeek toen de (eerste) kerk met begraafplaats in gebruik is genomen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Rumah Live (weekend in juni) is een vrijwilligersorganisatie die jaarlijks een 2-daags feest organiseert. Op de zaterdag betreden muzikale grootheden het podium en de zondag staat in het teken van een gezellig familiefeest.

- Tijdens het Volksfeest Nieuw-Schoonebeek (weekend in juli) staat het hele dorp 3 dagen lang op zijn kop. Maar ja ze leven én niet te vergeten werken (het gaat allemaal niet vanzelf...) er dan ook steeds 5 jaar lang naar toe, want het evenement is namelijk eens in de 5 jaar. De laatste editie was 2015, dus voor de volgende editie is het nog even geduld hebben tot 2020.

- Spelweek Weiteveen / Nieuw-Schoonebeek is een fanatieke groep vrijwilligers die jaarlijks aan het eind van de zomervakantie een week hutten bouwen en spelletjes spelen organiseren voor de kinderen van de basisschool.

- Sinds 2016 is er op een zaterdag in september Folk veur Volk an de gruppe, een folkfestival met unieke sfeer, op een prachtige locatie in het bos naast de pastorie van de RK kerk. - De initiatiefnemers hebben zich laten inspireren door het gelijknamige festival in Oud-Aalden.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De door Historische Vereniging Nei-Schoonebeek uitgezette Fietsroute Emslandkampen en kunst (32 km) gaat o.a. langs de laatste twee van de in totaal 15 Emslandkampen, die hier in de Tweede Wereldoorlog net over de grens hebben gelegen. Het zijn de kampen nr. XIV Bathorn en nr. XV Alexisdorf. Hier staan nog enkele overblijfselen uit die tijd. In Ringe vinden we nog het oude rangeerstation waar de Russische krijgsgevangenen in goederenwagons aankwamen. Russen die de lange en zware reis niet hadden overleefd, werden op boerenwagens geladen en vervoerd naar de massagraven op het Russische kerkhof (Kriegsgräberstätte), waar je ook langskomt. Ook kunstwerken kom je op route tegen zoals de Draaikolk langs het Alte Picardi-kanaal, de Turf Cupola in Neugnadenfeld en het houten looppad in Bathorn. In Neugnadenfeld staat het witte kerkgebouw van de broedergemeenschap de Hernhutters en ook is er een museum.

- Met de vaststelling van het Inrichtingsplan Nieuw-Schoonebeek (2009) staan de mogelijkheden open om de Bufferzone Bargerveen (zie daarvoor ook bij Weiteveen) vrij te maken van agrarisch gebruik en in het overige deel de landbouwkundige structuur door herverkaveling te verbeteren. Ook de gronden voor waterbeheersing en verkeersmaatregelen zullen worden vrijgemaakt. Volgens gedeputeerde landbouw en natuur Rein Munniksma krijgt het Bargerveen met dit inrichtingsplan de bescherming die het verdient. Dat gebeurt volgens de gedeputeerde in combinatie met een zo goed mogelijke landbouwkundige inrichting van de omliggende gebieden.

Het Bargerveen in het zuidoosten van Drenthe is van grote betekenis als levend hoogveen in Nederland. Het Bargerveen heeft rustend en actief hoogveen, droge en vochtige heide en enkele bossen. In het gebied vindt op grote schaal verdroging plaats, waardoor het hoogveen wordt bedreigd. Om dit veen te beschermen wordt een bufferzone van 220 hectare aan de zuidkant van het Bargerveen aangelegd, die ervoor zorgt dat het waterpeil in het gebied beter in balans blijft. Door de realisatie van de bufferzone wordt ook 220 hectare Ecologisch Hoofdstructuur verwezenlijkt. De ambitie is om de bufferzone toe te delen aan particulieren die het natuurbeheer op zich zullen nemen.

Daarnaast kenmerkt het gebied zich door grootschalige landbouwactiviteiten. Met de maatregelen uit het inrichtingsplan wordt gestreefd naar een verbetering van de landbouwstructuur. De verkaveling wordt verbeterd door gronden te ruilen. Belangrijke punten hierbij zijn vergroting van de huiskavel in combinatie met het samenvoegen van veldkavels op een korte afstand van het bedrijfsgebouw. Om de landbouwstructuur verder te verbeteren en de bufferzone te realiseren is de mogelijkheid van nieuwbouw van agrarische bedrijven ten zuiden van de Europaweg en in het Koelveen in het plan opgenomen. (bron: Provincie Drenthe, 13-10-2009)

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten, foto's, krantenartikelen e.d. van Nieuw-Schoonebeek op Facebook.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Nieuw-Schoonebeek op Facebook. - De informatieve en kleurrijke Dorpskrant 'Hej 't al heurd' verschijnt ca. 4x per jaar en is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers). - Nieuws van de dorpskrant op Facebook. - En dan is er ook nog een website 'digitale dorpskrant'. Dat lijkt ons een beetje dubbelop allemaal, 3 sites met dagelijks nieuws over dit dorp...

- Onderwijs / jeugd: - Gerardus Majella School. - Jeugdsoos Rumah Pemuda is opgericht in 1969 en organiseert diverse evenementen door het jaar heen.

- Sport: - v.v. Schoonebeek (voetbal). Facebookpagina Vrouwen 1. - Gymnastiekvereniging De Tuutwulp heeft een bijzondere naam, misschien wel de enige vereniging met deze naam in ons land. Wij hebben er tenminste nog niet vaker van gehoord. De vereniging is opgericht in 1957 (en heeft dus in 2017 het 60-jarig bestaan gevierd). De naam is ontstaan omdat de wulp destijds veel voorkwam in het veengebied, en een 'tuut'-geluid maakt. Vandaar. De vereniging biedt naast gymnastiek ook mogelijkheden voor het spelen van volleybal, badminton en tennis.

- Zorg: - Zorgboerderij 't Schoone Schoap. - Na ruim 50 jaar is horecabedrijf De Zwarte Racker in Nieuw-Schoonebeek (hoek Europaweg / Kerkenweg) in 2017 gestopt. Het pand is herbestemd tot dagopvang voor ouderen. Op termijn beogen in het complex ook 16 seniorenappartementen te worden gerealiseerd. De familie Voppen exploiteert al sinds 2008 een dagopvang voor ouderen in dorpshuis De Dorpshoeve. Daar bleek het niet mogelijk om er seniorenappartementen aan toe te voegen. Zij willen beide elementen graag in één complex verenigen. Dat is nu dus gelukt, middels de overname van het pand van voorheen De Zwarte Racker. Het pand voldoet aan alle eisen; groot, in het centrum en goed bereikbaar. De dagopvang wordt hier in 2017 gerealiseerd. Het realiseren van de seniorenappartementen vergt langer durende procedures, dus wanneer dat gereed komt is nog niet bekend. Het initiatief van de Voppens om in Nieuw-Schoonebeek seniorenwoningen te bouwen, wordt breed gedragen. De grote uitdaging was vooral het vinden van een geschikte en beschikbare plek. (bron: DvhN, 7-9-2016)

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nieuw-Schoonebeek RK.

Reactie toevoegen