Drenthe

Provincie
Drenthe

DR Provincie Drenthe in ca. 1870 kaart B. Behrns [1024x768].gif

Provincie Drenthe in ca. 1870 kaart B. Behrns

Provincie Drenthe in ca. 1870 kaart B. Behrns

Drenthe

Terug naar boven

Status

- Drenthe is een provincie. De hoofdstad van de provincie is Assen.

- Na een grootschalige gemeentelijke herindeling in 1998, zijn er in Drenthe vandaag de dag nog 12 gemeenten. Dit zijn Aa en Hunze, Assen, Borger-Odoorn, Coevorden, De Wolden, Emmen, Hoogeveen, Meppel, Midden-Drenthe, Noordenveld, Tynaarlo en Westerveld.

- Deze provincie is niet duidelijk (meer) in regio´s verdeeld, zoals dat in sommige provincies wel het geval is. Enkele wel gangbare regio-aanduidingen in deze provincies zijn Zuidwest Drenthe en Zuidoost Drenthe. De afgelopen jaren is even sprake geweest van een (beoogd) samenwerkingsverband van de 5 gemeenten in het zuiden van de provincie onder de naam Zuidas, maar daar vinden wij geen actuele ontwikkelingen meer van, dus wij vermoeden dat die samenwerking niet meer in die hoedanigheid aan de orde is. Dit bericht uit 2012 voorspelt wat dat betreft niet veel goeds.

- De Provincie heeft uit toeristisch oogpunt de provincie in de volgende regio's ingedeeld: Kop van Drenthe, Drentsche Aa, Hondsrug-Hunzevallei, Drentse Hooglanden, Zuidwest-Drenthe, en Zuidoost-Drenthe.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
"Wat Drenthe en de Drenten betreft beschikken we weliswaar - in tegenstelling tot Twente, red. - niet over schriftelijke gegevens uit de Romeinse tijd, maar de opvallende overeenkomst in vorming met de naam Twente maakt het toch wel waarschijnlijk dat we hier eveneens met een voormiddeleeuwse naam te doen hebben. Die zou mogelijk kunnen teruggaan op de drie nederzettingskernen waaruit Drenthe in de prehistorie bestaan moet hebben, waarbij het evenals bij Twente duister blijft of nu de inwoners of het land als eersten benoemd zijn."(1) (Rentenaar doelt erop dat dus niet te achterhalen is of de Drenten naar Drenthe zijn genoemd of andersom. In tegenstelling tot Fryslân, waar we wél weten dat de provincie naar zijn bewoners is genoemd, red.) Onder deze link vind je nog een andere verklaring van de naam Drenthe door ir. Albert J. Mantingh uit Dwingeloo.

Terug naar boven

Ligging

- De provincie Drenthe ligt in het noorden des lands. De provincie grenst in het N en NO aan de provincie Groningen, in het O en ZO aan Duitsland, in het Z en ZW aan de provincie Overijssel, en in het W aan de provincie Fryslân.

- Grens tussen ZO-Groningen en NO-Drenthe: grenzen tussen provincies verlopen vaak grillig omdat zij vaak worden bepaald door landschappelijke elementen zoals waterlopen. Hier is de grens echter kaarsrecht door landmeters getrokken. Waarom dat zo is, kun je lezen in het artikel Een Gronings grensconflict.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- De provincie Drenthe heeft ca. 220.000 huizen met ca. 490.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 2.641 km2 land. Verder is er nog ca. 39 km2 water.

- Drenthe in Feiten en Cijfers geeft feiten en statistieken over ruim 60 actuele onderwerpen uit de Drentse samenleving.

Terug naar boven

Geschiedenis

De naam Drenthe verwijst naar drie samenwerkende delen, maar de oudst bekende indeling geeft zes dingspellen (Zuidenveld, Middenveld of Beilerdingspel, Dieverderdingspel, Rolderdingspel, Noordenveld en Oostermoer). Verondersteld wordt dat die zes zijn ontstaan uit drie oudere delen die door Blok worden aangeduid met Noordenveld, Westenveld en Zuidenveld. De windrichting verwijst daarbij naar de ligging van het betreffende veld ten opzichte van het Ellertsveld.

Het Drentse landschap was tot in de 17e eeuw voor een reiziger op doorreis niet veel meer dan een eindeloze leegte. De dorpen lagen in die tijd nog als kleine eilandjes in een zee van heide en venen. Het land was, met uitzondering van het zuidwestelijke deel, uiterst dun bevolkt. In het zuidwesten bepaalden streekdorpen voor een groot deel het landschap.

In 1630 telde Drenthe ongeveer 22.000 inwoners, in die tijd ongeveer 1,3% van de Nederlandse bevolking. In 1675 bedroeg de bevolkingsdichtheid op het Drentse platteland 7,6 per km2. In 1750 was het inwoneraantal gestegen tot 35.000, waarvan het overgrote deel een bestaan vond in de landbouw.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze provincie, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Drenthe op Wikipedia.

- Drentse Historische Vereniging.

- Drents Archief.

- Drents Prehistorische Vereniging.

- De Encyclopedie van Drenthe (2003, 1.100 pagina's) is sinds 2016 ook als vernieuwde en uitgebreide versie online te raadplegen op de website Geheugen van Drenthe.

- In internationaal of nationaal perspectief heeft deze provincie weliswaar niet zwaar te lijden onder de oorlogshandelingen. Dat betekent niet dat er geen geschiedenis wordt geschreven. Kamp Westerbork, de vele NSB’ers en Joodse werkkampen, vliegvelden in Havelte, Peest en Eelde, honderden onderduikers, beruchte oorlogsmisdadigers, een nationaal symbool met verzetsman Johannes Post, de overval op het Huis van Bewaring in Assen, de bouw van een nutteloze Duitse verdedigingslinie dwars door de provincie, de opmerkelijke luchtlandingsoperatie Amherst, de komst van Franse, Belgische, Canadese, Engelse en Poolse bevrijders: ze behoren tot de Drentse oorlogsbijzonderheden die op de website Drenthe in de oorlog zijn verzameld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2010 is Atelier Mooi Drenthe opgericht. In dit onafhankelijk atelier kunnen provincie, gemeenten en partners van elkaar leren en ervaringen uitwisselen ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke kwaliteit staat hier voor samenhang in landschappelijke, beeld- en cultuurhistorische kwaliteit. Gedeputeerden Haarsma en Munniksma zien het Atelier als een belangrijke stap in het gezamenlijk bereiken van ruimtelijke kwaliteit in plannen. "Met het instellen van het Atelier willen we dat plannenmakers het onderwerp ruimtelijke kwaliteit voor in het planproces meenemen", benadrukken beide gedeputeerden. Denk daarbij aan dorpsranden of rondwegen die steeds vaker het nieuwe dorpsgezicht vormen, met als risico dat de eigenheid van het dorp verdwijnt.

- De Atlas van Drenthe biedt een reeks actuele kaarten van de provincie op uiteenlopende gebieden.

- Omgevingsvisie Drenthe.

- Rapport demografische onwikkellingen (krimp) in Oost-Drenthe en Westerveld, en hoe hierop kan worden ingespeeld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Provinciale monumenten in Drenthe worden onder de link allemaal in tekst en beeld beschreven.

- Drenthe is natuurlijk onder meer bekend om zijn hunebedden. Hunebedden.nl is een site met uitvoerige informatie over alle aspecten van de 54 hunebedden in ons land. Minder bekend is dat op de hunebedden ook allerlei - in totaal 120 verschillende soorten! - mossen en korstmossen groeien. - De site Hunebed Nieuwscafé brengt actualiteiten rond hunebedden en aanverwante cultuurhistorische onderwerpen in Drenthe.

- Molens in Drenthe.

- De site Drenthe Kunstbreed in Beeld biedt een overzicht van monumenten, kunstwerken, kunstenaars, galerieën, musea etc. in de provincie.

- Monumentenwacht Drenthe bestaat uit fans van panden met karakter. De historie en verhalen van monumenten raken hen. Ze willen ze koesteren, verzorgen, levend houden. Op een goede manier door de tijd brengen. Omdat ze bijzonder zijn. En omdat ze door hun bijzondere status extra aandacht verdienen. Daar dragen ze graag hun steentje aan bij. De Monumentenwacht helpt monumentenbezitters bij het periodieke onderhoud van hun pand. De monumentenwachters doen onderhoudsinspecties, geven praktische tips en voeren klein (nood)herstel uit. In en om het huis. Dat doen ze volgens de principes van de restauratieladder. Zo helpen ze om alle prachtige monumenten die Drenthe rijk is, te bewaren.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Ronde van Drenthe (wielrennen, weekend in maart) is er in 2018 voor de 56e keer. Er zijn versies voor heren en dames, toerversies, er is een Kidsroute en een e-biketocht.

- Drentse Wandel 4-daagse (Hemelvaartweekend).

- De Drentse Fiets 4Daagse (juli) trekt meer dan 10.000 deelnemers.

- Stichting Extreme Sport Events organiseert in een weekend in augustus 2017 de 1e editie van de TT Drenthe 500 voor wielrenners. Deze wordt verreden in rondes van 50 kilometer over grotendeels het historische TT Circuit waarop in de jaren 1925 tot 1954 de 500 CC-motoren raasden. Deelnemers moeten binnen 30 uur een afstand van 500 kilometer afleggen. Vergelijk het met de 540 km fietstocht in Noorwegen van Trondheim naar Oslo, de Styrkepröven. Deelnemers kunnen zich inschrijven voor een individuele tijdrit of voor een estafette in teams van 2 t/m 5 personen. "Deze uitdagende tijdrit is een fysieke en mentale slijtageslag die het uiterste van lichaam en geest vraagt. De uitdaging is dan ook alleen weggelegd voor de sportieve wielersporter die van een extreme uitdaging houdt. 500 kilometer als eenzame fietser tegen de wind in jezelf tegenkomen, is beleven wat tijdrijden in optima forma is", aldus de organisatie.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Drenthepad is een NIVON Streekpad. Een LAW-rondwandelpad van 325 km door het mooie Drenthe. Heide, bos, weiden en boerenakkers wisselen elkaar af. Natuurgebieden brengen je terug in de tijd van voor de industrialisatie.

- Eindje om in Drenthe is een site van Het Drentse Landschap. De mooiste wandel- en fietsroutes in deze provincie op je smartphone. Kies de online versies (GPS) als je bereik hebt, of download de PDF versies als je geen bereik hebt of de routes wilt printen.

- Voor rolstoelers geschikte routes in Drenthe.

- Agenda van Rommelmarken e.d. die er de komende tijd in plaatsen in Drenthe worden georganiseerd.

- IVN Drenthe betrekt mensen - jong en ouder - bij natuur en landschap in de eigen omgeving. Van de eigen achtertuin en de groene buurt tot in de mooie Drentse natuur, zoals de Nationale Parken en natuurterreinen.

- Gedetailleerde informatie over ontstaan en ontwikkeling van de regionale landschappen in deze provincie, vind je in de - via de link online te lezen - studie Ontgonnen Verleden. Historisch-geografische regiobeschrijvingen betreffende de provincie Drenthe (96 pagina's, Ministerie van LNV, 2009).

- De ca. 60 Knapzakroutes zijn al jarenlang dé betrouwbare wandelgidsen die u langs de mooiste plekken in Drenthe leiden. Met ruim 1400 kilometer wandelnetwerk door meer dan 70 dorpen laten deze routes u op sportieve en avontuurlijke wijze kennismaken met het Drentse landschap in al haar verscheidenheid. Op de site vind je per route een aantal fraaie foto's die je alvast in de stemming kunnen brengen om de route te lopen.

- Nationaal Beek- en Esdorpenlandschap Drentsche Aa. In 2009 is het boek "Van Jeruzalem tot Ezelakker. Veldnamen als levend erfgoed in het Nationaal Landschap Drentsche Aa" verschenen (352 pag.). In juli 2015 verschijnt het boek 'Landschapsbiografie van de Drentsche Aa' (520 pag.), dat laat zien hoe het stroomdal van de Drentsche Aa door de tijd heen veranderde in het prachtige esdorpenlandschap van nu. Het is uitzonderlijk dat de kennis van de aardwetenschappen, archeologie, historische geografie, architectuurgeschiedenis en ecologie in samenhang met elkaar belanden in één overzichtswerk. Deze combinatie geeft een scherper inzicht in de wisselwerking tussen mens, natuur en landschap van de Drentsche Aa. Wetenschappelijke bevindingen zijn vertaald in aansprekende kaarten, reconstructies, foto’s en beelden die het verleden tot leven brengen. Een toegankelijk, rijk geïllustreerd kijk- en leesboek voor iedereen die houdt van de Drentsche Aa.

- Stichting Het Drentse Landschap beheert ruim 8600 hectare aan natuurgebieden, meer dan 250 vaak monumentale gebouwen en de helft van alle 54 hunebedden in de provincie. De stichting is zich aan het omvormen van primair natuurbeschermingsorganisatie naar 'provinciale trust'; naast het belang van natuur en landschap wil de stichting zich ook nadrukkelijk als beheerder en beschermer van belangrijke cultuurhistorische objecten profileren, omdat natuurlijk en cultureel erfgoed in de praktijk vaak met elkaar verweven zijn. Het Drentse Landschap wil dé erfgoedinstelling van Drenthe worden.

Stichting Het Drentse Landschap is in 2016 erkend als Professionele Organisatie voor Monumentenbehoud (POM). Met deze status wil de rijksoverheid goed eigenaar- en opdrachtgeverschap stimuleren. De erkenning van het Rijk sluit naadloos aan bij de ontwikkeling van Het Drentse Landschap tot provinciale Trust. Het Drentse Landschap treedt in die rol op als hoeder van het Drentse cultureel erfgoed. Door de belangen van het erfgoed in brede zin te dienen, maar ook door verwerving, restauratie en beheer van monumenten. Dit zorgt voor een economische impuls voor de provincie. Door de beheerde monumenten te verhuren als vakantiewoning of open te stellen voor culturele en sociaal-maatschappelijke activiteiten worden ook toeristische en maatschappelijke belangen in de provincie gediend. Met de status van POM kan Het Drentse Landschap haar rol als Drentse Trust nog verder versterken. Het Drentse Landschap kan door de erkenning bijvoorbeeld gebruik maken van vereenvoudigde subsidieaanvragen voor de restauratie en instandhouding van monumenten. Daarnaast draagt de POM-status bij aan het vertrouwen dat de stichting geniet in haar rol als monumentenbeheerder.

- In 2014 is de Natuurvisie Drenthe 2040 vastgesteld. In de visie streven GS naar natuur die tegen een stootje kan, die beleefbaar is voor mensen en die bijdraagt aan de economische ontwikkeling van de provincie.

- Het Natuurbeheerplan Drenthe beschrijft de beleidsdoelen en de subsidiemogelijkheden voor agrarische natuur en landschapselementen in Drenthe. Nieuw element is sinds 2016 dat de provincie voor het agrarisch natuurbeheer niet langer contracten met veel individuele boeren sluit, maar met een overkoepelende organisatie, het Drents Collectief. Gedeputeerde Rein Munniksma is blij met de veranderingen: “We zetten in op kwaliteit en maken daarin realistische keuzes. Landelijk gezien heeft onze provincie bijvoorbeeld meer betekenis voor akkervogels, zoals de patrijs en de veldleeuwerik, dan weidevogels zoals de grutto. Daarom gaan we het accent verschuiven van weidevogelbeheer naar het meer kansrijke akkervogelbeheer." “Het Drents Collectief maakt een nieuwe manier van samenwerken mogelijk. Met elkaar komen tot samenhangende plannen, waarmee we de juiste dingen doen op de juiste plek. Dat vraagt om goede afstemming met grondgebruikers, en daarnaast met natuur- en landschapsorganisaties en waterschappen. Wij gaan de uitdaging graag aan!”, aldus voorzitter Henk van 't Land.

- Staatsbosbeheer heeft 22 fijnsparbossen in Drenthe geselecteerd die sinds 2017 speciale bescherming genieten. Met de provinciale Paddenstoelenwerkgroep is afgesproken dat de top drie hiervan - bosvakken in de boswachterijen Gieten-Borger en Veenhuizen en in het Nationaal Park Drents-Friese Wold - geheel gevrijwaard wordt van welke ingreep dan ook. Zij krijgen de status ‘paddenstoelenreservaat.’ In de overige 19 fijnsparbossen en bosjes wordt het beheer afgestemd op instandhouding van het fijnsparbos. In totaal gaat het om ruim 100 hectare.

Nergens in Nederland zijn in de 20e eeuw zoveel fijnsparren aangeplant als in Drenthe, vooral ten behoeve van de houtproductie. Door het wat koelere en vochtiger klimaat hebben deze bossen zich hier erg goed ontwikkeld. Veel van deze percelen zijn na 60 tot 80 jaar kaprijp, en normaal gesproken begint Staatsbosbeheer dan met verjongen, oogsten of omvormen. Dat zou betekenen dat deze bossen hun specifieke karakter kunnen verliezen.

In 2012 jaar geleden startte de Paddenstoelenwerkgroep Drenthe (PWD) in overleg met Staatsbosbeheer een project waarbij alle Drentse sparrenbossen zijn bezocht en op hun mycologische waarde beoordeeld. Tijdens deze brede inventarisatie is gebleken dat sommige bosvakken rijk zijn aan bijzondere paddenstoelen. Sterk bedreigde soorten zoals de blauwe satijnzwam en gorse melkzwam, en zelfs enkele uitgestorven gewaande soorten blijken een uitwijkplek te hebben gevonden in goed bemoste fijnsparbossen. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de top 22 van de rijkste bossen. Voor de PWD reden om te pleiten voor bescherming. Ook bij Staatsbosbeheer leefde de wens om een aantal sparrenbossen te behouden omdat ze een cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen. Ze laten zien hoe in de 1e helft van de vorige eeuw over bosbouw gedacht werd. En wat onze houtvesters van toen aan kennis moesten verwerven om tot levensvatbare bossen te komen. Overigens bieden oude fijnsparren ook een gunstig leefmilieu voor bijvoorbeeld de eekhoorn. - In een reportage van RTV Drenthe d.d. 10-12-2016 laten o.a. boswachters en medewerkers van de Paddenstoelenwerkgroep zien wat er zo bijzonder is aan de Drentse fijnsparbossen.

- Eind 2016 is de verspreidingsatlas 'Dagvlinders in Drenthe 2007-2015' verschenen. Het boek is een groot succes, met als keerzijde dat de atlas na enkele maanden reeds is uitverkocht. Trotse bezitters van deze atlas hebben hiermee een bijzonder verzamelobject in hun bezit gekregen. In deze atlas zie je in één oogopslag waar en wanneer je welke vlindersoorten in de provincie kunt zien. De veranderingen in de verspreiding sinds de vorige atlas (1990-2001) zijn in beeld gebracht. Het boek is rijk geïllustreerd met de beste foto’s van vlinders, eitjes, rupsen en poppen, bijna allemaal gemaakt in de provincie. Het resultaat van duizenden uren vrijwilligerswerk, gecoördineerd door de Vlinderwerkgroep Drenthe.

- Libellenwerkgroep Drenthe.

- Natuurgebieden in Drenthe van Natuurmonumenten.

- Natuurgebieden in Drenthe van Staatsbosbeheer. - Blog van de Drentse boswachters.

- Recreatieschap Drenthe gaat vanaf zomer 2017 een wandelknooppuntensysteem in de provincie aanleggen. Op die manier kunnen inwoners en toeristen al wandelend nog meer genieten van de provincie. Tegelijkertijd onderzoekt het recreatieschap de koppeling van de 208 km lange Hünenweg-wandeltocht tussen Emmen, Osnabruck en Papenburg met het Hondsrugpad (86 km) tussen Emmen en Groningen. De Hondsrugroute is een onbewegwijzerde route, die opgesteld is in opdracht van Geopark De Hondsrug. Het bestaat uit 12 etappes en doet onderweg allerlei toeristische attracties en expeditiepoorten aan, zoals het Boomkroonpad en het Hunebedcentrum, het Balloërveld, Schapenpark Odoorn, het Drouwenerzand, het Van Gogh Huis en het Stedelijk Museum in Coevorden. De samengevoegde route gaat waarschijnlijk in zijn geheel Hünenweg heten.

Hoewel de twee wandelpaden er feitelijk al liggen zal er nog wel het een en ander aan geschaafd moeten worden om de verbinding tussen beide te verbeteren. Verder wordt er op gelet dat er zo veel mogelijk sprake is van onverharde wegen en wordt er gewerkt aan een eenduidige bewegwijzering. De twee grensoverschrijdende initiatieven moeten mensen aan beide zijden van de grens verleiden een uitstapje naar de ‘buren’ te maken. "We mikken een beetje op hetzelfde effect als wat het Pieterpad bij veel lopers teweegbrengt; dat moet je een keer gelopen hebben", aldus Ria Stam van Recreatieschap Drenthe. (bron: Emmen.nu, 14-6-2017)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Drenthe (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Provincie: - Officiële site van de Provincie Drenthe. - Site van Provinciale Staten, ook wel het Drents Parlement genoemd.

- Media / nieuws: - RTV Drenthe is de regionale omroep voor deze provincie. - Nieuws uit Drenthe van Dagblad van het Noorden. - Nieuws uit Drenthe van de Volkskrant.

- Kleine kernen: - De Brede Overleggroep Kleine Dorpen in Drenthe (BOKD) zet zich in voor een vitaal en leefbaar platteland in de provincie. Het ledennetwerk van 245 dorpen en dorpshuizen vormt de kern van de BOKD.

- Muziek: - Collectief gezellige muziek maken is een passie die de deelnemers van het in 2016 opgerichte looporkest Collectief Betoeterd met elkaar delen. En waar het publiek ook van mag meegenieten. Het Collectief wordt op adhoc basis bij elkaar gebracht en verzorgt feestelijke loopoptredens over dorps-, stads- en beurspleinen en andere evenementen in Drenthe die wel een vrolijke noot kunnen gebruiken. Inmiddels is er een min of meer vaste kern gevormd van deelnemende muzikanten die op afroep beschikbaar is voor “betoeterde” optredens. Daarbij voegen zich andere deelnemers, al of niet op ad hoc basis. Collectief Betoeterd bestaat uit trompettisten, saxofonisten, trombonisten, slagwerkers, bariton- of euphoniumspelers en een of meer sousafonisten. De omvang van het Collectief is variabel, omdat het afhangt van het aantal deelnemende muzikanten. De opbrengsten van optredens van Collectief Betoeterd komen ten goede van Stichting Betoeterd.

- Sport: - KNSB Drenthe (schaatsen).

Reactie toevoegen