Wetsinge

Plaats
Dorp
Winsum
Hoogeland
Groningen

Klein Wetsinge kerk.jpeg

Klein Wetsinge, kerk

Klein Wetsinge, kerk

Klein Wetsinge molen.jpeg

Klein Wetsinge, molen Eureka

Klein Wetsinge, molen Eureka

Klein Wetsinge zicht op kerk en molen vanaf kerkepad te Groot Wetsinge.jpeg

Zicht op Klein Wetsinge met kerk en molen vanaf het Kerkepad aan de kant van Groot Wetsinge.

Zicht op Klein Wetsinge met kerk en molen vanaf het Kerkepad aan de kant van Groot Wetsinge.

Groot Wetsinge pastorie.jpeg

Groot Wetsinge, pastorie (weem)

Groot Wetsinge, pastorie (weem)

Groot Wetsinge graven in de pastorietuin.jpeg

Groot Wetsinge, graven in de pastorietuin

Groot Wetsinge, graven in de pastorietuin

Groot Wetsinge graven.jpeg

Groot Wetsinge, graven

Groot Wetsinge, graven

Groot Wetsinge informatiepaneel.jpeg

Groot Wetsinge, informatiepaneel

Groot Wetsinge, informatiepaneel

Groot Wetsinge kerk schilderij.jpeg

Groot Wetsinge, schilderij van de vroegere kerk

Groot Wetsinge, schilderij van de vroegere kerk

wetsinge het huis onstaborgh tot wetsinge [640x480.jpg

Wetsinge, Het huis Onstaborgh tot Wetsinge

Wetsinge, Het huis Onstaborgh tot Wetsinge

Wetsinge oud plaatsnaambord [640x480].jpg

Wetsinge, aan de Valgeweg te Klein Wetsinge bevindt zich nog een oud plaatsnaambord Wetsinge op een pand. Tegenwoordig hebben Groot Wetsinge en Klein Wetsinge echter beide blauwe plaatsnaamborden (komborden) met hun eigen naam erop.

Wetsinge, aan de Valgeweg te Klein Wetsinge bevindt zich nog een oud plaatsnaambord Wetsinge op een pand. Tegenwoordig hebben Groot Wetsinge en Klein Wetsinge echter beide blauwe plaatsnaamborden (komborden) met hun eigen naam erop.

wetsinge_wetsingerzijl_brug.jpg

De Wetsingerzijl in Wetsinge is recentelijk gerestaureerd en heeft een nieuw bruggetje volgens 19e-eeuws model gekregen. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

De Wetsingerzijl in Wetsinge is recentelijk gerestaureerd en heeft een nieuw bruggetje volgens 19e-eeuws model gekregen. (© Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

Wetsinge

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Wetsinge.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Wetsinge.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Wetsinge.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Wetsinge.

Terug naar boven

Status

- Wetsinge is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Hoogeland, gemeente Winsum. T/m 1989 gemeente Adorp.

- In de praktijk is ter plekke sprake van twee kerntjes: Groot Wetsinge en Klein Wetsinge, ieder met eigen officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden). Formeel echter, dat wil zeggen voor de postadressen en daarmee ook in de gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG), is er slechts sprake van 1 woonplaatsnaam Wetsinge voor beide kerntjes gezamenlijk. Tot enkele decennia geleden hebben er alleen borden met de naam Wetsinge gestaan. Eén zo'n bord bevindt zich nog aan de muur van een pand aan de Valgeweg (zie foto elders op deze pagina).

- Beide kerntjes worden vaak als dorp betiteld. In principe zou je Groot Wetsinge als buurtschap moeten betitelen omdat het geen kerk (meer) heeft, en Klein Wetsinge als dorp, omdat de kerk zich tegenwoordig in dat kerntje bevindt. Maar meestal worden ze gezamenlijk als dorp Wetsinge betiteld.

- Onder het dorp Wetsinge valt ook de buurtschap De Raken.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Wetsn (1), Wetsen (2).

Verklaring 'Klein' en 'Groot'
De voorvoegsels Klein en Groot slaan volgens (3) en (4) op de grootte van de respectievelijke wierden en niet op de grootte van de nederzettingen (Klein Wetsinge is iets groter dan Groot Wetsinge). Volgens (5) echter zou Groot hier 'hoog' betekenen vanwege de ligging op een wierde, en zou Klein Wetsinge niet op een wierde liggen.

Oudere vermeldingen
10e-11e eeuw in UUirkingi, 1453 wetsinghe, 1465 wyrken, ca. 1475 Werschum alias Wessinge, 1506 Wetzinghe.

Naamsverklaring
Een afleiding van de persoonsnaam Werk, ontstaan uit Wirki* of van het Oudfriese wirk 'vesting' + suffix ingi. De palatalisatie van k tot ts is een Fries relict, maar de eveneens Friese ontwikkeling van ingi tot ens bleef hier achterwege.(6)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Wetsinge ligt Z van Winsum, N van Sauwerd.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wetsinge 34 huizen met 192 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp 40 huizen met ca. 110 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oorspronkelijk is er alleen sprake van een nederzettingsnaam Wetsinge. De eerste bewoning van de wierde stamt uit de 3e eeuw v.Chr. In de wierde zijn verschillende vondsten gedaan, waaronder een aarden lampje uit de 1e eeuw. De kerk stond oorspronkelijk in het huidige Groot Wetsinge. Deze vermoedelijk 11e- of 12e-eeuwse kerk is in 1840 afgebroken en in hetzelfde jaar vervangen door een nieuwe kerk aan de Molenstreek (welke weg nog steeds zo heet), welke kerk eveneens ter vervanging diende van de ook in 1840 afgebroken kerk te Sauwerd. De nieuwe kerk lag strategisch halverwege tussen Sauwerd en Wetsinge. De Molenstreek is men later Klein Wetsinge gaan noemen, en de oude nederzetting ging Groot Wetsinge heten. Bij Adorp kun je op de oude gemeenteplattegrond uit ca. 1870 zien dat in die tijd de namen Wetsinge en Molenstreek nog gangbaar waren. Zie verder bij Naam.

Gezien het aangezicht en de ouderdom van de bebouwing in de beide nederzettingen lijkt Klein Wetsinge een jongere dochternederzetting als 'overloop' van (Groot) Wetsinge, omdat op die wierde maar beperkt ruimte was om te bouwen. Wat dit tevens aannemelijk maakt, is dat in 1840 de huidige kerk is gebouwd ter vervanging van de kerken te Groot Wetsinge en Sauwerd, midden tussen die twee dorpen in, en de nederzetting Klein Wetsinge mogelijk rond (en pas na de bouw van) de kerk tot ontwikkeling is gekomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wetsinge heeft 5 rijksmonumenten.

- In 2011 is bekend geworden dat de PKN-kerk uit 1840 gerestaureerd wordt en een uitkijkcabine krijgt over het Reitdiepdal. De kerk verkeert in slechte staat, onder meer door een lekkend dak en lekkende dakgoten. In samenspraak met de dorpsbewoners heeft Stichting Oude Groninger Kerken besloten de kerk een nieuwe bestemming te geven, die gericht is op informatie over landschap en streekproducten.

- Molen Eureka.

- Voormalige pastorie ('weem') met graven te Groot Wetsinge (Karspelweg 2). De oudste delen van dit pand dateren uit de 13e eeuw. De begraafplaats is van 1850 tot 1910 in gebruik geweest. - De kosterij op Karspelweg 3 heeft ook als school gefungeerd.

- ZW van Wetsinge, Z van De Raken, ligt de Wetsingerzijl in het Sauwerdermaar, nabij de splitsing met het Reitdiep. In de tijd dat het Reitdiep nog een getijdenrivier was (vóór 1877) moest de Wetsingerzijl voorkomen dat er zout water het Sauwerdermaar instroomde. Sinds de aanleg van de zeesluis bij Zoutkamp in 1877 heeft de zijl geen functie meer. De sluis is recentelijk gerestaureerd en heeft een nieuw bruggetje volgens 19e-eeuws model gekregen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

Over het smalle Kerkepad, dat parallel aan de provincialeweg loopt, kun je wandelen of fietsen van Groot Wetsinge naar Klein Wetsinge v.v.

Terug naar boven

Beeld

- Film gemaakt door de inwoners van Sauwerd, Wetsinge en Hekkum (2016). De film biedt een mooie inkijk in het dorpsleven in deze kernen. Daarnaast kun je de prachtige omgeving van deze kernen bewonderen. De fietsbeelden zijn door Jos Ensing en Han Limburg gefilmd, zij samen hebben het idee van een fietstocht bedacht en uitgewerkt. Deze beelden zijn met een aan het stuur gemonteerde camera opgenomen. Verder zijn er ook door andere inwoners filmpjes ingezonden. Renée Ensing heeft een selectie uit alle beeldmateriaal gemaakt en tot één samenhangend geheel gemonteerd.

Reactie toevoegen