Sauwerd

Plaats
Dorp
Het Hogeland
Groningen

sauwerd_voormalig_gemeentehuis_adorp_640x480.jpeg

Sauwerd, in het voormalige raadhuis van de gemeente Adorp is tegenwoordig een schoonheidssalon gevestigd

Sauwerd, in het voormalige raadhuis van de gemeente Adorp is tegenwoordig een schoonheidssalon gevestigd

Sauwerd

Terug naar boven

Status

- Sauwerd is een dorp in de provincie Groningen, gemeente Het Hogeland. T/m 1989 gemeente Adorp, in 1990 over naar gemeente Winsum, in 2019 over naar gemeente Het Hogeland.

- Onder het dorp Sauwerd valt ook de buurtschap Arwerd.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Saauwerd.

Oudere vermeldingen
1319 kopie Sawert, 1364 Souwerth, 1378 Sowerth, 1400 Sowert, 1456 kopie Sauwert, 1564 Sauwert, 1579 Salwert, ca. 1660 Sawert, 1781 Sauwert.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Oudfriese werth = werd 'terp, bewoonde hoogte' en misschien sâtha 'zode, plag' of het Oudfriese sâth 'bron, put'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Sauwerd ligt N van het dorp Adorp, Z van het dorp Winsum en W van het dorp Bedum, aan de weg van Groningen naar Winsum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Sauwerd 62 huizen met 325 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 met ruim 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kerk van Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt De Hoeksteen.

- De gemeente Adorp ontstaat per 21 oktober 1811. Aanvankelijk vergadert het gemeentebestuur in een herberg aan de Zuiderstraat te Adorp. Na enkele malen van locatie te zijn gewisseld, besluit het gemeentebestuur in 1878 over te gaan naar de eveneens in Adorp gevestigde herberg Het Witte Hoes. Als in 1904 het plan voor een eigen gemeentehuis ter tafel komt, vergadert het gemeentebestuur nog in herberg Het Witte Hoes te Adorp. Met het initiatief tot een eigen gemeentehuis gaan in de raad ook stemmen op de bestuurszetel te verplaatsen naar Sauwerd. Want - zo stellen de voorstanders - dat dorp ligt centraler. En zo wordt aldus in 1904 besloten. De uitbater van café Het Witte Hoes te Adorp (tegenwoordig nog steeds als zodanig in functie) biedt zijn pand nog te koop aan voor ƒ 1800,00 ten behoeve van een nieuw gemeentehuis, maar de raad vindt dat dit voorstel te laat komt. In de begroting was al vastgelegd dat het gemeentehuis in Sauwerd zou komen.

Er wordt een kavel aangekocht in Sauwerd op de hoek van de Winsumerstraatweg en de Stationsweg. Voormalig gemeentearchitect Lucas Drewes, die inmiddels gemeenteopzichter is in Groningen, maakt het ontwerp voor het gemeentehuis. Drewes is op dat moment nog niet zo bekend als hij twintig jaar later zal zijn. Aan het eind van de jaren twintig ontwerpt Drewes, sinds 1913 vrij gevestigd architect, samen met architect Jan Kuiler diverse kerken en imposante bedrijfsgebouwen in Stad en Ommeland. Bekende werken zijn de Generale Bank aan de Vismarkt Zuidzijde 54 te Groningen en de Oosterkerk aan de Rosenstijnlaan S.S. 13, eveneens te Groningen. In november 1904 is het gemeentehuis gereed. Het doet als zodanig dienst tot de gemeentelijke herindeling van 1990. Tegenwoordig is in het pand een schoonheidssalon gevestigd. (bron: Raadhuizen op het Hoogeland)

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De ruilverkaveling in Sauwerd is in 2011 afgesloten. Het aantal percelen in het 6000 hectare grote ruilverkavelingsgebied is teruggebracht van 5023 naar 1700. Vier bedrijven zijn verplaatst. Puinwegen zijn vervangen door betonwegen. Hierdoor zijn alle boerderijen en kavels toegankelijk voor moderne machines. In totaal 440 hectare grond is vrijgemaakt voor de ecologische hoofdstructuur. Het Groninger Landschap beschikt hierdoor over aaneengesloten reservaten. De landbouwstructuur is verbeterd, grond is vrijgemaakt voor natuur en er zijn extra voorzieningen gekomen voor de recreatie. Ook zijn de waterbeheersing en ontsluiting verbeterd. De Landinrichtingscommissie Sauwerd, die in 1989 werd geïnstalleerd, maakte de plannen voor het gebied en voerde ze uit in opdracht van de provincie Groningen. "Het gebied kan agrarisch vooruit en inwoners en stadjers kunnen genieten van de nieuwe fiets- en wandelpaden", aldus gedeputeerde Wiebe van der Ploeg.

Terug naar boven

Winkels

- Dorpencoöperatie Reitdiepdal is in oktober 2016 opgericht, met als belangrijkste doelstelling het in stand houden van voorzieningen voor de dorpen Adorp, Sauwerd en (Groot en Klein) Wetsinge. De directe reden voor de oprichting van de coöperatie was de sluiting van de dorpssuper in Sauwerd. Met de coöperatie als middel en vele vrijwilligers als hulp, is de winkel geheel verbouwd, in eigendom gekomen van de coöperatie en sinds augustus 2017 weer open. Vele inwoners van de genoemde dorpen zijn lid van de coöperatie. Daarmee is de winkel letterlijk ván de dorpen.

"In de Dorpswinkel hebben we zowel vrijwillige als betaalde medewerkers. Naast een bedrijfsleider en twee winkelassistenten is er een aantal jongere medewerkers in dienst. Daarnaast draait de winkel grotendeels op een grote groep geweldige vrijwilligers." Naast het in stand houden van de winkel beoogt de coöperatie met de werkgroep Sauwerderpower een steentje bij te dragen aan een energieneutraal Sauwerd en omstreken. Zie ook de videoreportage over de Dorpswinkel en het nieuwsbericht over de feestelijke heropening van de Dorpswinkel.

- Sinds 2013 komt 'rijdende groenteboer' Johannes Vos uit Oldehove ook aan de deur in Sauwerd en Wetsinge.

Terug naar boven

Beeld

- Film gemaakt door de inwoners van Sauwerd, Wetsinge en Hekkum (2016). De film biedt een mooie inkijk in het dorpsleven in deze kernen. Daarnaast kun je de prachtige omgeving van deze kernen bewonderen. De fietsbeelden zijn door Jos Ensing en Han Limburg gefilmd, zij samen hebben het idee van een fietstocht bedacht en uitgewerkt. Deze beelden zijn met een aan het stuur gemonteerde camera opgenomen. Verder zijn er ook door andere inwoners filmpjes ingezonden. Renée Ensing heeft een selectie uit alle beeldmateriaal gemaakt en tot één samenhangend geheel gemonteerd.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sauwerd (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sauwerd.

- Dorpshuis: - Eind 2017 hing het voortbestaan van Dorpshuis Ubbegaheem in Sauwerd aan een zijden draadje, omdat er nauwelijks huurders meer waren. Het contract met de uitbaters is opgezegd. Gelukkig is er net op tijd een doorstart gemaakt kunnen worden. Sinds februari 2018 is inwoner Ronald Vis de nieuwe gastheer van het dorpshuis en is er weer regelmatig van alles te doen. Je kunt weer als vanouds bij Ubbegaheem terecht voor een patatje, een lekkere daghap en een drankje. Sinds maart 2018 zijn de kroeg en de keuken in elk geval weer open op de vrijdag en de zaterdag van 17.00-01.00 uur.

- Onderwijs: - Basisschool De Meander.

- Muziek: - EigenwijZ is een koor met een gevarieerd repertoire, van gospels tot moderne popmuziek.

- Sport: - Loopgroep RaitdaipRunners is aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Atletiek Unie. Ze trainen in en om Sauwerd. - Gymvereniging Wardeus.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sauwerd nieuw en - idem oud.

Reactie toevoegen