Berg en Dal

Plaats
Dorp en gemeente
Berg en Dal
Rijk van Nijmegen
Gelderland

berg en dal stollenberg [640x480].jpg

Berg en Dal Stollenberg

Berg en Dal Stollenberg

Berg en Dal

Terug naar boven

Status

- Berg en Dal is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Rijk van Nijmegen. De hoofdplaats van de gemeente is Groesbeek.

- De gemeente Berg en Dal is in 2015 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek. Buurgemeenten Heumen en Mook en Middelaar waren uitgenodigd om ook aan het fusieproces deel te nemen, maar deze hebben er voor gekozen vooralsnog zelfstandig te willen blijven.

- Onder de gemeente Berg en Dal vallen naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Beek, Breedeweg, De Horst, Groesbeek, Heilig Landstichting, Kekerdom, Leuth, Millingen aan de Rijn, Ooij, Persingen en Ubbergen, en de buurtschappen Bruuk, De Vlietberg, Erlecom, Grafwegen, Groenlanden, Haukes, Holdeurn (grotendeels), Plak, Tiengeboden, Wercheren, Wyler en Zeeland. In totaal zijn dit 12 dorpen en 12 buurtschappen.

- Het dorp Berg en Dal viel t/m 2014 grotendeels onder de gemeente Groesbeek, deels onder de gemeente Ubbergen. Beide delen hebben een eigen postcode, om de respectievelijke delen te kunnen herkennen, resp. 6571 en 6572. Voor de gemeentelijke basisregistraties BAG waren er administratief gezien 2 plaatsen Berg en Dal: 1 per gemeente. Per 1-1-2015 zijn die opgeheven en is er - wederom administratief gezien - 1 'nieuw dorp' met deze naam opgericht.

- Het gebied Wylerberg valt tegenwoordig grotendeels onder het dorp Berg en Dal. Tot 1949 was dat nog Duits grondgebied. Zie daarvoor de beschrijving op de pagina Wyler(berg).

- Onder het dorp Berg en Dal valt ook de buurtschap Holdeurn (grotendeels, een klein deel van de buurtschap ligt onder de naam Hohldörn in Duitsland).

Terug naar boven

Naam

Werknaam gemeente i.o.vóór de fusie
In de aanloop naar de daadwerkelijke fusie, dus t/m 2014, werkten de gemeenten al intensief samen aan de totstandkoming van de nieuwe gemeente. Gedurende die tijd was de werknaam 'MUG-gemeenten', waarbij MUG staat voor de eerste letter van de respectievelijke gemeenten.

Definitieve naam
Middels een referendum in november 2014 konden de inwoners kiezen voor de namen Groesbeek of Berg en Dal. Met een kleine meerderheid is dat Berg en Dal geworden. Formeel moest de nieuwe gemeenteraad hier eigenlijk over besluiten (wat zij bij haar aantreden ook heeft gedaan), maar alle partijen hebben aangegeven de uitkomst van het referendum te zullen respecteren. De naam kon desondanks pas in 2016 in werking treden, omdat er wettelijk minimaal 1 jaar moet zitten tussen het besluit en de inwerkingtreding. Daarom was gedurende het jaar 2015 de naam van de gemeente tijdelijk - wettelijk - de naam van de grootste fusiepartner: Groesbeek. - Geograaf dr. Klaas Bouwer onderbouwt hier waarom ook hij Berg en Dal de beste keuze vindt.

Naamgeving
De gemeente is genoemd naar het gelijknamige dorp. Velen vonden dit een passende naam voor de nieuwe gemeente, omdat deze zowel heuvelachtig als lagergelegen gebied omvat (dat laatste met name in de Ooijpolder).

Terug naar boven

Ligging

- Het dorp Berg en Dal ligt ZO van Nijmegen, Z van Beek, N van Groesbeek. De gemeentegrens Groesbeek-Ubbergen liep hier vanuit Nijmegen gezien langs de Stollenbergweg, die noordelijk om het westelijke deel van het dorp loopt. Na het eind van de Stollenbergweg liep de gemeentegrens verder langs de Oude Kleefsebaan richting Duitsland (Wyler).

- De gemeente Berg en Dal ligt in het uiterste Midden-Zuiden van de provincie Gelderland, W van Duitsland, N van de provincie Limburg en NO van de provincie Noord-Brabant. Verder ligt de gemeente Z van de rivier de Waal en, O daarvan, Z van de overgang van het Bijlands en Pannerdens Kanaal, en ligt de gemeente Z van de dorpen Pannerden, Doornenburg, Gendt, Haalderen en Bemmel, Z en ZO van het dorp Lent, ZO van het dorp Oosterhout, O en ZO van de stad Nijmegen, NO, O en ZO van het dorp Malden, NO en O van de dorpen Molenhoek, Mook, Katwijk, Heumen, Linden en Overasselt, NO van de rivier de Maas, de dorpen Cuijk, Vianen en Beers en de A73, N en NO van de dorpen Plasmolen, Middelaar en Sint Agatha, NW, N en NO van de dorpen Oeffelt en Ottersum en de stad Gennep, NW en N van het dorp Ven-Zelderheide, W en N van het Reichswald en de plaats Kranenburg, beide in Duitsland, ZW, W en N van het Duitse deel van Wyler en de Duitse plaatsen Zyfflich en Niel en W en ZW van de plaatsen Keeken, Düffelward en Schenkenschanz en de rivier de Rhein, alle in Duitsland, en de rivier de Boven-Rijn.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 wordt Berg en Dal nog niet als kern genoemd. Er was toen ook nog niet echt sprake van een kern. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 800 huizen met ca. 2.000 inwoners; de gelijknamige gemeente heeft ca. 13.700 huizen met ca. 34.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Stichting Heemkunde Berg en Dal, bezoekadres: Nassaulaan 9, 6571 AC. Tel. 024-6842525.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp Berg en Dal heeft 5 rijksmonumenten.

- Het dorp Berg en Dal heeft 39 gemeentelijke monumenten, zijnde 35 in de voormalige gem. Groesbeek en 4 in de voormalige gem. Ubbergen.

- Het Afrika Museum biedt een aantrekkelijke combinatie van enerzijds een binnenmuseum met een fraaie collectie en anderzijds een buitenmuseum met een educatief en recreatief karakter. Het museum laat met inspirerende presentaties en speciale activiteiten bezoekers kennismaken met de rijkdom van Afrikaanse culturen.

- Gevelstenen in het dorp Berg en Dal.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting Berg en Dals Bloei is opgericht in 1917 en organiseert door het jaar heen allerlei evenementen en activiteiten in het dorp zoals Sint-intocht, Koningsdag, Kerstbingo, Midzomerfeest, Historische wandeling, Avondtweedaagse.

- Het Duivelsberg Vertelfestival (in het vaderdagweekend) is een festival vol prachtige verhalen voor jong en ouder. De verhalen worden verteld in tenten rondom De Duivelsberg.

- De Herfstdagtocht Berg en Dal (op een zaterdag in oktober), georganiseerd door wandelsportvereniging s.v. De LAT (= de Lange Afstand Tippelaars), gaat door natuurgebieden als de Duivelsberg, het Nederrijk en de Jansberg. Uit deze namen kun je al opmaken dat de tocht door een heuvelachtig gebied gaat. De vele klimmen brengen je naar prachtige vergezichten en liefelijke doorkijkjes. Andere natuurgebieden van deze wandeling zijn onder andere de Mookerheide, boswachterij Groesbeek en de Heumense Schans. Elk van deze gebieden kent zijn eigen karakter, waar ze de mooiste paden en plaatsen van hebben uitgezocht. Hou er wel rekening mee dat vanwege de vele pittige klimmen en de vaak onverharde paden de Herfstdagtocht tot de zwaardere tochten wordt gerekend. Daarom is er voor wie de gebruikelijke 40 en 60 km toch net een paar stappen te ver is, nu ook een route van 25 km toegevoegd. Ook ultralopers zijn welkom.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Amusementspark Tivoli.

- De Ploegdriever is een vereniging die landschapsbeheer in de gemeente Berg en Dal stimuleert en uitvoert. De vereniging steunt de boeren in het deskundig beheer van het fraaie cultuurlandschap en zorgt dat zij daarvoor een passende beloning krijgen. De boeren worden daarbij ondersteund door betrokken burgers met kennis van en liefde voor natuur en landschap in onze woonomgeving. - De Ploegdriever op Facebook.

- In de omgeving van Berg en Dal valt direct de stuwwal op uit de voorlaatste ijstijd: 200.000 tot 130.000 jaar geleden. De stuwwal bestaat uit omhoog en scheef geduwde lagen klei, leem, grint en zand. Hierdoor komen op relatief grote hoogte watervoerende lagen voor. Toen de Romeinen een aquaduct wilden bouwen om het legioenskamp op de Hunerberg in Nijmegen-Oost van water te voorzien, was het dus logisch dat zij hun bronnen zochten op de stuwwal. Door het hoogteverschil werd de aanvoer van het water automatisch aangevoerd naar het kamp. De waterleiding bereikte uiteindelijk een lengte van ongeveer 5 km.

Voor de aanleg van het aquaduct is in totaal zo'n 300.000 m3 grond verplaatst. Het aquaduct van Berg en Dal is daarmee een sterk staaltje Romeinse ingenieurskunst en is rechtstreeks familie van beroemde voorbeelden in het buitenland zoals de 90 kilometer lange waterleiding van Keulen, de Pont du Gard bij Nîmes en de 11 aquaducten van Rome. Stille getuigen van deze indrukwekkende logistieke prestatie zijn 3 geulen (Kerstendal, Louisedal en Mariënbosch) en 3 dammen (Cortendijk, Swartendijk en Broerdijk). In 2009 heeft minister Plasterk ze aangewezen als archeologisch monument. Samen vormen zij het grootste Romeinse monument van Nederland. (bron: de Spannende Geschiedenis van Gelderland) - Wandelroute Romeins Aquaduct (ca. 5 km) speelt hierop in en voert je langs de meest indrukwekkende stukken van dit vermoedelijke watertracé.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Berg en Dal (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Berg en Dal. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Media / nieuws: - Omroep Berg en Dal is de publieke lokale zender voor het grondgebied van deze gemeente. - Nieuws uit de kernen van de gemeente Berg en Dal op de site van dagblad De Gelderlander.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Berg en Dal.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Kerstendal heeft als doel activiteiten die bijdragen tot het sportief, sociaal, cultureel en maatschappelijk welzijn van de inwoners van Berg en Dal te stimuleren. Het dorpshuis heeft een beheerder die overdag aanwezig is. Daarnaast beschikt Kerstendal over veel vrijwilligers die actief zijn om het dagelijks reilen en zeilen in goede banen te leiden. Kerstendal biedt een onderkomen voor diverse verenigingen, instellingen en instanties. Verder kun je er vergaderen, sporten of een boek lenen en lezen, of een drankje drinken aan de bar.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Titus Brandsma. - Kinderdagopvang De Bellenboom. - BSO De Banjo's / De Basgitaren. - Als de gemeente Berg en Dal en het Ministerie van OCW goedkeuring geven, start in augustus 2017 een nieuwe basisschool in Berg en Dal. Dat melden de initiatiefneemsters Michelle Veugelers en Isa Claassens. De wereld van nu is niet meer te vergelijken met de wereld van 30 jaar geleden. Toch ziet de basisschool van nu er door de bank genomen nog wel hetzelfde uit als drie decennia terug. Opleidingskundige Michelle Veugelers: "Het is toch gek dat in een tijd waarin de meeste vaders en moeders allebei werken, de basisschool nog altijd om 14.30 uur uit is en bijna een kwart van het jaar gesloten is? Dat kan en moet anders." Veugelers - moeder van twee kleine kindjes - besloot samen met leerkracht Isa Claassens een school op te richten die 50 weken per jaar van 8 tot 18 uur open is. Claassens: "Elk kind is uniek en heeft eigen onderwijsbehoeften. Toch hebben alle kinderen op dit moment precies dezelfde hoeveelheid onderwijstijd, namelijk 940 uur." "Daarmee kán het onderwijs dus niet passend of gepersonaliseerd zijn", voegt Veugelers toe. "Waar de een op zijn tenen loopt, verveelt de ander er zich en kijkt hij al uit naar volgende groep. Door onze middelen anders in te zetten kunnen we het onderwijs echt anders organiseren."

Op de beoogde nieuwe school varieert de onderwijstijd van de wettelijke 940 uur tot wel 2500 uur onderwijs. Als kinderen meer tijd nodig hebben om iets te leren, dan kan dat. Tegelijkertijd hoeven ze nooit dingen opnieuw te doen die ze al kunnen. Claassens: "Kinderen volgen hun eigen leerpad en leren op eigen tempo. Ze kunnen voor hulp niet alleen bij de leerkracht terecht, maar juist ook bij andere kinderen, omdat ze een klas vormen met kinderen van verschillende leeftijden, En als ze iets al snel snappen, dan kunnen ze samen met deze kinderen aan de slag om het toe te passen. Doordat we elke dag van 08.00 – 18.00 uur open zijn, hebben we meer tijd en kunnen we een rijker aanbod verzorgen. Ouders en kinderen bepalen elke 10 weken samen met de leerkracht hoe het persoonlijke leerpad eruit ziet. Zij hebben echt invloed op ons onderwijs en hoe we dit organiseren.

Veugelers: "Ouders krijgen de mogelijkheid om het schoolritme af te stemmen op hun eigen gezinsritme, zoals ze dit ook gewend zijn op de kinderopvang. De dag kan beginnen tussen 08.00 en 10.00 en eindigen om 12.30 uur of tussen 16.00 en 18.00 uur. De gehele dag, ook tijdens lunch en buiten spelen, worden leerlingen begeleid door dezelfde leerkrachten. Dat geeft rust. En ouders en kinderen bepalen tot slot zelf wanneer ze op vakantie gaan. Dat kan dus buiten het hoogseizoen en de files om." "Om kinderen gelijke kansen te bieden, moet je ze ongelijk onderwijs bieden. Bij ons ontwikkelen kinderen zich dan ook in hun eigen tempo en op hun eigen manier." Claassens: "Wij voegen opvang en onderwijs echt samen, waardoor wij onze kinderen flexibele schooltijden, meer rust en persoonlijke leerwegen kunnen bieden. Dat is dus wezenlijk anders dan bij een Integraal Kindcentrum, waarin meerdere organisaties met elkaar samenwerken onder één dak. Wij vormen één organisatie en één aanspreekpunt."

- Muziek: - Muziekgezelschap Edelweisz is opgericht in 1928.

- Sport: - Bij Tennisverreniging Berg en Dal vind je in 2015 aangelegde graveltennisbanen en all weather smashcourt banen, een sfeervol, modern clubhuis en aantrekkelijke kennismakingsarrangementen. Ook bij vorst zijn de banen bespeelbaar.

- Zorg: - Villa Hamer is een particuliere zorgvilla. De recentelijk nieuw en duurzaam gebouwde villa staat op de locatie van voormalig hotel Hamer, van oorsprong een beeldbepalende plek in Berg en Dal. Je woont er in stijl in je eigen huurappartement in een mooie kleinschalige villa met 21 appartementen variërend in grootte van 60 tot 75 m2.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Berg en Dal.

Reactie toevoegen