Millingen aan de Rijn

Plaats
Dorp
Berg en Dal
Rijk van Nijmegen
Gelderland

millingerwaard_1.jpg

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, de zandduinen langs de Waal met zeer bijzondere plantengroei.

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, de zandduinen langs de Waal met zeer bijzondere plantengroei.

millingerwaard_2.jpg

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, oude kleiput

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, oude kleiput

millingerwaard_3.jpg

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, Woodhenge is een kunstwerk van opgegraven fossiele boomstammen.

Millingen aan de Rijn, Millingerwaard, Woodhenge is een kunstwerk van opgegraven fossiele boomstammen.

millingerwaard_4.jpg

Millingen aan de Rijn, bij hoogwater wordt de toegang tot de Millingerwaard afgesloten.

Millingen aan de Rijn, bij hoogwater wordt de toegang tot de Millingerwaard afgesloten.

GL gemeente Millingen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Millingen aan de Rijn anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Gemeente Millingen aan de Rijn anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Millingen aan de Rijn

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Millingen aan de Rijn (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Millingen aan de Rijn is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Rijk van Nijmegen, gemeente Berg en Dal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2014.

- Wapen van de voomalige gemeente Millingen aan de Rijn.

- Onder de plaatsnaamborden staat de slogan 'Hart van de Gelderse Poort'. De Gelderse Poort is een complex van natuurgebieden in deze regio, waar o.a. de Millingerwaard (zie hieronder bij Natuur en recreatie) deel van uitmaakt.

- Onder het dorp Millingen aan de Rijn valt ook de buurtschap Zeeland.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Bijzonderheid 1): Dorp en gemeente hebben oorspronkelijk altijd Millingen geheten, zonder toevoeging. De post werd vroeger nog weleens in de verkeerde plaats bezorgd, omdat er ook bij Apeldoorn een plaatsje (buurtschap) Millingen was en de postcode ook nog niet was uitgevonden (tegenwoordig heet dit Nieuw Milligen, zonder tussen-n dus, met daarnaast iets naar het W een hoeve Oud-Milligen). De gemeentenaam is per 1-7-1954, naar wij vermoeden om aan deze verwarring een einde te maken, formeel gewijzigd in Millingen aan de Rijn.

Bijzonderheid 2): Maar... Millingen ligt helemaal niet aan de Rijn! Millingen ligt aan het Bijlands Kanaal (= het verlengde van de Rijn die O hiervan bij Spijk en Lobith als Boven-Rijn ons land binnenkomt en die op Duits gebied nog Niederrhein heet), dat in de 18e eeuw is gegraven om een scherpe bocht (meander) in de Waal af te snijden. Het Bijlands Kanaal gaat na Millingen over in het eveneens in de 18e eeuw gegraven Pannerdens Kanaal, dat bij Westervoort weer in de aldaar inmiddels Neder-Rijn geheten rivier uitkomt. Met beide kanalen wordt ook een stuk van de oude Rijn afgesneden. Deze Oude Rijn is nu nog maar een smal riviertje - tegenwoordig onderdeel van natuurgebied de Rijnstrangen - en loopt bij Lobith O van Millingen met een noordelijke boog N langs Herwen, Aerdt en Pannerden, waarna zij bij Loo, Z van Duiven, op de huidige Neder-Rijn uitkomt.

Kortom: Millingen ligt wel nabij maar niet aan de Rijn. Vermoedelijk zal om redenen van naamsbekendheid wel voor de Rijn in de gemeente- en plaatsnaam gekozen zijn in plaats van het buiten de regio onbekende Bijlands Kanaal. Overigens hebben wij op school altijd geleerd dat de Rijn bij Lobith Nederland binnenkomt, wat ook al niet klopt: de Rijn komt bij het O hiervan gelegen dorpje Spijk Nederland binnen (maar ja, ook dat zal wel om naamsbekendheid-redenen zijn. Bovendien zijn er nog 3 Spijk-en in Nederland, dus ook dat wekt verwarring). En om het nog ingewikkelder te maken: van Spijk tot Millingen is de Z helft van de rivier nog Duits grondgebied. Pas bij Millingen wordt de rivier geheel Nederlands. Sommige Millingers stellen daarom dat de Rijn bij Millingen pas écht (helemaal) Nederland binnenkomt. Maar ja, op die plek heet de 'rivier' nu eenmaal al Bijlands Kanaal...

Oudere vermeldingen
721-722 kopie 1191 Millingi, 790-793 kopie 1170-1175 Millinga, 1167-1174 Millingen.

Naamsverklaring
Betekent 'bij de lieden van de persoon Milo of Millo'. Niet te verbinden met mijl, ontstaan uit het Latijnse milia 'duizend schreden'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Millingen aan de Rijn ligt NO van Nijmegen en Ubbergen, en grenst in het O aan Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Millingen 191 huizen met 1.412 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 188/1.386 (= huizen/inwoners) en buurtschap Zeeland 3/26. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.500 huizen met ca. 5.900 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Romeinse tijd
Rond 18 v.Chr. komen de Romeinen voor het eerst in ons land. In Nijmegen bouwen ze een groot legerkamp en een stad. Drusus, de zoon van keizer Augustus, laat ook waterstaatkundige werken uitvoeren om ons drassige landje beter begaanbaar te maken: zo laat hij vlakbij Millingen een dam in de Rijn aanleggen om het water tussen Rijn en Waal te reguleren.

Millingen lag aan een knooppunt van wegen en rivieren. De verschillende delen van het Romeinse Rijk waren verbonden door een netwerk van goed onderhouden, verharde wegen. De Heerbaan in het dorp maakte hier deel van uit. Het was de hoofdontwikkelingsas die deel uitmaakte van een tracé van Leiden tot Keulen. Deze route stamt uit de Romeinse tijd en is zelfs ouder dan de huidige loop van de rivier. Die wegen waren belangrijk voor het verplaatsen van troepen, voor de handel en voor de communicatie tussen Rome en de provincies. De Rijn vormde het meest noordelijk gedeelte van de oostelijke grens van het Imperium Romanum. Deze grens wordt wel aangeduid met de latijnse term Limes. Millingen lag net achter Waal en Rijn, in de luwte van de Limes.

Een aantal zaken herinnert in Millingen nog nadrukkelijk aan het Romeinse verleden, zoals de Liburna, een replica van een Romeins patrouilleschip. En de Romeinse vondsten in het aan de Rijndijk gelegen informatiecentrum. In het centrum van het dorp staat de beroemde altaarsteen voor de godin Rufia Materna. (bron: gemeente Millingen aan de Rijn)

Tweede Wereldoorlog
Ook in Millingen aan de Rijn heeft de Tweede Wereldoorlog nogal wat teweeggebracht. Zo moeten in het kader van de bevrijdingsgevechten, de inwoners van Millingen op 18 oktober 1944 binnen 24 uur het dorp verlaten, op last van de Duitsers. De inwoners worden geëvacueerd naar het noorden des lands.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Millingen aan de Rijn heeft 3 rijksmonumenten.

- Gevelstenen in Millingen aan de Rijn.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Millingerwaard is een grote uiterwaard W van Millingen aan de Rijn. De toegang tot het gebied is via buurdorp Kekerdom. De Millingerwaard is onderdeel van de Gelderse Poort, een complex van ca. 20 natuurgebieden in deze regio. In de Millingerwaard zijn tal van bedreigde plantensoorten door de invloeden van hoogwater weer in groten getale zichtbaar op de oeverwallen. Dat constateert natuurorganisatie Stichting Ark in een in 2009 verschenen florarapport over het gebied. De groei in diversiteit komt doordat het hoogwater nieuwe lagen zand heeft afgezet. De natuur heeft zich zodoende kunnen herstellen. De vegetatie op de lage delen van de uiterwaard, waar het rivierwater klei heeft afgezet in plaats van zand, ontwikkelt zich veel minder snel en heel anders. De onderzoeksresultaten tonen ook een uitbreiding van plantensoorten door de introductie van gallowayrunderen en konik-paarden. De dieren grazen in een groot gebied en verspreiden via de mest de zaden van zeldzame planten. In de Millingerwaard heeft het hoogwater nog een ander markant effect. In de kleiputten kwam voorheen alleen regen- en kwelwater terecht. Omdat er geen slibrijk water meer instroomt, is de waterkwaliteit heel anders en dat komt weer tot uiting in de afwisselende flora in het gebied. Bij extreem hoogwater stromen de putten weer vol, waardoor een bijzondere dynamiek ontsaat, wat de afwisseling ten goede komt. Nadere informatie over de Millingerwaard op de site van Stichting Ark.

Terug naar boven

Beeld

- Millingen aan de Rijn in oude en nieuwe ansichten.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - In het Laag is kennelijk een site over Millingen aan de Rijn, omdat de meeste nieuwsberichten op die plaats betrekking hebben.

- Belangenvereniging: - Burger Platform Millingen.

- Onderwijs: - St. Martinusschool.

- Muziek: - Fanfare St. Cecilia.

- Sport: - SC Millingen (voetbal).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Millingen aan de Rijn RK en - idem algemeen.

Reactie toevoegen