Ooij

Plaats
Dorp
Berg en Dal
Rijk van Nijmegen
Gelderland

Ooij plaatsnaambord [640x480].jpg

Ooij, volgens de plaatsnaamborden heette dit dorp tot voor kort Ooy, terwijl de officiële spelling al jaren Ooij luidt (o.a. getuige het postcodeboek uit 2000).

Ooij, volgens de plaatsnaamborden heette dit dorp tot voor kort Ooy, terwijl de officiële spelling al jaren Ooij luidt (o.a. getuige het postcodeboek uit 2000).

Ooij Ubbergen plaatsnaambord Ooij [640x480] (Kopie).jpg

In 2010 of 2011 zijn eindelijk plaatsnaamborden met de goede spelling Ooij geplaatst.

In 2010 of 2011 zijn eindelijk plaatsnaamborden met de goede spelling Ooij geplaatst.

Ooij

Terug naar boven

Status

- Ooij is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Rijk van Nijmegen, gemeente Berg en Dal. T/m 1817 gemeente 'Ooij en Persingen'. In 1818 over naar gemeente Ubbergen, in 2015 over naar gemeente Berg en Dal.

- Onder het dorp Ooij vallen ook de buurtschappen De Vlietberg, Groenlanden en Tiengeboden.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Volgens het postcodeboek (in ieder geval sinds de versie 2000, wellicht al eerder) en de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) is de schrijfwijze Ooij. Op de eveneens officièle blauwe plaatsnaamborden (komborden) stond in ieder geval tot medio 2010 nog de verouderde spelling Ooy. Pas in 2010 of 2011 zijn er borden met de correcte spelling geplaatst.

Oudere vermeldingen
1075-1081 falsum? kopie 2e helft 12e eeuw Oia, 1081 kopie 2e helft 12e eeuw Oge, 1104 Oy, 1107 Oies, 1264 Hoye, 1395 Oye.

Naamsverklaring
Betekent het Oudnederlandse oia 'land aan een waterloop'. In 1623 is sprake van De Oij met de Nederoij. In 1741 wordt het gebied 'Cirkel van de Ooij' genoemd.(1)

Naam komt ook elders voor
Niet te verwarren met het dorp Ooy in de gemeente Zevenaar, dat door deze en gene soms ook met ij wordt gespeld.

Terug naar boven

Ligging

Ooij ligt NO van Nijmegen, N van Beek, in de Ooijpolder. In het N grenst het dorp aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Ooij 58 huizen met 463 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp Ooij is sinds de 19e eeuw maar liefst twee keer 'verhuisd': Het oude oorspronkelijke dorp lag aan de Hezelstraat, een oeverwal die iets hoger ligt dan de omgeving. De eerste verplaatsing vindt plaats in 1835, als het dorp zich voegt bij de locatie waar de Sint Hubertuskerk wordt gebouwd. De tweede verplaatsing is na de Tweede Wereldoorlog, waarbij het centrum van het dorp zich ongeveer 500 meter naar het noordwesten verplaatst. Het nieuwe dorp ontwikkelt zich vanuit de rij bestaande huizen langs de huidige Koningin Julianalaan.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De toenmalige gemeente Ubbergen heeft in 2008 samen met wooncorporatie Oosterpoort een plan gemaakt voor een nieuwbouwwijk in Ooij. Het ging om de plannen Ooijse Graaf 1 en Ooijse Graaf 2. Hier zouden 150 huizen gebouwd gaan worden: 90 sociale woningen en 60 vrije sectorwoningen. Oosterpoort heeft in Ooijse Graaf 1 inmiddels 60 huizen gebouwd. De resterende huizen worden gefaseerd gebouwd. Omdat het naburige bedrijf Reomie (legerdump) voor teveel geluidsoverlast zorgt, zou het bedrijf gesaneerd moeten worden. Anders zouden vergaande en kostbare akoestische voorzieningen moeten worden gerealiseerd.

Omdat sanering ook kostbaar is, was de gemeente Ubbergen bereid meer woningen in de Ooijse Graaf 2 te laten bouwen. Hier werd in tweede instantie ruimte gemaakt voor 100 vrije sectorwoningen. Daar is eind 2016 een streep door gezet. Uit een woningmarktonderzoek van Compaenen is namelijk gebleken dat er onvoldoende behoefte is aan zoveel huizen. De gemeente wil nu met belanghebbende burgers om tafel om te kijken wat er met het gebied moet gebeuren.

Omwonenden hebben inmiddels, sinds 2012, in het braakliggende gebied de Speulplek gerealiseerd. Het terrein wordt omgeven door de Dispel / de Til en de nieuwe sportvelden (ten westen), watergang de Ooijse Graaf en Reomie (ten noorden), de Marialaan (ten oosten) en de Rietlanden (ten zuiden). De Speulplek is ontstaan vanuit de wens om groen en welzijn op een natuurlijke wijze samen te laten komen. Een plek die uitnodigt om te spelen, struinen, wandelen, uitrusten, sporten, genieten, ontspannen. Een plek om samen te komen of rustig alleen te vertoeven. Een plek die door iedereen benut kan worden en waaraan velen hun steentje bijdragen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ooij heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de voormalige Hervormde kerk met toren op Hezelstraat 13, de 17e- of 18e-eeuwse boerderijen op nr. 18 en 20, de Kasteelsche Hof op nr. 24, en hoeve De Plak uit 1629 op Leuthsestraat 2.

- Ooij heeft 38 gemeentelijke monumenten.

- De voormalige Hervormde kerk (Hezelstraat 9-13) dateert oorspronkelijk uit ca. 1400. Het gebouw bestaat uit het in 1660 geheel verbouwde en van een driezijdige koorsluiting voorziene, in oorsprong rechthoekig gesloten koor der oude dorpskerk; het waarschijnlijk in dezelfde tijd met gebruikmaking van fragmenten van het gotische muurwerk tot pastorie verbouwde schip, en de uitwendige ongewijzigd gebleven toren, welks benedengedeelte in 1860 tot kosterij is ingericht. In het koor bevindt zich een eenvoudige epitaaf voor de familie Van Balveren-Bijland (1781). In het tot pastorie verbouwde schip een fragment van een gotische muurschildering. De toren is een begin 15e-eeuws eenvoudig bakstenen bouwwerk met ingesnoerde, achtzijdige spits. Sinds 1960 is de voormalige kerk in gebruik als woonhuis.

Niet alleen dit woonhuis is bijzonder, bewoners Alberthe Papma en Paul Spierings zijn dat ook. Op hun Wijndomein De Koekoeksgaard - genoemd naar een stuk land bij de kerk dat al vanouds zo heet - hebben ze een bijenhoederij, met bijenkasten en hangkorf, drachtplantentuin en fruit- en bloemenwei, waar ze graag geïnteresseerde bezoekers ontvangen om je te vertellen over drachtplanten en natuurlijk imkeren. Het land willen zij graag zo duurzaam mogelijk beheren, zonder machines. Daarom hebben ze gekozen voor Castlemilk Moorit schapen, die fungeren als 'lichtvoetige grasmaaiers' en bemesters, die als bonus ook nog vachten opleveren voor vilt of wol, en vlees. En op hun Wijndomein experimenteren zij voortdurend om tot een stijgende lijn te komen die uiteindelijk een kwalitatief goede karaktervolle rode wijn moet opleveren.

- Naast de kerk staat een burgerhuis uit 1857, dat eerst een onderwijzerswoning en later de slagerij was.

- De RK Sint Hubertuskerk (Kerkdijk 24) dateert oorspronkelijk uit 1837 en is in 1906 vervangen door het huidige gebouw: een driebeukige neogotische pseudobasiliek, naar ontwerp van Caspar Franssen (1860-1932). Tijdens de oorlog fungeert de kerk als schuilplaats voor inwoners van Nijmegen die door het bombardement van 1944 dakloos zijn geworden. Kort hierna lijdt de kerk zelf schade door beschietingen. Na de oorlog wordt de kerk hersteld. De toren wordt pas gebouwd in 1955. In de kerk bevindt zich een gedenkraam uit 1948, gemaakt door R. Smeets. De kerk is een gemeentelijk monument.

- Oorlogsmonument bij de RK kerk.

- In de middeleeuwen is kasteel Ooij het middelpunt van de gelijknamige heerlijkheid, en een van de meest imponerende kastelen van Gelderland. Tegenwoordig staan er alleen nog resten van de voorburcht van het kasteel: een 16e-eeuws Knechtenhuis of Gouverneurshuis, een deel van het stalgebouw uit de 17e eeuw met duiventoren, en een woning die uit het materiaal van het stalgebouw is opgebouwd. In de loop van de 18e eeuw raakt het steeds meer in verval, mede door de steeds vaker voorkomende overstromingen. Het terrein van het kasteel is later voor de kleileverantie aan de steenfabrieken afgegraven, waardoor de gebouwen van de voorburcht op een verhoogd terrein lijken te staan. Dat complex heet tegenwoordig Kasteelsche Hof.

- De 19e-eeuwse terpboerderijen aan de Hezelstraat zijn de enige boerderijen hier die niet door vroegere wateroverlast zijn verdwenen.

- Op de hoek van de Hezelstraat en de Kruisstraat staat het grote woonhuis uit 1954, genaamd 'De Thornse Molen'. Toenmalig molenaar Jan Vierboom begon hier een moderne elektrische maalderij. De ‘echte’ Thornse Molen lag midden in de polder, in de buurtschap Wercheren, maar is in de oorlog vernield. Men heeft vele jaren geijverd voor herbouw van de molen. In 2016 is de herbouw gereed gekomen. Voor nadere informatie zie bij Wercheren.

- Schoorsteen voormalige steenfabriek op Erlecomsedam 34, met op nr. 30 een voormalige 'bazenwoning'. Aan de Ooijse Bandijk ligt ook nog een veldoven als ruïne van een steenfabriek.

- Trafohuisje aan de Hezelstraat halverwege Ooij en Tiengeboden.

- Kruisbeeld op de kruising Sint Hubertusweg / Leuthsestraat.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Deurzakkers.

- Ooij op Stelten (op een zondag in juli) is een familie-evenement met sportieve team-spellen voor jong en ouder, waaronder de traditionele Steltenloop. Doe mee of moedig de deelnemers aan op het gezellige terras met live muziek.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Ooijpolder was in 2006 het eerste gebied in Nederland dat helemaal klaar is voor toekomstige extreme neerslag. Waterschap Rivierenland heeft er een groot aantal sloten breder gemaakt, zodat ook bij een extreme regenbui al het water in de sloten past. Daarmee behoort regenwateroverlast in de Ooijpolder tot het verleden. Een aantal jaren geleden kreeg Waterschap Rivierenland een aanbod van de Landinrichtingscommissie Ooijpolder om langs bijna iedere sloot een strook grond te kopen. Door die extra grond konden de slootkanten minder steil gemaakt worden, waardoor er meer water in kan. Bovendien zijn de leefomstandigheden voor planten en dieren beter op een flauwe oever.

Ministeries, provincies, gemeenten en waterschappen hebben in 2001 het Nationaal Bestuursakkoord Water ondertekend. In die overeenkomst is afgesproken hoe overheden om moeten gaan met extreme neerslag. Het gaat in de toekomst namelijk vaker en harder regenen door klimaatsverandering. Een van de afspraken is dat overheden zoeken naar mogelijkheden om regenwater in het gebied waar het valt vast te houden of tijdelijk te bergen. Uit dat onderzoek is gebleken dat het verbreden van sloten de beste oplossing is. In de Ooijpolder is dat sinds 2006 dus goed geregeld.

- In 2010 zijn delen van de oude rivierarm Ooijse Graaf afgegraven. Deze oude rivierarm ligt tussen Ooij en Leuth. De rietlanden van de Ooijse Graaf zijn in de loop van de afgelopen decennia sterk verland, wat leidde tot een dikke humuslaag aan de randen van het water. Mede daardoor was het oude riet veel ruiger geworden en groeiden er andere planten en bomen doorheen, zoals wilgen, windes en populieren. Door een deel van het oude riet aan te pakken, komt er weer ruimte voor jong riet. Tevens zijn diverse wilgen en populieren afgezaagd.

De terugkeer van het oude rietmoeras moet ook een gunstige uitwerking hebben op het vogelbestand in de Ooijse Graaf. Moerasvogels als roerdomp, karekiet en slobeend voelen zich thuis tussen het riet. Het is de bedoeling dat het aantal vogels van deze soorten weer gaat stijgen in de Ooijpolder. Niet alle verlande rietmoerasssen zijn aangepakt. Een deel blijft liggen om een gevarieerd landschap te creëren.

Terug naar boven

Beeld

- Ooij.nl is een foto-ode van Rudy Broekman aan de prachtige omgeving van het dorp en de Ooijpolder in bredere zin.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ooij (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Sprong.

- Onderwijs: - Basisschool Op Weg is er voor de kinderen uit de kernen Ooij, Groenlanden, Persingen, Wercheren en Erlecom, en heeft ca. 180 leerlingen. Het pand biedt ook onderdak aan de peuterspeelzaal, de kinderopvang en de BSO.

- Muziek: - Muziekvereniging Ooijse Toekomst.

- Sport: - S.V.O. '68 (voetballen). - S.V.O.-Tennis. - Korfbalvereniging SVO.

- Overige verenigingen: - Schutterij Eendracht is opgericht in 1911, heeft ca. 175 leden en bestaat uit een geuniformeerd gedeelte en een ongeuniformeerd gedeelte. Het geuniformeerde gedeelte bestaat uit Koningspaar, Keizerspaar, Jeugdkoning(in), drumfanfare, vendelkorps, officierenkorps en bestuur. Het ongeuniformeerde gedeelte bestaat uit de heren-, dames-, en jeugdschietgroepen en ook een groep stille leden.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ooij.

Reactie toevoegen