Nijmegen

Plaats
Stad en gemeente
Nijmegen
Rijk van NijmegenBetuwe
Gelderland

nijmegen in vogelvlucht met spoorbrug 1909 [640x480].jpg

Nijmegen In vogelvlucht met spoorbrug 1909

Nijmegen In vogelvlucht met spoorbrug 1909

GL gemeente Nijmegen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Nijmegen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Nijmegen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Nijmegen

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Nijmegen.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Nijmegen.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Nijmegen.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Nijmegen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nijmegen (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Nijmegen is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, vanouds alleen gelegen in de streek Rijk van Nijmegen en sinds 1996 ook deels in de streek Betuwe (zie verder hierna bij 'Waalsprong').

- Oorspronkelijk bestond de gemeente Nijmegen uit de stad Nijmegen en de dorpen Hatert, Hees, Neerbosch en Sint Anna. Deze dorpen zijn in de loop van de 20e eeuw allemaal in de stad Nijmegen opgegaan.

- Wapen van de gemeente Nijmegen.

- Onder de stad Nijmegen valt ook de buurtschap Ooijse Schependom.

- Ruimtegebrek voor woningbouw noopte de gemeente Nijmegen eind jaren negentig van de 20e eeuw de zogeheten 'Waalsprong' te maken, dat wil zeggen de Waal over te gaan naar het noorden. Daartoe heeft zij achtereenvolgens geannexeerd: 1) in 1996 een deel van de gemeente Valburg (= een deel van het dorp Oosterhout, zijnde het buitengebied O van het dorp, thans Woonpark Oosterhout geheten), 2) in 1997 een deel van de gemeente Bemmel (= een deel van het dorp Ressen, zijnde het buitengebied Z van het dorp) en 3) in 1998 een deel van de gemeente Elst (= het dorp Lent, met de bijbehorende buurtschap Koudenhoek). Omdat het verwarrend was, bijvoorbeeld voor visite en hulpdiensten, dat er hierdoor een plaats `Oosterhout gem. Nijmegen` bij was gekomen, terwijl het eigenlijke dorp onder de gemeente Overbetuwe valt, en een plaats `Ressen gem. Nijmegen` terwijl het eigenlijke dorp onder de gemeente Lingewaard valt, heeft de gemeente Nijmegen besloten deze `plaatsen` per 1-1-2010 de naam Nijmegen te geven zodat deze inwoners ook gewoon in de plaats Nijmegen komen te wonen. Hiervoor moest een handvol straatnamen worden hernoemd, omdat binnen 1 woonplaats een straatnaam uiteraard maar 1 keer mag voorkomen. Ook de postcodes zijn veranderd naar Nijmeegse postcodes. Overigens blijft Lent wel gewoon Lent, omdat dat dorp wel geheel in de gemeente Nijmegen ligt, dus daar speelt de genoemde verwarring niet.

- Naast het hierboven beschrevene omvat de gemeente ook nog een deel van het dorp Heilig Landstichting.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Nijmegen.

Terug naar boven

Naam

Lokale uitspraak
Nemwéége, waarin de klinker in de eerste lettergreep vrijwel equivalent is aan de Engelse æ, en de -g- stemhebbend en zacht is.

Terug naar boven

Ligging

Nijmegen ligt Z van Arnhem en grensde oorspronkelijk in het N aan de Waal. Sinds eind jaren negentig is Nijmegen na de zogeheten Waalsprong ook aan het uitbreiden ten N van de Waal (zie verder bij Status).

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Nijmegen 2.773 huizen met 20.517 inwoners, verdeeld in stad Nijmegen 2.363/17.659 (= huizen/inwoners), de dorpen Hees 130/901, Neerbosch 126/879 en Hatert 146/1.023 en de buurtschap Ooij-Schependom 8/55. Sint Anna was toen ook nog een aparte kern, maar werd in de Volkstelling van 1840 niet apart geteld.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Nijmegen ca. 74.000 huizen met ca. 163.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Nijmegen oudste stad van Nederland
Leuk geprobeerd van Venlo, maar Nijmegen is toch echt de oudste stad van Nederland. Dat zegt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Venlo claimt ouder te zijn dan Nijmegen omdat daar Keltische munten zijn gevonden die door Romeinse soldaten werden gebruikt. Munten die in Nijmegen overigens op grotere schaal zijn gevonden. Volgens de Rijksdienst kan het zijn dat de soldaten langs Venlo kwamen, op weg naar Nijmegen. Die laatste kreeg als eerste stadsrechten, en dat staat 'onomstotelijk' vast, aldus de dienst. Ook de Nijmeegse stadsarcheoloog Harry van Enckevort gelooft niet dat Venlo ouder is dan Nijmegen. Volgens Van Enckevort zijn de Keltische munten ook in Nijmegen gevonden, zelfs in veel grotere aantallen. In Venlo zijn er zo'n 50 gevonden, in Nijmegen meer dan 1000. Volgens Van Enckevort was Nijmegen vanaf het begin een stedelijke nederzetting, terwijl in Venlo aanvankelijk vooral boeren zaten. (bron: Omroep Gelderland, 16-7-2010)

Hees, Neerbosch, Sint Anna en Hatert
Hees, Neerbosch, Sint Anna en Hatert waren oorspronkelijk dorpjes buiten de stad Nijmegen. Op de oude plattegrond hieronder uit ca. 1870 is dat nog goed te zien. Inmiddels zijn het wijken van Nijmegen geworden. De RK kerken van deze dorpen zijn, toen Maurits in 1591 Nijmegen veroverde, protestant geworden. De inheemse inwoners bleven grotendeels katholiek. De protestanten waren doorgaans van elders afkomstig en vormden een kleine minderheid.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nijmegen, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:

- Regionaal Archief Nijmegen.

- Noviomagus, over de geschiedenis van Nijmegen.

- Numaga, Vereniging tot Beoefening van de Geschiedenis van Nijmegen en omgeving.

- Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis is zowel een te bezoeken pand als een digitale versie, waarop u veel informatie kunt vinden over de geschiedenis van Nijmegen. U kunt daar ook zelf inhoudelijke bijdragen aan leveren.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Waalbrug uit 1936 is de afgelopen jaren ontoereikend geworden om het, mede door de Waalsprong (zie bij Status) toegenomen wegverkeer in en uit de stad te verwerken. Daarom is in 2013 een tweede brug over de Waal gerealiseerd, genaamd De Oversteek.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nijmegen heeft als plaats 241 rijksmonumenten.

- Nijmegen heeft 1035 gemeentelijke monumenten.

- Beschrijvingen van alle rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten van Nijmegen op de site van de gemeente Nijmegen.

- De 19e-eeuwse stadsuitleg van Nijmegen is in 2013 benoemd tot rijksbeschermd stadsgezicht.

- De Grote Kerk of Sint Stevenskerk is de oudste en grootste kerk van Nijmegen. Een van de 4 kerkorgels is het König-orgel, dat tot de grootste (ca. 3600 pijpen!) en belangrijkste orgels van Nederland behoort.

- Het monumentale voormalige hoofdpostkantoor in Nijmegen stamt uit 1908. Van de Looi en Jacobs Architecten hebben het pand omgevormd tot supermarkt met starterswoningen. Het architectonisch bijzondere deel (met name de gevels) is gerenoveerd en er zijn 12 nieuwe appartementen in houtskeletbouw toegevoegd.

- De Witte Molen.

- Sint Annamolen.

- Mariakapellen.

- Kruittoren uit 1426.

- Gevelstenen in Nijmegen.

- Stichting Industrieel Erfgoed Nijmegen en Omgeving.

- Museum voor Anatomie en Pathologie.

- In de Stratemakerstoren met zijn onderaardse gangen stonden kanonnen opgesteld om de nabijgelegen stadspoort de Veerpoort te verdedigen. In 2015 sluit het museum tijdelijk. In 2016 heropent het als De Bastei, centrum voor natuur- en cultuurhistorie. Dit is een fusie tussen museum De Stratemakerstoren en het Museum voor Natuurhistorie.

- Museum Het Valkhof heeft vaste collecties Archeologie, Oude en Moderne Kunst.

- Stadsbrouwerij De Hemel is een levend museum. Bezoekers worden rondgeleid langs processen die daar plaatsvinden: van mout en hop tot bier en van daaruit tot azijn en mosterd. Dit gebeurt in de Commanderie van St. Jan, een voormalig klooster uit 1196. Verder historische attributen die betrekking hebben op brouwen, distilleren, azijn- en mosterdproductie.

- In Natuurmuseum Nijmegen kan jong en oud kennismaken met natuur en landschap van de regio. Het museum heeft een grote verzameling dieren, planten en stenen, die afkomstig zijn uit het Gelderse rivierengebied.

- Revolutie, Museum voor Modelvliegtuigen, nagebouwd in schaal 1:72. Collectie van honderden modellen vanaf het begin van de luchtvaart tot heden, van de oudste twee- en driedekkers tot de modernste stealth. Tevens zijn de luchtlandingen tijdens de operatie 'Market Garden' aan het eind van WO II in beeld gebracht.

- Het muZIEum is een ervaringsmuseum en doemuseum in één. In het ervaringsgedeelte trakteer je je zintuigen op een rondleiding in het donker met een blinde gids. Voel, proef, ruik en beluister het dagelijkse leven, maar dan door de ogen van een niet-ziende persoon. En in het doemuseum zie je de historie over blind zijn, maar we willen je vooral laten zien wat de nieuwe mogelijkheden zijn voor blinden.

- In Nationaal Fietsmuseum Velorama is een verzameling van ca. 250 historische rijwielen bijeengebracht. Daarnaast zijn vele soorten rijwiellantaarns, belastingplaatjes, affiches, wetenswaardigheden, parafernalia en emaille reclameborden te bezichtigen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjepop is een gratis openluchtfestival op Koningsdag (27 april).

- Marikenloop (hardloopwedstrijd alleen voor vrouwen, 5 en 10 km, op een zondag in mei).

- Festival Music Meeting (weekend in mei) is in 2013 door het Engelse muziekblad Songlines uitgeroepen tot een van de 25 beste festivals ter wereld.

- De Internationale Vierdaagse Nijmegen (v/a de 3e dinsdag in juli) is hét wandelevenement van het jaar. Het aantal deelnemers is gemaximeerd op 42.000. De afstand is naar keuze 30, 40 of 50 km. Filmpje intocht Vierdaagse Nijmegen 2015.

Terug naar boven

Beeld

- Nijmegen in oude ansichten.

- Nijmegen oude plattegronden.

- Foto's van alle straten in Nijmegen.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Nijmegen.

- Nijmegen linkspagina.

- Vereniging Dorpsbelang Hees.

- Wijkraad Oosterhout.

- Site over Nijmegen met o.a. uit-agenda, nieuws en lokale links.

- Actualiteiten uit Nijmegen.

- Straatnamenlijst van Nijmegen, met verklaring van de namen, door Rob Essers.

- N1 is de lokale omroep voor Nijmegen en omgeving.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nijmegen-Brakkenstein.

Reactie toevoegen