Hulst

Plaats
Stad en gemeente
Hulst
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

ZL gemeente Hulst in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Hulst in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Hulst in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Hulst

Terug naar boven

Status

- Hulst is een stad en gemeente in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen.

- De gemeente Hulst is per 1-4-1970 vergroot met de gemeenten Graauw en Langendam, Clinge en Sint-Jansteen, en in 2003 met de gemeente Hontenisse.

- De gemeente Hulst omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Clinge, Graauw, Heikant, Hengstdijk, Kapellebrug, Kloosterzande, Kuitaart, Lamswaarde, Nieuw-Namen, Ossenisse, Sint Jansteen, Terhole, Vogelwaarde en Walsoorden, en de buurtschappen Absdale, Baalhoek, Drie Hoefijzers (grotendeels), Duivenhoek, Emmadorp, Fluitershoek, Halfeind, Hoek en Bosch, 't Hoekje, Kampen, Kamperhoek, Keizerrijk, Knuitershoek, Krabbenhoek, Kreverhille, Kruisdorp, Kruispolderhaven, Luntershoek, Molenhoek, Noordstraat, Ossenhoek, Oude Stoof, Paal, Patrijzenhoek, Pauluspolder, Perkpolder, Prosperdorp, Roverberg, Ruischendegat, Schapershoek, Scheldevaartshoek, Schuddebeurs, Sluis, Statenboom, Stoppeldijkveer (deels), Strooienstad, Tasdijk, Vogelfort, Vijfhoek, Zandberg, Zeedorp en Zeegat. In totaal zijn dit 1 stad, 14 dorpen en 42 buurtschappen. De voormalige buurtschap 't Jagertje is tegenwoordig opgegaan in de (NO) bebouwde kom van de stad Hulst.

- Wapen van de gemeente Hulst.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hulst.

- Onder de stad Hulst vallen ook de buurtschappen Absdale (grotendeels) en Vijfhoek en een deel van de buurtschap Patrijzenhoek.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Hulst beslaat vandaag de dag het gehele oosten van Zeeuws-Vlaanderen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en de stad Hulst 431 huizen met 2.389 inwoners. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 11.000 huizen met ruim 27.000 inwoners; de stad heeft tegenwoordig ca. 4.300 huizen met ca. 10.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen in de gemeente) Hulst, kun je terecht bij de volgende instanties en site:

- Oudheidkundige Kring De Vier Ambachten is opgericht in 1928. Decennialang is een deel van de collectie tentoongesteld in de Oudheidkamer in het stadhuis van Hulst. Sinds 1979 gebeurt dat in het voormalige refugium Ten Duinen in de Steenstraat. De kring stelt zich tot doel het bevorderen en verspreiden van de geschiedenis en haar hulpwetenschappen van de vroegere Vier Ambachten en het Land van Saeftinghe. Ook wil de kring zoveel mogelijk bijdragen tot het bewaren en herstellen van de nog aanwezige natuur- en cultuurmonumenten. Zonder verleden is er geen toekomst.

Primair probeert de kring de bewoners van de streek bewust te maken van hun eigen leefomgeving. Maar we profileren de streek ook naar buiten toe. Welke historische en landschappelijke waarden zijn kenmerkend voor dit meest noordelijke deel van Vlaanderen? Wat zit er nog onder de grond verborgen? Wat is er nu zo typerend in materiële en immateriële zin? Wat maakt het tot ‘een landje apart’? Wat is het verhaal er achter? Hoe moeten we met ons erfgoed omgaan? Wat is het behouden waard?

Activiteiten: het jaarlijks beleggen van een zestal bijeenkomsten, over het werkgebied verspreid, waarop voordrachten worden gehouden door eigen leden of door deskundigen van elders over de geschiedenis van onze streek; het minimaal om de twee jaar uitgeven van een jaarboek e.d.; het vier maal per jaar uitgeven van een bulletin; het uitwisselen van publicaties met gelijkgerichte verenigingen en instellingen; het samenwerken met gelijkgerichte verenigingen en instellingen bij evenementen en projecten; het jaarlijks organiseren van drie tot vier excursies. Het werkgebied van de Kring omvat de historische landstreek "De Vier Ambachten"* inclusief de heerlijkheid Saeftinghe, thans gelegen in de Nederlandse gemeenten Hulst en Terneuzen en de Vlaamse gemeenten Moerbeke, Wachtebeke, Zelzate en Assenede."
* Dit betrof het Boekhouter Ambacht (met onder meer Oosteeklo, Bassevelde, Boekhoute en Biervliet), het Asseneder Ambacht (met onder meer Ertvelde, Assenede, Sas van Gent en Wachtebeke), het Axeler Ambacht (met onder meer Axel, Terneuzen, Zaamslag, Westdorpe en Zuiddorpe) en het Hulster Ambacht (met onder meer Hulst, Hengstdijk, Ossenisse, Graauw, Sint Jansteen en het huidige Verdronken Land van Saeftinghe).

- De verschillende Zuid-Nederlandse abdijen die in de Vier Ambachten inpolderingswerken verrichtten, hadden op diverse plaatsen uithoven (grangia). Om de broeders bij oorlogsdreiging en overstroming een veilig onderkomen te verschaffen, hadden enkele abdijen vluchthuizen of refugia. De monniken van "Ten Duinen" (abdij te Koksijde) hadden verschillende uithoven in het gebied van het huidige Hontenisse. De belangrijkste was de uithof te Zande (Kloosterzande). In Hulst hadden zij eerst een refugium in de Pottestraat (1353). In 1574 kocht abt Robert Holman het huis van Hellin van Steenlandt in de Steenstraat en liet het tot een nieuw refugium verbouwen. Reeds vóór 1400 stond dit gebouw waarschijnlijk bekend als het grafelijk Steen of gevangenis, tevens ambtswoning van de grafelijk schout of cipier. De Lombaerden hebben er nadien enige tijd hun kantoor gehad. Verder diende het tot 1574 als woning van enkele aanzienlijke families.

In 1645, nadat de stad en het Land van Hulst in Staatse handen waren overgegaan, werd het gebouw door de Staten Generaal overgedragen aan de Prins van Oranje. Vanaf toen tot aan de Franse tijd kreeg het de naam "Princenhof". Nadien had het gebouw verschillende bestemmingen. Ten laatste was het de woning van de arts G.A.E.de Gier, die het gebouw in 1972 aan de gemeente verkocht. In de periode 1975-1977 is het pand, met bestemming museum, door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg gerestaureerd. In 1979 mocht Oudheidkundige Kring De Vier Ambachten het pand in gebruik nemen voor de inrichting van Streekmuseum De Vier Ambachten. Oorspronkelijk was het gebouw groter en had het nog een zijvleugel. Dit is nog duidelijk te zien in de kapconstructie en aan de achtergevel. Halverwege de vorige eeuw is de uit baksteen en speklagen bestaande voorgevel bepleisterd in een stijl die "Pleisterclassicisme" genoemd wordt. Deze stijl is bij de restauratie gehandhaafd.

Sinds 2018 gaat Stichting Museum De Vier Ambachten verder onder de werknaam Museum Hulst. "Voorop staat dat de collectie van Oudheidkundige Kring De Vier Ambachten in stand blijft en eigendom blijft van de vereniging. We gaan de collectie indelen in een drietal thema's, die typisch voor Hulst en ons gebouw zijn: De Cistercienzers. Ons gebouw is een vluchthuis (refugium) geweest voor de monniken die vanuit de uithoven en boerderijen de landbouw in onze streek bevorderden, dijken aanlegden en het boerenleven moderniseerden. Deze monniken hadden hun moederabdij in Koksyde "Ten Duinen". Reynaert. De schrijver van het middelnederlandse dierenepos Reynaert de Vos noemde zich Willem die Madock. Uit zijn verzen blijkt dat hij onze streek zeer goed gekend moet hebben. Het Reynaertverhaal is en blijft een basis voor de studie van het eerste echte nederlands. De Vesting. De ligging van Hulst in het centrum van Oost Zeeuws Vlaanderen heeft het door de eeuwen heen tot een frontstad gemaakt. Gedurende de Tachtigjarige Oorlog was het bezit van Hulst inzet van vele conflicten tussen de Spanjaarden en de Staatsen. Vrijwel nergens in ons land zijn de vestingswerken zo goed te zien.

Een ander belangrijk onderdeel van ons collectieplan worden de wisseltentoonstellingen. In de bestaande situatie hebben we vrijwel onze gehele collectie uitgestald in het museumgebouw. Het wordt daarmee erg onoverzichtelijk, zodat bezoekers aan het eind van de rondgang al vaak niet meer weten wat er te zien is geweest. En de noodzaak voor een volgend bezoek verdwijnt als toch steeds alles te zien is. Wij zijn met provincie en gemeenten in onderhandeling over een depot, zodat we naast een basistentoonstelling, binnen de drie hierboven genoemde thema's, over kunnen gaan tot het wisselend tentoonstellen van dat deel van de collectie dat gedeponeerd is. Op deze manier kunnen we de tentoonstellingen duidelijk, overzichtelijk en gedocumenteerd maken. Daarnaast krijgen we de gelegenheid om de voorwerpen in depot nauwkeurig te bestuderen, te beschrijven en als dat nodig is te (laten) restaureren. Voor de wat verdere toekomst: In ons prachtige middeleeuwse pand snuif je de sfeer van weleer. De vloeren, muren, plafonds en toren ademen het rijke verleden van de stad Hulst en het Ambacht. Toch kleven er ook enkele nadelen aan dit gebouw: In de eerste plaats is het voor minder mobiele mensen slechts beperkt toegankelijk en ook de onderhouds- en energiekosten zijn zeer hoog. Wij willen samen met de eigenaar van het gebouw naar een oplossing hiervoor zoeken."

- "Geschiedenis schrijven kent zijn beperkingen en daarom is het schrijven van dé geschiedenis van Hulst niet mogelijk. Veel historische gegevens zijn immers voorgoed verdwenen en wat bestaat ligt wijd verbreid opgeslagen in verschillende archieven en andere vindplaatsen. Daarbij kunnen primaire bronnen en geschiedkundige publicaties in meer of mindere mate gekleurd zijn, want iedere historicus heeft zijn eigen voorkeur, zo niet zijn eigen vooringenomenheid.
De website History Hulst heeft desondanks de intentie om op grond van het beschikbare materiaal de werkelijkheid van het verleden zo onbevangen mogelijk te benaderen en tevens hiervan een aansprekende weergave te reconstrueren, die kan boeien en een aanzet kan zijn voor meer onderzoek.

Kennis van het verleden is een verrijking in die zin, dat men zich kan verplaatsen in de omstandigheden van vroeger en zo mogelijk het heden beter te begrijpen. De belangstellende lezer heeft de keuze uit een klein aantal uitgaven van grotere omvang en een groeiend aantal relatief kleinere artikelen, waarin uiteenlopende aspecten uit de Hulster geschiedenis worden belicht. Waar mogelijk staat het - vaak niet gemakkelijke - leven van de mens centraal." Aldus de samensteller van de website: H. Stals.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hulst heeft als plaats 68 rijksmonumenten.

- De Sint Willibrordusbasiliek is in 2009 uitgeroepen tot mooiste kerk van Nederland in het NCRV-radioprogramma Plaza. De vakjury vond het vooral mooi dat de kerk respect voor het verleden uitstraalt, terwijl het al acht eeuwen het middelpunt van een levendig stadje blijft. De 'moedige keuze voor de moderne torenspits' bewijst nog maar eens dat de basiliek een spannend, levend bouwwerk blijft. En zelfs de voortdurende discussie over de schoonheid dan wel wanstaltigheid van de toren laat zien dat de kerk niemand onberoerd laat, meldde jurylid Door Jelsma van de Task Force Toekomst Kerkgebouwen. De uitverkiezing tot mooiste van Nederland leverde de Willibrordusbasiliek een haan van glas-in-lood op.

- Het fotoboek 'Gesloten maar niet vergeten' is samengesteld door Kerkfotografie.nl vanwege de sluiting van de RK kerken van 4 dorpen in de gemeente Hulst: Sint Jansteen, Graauw, Stoppeldijk (Vogelwaarde) en Terhole in januari 2016. Via de link is het boek ook online te lezen en vooral te bekijken. Vele prachtige foto's!

- De 3 km lange vestingwallen van Hulst zijn over de volle lengte te bewandelen (rolstoelvriendelijk).

- Stadsmolen.

- Mariakapel.

- Gevelstenen in Hulst.

- De Stichting Beschermd Stadsgezicht Hulst zet zich in voor behoud van de kleinschalige en architectonische aspecten van de historisch gegroeide vestingstad.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Klimaatneutraal Popfestival Vestrock (weekend begin juni) is "het festival waar je de liefde vindt en de vriendschap viert, de flonkerende parel onder de kleinere Nederlandse festivals" (OOR; 2012, 2013), "een van de leukste festivals van het jaar" (OOR, 2014) en "een van de uniekste festivals op deze aardkluit" (dumpmagazine.be, 2014). Vestrock is een supertof bourgondisch boutique festival voor de echte genieters, met lekker eten, mooie (speciaal)bieren, goede voorzieningen, geweldige muziek, theater, toffe lezingen, een festivaldag speciaal voor kinderen (Vestrock Junior) en een camping op kruipafstand van het festivaleiland in de buitenvest van Hulst. Beleef het mee!

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut (Oost Zeeuws-Vlaanderen).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hulst (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Hulst. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Jeugd: - Scouting 't Jagertje.

Reactie toevoegen