Nieuw-Namen

Plaats
Dorp
Hulst
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

nieuw-namen_welkom_bord.jpg

Bezoekers worden met dit mooie bord welkom geheten in het Zeeuws-Vlaamse grensdorp Nieuw-Namen

Bezoekers worden met dit mooie bord welkom geheten in het Zeeuws-Vlaamse grensdorp Nieuw-Namen

RVB 20110629-2024 Verdronken land van Saeftinge - Hedwige polder.jpg

Verdronken Land van Saeftinge links en Hedwigepolder rechts, nu nog gescheiden door de dijk

Verdronken Land van Saeftinge links en Hedwigepolder rechts, nu nog gescheiden door de dijk

Nieuw-Namen

Terug naar boven

Status

- Nieuw-Namen is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Hulst. T/m 31-3-1970 gemeente Clinge.

- Onder het dorp Nieuw-Namen vallen ook de buurtschappen Emmadorp en Prosperdorp.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Op de plaatsnaamborden staat de plaatsnaam met koppelteken. Dat is ook de taalkundig correcte spelling (zie 6.E onder de link). Het in 1978 geïntroduceerde postcodesysteem kon aanvankelijk geen leestekens aan. Daarom stonden daar plaatsnamen beginnend met o.a. Nieuw- zonder koppelteken. Sinds ca. 2000 kan het postcodesysteem wél leestekens aan, en zijn bij de meeste plaatsnamen ook de koppeltekens alsnog doorgevoerd (voorbeeld). Alleen bij Nieuw-Namen zijn PTT en gemeente dat vergeten, en daarom staat deze plaatsnaam in het postcodesysteem en daarmee ook in de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) - waarmee die fout in feite de facto is geformaliseerd, omdat men ook toen heeft verzuimd het aan te passen- nog altijd zonder koppelteken. Op onze pagina houden wij wél de correcte spelling met koppelteken aan.

Oudere vermeldingen
Hollandsche Kauter, Zeeuwsche Kauter, 1136 kopie 13e eeuw Hulsterlo, 1139 kopie 13e eeuw Hulsterloe, 1156 kopie 13e of 14e eeuw Hulsterloo, 1665 Hulsterloo, 1838-1857 Cauter, 1866 Kauter, 1840 Hollandsche Cauter, 1874 Nieuw Namen.

Naamsverklaring
Met de toevoeging nieuw ontleend aan het verdronken dorp Namen, dat zijn naam dankte aan de ligging in de Polder van Namen (1285), naar de bedijker Jan van Namen. De plaats heette in de middeleeuwen Hulsterlo, een samenstelling van lo 'licht, open bos' en Hulster 'behorend bij Hulst'. In de volksmond heet Nieuw-Namen De Kauter, een op het Latijnse cultura teruggaand toponiem, dat het oudste gemeenschappelijk bebouwde land van een nederzetting aanduidt.(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heten de inwoners van Nieuw-Namen mollen.

Terug naar boven

Ligging

Nieuw-Namen ligt NO van Hulst en grenst in het O aan België. Het dorp is aaneengegroeid met het Belgische dorp Kieldrecht.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Nieuw-Namen 163 huizen met 701 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Nieuw-Namen wordt als Hulsterloo reeds genoemd in een schenkingsakte uit 1136. Hulsterloo heeft vooral blijvende bekendheid gekregen door het dierenepos ‘Van den Vos Reinaarde’ (Reinaard de Vos), dat zich in de streek van Hulsterloo zou hebben afgespeeld: ‘Int oestende van Vlaenderen staet een bosch, ende hiet Hulsterloo’.

In de 19e eeuw werd Nieuw-Namen ‘Hollandsche Kauter’ genoemd, als tegenhanger van het aan de Belgische kant van de grens gelegen Konings-Kauter of Vlaamsche Kauter. In 1840 lag het "op eene onvruchtbare hoogte" (2). De inwoners vonden in die tijd in meerderheid hun bestaan in de visserij (ansjovis en schelpen) en in ‘het vletten van schoraarde’. De vloot besloeg maar liefst 65 vaartuigen (de vaartuigen lagen aan de dijk van de Saeftinger schorren). Twee marktschuiten voeren naar Rotterdam met voortbrengselen van de landbouw, en keerden terug met benodigdheden voor de winkeliers in de gemeenten Clinge en Sint Jansteen. Tot 19xx(?) was hier een veer op Zuid-Beveland.

Blijkbaar gaf de ligging van Nieuw-Namen aan de grens met België aanleiding tot smokkelen: "Ook houden zich aldaar, even als in het Belgische geh. Konings-Kauter, vele deserteurs, smokkelaars en dergelijk volkje op, gaande ieder aan die zijde wonen, waar hij zich het veiligst voor vervolging acht. De bewoners van de omstreken onder de beide rijken lijden veel last van dit volk, dat met troepen op eene brutale wijs loopt bedelen, en het is te vreezen, dat, zoo de beide rijken, ten aanzien van dat oord, geene afdoende maatregelen nemen, De Kauter door zijne ligging nog gevaarlijker zal worden dan het Heiken, tusschen Etten en Sprundel."(2)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Aan de Nieuw Kieldrechtdijk, aan de NW rand van de dorpskern, staat een luchtwachttoren. Het is een van de ca. 20 luchtwachttorens in ons land die bewaard zijn gebleven, van de 138 die er zijn geweest. Een luchtwachttoren was in de jaren 50 en 60 van de 20e eeuw een uitkijkpost die in Nederland door het Korps Luchtwachtdienst (KLD) werd gebruikt voor het afzoeken van het luchtruim van Nederland naar Russische vliegtuigen in het kader van de Koude Oorlog. De toenmalige radarapparatuur was nog ongeschikt voor snelle, laagvliegende vliegtuigen. Het KLD werd opgezet om "door middel van uitkijk- en luisterposten vijandelijke vliegtuigen waar te nemen en aldus gegevens te verstrekken, welke nodig zijn om vijandelijke luchtaanvallen te kunnen bestrijden en de eigen troepen en de burgerbevolking tijdig te kunnen waarschuwen voor naderend luchtgevaar". De dienst was erop gericht om vliegtuigen tot 1500 meter hoogte te kunnen waarnemen. Om deze waarnemingen te kunnen doen werd een netwerk van luchtwachttorens opgebouwd. - Verhaal over de luchtwachttoren van Nieuw-Namen.

- Op initiatief van Carnavalsvereniging De Mollen is ter gelegenheid van het 11-jarig bestaan van de vereniging in 1980 kunstwerk De Mol in het dorp geplaatst.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Feestcomité Nieuw-Namen organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten, zoals de Jaarmarkt, de Zeskamp en de Avondvierdaagse.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Mollen.

- Tijdens de HulsterlooFeesten (mei) is er van do t/m zo van alles te doen in Nieuw-Namen, zoals een voetbalwedstrijd, darttoernooi, volleybaltoernooi, petanquetoernooi, barbecue, MTB Toertocht, en drie avonden en zondagmiddag feest met live bands en/of DJ's.

- Avondvierdaagse (eind juni).

- Ronde van Nieuw-Namen (september), georganiseerd door de Belgische WAOD (Wielerbond Openbare Diensten).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Meester van der Heijden-groeve (Kerkpad 2, Nieuw-Namen) is een aardkundig monument. Hier bevond zich vanouds een zandbult, Den Hoogen Kauter genaamd, die ca. 5 meter boven het maaiveld uitstak. Vanaf de 17e eeuw bevond zich hier een zandgroeve. De zandvoorraad strekte zich uit tot 25 meter beneden het maaiveld, dus er was een grote voorraad aanwezig. Het terrein is niet alleen als groeve gebruikt, maar ook als stortplaats voor afval. Aan dit alles kwam een einde toen het terrein in 1963 in bezit kwam van Staatsbosbeheer. In 1983 is het gebied schoongemaakt en opengesteld voor het publiek. Sindsdien is de omgeving ervan, bestaande uit een klein bos, uitgegroeid tot een natuurgebied.

De Meester van der Heijden-groeve is de enige plaats in Europa waar de overgang van Plioceen naar Pleistoceen ontsloten is. In het Plioceen bevond zich hier een zeestrand (Formatie van Merksem), terwijl de Pleistocene afzettingen dekzanden zijn. In de ontsluiting zijn fossielen te vinden van zee-egels en andere dieren die hier een miljoen jaar geleden of nog langer geleden in zee leefden. Ook uit jongere tijden kun je er fossielen vinden, zoals botten van wolharige neushoorns, en menselijke artefacten als vuurstenen, speerpunten en pijlpunten. Van april t/m oktober is de groeve dagelijks te bezoeken. De kleintjes kunnen in een zandbak naar echte fossielen zoeken, de hangbrug op of spelen bij de waterpomp.

- De Hedwigepolder heet formeel Hertogin Hedwigepolder, maar wordt doorgaans kortweg Hedwigepolder genoemd. De naam verwijst naar Hedwige de Ligne (1877-1938), hertogin van Arenberg, echtgenote van Engelbert IX Hertog van Arenberg (1872-1949), een kleinzoon van Prosper Lodewijk van Arenberg. De straten in de polder dragen de namen van de hertog en hertogin en hun drie kinderen (Engelbert, Erik en Lydia). De polder, een ingepolderd deel van het aangrenzende natuurgebied Verdronken Land van Saeftinghe, ligt voor het grootste deel op Nederlands grondgebied (295 ha), in het uiterste noordoosten van Zeeuws-Vlaanderen, en voor een klein deel op Belgisch grondgebied. De Hedwigepolder grenst aan het Sieperdaschor en de Prosperpolder, die voor de helft op Nederlands en voor de andere helft op Belgisch grondgebied ligt. De polder valt onder het dorpsgebied van Nieuw-Namen.

Het gebied was al voor de Tachtigjarige Oorlog bedijkt. Tijdens deze oorlog staken Nederlandse soldaten in 1584 om strategische redenen (inundatie) de laatste intact gebleven dijken door en verdween het Land van Saeftinghe onder water. In de 17e eeuw werd opnieuw begonnen met het bedijken, en in 1907 was de Hertogin Hedwigepolder het laatste op de zee heroverde gebied in de oosthoek van Zeeuws-Vlaanderen. De Hedwigepolder heeft de functie van agrarisch gebied met landschappelijke waarde. Door haar cultuurhistorische waarde is de dijk landinwaarts (gedeeltelijk) beschermd.

In een verdrag tussen Nederland en België over de verdieping van de vaargeul in de Westerschelde ten behoeve van de Antwerpse haven, werd vastgelegd dat de Hedwigepolder weer bij het Verdronken Land van Saeftinghe aangesloten zou worden (door het doorsteken van de dijken) bij wijze van natuurcompensatie (het unieke Schelde-estuarium gaat achteruit, terwijl de Westerschelde onderdeel uitmaakt van het (Europese) Natura 2000-netwerk). Vanwege dezelfde reden zou in België een deel van de aangrenzende Prosperpolder ook worden heraangesloten bij het Verdronken Land.

Het uit te voeren natuurherstel (middels de veelbesproken ontpolderingen) op grond van artikel 6, eerste en tweede lid van de Habitatrichtlijn is overigens, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht en geschreven, geen compensatie voor de recent uitgevoerde derde vaargeulverruiming van de Westerschelde, maar komt voort uit de verplichting van Nederland om te zorgen voor een goede staat van instandhouding van de Westerschelde. De noodzaak tot natuurcompensatie houdt verband met eerdere ingrepen in de Westerschelde in het verleden. In Zeeland rees echter verzet tegen het idee een op de zee veroverd stuk land weer terug te geven aan de 'getijdennatuur'.

Daarom werd een onafhankelijke Commissie Natuurherstel Westerschelde ingesteld, onder leiding van oud-minister Ed Nijpels, om onderzoek te doen naar eventuele alternatieven. Zij concludeerde echter in haar rapport 'Wennen aan de Westerschelde' (oktober 2008) dat geen enkel alternatief beter is dan het ontpolderen van (het Nederlandse deel van) de Hertogin Hedwigepolder. Uit de vele aangedragen alternatieven heeft de commissie er uiteindelijk 5 uitgewerkt, waaronder 3 ontpolderingen van andere gebieden langs de Westerschelde. Deze 5 hebben allemaal zo hun voor- en nadelen, maar ze zijn te realiseren. Voorzitter Nijpels: "Als je deze 5 alternatieven echter vergelijkt met ontpoldering van de Hedwigepolder, kiezen wij voor de laatste. De alternatieven steken op een aantal punten negatief af bij die ontpoldering."

Nijpels somde de voordelen van ontpoldering van de Hedwigepolder ten opzichte van de onderzochte alternatieven op: ontpoldering is verreweg het beste voor het herstel van de natuur; kan relatief snel gerealiseerd worden; de begrote circa 80 miljoen euro die ontpoldering kost, komt ten laste van de Belgische belastingbetaler; het verdrag met Vlaanderen hoeft niet te worden opengebroken; ontpoldering van de Hedwigepolder kost het minste landbouwgrond; er is slechts één eigenaar in de polder. Overigens: het uitdiepen van de Westerschelde betekent verlies aan slikken en schorren. Daarvoor wordt compensatie geboden door weer een slikken- en schorrengebied zoals het tot een eeuw geleden ook nog was, toe te voegen. In discussies wordt weleens gesproken over ´onder water zetten´. Dat is dus niet correct. Alleen bij erg hoge vloed zal het gebied onder water komen. Op het gebied van veiligheid is extra berging bij hoge vloeden veiliger.

Na aanvankelijk toch alternatieven te hebben voorgesteld, en de Grontmij die in oktober 2009 na onderzoek opnieuw bevestigt dat er geen reëel alternatief is voor ontpolderen van de Hedwigepolder, hakt het kabinet op 9 oktober 2009 de knoop door: de Hedwigepolder wordt ontpolderd. Brief van de minister d.d. 9-10-2009, waarin zij meedeelt dat en waarom de ontpoldering van de Hedwigepolder doorgaat. Maar... in juni 2011 laat het (inmiddels ander) kabinet weten dat zij voorstander zijn van alternatieve ontpoldering van enkele polders bij Ritthem (zie verder aldaar). Maar Vlaanderen is het daar niet mee eens en vindt dat Nederland zich aan het verdrag moet houden, waarin Nederland heeft afgesproken om de Hedwigepolder te ontpolderen. Enfin eind 2012 besluit het (inmiddels weer andere) kabinet definitief om de Hedwigepolder toch te ontpolderen. Het Rijksinpassingsplan Hertogin Hedwigepolder is in februari 2014 definitief vastgesteld.

De intentie is dat de ontpoldering van de Hertogin Hedwigepolder in de zomer van 2019 van start gaat. In 2018 zijn al huizen en schuren gesloopt, populieren gekapt en leidingen verwijderd. Het werk wordt in fasen verricht, zodat dieren de kans krijgen het gebied geleidelijk te verlaten. De ringdijk in de Prosperpolder-Noord wordt doorgetrokken naar de Hedwigepolder. Aan de Belgische kant is die dijk 3 kilometer lang, aan de Nederlandse kant 1,8 kilometer. De dijk zorgt ervoor dat het achterland beschermd wordt tegen het water van de Westerschelde dat het gebied binnenstroomt. De grond die vrijkomt bij het graven van de kreken en geulen wordt gebruikt voor de bouw van de ringdijk. Het afgraven van de Scheldedijk staat gepland voor 2022.

Terug naar boven

Beeld

- Diaserie met oude ansichtkaarten en recente foto's van Nieuw-Namen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nieuw-Namen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Nieuw-Namen.

- Dorpshuis: - Gemeenschapscentrum De Kauter (Hulsterloostraat 81) is voor zover ons bekend nog niet met een website of -pagina op het internet aanwezig.

- Onderwijs: - Op de St. Jozefschool in Nieuw-Namen wordt niet alleen aandacht besteed aan de verstandelijke ontwikkeling. Ze willen ook de sociale, emotionele, creatieve, culturele en motorische ontwikkeling van kinderen sturen en begeleiden. Ze staan de totale ontwikkeling van kinderen voor. "Op school brengen de leerkrachten de kinderen het besef bij dat ze leven in een multiculturele samenleving. Ze leren dat ze met respect en tolerantie om moeten gaan met mensen met een andere huidskleur, levensovertuiging of seksuele oriëntatie. Op school leren de kinderen dat ze verantwoordelijk zijn voor elkaar en voor de wereld. De leerkrachten proberen dat op een goede en aantrekkelijke manier bij de kinderen onder de aandacht te brengen.

Om de identiteit van de school gezicht te geven hebben wij gekozen voor het resilience-model. Resilience (veerkracht) is het vermogen van een persoon of een gemeenschap om goed te functioneren in moeilijke
omstandigheden. Het is een bepaalde manier van kijken. Wij maken hierbij gebruik van het model het huis met de vijf kamers. Deze vijf kamers stellen voor: gedragenheid, zingeving, vaardigheden, eigenwaarde en humor. Als
team van St. Jozef vinden we het belangrijk om bovengenoemde aspecten tot basis van ons pedagogisch handelen te maken. Hierdoor versterken wij de kansen voor onze leerlingen. In het kader van de Brede School is het prettig voor de kinderen in het dorp dat alles onder een dak zit. Kinderen vanaf 0 t/m 12 jaar kunnen op onze school terecht. Zij kunnen naar de voor- en naschoolse opvang, de peuterspeelzaal, de kinderopvang en de basisschool in een gebouw. Naast deze opvang bieden wij ook dagarrangementen aan."

- Jeugd: - "Jeugdgroep Eureka is super gaaf en bestaat al sinds 1976. Op maandagavond van 18.30-20.00 uur kun je samen gezellig knutselen op de zolder van Gemeenschapshuis De Kauter met leeftijdsgenootjes (10-16 jaar) van Kieldrecht en Nieuw-Namen."

- Muziek: - Fanfare De Scheldezonen.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Hulsterloo in Nieuw-Namen is opgericht in 1965.

- Vogelvereniging De Nachtegaal uit Nieuw-Namen is allicht een kleine vereniging in dit kleine dorp. Voor zover ons bekend zijn ook zij nog niet met een website of -pagina op het internet aanwezig. Maar ze hebben wél al diverse wereldtitels gewonnen, waarvoor zie de link.

- Omdat ze wel eens iets anders wilden doen dan op de Zestigvoet of op de Schelde te vissen, besloot een aantal vissers uit Nieuw-Namen in 2007 een reis te maken naar Ierland. Dit was volgens de verhalen de plaats waar ze grote vissen konden vangen. In Ierland hebben ze De Slikvissers opgericht. Sindsdien maken ze ca. om het jaar een buitenlandse visreis. In de tussentijd vissen ze ook nog op zoet water zoals de Zestigvoet en de Wittebergen en huren ze af en toe een boot om te vissen op de Schelde en de Noordzee. Het is de bedoeling dat ze er met deze groep nog vaak op uit trekken en nog vele avonturen beleven. Zo hebben ze nog veel plannen om in buitenland te vissen, en willen ze de jaren dat ze niet naar het buitenland gaan, spannender maken door wedstrijden zoals de Fishing Challenge te organiseren.

Reacties

(1)

Ik ben op zoek naar de situering van een woning in Nieuw-Namen. Volgens de geboorte akte van mijn opa is hij in 1888 geboren in Clinge, wijk C, nummer 53. In een ander document vind ik dat hij in Nieuw Namen geboren is. Dat laatste wordt ook in de familie verteld. Nu was Nieuw Namen vroeger een onderdeel van de gemeente Clinge. dus dat zou kunnen. Kunt u mij aangeven of betreffend pand in uw gemeente ligt of heeft gelegen?
Mijn dank voor uw hulp.
Met vriendelijke groet W.Verstraeten.
Mijn opa zijn naam was: Prosperus Judocus Verstraeten. Zijn vader was Petrus Franciscus Verstraeten (geb. te Kieldrecht), zijn moeder Maria Anna Arnold (geb. te Graauw).

Red.:
Wellicht dat een van de lezers van deze pagina het weet. Anders kan wellicht de Oudheidkundige Kring De Vier Ambachten (werkgebied: Oostelijk Zeeuws Vlaanderen) u vertellen waar u dit gegeven kunt vinden. Hun gegevens vindt u hier: http://www.devierambachten.nl/

Reactie toevoegen