Zeeland

Provincie
Zeeland

Borssele-MSD-20060709-59657.jpg

Zeeland is rijk aan schiereilanden, en dus ook rijk aan dijken die ze moeten beschermen. Soms is het een hele klim om bovenaan een dijk te komen, zoals hier.

Zeeland is rijk aan schiereilanden, en dus ook rijk aan dijken die ze moeten beschermen. Soms is het een hele klim om bovenaan een dijk te komen, zoals hier.

Borssele-MSD-20060709-59683.jpg

Maar dan word je ook beloond met een weids uitzicht, zoals hier over de Westerschelde.

Maar dan word je ook beloond met een weids uitzicht, zoals hier over de Westerschelde.

ZL Provincie Zeeland in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Provincie Zeeland in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Provincie Zeeland in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Zeeland

Terug naar boven

Status

- Zeeland is een provincie. De hoofdstad van de provincie is Middelburg.

- Al vanaf de middeleeuwen wordt het gebied van de huidige provincie, door de oorspronkelijke hoofdloop en de zijtak van de Schelde, respectievelijk: de Oosterschelde en de Honte - later de Westerschelde genoemd - verdeeld in drie gebieden, namelijk:
1. Noord-Zeeland (vroeger heette het "Zeeland beoosten Schelde"). De hoofdplaats is vanouds de centrumstad Zierikzee. Het gebied bestaat uit de gemeenten Schouwen-Duiveland en Tholen.
2. Midden-Zeeland (het vroegere "Zeeland bewesten Schelde"). Middelburg is - al meer dan 1000 jaar - vanaf de middeleeuwen tot heden de belangrijkste centrumstad van het gebied, dat de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal, Veere en Vlissingen omvat.
3. Zeeuws-Vlaanderen (vroeger lange tijd deel van Vlaanderen en daarna Staats-Vlaanderen, waarvan de belangrijkste steden Sluis en Hulst waren). Tegenwoordig is Terneuzen de belangrijkste stad van dit deel van de provincie. Sinds de laatste herindelingsronde (2003) heeft Zeeuws-Vlaanderen nog 3 gemeenten: Sluis in het westen, Terneuzen in het midden en Hulst in het oosten.

- Anno 2020 zijn er in de provincie Zeeland 13 gemeenten.

- Er blijken meerdere Zeeuwse vlaggen te zijn. Hoe dat zit, legt de Zeeuwse historicus Peter Sijnke in dit artikel uit.

Terug naar boven

Ligging

De provincie Zeeland ligt in het zuidwesten van ons land. Het gebied ligt in de Zuidwestelijke Delta. De provincie grenst in het N aan de provincie Zuid-Holland, in het O aan de provincie Noord-Brabant en België, in het Z aan België, en in het W aan de Noordzeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- De provincie Zeeland heeft ca. 160.000 huizen met ca. 382.000 inwoners op een oppervlakte van ca. 1.787 km2 land. Verder is er nog ca. 1.147 km2 water.

- Sinds 2015 is de krimp van de bevolking, die sinds medio 2011 gaande was, omgeslagen in groei. Sindsdien zijn er ruim 1500 mensen bij gekomen. Tussen augustus 2012 en maart 2015 daalde de Zeeuwse bevolking nog met bijna 1000 mensen. De oorzaak van deze ommekeer ligt vooral in de toename van de vestiging vanuit andere provincies. De trek naar Zeeland compenseert in toenemende mate de jaarlijkse uittocht van jongeren die gaan studeren. Voor nadere details zie het artikel van ZB Planbureau in PZC, 29-11-2017.

- In de Databank Zeeuwse Cijfers vind je een scala aan actuele statistieken m.b.t. de arbeidsmarkt, demografie, cultuur, vrije tijd en toerisme, economie, gezondheid, jeugd, mobiliteit, onderwijs, veiligheid, woningmarkt en zorg.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zeeland, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- In 1982-1984 is de 3-delige Encyclopedie van Zeeland verschenen (via de link incidenteel tweedehands nog online te bestellen). Deze vormt de basis voor de voortdurend in ontwikkeling zijnde Encyclopedie van Zeeland op het internet, die als een 'wiki' is opgezet, oftewel iedereen is welkom om eraan mee te schrijven.

- Geschiedeniszeeland.nl is een gezamenlijk initiatief van het Zeeuws Archief, de Zeeuwse Bibliotheek, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ), het Zeeuws Museum en de Zeeuwse gemeentelijke archieven, met name vertegenwoordigd door Gemeentearchief Schouwen-Duiveland.

- Het Zeeuws Museum bewaart meer dan 30.000 kunstschatten die herinneren aan het verleden van deze provincie. De gevarieerde collectie omvat onder meer de beroemde Zeeuwse wandtapijten en de historische collectie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. Ook de collectie hedendaagse kunst van de Provincie Zeeland bevindt zich in het Zeeuws Museum. Verder vind je in het museum streekdrachten, sieraden en accessoires / porselein en zilver / archeologische vondsten / oude schilderijen en kunstnijverheid / natuurhistorie, fossielen en schelpen. In de database op de site kun je meer informatie vinden over een aantal van deze objecten.

- Het 4-delige standaardwerk 'Geschiedenis van Zeeland' (online - desgewenst per deel - te bestellen) is de afgelopen jaren deel voor deel verschenen. In 2014 is het met het verschijnen van deel 4 gereedgekomen.

- Zeeuws Tijdschrift.

- Een belangrijk element in de recente geschiedenis van de provincie is natuurlijk de Watersnoodramp van 1 februari 1953. De Watersnoodramp heeft heel Zuidwest Nederland zwaar getroffen, niet alleen Zeeland maar ook delen van Zuid-Holland en westelijk Noord-Brabant. Beschrijving van de Watersnoodramp van 1953 op Wikipedia. Meer dan 800 houten woningen, geschonken door en afkomstig uit Noorwegen, Zweden, Oostenrijk, Denemarken, Finland en Frankrijk verrezen na de watersnoodramp in het getroffen gebied. De bouwpakketten kwamen per spoor en schip naar de Rotterdamse haven. Janny Lock, oud-bewoonster van een Noorse geschenkwoning, achterhaalde allerlei zaken over deze woningen uit de archieven en heeft dat in 2019 gepubliceerd in het boek 'Huizen van hout. Woningen geschonken na de watersnoodramp'. Het is deel 3 in de Uitgavenreeks Nationaal Kennis- en Herinneringscentrum Watersnood 1953.

- Trugkieke is een wekelijks programma van Omroep Zeeland TV, waarin oude beelden uit de provincie worden getoond. Via de link zijn inmiddels heel veel uitzendingen terug te kijken, ingedeeld op thema.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In het vierjaarlijkse rapport De Staat van Zeeland (editie 2017) worden de economische, ruimtelijke en sociaal-culturele ontwikkelingen geanalyseerd en beschreven aan de hand van cijfers en een grootschalig onderzoek onder de bevolking. De vergrijzing, ontgroening en wegtrek van jongeren aan de ene kant en de schaalvergroting, verstedelijking en concentratie van voorzieningen aan de andere kant, beginnen een serieuze wissel te trekken op het in deze provincie belangrijke principe van alles zoveel mogelijk kleinschalig en dicht bij huis te organiseren.

De ontwikkelingen in Zeeland brengen een aantal beleidsagenda’s bij elkaar. De regionale economie en vergrijsde beroepsbevolking vragen urgent om oplossingen voor de arbeidsmarkt. De ruimtelijke ontwikkeling onder bedreiging van klimaatverandering maken een energietransitie in de industrie en de woningvoorraadontwikkeling noodzakelijk. De sterk veranderende bevolkingssamenstelling en het ruimtelijk karakter van de provincie creëert de noodzaak om nieuwe oplossingen en vervoersconcepten voor de bereikbaarheid van centrumfuncties en een duurzame borging van de leefbaarheid te vinden.

Het ontbreken van een duidelijk erkende centrumgemeente maken het voor de Zeeuwse overheden niet gemakkelijk om te komen tot de noodzakelijke keuzes om de leefbaarheid duurzaam te borgen. Kan er een slag naar integratie van ‘het Zeeuwse’ worden bewerkstelligd of drijft het de Zeeuwse eilanden verder uit elkaar? De krachtenbundeling en samenwerking binnen Zeeland, waar veel over gesproken wordt, dient daarbij samen te gaan met een actief beleid waarin de regionale en provinciale centrumfuncties elkaar daadwerkelijk gaan versterken. De stedelijke agglomeratie Middelburg/Vlissingen zal daarbij het voortouw moeten nemen.

Dit vormt in massa en compactheid de enige stedelijke omgeving in Zeeland met een Europees erkend stempel als stedelijk centrum. Het heeft de potentie om vandaaruit heel de provincie met een meer compleet pakket aan hoogwaardige voorzieningen en centrumfuncties te bedienen. Het functioneren als zodanig dient dan ook door alle partijen te worden onderschreven. De noodzaak tot vernieuwing biedt ook allerlei kansen voor versterking. Die zitten voornamelijk in een slimme verbinding van de krachtige eigenschappen van de provincie waar het goed toeven is met de steden rondom. Kortom de provincie als een vitaal onderdeel van de deltametropool.

- In 2014 is de Toekomstvisie Zeeland 2040 vastgesteld.

- Op de site van ZB| Planbureau vind je vele onderzoeksrapporten m.b.t. de actuele stand van zaken in Zeeland over allerlei thema's zoals bevolking, ruimte, economie, sociaal, jeugd en arbeidsmarkt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden / cutureel erfgoed

- Het lijvige standaardwerk Monumenten in Zeeland (Rijksdienst voor de Monumentenzorg / Waanders Uitgevers, 2003) is via de link ook online te lezen.

- Het erfgoed in de provincie biedt talloze handvatten om gasten en inwoners een unieke en waardevolle beleving te bezorgen. Voor de vermarkting van het erfgoed in samenwerking met de toeristische sector, instellingen en bedrijfsleven is de ontwikkeling van 'erfgoedlijnen' een sterk middel. In dat kader heeft de Provincie Zeeland in voorjaar 2019 9 Zeeuwse Erfgoedlijnen vastgesteld. Deze kernverhalen brengen ordening in de baaierd aan verhalen die vele ‘afzenders’ op dit moment over de provincie presenteren. De kernverhalen moeten fungeren als een soort koepel of kapstok. Ze kunnen op regionaal en lokaal niveau worden ingevuld en aangevuld met specifieke verhalen, producten en arrangementen.

Voorafgaand aan de vaststelling van de Erfgoedlijnen en hun thema’s waren er twee series ‘brede oplopen’ verspreid over de provincie. In november 2018 kwamen ruim 200 toeristische ondernemers, mensen uit het (toeristische) erfgoedveld en beleidsmakers bij elkaar tijdens deze startbijeenkomsten en de Toeristische Ontmoetingsdag. Het leverde volle zalen en nuttige gedachtewisselingen op. Gewapend met de kennis die dat alles opleverde, volgde in april 2019 een tweede ronde. Hieraan namen zo’n 130 toeristische ondernemers, vertegenwoordigers van erfgoedinstellingen en beleidsmakers deel. Het proces leidde uiteindelijk tot de keuze van de 9 thema’s of Zeeuwse Erfgoedlijnen: 1. Schorren, slikken en polders: land van overkanten. 2. Strijd tegen het water: verdronken en herrezen. 3. Sterk Zeeland: strijdtoneel in de Delta. 4. Zwarte schuren en stoere paarden: leven en werken op het platteland. 5. Heren en kerken: macht en geloof. 6. Poort naar de wereld: ontdekken en ondernemen. 7. Het Zeeuwse licht: de kust ontdekt. 8. Zilt en zoet: smaken van Zeeuwse bodem. 9. Nieuw Zeeland: moderne bedrijvigheid en veranderend landschap. Na de zomer van 2019 verschijnt er een boekje met alle Erfgoedlijnen. Ook komt er een folder en worden alle ontwikkelingen van het project gedocumenteerd en gepubliceerd op Zeeuwseankers.nl.

- Door teruglopend kerkbezoek en door fusies van kerkgenootschappen zijn ook in deze provincie de afgelopen jaren veel kerken afgestoten. - Overzicht van sinds 2000 gesloten kerken in Zeeland.

- "De instandhouding van historische kerkgebouwen vormt in toenemende mate een probleem. In het kader van ‘Toekomst voor het verleden, 10-puntenplan voor de Zeeuwse cultuurhistorie’, is in opdracht van de Provincie door Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland de 'pilot historische kerken' uitgevoerd. In deze pilot zijn de problemen met betrekking tot de instandhouding van historische kerkgebouwen in kaart gebracht en geanalyseerd en worden aanbevelingen gedaan die mogelijk kunnen bijdragen aan de oplossing van deze problemen. In de Eindrapportage 'pilot historische kerken in Zeeland' (2005) worden de resultaten gepresenteerd. Het is een omvangrijk rapport geworden en ik wil de aanbevelingen als bouwsteen laten dienen voor het toekomstig provinciaal beleid, dat in 2006 zal worden gepresenteerd.

Er zullen nieuwe wegen moeten worden bewandeld om de vele historische kerkgebouwen in onze provincie te behouden. Wij willen hier samen met andere overheden en organisaties aan werken. Ik dank de leden van de projectgroep en een ieder die een bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van dit rapport. Op herkenbare wijze wordt de problematiek in kaart gebracht. Ik hoop dat we er met elkaar in slagen om deze problemen de baas te worden. Historische kerkgebouwen zijn zeer de moeite waard om behouden te blijven. Wandel gerust eens binnen en overtuig jezelf! Drs. H. van Waveren, Gedeputeerde voor Cultuur van de Provincie Zeeland." Ondanks de 'leeftijd' van dit rapport vermoeden wij dat er toch nog veel informatie in zal staan die ook vandaag de dag nog relevant is, vandaar dat wij dit rapport hier toch nog linken.

- Voor behoud van de cultuurhistorisch meest waardevolle boerderijcomplexen, heeft de Provincie Zeeland in 2015 een voorlopige selectie gemaakt van ruim 400 boerderijen. In 2016 en 2017 zijn deze boerderijen verder geïnventariseerd. Op basis van deze inventarisatie zal de provincie in overleg met eigenaren, gemeenten en andere belanghebbenden een definitieve selectie maken. Eigenaren worden benaderd om mee te werken aan de inventarisatie.

Hoe denken eigenaren van historische boerderijen in de provincie over hergebruik, herbestemming en nevenbestemming van agrarisch erfgoed? Uit 16 keukentafelgesprekken die Erfgoed Zeeland in verschillende gemeenten voerde, kwamen vele aanbevelingen naar voren. Over herbestemming, maar ook over landelijke inpassing, bestemmingswijzigingen en asbestverwijdering. De uitkomsten van de gesprekken zijn na te lezen in het rapport ‘Betere bestemming voor de boerderij. Agrarisch erfgoed 2.0’ (2019). Ook interessant voor andere gemeenten en provincies! Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van het programma Erfgoed en Ruimte (in 2018 afgerond), in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultuur Erfgoed.

- "Doe een stap over de grens, maak je bekend als Nederlander en het gesprek gaat erover: molens! In het mooie landschap van Zeeland staan nog zo'n 75 schitterende exemplaren. We zijn er aan gewend en we vinden ze zo gewoon. Maar eigenlijk zijn ze heel bijzonder. We nodigen je uit om dat te zien en te ervaren. Luister naar het indrukwekkende gekraak, gesteun en gemompel van eeuwenoude spillen, wielen en spanten. Geniet van de soepele gang van het houten gangwerk. Kijk naar het spel van licht en schaduw van het gevlucht. Molens zijn veel te speciaal om er niet zuinig op te zijn. Ze hebben veel betekend in de ontwikkeling van Nederland en zijn een toeristische attractie van de eerste orde. Ze 'leven' van de wind en staan daarom van oudsher op plaatsen waar vrije windvang gegarandeerd is. Het zijn vertrouwde bakens in het landschap. Ons mooie Zeeuwse land zonder molens, dat is gewoon ondenkbaar. De site Zeeuwsemolens.nl is een initiatief van Vereniging de Zeeuwse Molen. Wij werken intensief samen met de afdeling Zeeland van het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Het hoofdoel van de vereniging is het molenbehoud in de breedste zin van het woord. Het Gilde van Vrijwillige Molenaars heeft als doel het onderhouden van het ambacht.

In samenwerking met Vereniging de Zeeuwse Molen organiseert het Gilde van Vrijwillige Molenaars afdeling Zeeland een cursus Molengids. Deze cursus is voor iedereen die meer wil weten over molens en die kennis in wil zetten om bezoekers in de molens rond te leiden. Daarbij is het vertellen van de werking van de molen(s) in het algemeen een belangrijk onderdeel. De cursus heeft de duur van een dag en wordt gegeven op een molenlocatie. Aan bod komen de verschillende molentypen, functies en techniek, de werking van een windmolen en de omgang met geïnteresseerde bezoekers. In 2018 en 2019 zijn er cursusdagen gehouden waar circa tien mensen aan hebben deelgenomen. Beide dagen zijn succesvol verlopen. Indien er weer voldoende aanwas is zal er weer een cursusdag worden gehouden. Hebben wij je interesse gewekt? Je kunt je aanmelden door een mail te sturen naar info@zeeuwsemolens.nl."

"SGP, CDA, VVD en PvdA in Provinciale Staten maken zich zorgen over de staat van molens in Zeeland. De partijen hebben gesprekken gevoerd met molenaars en vertegenwoordigers van Vereniging de Zeeuwse Molen en het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Daaruit kwam een alarmerend beeld naar voren over de 77 molens in de provincie. De partijen pleiten voor een Molenvisie. Molens zijn in handen van gemeenten, stichtingen en particulieren. Centrale regie over het draaiend erfgoed is er nauwelijks meer. Daarom moet er een molenconsulent worden aangesteld, een alternatief voor de ingeperkte draaipremieregeling komen en veel beter worden gekeken naar het effect van groen en bebouwing rond molens op het windregime, vinden de fracties. Ook willen ze jongeren extra betrekken bij het vak van molenaar. Een idee is ook om met de Cultuurbus zowel een museum als een molen te bezoeken.

Nieuw bloed is nodig, omdat anders het vakmanschap verdwijnt en molens sneller wegkwijnen. De slechte staat van de molens wordt mede veroorzaakt door het gebrek aan vrijwilligers. Ooit was Zeeland het lichtend voorbeeld voor andere provincies, met een grote groep aan vrijwillige molenaars. Nu zijn er nog 30 vrijwillige molenaars, te weinig om alle molens aan de gang te houden. “Het aantal holt achteruit, want de groep raakt op leeftijd. Als we nu niet snel jongeren gaan werven, staan over tien jaar alle molens in de provincie stil”, aldus Michel Dellebeke, voorzitter van het Gilde van Vrijwillige Molenaars en secretaris van Vereniging De Zeeuwse Molen.

De nieuwe aanwas is niet alleen dringend nodig om toeristen te plezieren met ronddraaiende wieken. Net als met een auto die het hele jaar stilstaat, is rust funest voor een molen. Dellebeke: “Stilstand is fnuikend. Een molen die regelmatig draait, heeft eens in de 25 tot 30 jaar een grote onderhoudsbeurt nodig. Bij een stilstaande molen is dat elke tien jaar. Dat leidt tot onnodige extra uitgaven voor onderhoud. We willen ook een gestructureerd Zeeuws molenbeleid, waarin het behoud maar ook zaken als de molenbiotoop aan de orde komen. Nu zie je bijvoorbeeld dat er overal bomen en woonwijken rond molens verrijzen, die vaak de molen de wind uit de zeilen nemen. Dat beperkt het aantal draaiuren en vergt op de lange termijn meer geld aan onderhoud.” (bron: de Erfgoedstem, september 2020)

- Stichting Vrienden Zwartenhoek bestudeert sluizen, waterwerken, coupure's en grenspalen in Zeeland.

- De Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS) van Zeeland beschrijft cultuurhistorisch waardevolle objecten en gebieden in de provincie. Op de pagina achter de link vind je een database die je kunt doorzoeken.

- De mooiste recent gerealiseerde gebouwen in Zeeland, volgens een verkiezing onder de lezers van de PZC in 2012.

- Gevelstenen in Zeeland.

- De Werkgroep Industrieel Erfgoed Zeeland (WIEZ) heeft als doel het industrieel erfgoed van deze provincie zoveel mogelijk te behouden en het daarnaast zo goed mogelijk te documenteren. - WIEZ op Facebook.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Van de mooiste wandelroutes tot hardloopevenementen. Dat is Lopen in Zeeland (op Facebook). Nieuws, tips, evenementen, winacties. Het komt allemaal voorbij op je tijdlijn. Het enige dat je hoeft te doen is hen te volgen. Organiseer je zelf een evenement dat met wandelen, hardlopen of wedstrijdlopen te maken heeft? Heb je trainingstips, vragen? Reageer dan op de pagina of stuur ze een privébericht. Deze Facebookpagina is een initiatief van Omroep Zeeland. Soortgelijk hebben ze ook de Facebookpagina 'Fietsen in Zeeland'.

- Tijdens de Zeeuwse Tuin 2-Daagse (vrij. en za. eind juni) zIjn ca. 20 fraaie particuliere tuinen verspreid over de hele provincie te bezoeken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Natuurbeheer is nodig om de kwaliteit van de natuurgebieden in stand te houden. Goed beheer van natuur en landschap door terreinbeherende organisaties, particuliere grondeigenaren en agrarische natuurbeheerders stimuleren we met behulp van subsidies. De provincie staat bekend om zijn fraaie duinen en deltawateren. Maar ook het polderlandschap met zijn kreken, dijken en heggen herbergt grote natuurwaarde. Het Zeeuwse landschap is divers en elk soort gebied vraagt om specifieke beheermaatregelen. Sommige gebieden, zoals bloemdijken, moeten intensief beheerd worden met maaien en afvoeren. In andere gebieden, zoals schorren en stuifduinen, kan de natuur meer zijn gang gaan en is het beheer minder intensief. In het Natuurbeheerplan Zeeland 2016 heeft de Provincie op kaart aangegeven waar de natuurgebieden zijn gelegen, welke natuurtypen en leefgebieden waar voorkomen en welke beheermaatregelen waar nodig zijn. De natuurbeheertypen en landschapsbeheertypen zijn beschreven in de Index natuur en de Index landschap. Ook is in het Natuurbeheerplan 2016 het beleid rondom agrarisch natuur- en landschapsbeheer opgenomen. Jaarlijks worden er planwijzigingen van het Natuurbeheerplan vastgesteld (zie hier het Ontwerp Planwijziging 2019). De digitale kaarten van het Natuurbeheerplan zijn via de link in detail te bekijken." (bron: Provincie)

- Met de ondertekening in oktober 2017 van het convenant voor de Zeeuwse Kustvisie 'Samen sterk voor de Zeeuwse kust!' hebben de samenwerkende partners in Zeeland als eerste provincie in Nederland uitvoering gegeven aan de afspraak die de Nederlandse kustprovincies eerder in het Kustpact maakten met minister Schultz van Infrastructuur en Milieu. Daarin werd namelijk afgesproken dat iedere Nederlandse kustprovincie een kustvisie zou opstellen. In de Kustvisie staan de afspraken die gezamenlijk gemaakt zijn over wat er wel en niet kan aan de Zeeuwse kust. Drie opgaven staan daarin centraal:

1) Veilig Zeeland en mooie stranden. Het strand, de duinen en de dammen garanderen de waterveiligheid. De natuur- en recreatiestranden bieden ruimte voor rust, natuur, beleving en vermaak voor inwoner en toerist. Om deze kwaliteiten in balans te houden, zijn extra locaties voor strandbebouwing niet toegestaan. 2) Natuur beschermen en beleven. Bescherming en versterking van bestaande natuur en landschappen. Er wordt geïnvesteerd in het verbeteren van de kwaliteit van de bestaande gebieden en in de natuurbeleving van de Zeeuwse natuurgebieden. 3) Toekomst recreatiesector. De recreatiesector stimuleren om de kwaliteit verder te verbeteren en om tot een gevarieerd aanbod te komen voor het optimaal beleven van de Zeeuwse kust. Ook zijn speciale aandachtsgebieden benoemd. Hier liggen kansen om de kwaliteit van de kust in zijn geheel te ontwikkelen. Bij recreatieve ontwikkelingen moet er samenhang zijn tussen het recreatieterrein en het landschap. De Kustvisie is een samenwerking van de Zeeuwse Noordzeekustgemeenten, natuur- en milieuorganisaties, toeristische belangenorganisaties, Rijkswaterstaat Zee & Delta, Waterschap Scheldestromen en (tevens de bron van dit artikel, d.d. 9-10-2017) de Provincie.

- De ZeelandPas helpt je Zeeland te ontdekken en geeft je vele voordelen bij attracties, musea en andere belevenissen. De pas kost slechts €4,00 en geeft in totaal meer dan €500,00 voordeel en vele gratis extra's.

- Gedetailleerde informatie over ontstaan en ontwikkeling van de regionale landschappen in deze provincie, vind je in de - via de link ook online te lezen - studie Ontgonnen Verleden. Historisch-geografische regiobeschrijvingen betreffende de provincie Zeeland (79 pagina's, Ministerie van LNV, 2009).

- Volgens het provinciale bestedingsplan Natuur en Vitaal Platteland 2015 gaat de Provincie tot 2027 nog ruim 1100 hectare nieuwe natuur realiseren.Daarmee is het Natuurnetwerk Zeeland (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur) af. Andere belangrijke pijlers uit dat plan zijn (agrarisch) natuurbeheer, bescherming en natuurherstel. Doelstelling is dat 80 procent van de gebieden toegankelijk is en er ook wordt bijgedragen aan wandelnetwerken, boerenlandpaden en het Nationaal Park Oosterschelde.

- In het zomerseizoen varen 16 toeristische veerdiensten tussen de overkanten in het Deltagebied. In 2009 zijn er 3 nieuwe verbindingen bij gekomen: het betreft de veerdiensten De Punt (Ouddorp) – Den Osse, Middelplaat – Den Osse en Anna Jacobapolder – Bruinisse. Deze laatste verbinding werd vroeger veel gebruikt toen de Philipsdam nog niet was gerealiseerd. In tegenstelling tot de oude verbinding wordt er nu naar Bruinisse gevaren in plaats van Zijpe. Door de duur van een vaartocht van de meeste pontjes wordt het maken van een oversteek met een pontje een attractie op zich. Tijd om te genieten van het varen, het uitzicht, een consumptie aan boord en een bezoek aan een van de historische stadjes of dorpjes. Alle informatie over de pontjes is opgenomen in de Almanak van de Zeeuwse pontjes, te koop bij alle Zeeuwse VVV’s en de VVV’s op Goeree-Overflakkee en bij de grotere VVV’s in Noord-Brabant en Zuid-Holland. Nadere informatie vind je op de pagina Zeeuwse Pontjes van de VVV Zeeland.

- Stormvloedkering in de Westerschelde op den duur noodzakelijk?

- Sinds de bouw van de Oosterscheldekering in 1986 kan de Oosterschelde volledig van zee worden afgesloten. Maar meestal staat de Oosterschelde via de stormvloedkering in open verbinding met de Noordzee. Daardoor zijn er getijden, met tweemaal per etmaal eb en vloed. Sinds 2002 is de Oosterschelde een Nationaal Park. Hier zijn de zee en wind de baas. Het rijke onderwaterleven en de vele vogels zijn de absolute hoogtepunten van deze natuur. In 2012 is een groot zandlichaam in de Oosterschelde aangelegd. De grootste bedreiging voor de natuur in het gebied is het verdwijnen van zandplaten. Het verdwijnen van zandplaten in de Oosterschelde maakt het leefgebied voor vogels en zeehonden kleiner, vermindert de ruimte om te wandelen of sportvisserij te beoefenen én vormt een bedreiging voor de kustbeveiliging. De zandplaten dempen namelijk de impact van de golven op de dijken. Het project zorgt ervoor dat de waterveiligheid op een natuurlijke manier wordt vergroot, terwijl natuur en recreatie meeprofiteren. Het zandlichaam is 2 kilometer lang en omvat 600.000 m3 zand, dat in het gebied direct voor de Oesterdam is gestort. De Zandplaat is Katse Plaat gedoopt. - In juni komen sportduikers uit binnen- en buitenland naar de Oosterschelde, die een glimp willen opvangen van daar broedende sepia's. - Filmpje waarin Ad Beenhakker uitleg geeft over de geschiedenis van de Oosterschelde. - Boeken over de Oosterschelde (online te bestellen).

- Overzicht van stranden in Zeeland.

- Kaart met de ca. 40 duiklocaties in Zeeland.

- De provincie Zeeland heeft 3 Nationale Landschappen: Walcheren, de Zak van Zuid-Beveland en West Zeeuws-Vlaanderen.

- Poldernatuur Zeeland is ontstaan uit de samenwerking van de 9 agrarische natuurverenigingen in de provincie. Het is een coöperatieve vereniging van agrarische grond-bezitters die meedoen aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb). De organisatie wil leefruimte voor dieren en planten behouden en creëren die thuis horen in het agrarische buitengebied. Dit doen zij omdat ze de afname van deze soorten willen stoppen. Uiteindelijk moeten de aantallen weer toenemen. Hiervoor worden akkerranden aangelegd. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor botanisch graslandbeheer (incl. dijken), weidevogelbeheer en beheercontracten voor landschapselementen (o.a. poelen, knotbomen, struweel en houtwallen). Ze sluiten beheercontracten af met agrariërs voor de aanleg en beheer van akkerranden, het beheer van graslanden en landschapselementen. Dit doen ze binnen het ANLb (het landelijk subsidiestelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer). Dit stelsel is sinds 2016 van kracht, met als doel het agrarisch natuur- en landschapsbeheer effectief (qua natuurkwaliteit) en efficiënt (financieel gezien) uit te voeren. Bij diverse werkzaamheden wordt de organisatie ondersteund door Stichting Zeebra.

- Zeeuwse zeeweringen.

- Op de site Zeeland leeft met water vind je actuele ontwikkelingen met betrekking tot water in de provincie, zoals waterkwaliteit, waterkwantiteit, waterveiligheid, zoetwatervoorziening, innovatie, verdroging en verzilting.

- IVN Zeeland werkt als beroepsorganisatie en met 2.000 betrokken vrijwilligers aan een duurzame samenleving. Ze laten jong en ouder de natuur beleven: in de achtertuin en in natuurgebieden zoals Nationaal Park Oosterschelde. Dit doen ze in samenwerking met een enorm netwerk van professionals: terreinbeheerders, recreatiesector, onderwijs, voedingssector, overheden en andere partners.

- Natuurgebieden in Zeeland van Natuurmonumenten.

- Staatsbosbeheer Zeeland.

- Vlinder- en Libellenwerkgroep Zeeland is sinds 1993 actief bezig met gericht onderzoek naar vlinders en libellen in de provincie. Vlinders en libellen behoren tot de meest bedreigde diergroepen in Nederland. Hun doel is het behoud en herstel van vlinders (dag- en nachtvlinders) en libellen in de provincie. Zij werken hieraan door het doen van veldonderzoek en het geven van voorlichting en educatie aan diverse groepen. Een groot deel van de leden houdt zich elk jaar bezig met de inventarisatie van vlinders en libellen. Monitoringonderzoek is een van de belangrijkste manieren om te controleren of de vlinder- en libellenstand voor- of achteruit gaat. De informatie die de werkgroep op deze manier verzamelt wordt onder andere doorgegeven aan terreineigenaren en -beheerders zodat zij, indien nodig, gerichte maatregelen kunnen nemen waar vlinders en libellen vervolgens van kunnen profiteren. Daarnaast worden er in het voorjaar en zomerseizoen diverse excursies georganiseerd. Vooral duinen, bosranden en oevers zijn interessante gebieden waar vlinders en libellen kunnen worden waargenomen. Excursies zijn uitermate leerzaam voor met name beginnende vlinderaars. Een aantal malen per jaar worden bijeenkomsten voor de leden georganiseerd, waar ervaringen en kennis wordt uitgewisseld.

- Zeeland blijft niet vanzelf mooi; daar moet je wél wat voor doen. O.a. Stichting Het Zeeuwse Landschap werkt daar al sinds 1936 hard aan, door aankoop en beheer van natuurgebieden en cultuurhistorisch belangrijke terreinen. Het Zeeuwse Landschap beheert bijna 10.000 ha natuurgebied. Bij het beheer wordt streven ze naar behoud of herstel van de natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische waarden. Dat vraagt om een zorgvuldige aanpak die van gebied tot gebied kan verschillen. Zo kan het zijn dat meer van het regenwater in een gebied moet blijven voor de planten. Of dat begrazing door runderen en schapen de ruimte geeft aan gewenste plant- en diersoorten. Soms is selectief maaien het beste. Daarbij zorgen ze er natuurlijk zoveel mogelijk voor dat je van al dat moois kunt genieten. Als het maar enigszins kan zijn de terreinen van Het Zeeuwse Landschap opengesteld voor het publiek. Soms vrij toegankelijk, soms in de vorm van een excursie.

Het Zeeuwse Landschap beschermt, beheert en ontwikkelt natuur en landschapsschoon in de ruimste zin van het woord. Daarbij hoort ook de bescherming van cultuurhistorisch erfgoed. Natuur in Zeeland blijft een kerntaak, maar er gaat voortaan meer aandacht naar cultuurhistorisch waardevolle gebouwen op het platteland. Zo kreeg het Zeeuwse Landschap in 2016 een monumentale boerderij bij Wolphaartsdijk in eigendom. De schuur van de boerderij is in 2017 gerestaureerd. In de loop der jaren heeft de natuurorganisatie al diverse monumentale gebouwen in de provincie in bezit gekregen. "Sinds onze oprichting in 1936 staat in onze statuten dat we natuur- en landschapsschoon bevorderen. Onder landschapsschoon verstaan we ook dat wat de mens heeft gemaakt. Vliedbergen, binnendijken, de wallen van de Staats-Spaanse linies - daar richten we ons al heel lang op. Nu gaan we ons meer toeleggen op het gebouwde erfgoed", aldus directeur Marten Hemminga (in een persbericht d.d. juni 2017).

- Bosgroep Zuid Nederland is een coöperatieve vereniging zonder winstoogmerk. Het werkgebied strekt zich uit over de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. De leden zijn eigenaar van bos en/of natuurterreinen. Hieronder vallen zowel particulieren, landgoedeigenaren en gemeenten, als natuurbeschermingsorganisaties en enkele kloosterordes. Bosgroep Zuid Nederland heeft ca 375 leden. De Bosgroep ondersteunt haar leden op diverse manieren bij de ontwikkeling, inrichting en beheer van hun bos- en natuurterreinen. Dat kan in de vorm van inhoudelijk of strategisch advies over bos-of natuurbeheer of het opstellen van inrichtingsplannen of subsidie aanvragen. Ook kunnen zij de uitvoering in het veld voor hun rekening nemen, of inzet van vrijwilligers hierin organiseren. Door haar vele contacten kan de Bosgroep prima een intermediaire rol vervullen; tussen verschillende partijen of eigenaren binnen een gebied, tussen een gemeente en vrijwilligers, tussen een eigenaar en de overheid etc. De meerwaarde van de Bosgroep is dat zij deskundige en integrale ondersteuning kan bieden van het begin van het proces tot aan de daadwerkelijke uitvoering, hoe groot of klein ook.

- "Sinds 2018 werken IVN, Stichting Het Zeeuwse Landschap, Nationaal Park Oosterschelde, Stichting Landschapsbeheer Zeeland en Terra Maris samen aan natuureducatie, natuurbeleving en de vindbaarheid van natuur. Samenwerkingsverband De Zeeuwse Natuur (DZN) draagt met haar activiteiten bij aan de provincie als aantrekkelijke en gezonde regio voor inwoners en bezoekers, een van de ambities uit het provinciale Omgevingsplan 2018. Verder sluiten de activiteiten van DZN aan bij de thema's Natuurverbreding en Natuurbeleving uit de Natuurvisie 2017-2022. Te denken valt aan het versterken van de maatschappelijke betrokkenheid bij natuur en het aanhaken bij de thema's Groen en Gezondheid en Natuurbeleving. De gezamenlijke activiteiten dragen ook bij aan het recreatief product en de opgaven Zichtbaar Zeeland en Klimaatadaptatie. Deze beleidsdoelstellingen worden via verschillende sporen en met verschillende stakeholders uitgevoerd.

Sinds 2019 worden jaarplannen uitgewerkt op basis van een Meerjarenvisie waarin vijf thema’s verwoord zijn. Er wordt jaarlijks een programma samengesteld op basis van de volgende thema’s: 1 Kind en natuur: spelen en leren in de Zeeuwse natuur i.s.m. stakeholders als Staatsbosbeheer, HZ, NME centra e.d. 2. Natuur en gezondheid: vitaal wonen, werken en recreëren in de provincie i.s.m. o.a. gemeenten, Sport Zeeland, zorginstellingen, hulpverleners, werkgevers en vrijwilligers. 3. Groene vrijwilligers: samenwerken, werven en opleiden van groene vrijwilligers op gezamenlijke thema’s i.s.m. natuur- en milieu organisaties. 4. Klimaatadaptatie en biodiversiteit: programmering en communicatie en educatie op afnemende verstening en toepassing inheemse beplanting en maatregelen en communicatie ten gunste van o.a. bijen i.s.m. o.a. gemeenten en bijenhouders. 5. Natuur en recreatie: centraal staat natuurbeleving voor inwoners en gasten en in het bijzonder de jeugd. Recreatieondernemers, TUA en de provinciale VVV zijn o.a. stakeholders.

De meerjarenvisie van het samenwerkingsverband vormt de basis voor een ambitieus programma. Onder de noemer “Meer Zichtbaarheid” wordt gewerkt aan het optimaliseren van het samenwerkingsverband. Om gezamenlijke programma’s te benoemen en uit te voeren is afstemming nodig tussen de stakeholders en binnen de organisaties van de stakeholders. Tegelijkertijd ligt er nog een uitdaging om optimaal rendement te halen uit het samenwerkingsverband. Voor 2020 zal IVN als penvoerder, i.s.m. met de stakeholders, medio 2020 met een voorstel komen met de gewenste structuur en de benodigde middelen met nadrukkelijk aandacht voor de inmiddels opgebouwde synergie en deze verder te ontwikkelen.

Het programma van de vijf makelaars 'Gezond in Zeeland' richt zich op de ontwikkeling van cross sectorale producten en diensten ter bevordering van gezondheid en vitaliteit, én gebruikmakend van de natuurlijke kwaliteiten van de provincie. De activiteiten van de makelaar 'Gezond de natuur in' sluiten aan bij de thema’s Natuur en Gezondheid van samenwerkingsverband De Zeeuwse Natuur. Naast deze makelaar zijn er vanuit andere organisaties nog vier makelaars actief (voeding, recreatie, vitaliteit en bewegen). De inzet richt zich op participatie in- en taken voortvloeiend uit de kerngroep, het adviseren en begeleiden van ondernemers en organisaties en deelname aan netwerkevents.

Een van de opgaven uit het Omgevingsplan Zeeland 2018 is het zorgdragen voor een klimaatbestendige woon- en werkomgeving. Door klimaatverandering is sprake van toenemende kans op overstroming, wateroverlast, langdurige droogte en extreme hitte. Het “ontstenen” van de buitenruimte, waar mogelijk, draagt bij aan de waterberging en het voorkomen van hittestress. Een uitgelezen kans ligt op schoolpleinen. Door deze o.a. met inheemse beplanting in te richten neemt de biodiversiteit toe, ontstaat een buitenleslokaal voor de kinderen en een gezonde werkomgeving voor de leerkrachten. En, ook niet onbelangrijk, is de bodem veel efficiënter in staat om water te bergen. Vanuit de opgave Klimaatadaptatie wordt voor het tweede jaar €100.000,- bijgedragen (50% van de kosten) voor de vergroening van minimaal 10 Zeeuwse schoolpleinen. De andere helft van het benodigde budget wordt gezocht i.o.m. gemeenten, de scholen zelf en fondsen. De bijdragen vanuit dit programma zijn bedoeld als een vliegwiel. Het uitgangspunt is dat vanaf 2021 andere partners geënthousiasmeerd zijn geraakt.

Food- en mini voedselbosjes. In dit project worden kinderen en leerkrachten betrokken bij innovaties voor een duurzame en gezonde manier van voedselproductie. Het gaat om de aanleg van 8 mini voedselbosjes op schoolpleinen en bij kinderopvang. Daarnaast wordt een les- en activiteitenpakket ontwikkeld, excursies georganiseerd met de leerlingen naar echte Zeeuwse voedselbossen, geoogst e.d. Gestreefd wordt naar de deelname van gemeenten. Verder is het uitgangspunt dat leerlingen uit het Zeeuwse Groene onderwijs (VMBO/MBO) worden betrokken in het project.

Economische Agenda onderdeel Landbouw Coördinatie Geopark Schelde Delta: Het initiatief om te komen tot de UNESCO Geopark status voor de provincie Zeeland en delen van de provincies Noord-Brabant, Antwerpen en Oost-Vlaanderen heeft behoefte aan deskundige begeleiding van het IVN op het gebied van educatief aanbod in het beoogde gebied. Op hoofdlijnen wordt de volgende inzet wordt gevraagd: coördinatie bij inbreng geopark binnen gastheernetwerk en werken aan geopark dekkend netwerk van gastheerschappen; coördinatie bij Inbreng Geopark binnen gidsenwerk; taken Geopark en educatie naar bewoners, kinderen maar ook toeristen; taken opzetten m.b.t. het concept van Geopark Rangers. Dit is een idee van HZ om jongeren/kinderen meer bewustzijn voor het deltagebied bij te brengen.

Gedeputeerde Staten hebben in 2017 ingestemd met de deelname aan programma Duurzaam Door 2017-2020 en het programma Jong Leren Eten. Met de uitvoering van het programma Jong Leren Eten wordt gewerkt aan een structurele verankering van voedingseducatie in het schoolbeleid en lesprogramma. Enerzijds wordt dit programma uitgevoerd door een beweging in gang te zetten waarbij grijze schoolpleinen getransformeerd worden in een groene speel- en leeromgeving. De vergroening van schoolpleinen, de “Groene Revolutie”, draagt bij aan een toename van de biodiversiteit. Anderzijds stimuleert het programma om kinderen en jongeren (0-18 jaar) meer structureel in aanraking te laten komen met informatie en activiteiten over voedsel/voeding met als uiteindelijk doel dat zij zelf leren om gezonde én duurzame keuzes te maken. Het programma richt zich op de herkomst van voedsel maar ook op de keuze, bereiding en consumptie van voedsel." (bron: Provincie Zeeland, februari 2020)

- Gedeputeerde Staten van Zeeland hebben in september 2020 het 'Groenbeheerplan Provinciale wegbermen' vastgesteld. In dit beheerplan wordt aandacht besteed aan de thema's landschap en biodiversiteit, met inachtneming van de functionaliteit van de infrastructuur. In het onderdeel Landschap wordt aandacht besteed aan landschappelijke structuren en kwaliteiten van de infrastructuur in het Zeeuwse landschap. Het onderdeel Biodiversiteit gaat onder meer over beheer dat gunstig is voor planten en insecten. Niet alle voorstellen uit het Groenbeheerplan worden direct toegepast. Zo zal beplanting pas worden vervangen bij renovatie van wegen of wanneer deze fysiek aan velling toe is en zal ecologisch bermbeheer pas worden ingezet als dit past binnen de financiële ruimte.

- "Waterschap Scheldestromen hanteert voor zijn beheergebied sinds november 2020 een uniforme aanpak voor droge en natte sloten. Door verschillende waterschappen uit het verleden werd in Zeeland hiervoor nog geen eenduidige definitie gebruikt. Droge of natte sloten zijn bepalend voor het wel of niet toepassen van teeltvrije zones langs sloten. Het Activiteitenbesluit Milieubeheer stelt eisen aan de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen langs sloten. Een belangrijke verplichting is het toepassen van een teeltvrije zone langs watervoerende, zogenoemde ‘natte’ sloten. Hiermee wordt voorkomen dat gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater terecht komen.

Teeltvrije zone? De nieuwe uniforme aanpak gaat uit van een analyse op basis van objectieve criteria: hoogteligging, zomerpeil en 10 cm periodieke verdieping door baggeren. Naast de eisen uit het Activiteitenbesluit zijn er ook in de Keur Watersystemen eisen opgenomen over grondbewerking en spuiten langs sloten. Meer droog dan nat. Met de nieuwe definitie zijn er meer droge sloten (6809 km) dan natte sloten (5145 km) in het beheergebied van Waterschap Scheldestromen. Benieuwd naar de sloten op uw perceel? Op de interactieve kaart ‘teeltvrije zone’ kunt u zien welke sloten in Zeeland beoordeeld zijn als nat of droog. De interactieve kaart toont eveneens de waterlopen met een natuurvriendelijke oever of met een breed talud." (bron: Waterschap Scheldestromen, november 2020)

- "Gedeputeerde Anita Pijpelink heeft op 3 september 2020 de historische dijkenkaart van Zeeland online gezet. De kaart bevat informatie over de historie van alle bestaande en verdwenen dijken in onze provincie. Amateur-archeoloog Bas Chamuleau heeft de afgelopen 20 jaar onderzoek gedaan naar de ligging, datering, functie en ontstaansgeschiedenis van alle dijken in de provincie. Deze kennis is nu letterlijk in kaart gebracht. Dijken horen bij Zeeland. Ze beschermen het land, maar de dijkenstructuur vertelt ook veel over de ontstaansgeschiedenis van onze provincie. Aan het patroon van slingerende dijken kun je aflezen hoe de zeearmen en kreken vroeger gelopen hebben - en hoe de vele inpolderingen plaatsvonden. Sommige binnendijken gaan zelfs terug tot de Romeinse tijd en zijn al meer dan 2.000 jaar oud. De dijken zijn daarmee van grote cultuurhistorische waarde.

Ruggengraat. Gedeputeerde Anita Pijpelink: “De Zeeuwse dijken vormen als het ware een ruggengraat in het landschap. Ze dragen de geschiedenis van onze provincie in zich mee en maken het verleden tastbaar. Daar moeten we goed voor zorgen. De dijkenkaart helpt om het verleden inzichtelijk te maken. Het verhaal van een dijk kan vervolgens ter inspiratie dienen om dit culturele erfgoed nog beter zichtbaar te maken. Bijvoorbeeld bij stedenbouwkundige ontwikkelingen of toeristische doeleinden.”

De dijkenkaart is online te bekijken. Elke inwoner van Zeeland die geïnteresseerd is in dijken, kan in het GeoLoket een dijk aanklikken. Je krijgt dan direct alle informatie over de betreffende dijk. Ook overheden die werkzaamheden willen uitvoeren rondom een dijk, hebben hier baat bij. Als je weet wat er ligt op een plek, kun je het bestaande beter behouden en integreren in nieuwe plannen. Ook kunnen archeologen bij ingrepen in het landschap onderzoeken hoe oud een dijk is, hoe deze in de loop der eeuwen is opgebouwd en welke technieken er zijn gebruikt om de dijk te bouwen. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij verbreding van de Molendijk bij Oud-Vossemeer.

Dijken van de Romeinen. Bij elke ontwikkeling en onderzoek komt nieuwe informatie naar boven, die aan de kaart kan worden toegevoegd. Zo weten we sinds enkele jaren dat de Romeinen in Zeeland ook dijkjes aanlegden. Dat ze last van het water hadden, zie je terug in de bodemafzettingen. Dat levert belangrijke nieuwe informatie op over het ontstaan van waterlopen en zeearmen. Levende kaart. Het plan om alle Zeeuwse binnendijken in kaart te brengen, bestond al langer. Dit bleek echter een enorme klus en een eerder project werd in 2012 voortijdig afgebroken. Bas Chamuleau ging daarna op eigen titel verder met de inventarisatie. Sinds 2016 participeren ook de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, de Provincie, Erfgoed Zeeland en de Archeologische Werkgemeenschap Nederland in het project. De Provincie heeft de digitalisering van de dijksecties op zich genomen. Ook zorgt de Provincie ervoor dat de informatie op de kaart actueel blijft. Het landschap is immers niet statisch." (bron: Provincie, september 2020)

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in de provincie Zeeland, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Beeld

- In de Beeldbank Zeeland van ZB zijn meer dan 200.000 afbeeldingen opgenomen. Het betreft foto’s, prentbriefkaarten, affiches, tekeningen en prenten.

- De historisch topografische atlas van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (KZGW ), de Zelandia Illustrata, is in 2019 gedigitaliseerd, waaronder ook de grootste kaarten en plattegronden. De Zelandia Illustrata bestaat uit vijf delen en telt ruim 35.000 historische en topografische kaarten en prenten van Zeeland. De basis voor deze verzameling is in de 18e eeuw gelegd. In 1863 verwierf het KZGW de door mr. Jacob Verheye van Citters (1753-1823) sinds 1782 bijeengebrachte verzameling kaarten, prenten en tekeningen. De Zelandia Illustrata is nu online te bekijken; het deel met de kaarten en plattegronden via de Archiefinventaris (klik op ‘catalogus’) en de overige delen via de Beeldbank van het Zeeuws Archief.

- Fotoreportage van oude landkaarten uit de periode: 1930-1940 door Kees Wittenbols uit Breda.

- Video 'Een kijkje in het Zeeland van 1919', met beelden afkomstig van Beeld en Geluid. In deze tijd droegen veel Zeeuwen nog traditionele klederdracht. De beelden zijn ingekleurd, waardoor het verleden nog dichterbij komt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zeeland (online te bestellen).

- Het boek Zeeuwse plaatsnamen. Van Aardenburg tot Zonnemaire (252 pag., 1996) is incidenteel nog tweedehands verkrijgbaar.

Terug naar boven

Links

- Provincie: - Officiële site van de Provincie Zeeland.

- Media / nieuws: - Z-Zine is het online maandelijks magazine van en over de provincie Zeeland. Je kunt je gratis abonneren.

- Provinciale Zeeuwse Courant (PZC). - PZC op Facebook. - Website Omroep Zeeland (Omroep op Facebook). - Nieuws uit deze provincie van: de Volkskrant, het Algemeen Dagblad, BN/De Stem. - Omroep CTV.

- Kleine kernen: - Zeeuwse Vereniging voor Kleine Kernen ZVKK.

- Cultureel erfgoed: - Ôns Boeregoed is een vereniging tot instandhouding van het Zeeuws cultureel erfgoed. De vereniging is in 1990 opgericht en heeft als hoofddoel om de unieke klederdrachten van Zeeland voor het nageslacht te bewaren. Daarnaast beoogt de vereniging oude Zeeuwse gebruiken in ere te houden of waar mogelijk in ere te herstellen. Ook tracht ze de Zeeuwse dialecten te bewaren. Daarom wordt er op alle bijeenkomsten Zeeuws dialect gesproken. De vereniging heeft ca. 190 leden. Omdat men vaak met het gehele gezin lid is, komt het totaal op ca. 400 leden.

Binnen de vereniging zijn verschillende subgroepen gevormd waarvan de meeste in en buiten Zeeland, en een enkele keer buiten Nederland, optredens verzorgen. Naast de optredens, de repetities van de subgroepen en vergaderingen worden binnen de vereniging diverse activiteiten georganiseerd voor en door leden. Voorbeelden hiervan zijn de jaarlijkse fietstocht, de maandelijkse soosavonden en de boerenmaaltijd. Ôns Boeregoed beschikt over een eigen verenigingsgebouw, ‘t Zael’of te Kruiningen, waar de meeste activiteiten plaatsvinden. ‘t Boerekrantje, het clubblad van Ôns Boeregoed, verschijnt 4x per jaar, met o.a. artikelen op het gebied van streekdracht, het dialect en de geschiedenis van de provincie.

- Zorg: - Stichting KIO (wat staat voor 'Kind in Ontwikkeling'), voor kleinschalige en vraaggestuurde zorg voor kinderen en (jong)volwassenen, zegt niet alleen vraaggestuurd te werken, maar maakt het ook waar. Alle locaties zijn ontstaan vanuit de vraag naar kleinschalige zorg. Zij bieden zorg in hun dagcentra, kinderwoningen, logeerhuizen, woon-zorgcomplexen en in diverse andere woningen op vele locaties in Zeeland. Zij bieden ook zorg bij mensen in de thuissituatie. Ze werken met korte lijnen en kunnen snel handelen. Stichting KIO bewijst dat het nog altijd mogelijk is om intensieve zorg in kleine groepen aan te bieden. Zij denken dat een kleine groepsgrootte van 4 of 5 kinderen een voorwaarde is om kinderen met een beperking tot ontwikkeling te laten komen. In een kleine groep voel je je immers sneller veilig en begrepen. Stichting KIO is er voor kinderen, jongeren en volwassenen met: een verstandelijke beperking; een lichamelijke beperking of meervoudige beperkingen; ASS (Autisme Spectrum Stoornis); een zorgvraag. Maar ook complete gezinnen kunnen zij ondersteuning op maat bieden.

- Duurzaamheid: - "Zeeuwind is een coöperatie voor duurzame energie. Ons doel is het gebruik van duurzame energie, zoals zon en wind in Zeeland te bevorderen en daarmee bij te dragen aan een leefbare omgeving. Zeeuwind wil er graag samen met haar leden voor zorgen dat de provincie verduurzaamt. Dat doen we door wind- en zonneparken te ontwikkelen en te exploiteren en door ons te richten op besparing. Daarnaast zoeken we naar innovatieve mogelijkheden, zoals nieuwe energievormen en slimme samenwerkingsverbanden en zijn we actief in het publieke debat. Alleen gezamenlijk zijn we in staat de energietransitie te versnellen en te zorgen voor maatschappelijke verduurzaming. Met ruim 2.500 leden is Zeeuwind de afgelopen 30 jaar uitgegroeid tot een van de grootste energiecoöperaties van Nederland. Onze leden zijn met name particulieren, maar ook alle 13 Zeeuwse gemeenten, een aantal bedrijven, verenigingen en stichtingen zijn lid."

- Feddes/Olthof Landschapsarchitecten is begin 2019 tweevoudig finalist geworden in een ontwerpwedstrijd gericht op landschappelijke inpassing van duurzame energie. Het ontwerp voor een energie-eiland in de Westerschelde in Zeeland, dat een uniek landschappelijk perspectief op duurzame energieopslag combineert met natuurontwikkeling en kustverdediging, eindigde op de tweede plaats en ontving daarbij een eervolle vermelding. Over het energie-eiland concludeerde de jury: "De verbeeldingskracht van het idee getuigt tegelijkertijd van grootsheid en lichtheid. Het voorstel om een eiland te creëren dat ruimte biedt voor energieopslag met daarnaast energieopwekking, nieuwe natuur en recreatie, en dat ook nog bij kan dragen aan waterveiligheid is een visionair plan. Het getuigt van moed om de opgave te benaderen in de Nederlandse traditie van grootschalige waterwerken en maakt daarmee grote indruk op de jury." Organisator NederLandBovenWater schreef: "Het is een briljant idee dat Nederland als innovator op de kaart kan zetten maar realisatie ervan zal nog wat voeten in de aarde hebben."

De techniek voor energieopslag met behulp van zeewater is ontwikkeld door de firma AquaBattery uit Delft. Deze techniek borduurt voort op het opwekken van stroom uit zoet en zout water zoals die al wordt toegepast in een energiecentrale op de Afsluitdijk. Bij een overschot aan stroom kan de elektriciteit worden gebruikt om zeewater te splitsen in zuur en basisch water en dat gescheiden van elkaar bewaren, op een energie-eiland dat bestaat uit een ringvormig grondlichaam met daarbinnen vele zeewaterbatterijen. In deze batterijen wordt zeewater in flexibele drijvende zakken gesplitst in zure en basische watereenheden die, wanneer ze weer samengebracht worden, energie opwekken.. Wanneer later de vraag naar stroom groter is dan de productie, kan het zure en basische water weer worden benut om stroom op te wekken. Naast energieopslag creëert het eiland ruimte voor andere functies zoals natuur, aquacultuur en kustverdediging. Het ontwerp voor het Energie-eiland is gemaakt door Feddes/Olthof Landschapsachitecten in samenwerking met de Zeeuwse Milieufederatie en een consortium van Quirion. De ambitie van de deelnemende partijen is om uitvoering van de ideeën uiteindelijk ook te realiseren. De aanleg van het eiland zou in 2030 een feit kunnen zijn. Beide concepten kunnen tevens worden ingezet voor de energie-vraagstukken waar de regio’s nu als eerste een Regionale Energie Strategie (RES) voor gaan opstellen. (bron: Feddes/Olthof Landschapsarchitecten)

- Zoet water: - "De provincie Zeeland is in 2020 gestart met het opstellen van een Deltaplan Zoet Water. In dit plan worden bestaande regionale initiatieven, pilots en studies rond de beschikbaarheid van zoet water samengebracht. Innovaties en bevindingen krijgen een plek in de 'Verkenningenkaart zoet water', waarvan nu een eerste versie online staat. Het is de bedoeling dat de kaart het komende jaar verder wordt ingevuld. Waarom een Deltaplan? Zoet water is er niet altijd op het moment dat je het nodig hebt: periodes van heftige regenval en extreme droogte wisselen elkaar steeds vaker af. Niet alleen boeren, maar ook de natuur lijdt daaronder. Hoe breng je vraag en aanbod van zoet water bij elkaar? En hoe gaan we in onze provincie zo efficiënt mogelijk om met het beschikbare zoete water? Dat is een opgave waar de Provincie met een brede blik naar kijkt. Samen met waterschap, agrariërs, natuurorganisaties en andere betrokkenen werken we aan een overzicht van mogelijke oplossingen. Die oplossing kan liggen in technische aanpassingen van het watersysteem, maar ook in buffering, teeltaanpassingen of innovatief ruimtegebruik.

Waterverkenningen. Een belangrijk resultaat dat het Zeeuwse Deltaplan Zoet Water moet opleveren, is een kaart met perspectiefrijke maatregelen. Een eerste versie van deze kaart is nu gemaakt op basis van desk-research. Deze verkenningenkaart is een groeimodel, dat gedurende de looptijd van het project verder wordt ingevuld. De eerste versie bevat de volgende onderdelen: Huidige situatie. In de eerste kaartlaag wordt de beschikbaarheid van zoet water aangeduid: waar liggen winbare zoetwatervoorraden in de ondergrond, waar wordt zoet water vanuit het Volkerak-Zoommeer aangevoerd, waar ligt de landbouwwaterleiding? Nieuwe verkenningen. Binnen het Deltaplan Zoet Water worden nieuwe mogelijkheden verkend om in Zeeland efficiënt om te gaan met zoet water. Denk aan hergebruik van restwater dat afkomstig is van bedrijven, vakantieparken of waterzuiveringsinstallaties. Ook de uitbreiding van externe aanvoer of vergroten van mogelijkheden om zoet water te bufferen worden onderzocht, net als de mogelijkheden om zilt water wat zoeter te maken.

Projecten proeftuin en lokale initiatieven. Beschikbaarheid van zoet water is geen nieuw thema. Al vanaf 2014 lopen tal van onderzoeksprojecten. In wisselende samenstelling werken nationale, regionale en lokale overheden, onderwijsinstellingen, ondernemers en belangenorganisaties samen aan specifieke projecten. Bijvoorbeeld binnen de Proeftuin zoet water of het Living Lab Schouwen-Duiveland. Hulpmiddel. Veel onderzoeken op het gebied van zoet water bevinden zich nog in de verkenningsfase. Pas later wordt duidelijk of en waar, onder welke omstandigheden deze mogelijkheden ook daadwerkelijk toepasbaar zijn in de praktijk. De ondergrond en situatie is in elke polder, bij elk perceel weer anders. Wat op het ene perceel werkt, kan bij de naastgelegen boer weer anders uitwerken.

De verkenningenkaart kan een hulpmiddel zijn voor ondernemers om mogelijkheden in beeld te krijgen die voor hen relevant zijn. Gerichte analyses op basis van de lokale situatie moeten vervolgens uitwijzen welke oplossingen het meest perspectiefrijk zijn. Loket zoet water. Heb je zelf een idee om de zoetwatersituatie in onze provincie te verbeteren? Kijk of het al op de kaart staat. Nieuwe initiatieven kun je mailen naar zoetwater@zeeland.nl. Ook vinden na de zomer van 2020 bijeenkomsten plaats, waar de kaart wordt toegelicht. Agrariërs en andere belanghebbenden kunnen vanuit hun gebiedskennis reageren op de kaart en mogelijk ook nieuwe suggesties voor verkenningen benoemen." (bron: Provincie, juli 2020) Voor nadere informatie zie ook het landelijke Deltaprogramma Zoet Water.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Impuls is de ontwikkelingsmaatschappij van Zeeland. Het op vernieuwende en verrassende wijze verbinden van mensen, van binnen en buiten de provincie, leidt tot nieuwe economische impulsen. Impuls stimuleert en faciliteert (kennis)economische ontwikkelingen in de meest brede zin van het woord. De kerndoelen van Impuls zijn: structuurversterking en ontwikkeling van de regionale economie door grote projecten te faciliteren; de ontwikkeling en uitvoering van projecten voor de Zeeuwse kenniseconomie (in het kader van het Akkoord Zeeuwse Kenniseconomie), waarbij de nadruk wordt gelegd op het verhogen van het opleidingsniveau, betere uitwisseling tussen onderwijs en arbeidsmarkt en innovatie; economische promotie en acquisitie. De kerncompetentie van Impuls is proces- en projectmanagement. Om gestructureerd van een idee tot een ambitieus en realistisch projectplan te komen, is een heldere fasering nodig waarin draagvlak en haalbaarheid goed onderbouwd zijn.

- Zeeland Connect is het logistieke platform voor deze provincie waar kennis en ervaring door ondernemers, overheid en onderwijs (de drie O’s) ontwikkeld en gedeeld wordt. Het doel is versterken van de logistiek in de provincie en stimuleren van excellent logistiek ondernemersklimaat, onderwijs en onderzoek.

- Agrarisch: - Stichting Op Goede Gronden zet zich in voor het behoud van de traditionele landbouw met het duurzaam telen en verbouwen van oude (verdwenen) plantenrassen en het bewerken van het land met inzet van authentieke werktuigen en paardenkracht.

- Innovatie: - Een FabLab is een leer- en werkplek. Iedereen kan er spelenderwijs kennis maken met digitale fabricage. Je kunt de machines van het FabLab gebruiken voor je werk, opleiding of hobby. In FabLab Zeeland staan moderne, computergestuurde 'maakmachines', zoals 3D-printers, 3D-scanner, Lasersnijder, Vinylsnijders en Zwenkarm Transferpers.

- "Het kabinet investeert tot en met 2023 in totaal 20 miljoen euro in het Investeringsfonds Zeeland. Met deze extra investering krijgt de provincie meer mogelijkheden om innovatieve bedrijven aan te trekken en te investeren in kansrijke spin-offs van het nieuw op te richten Delta Kenniscentrum. Dat schrijft staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat in een brief aan de Tweede Kamer. Deze investering is onderdeel van het Compensatiepakket Zeeland (dat is ingesteld als compensatie voor het niet doorgaan van de verhuizing van de Marinierskazerne naar Vlissingen, red.).

Staatssecretaris Keijzer: “Binnen waterland Nederland neemt Zeeland een speciale plaats in. In deze provincie zit enorm veel expertise op het gebied van water, een sector waar Nederland wereldleider in is. Deze investering van 20 miljoen euro gaat Zeeuwse ondernemers en onderzoekers helpen om hun kennis om te zetten in producten en diensten waar de wereld iets aan heeft en zij iets aan kunnen verdienen. Ook biedt de investering kansen voor bedrijven van buiten om zich in de provincie te vestigen en daar banen te creëren.”

Met de 20 miljoen euro van het kabinet kan Investeringsfonds Zeeland het maximale investeringsbedrag verhogen van 1 miljoen euro naar 2,5 miljoen euro. Dit sluit aan bij de behoefte van het Zeeuwse bedrijfsleven dat in de provincie wil blijven doorgroeien. Ook kunnen hiermee grote, vernieuwende bedrijven naar de provincie worden gehaald. Deze bedrijven hebben vaak veel kapitaal nodig. Het Investeringsfonds heeft drie aandeelhouders: de Provincie, de Zeeuwse ontwikkelingsmaatschappij Economische Impuls Zeeland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het fonds heeft sinds haar oprichting in 2014 in meer dan honderd diverse innovaties geïnvesteerd: van een online platform waar je snel en eenvoudig een zeecontainer boekt, tot een beademingsapparaat dat op ic’s wordt gebruikt voor de behandeling van coronapatiënten." (bron: Rijksoverheid, november 2020)

- Veiligheid: - De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Zeeland is wettelijk verantwoordelijk voor coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening en advisering van andere overheden en organisaties op dit gebied in de provincie.

- Hulpverleners, gemeenten, Provincie en bedrijven in de provincie doen er alles aan om ervoor te zorgen dat je hier veilig en gezond kunt wonen en verblijven. Toch kan er altijd iets misgaan. Jij hebt zelf ook een belangrijke rol bij het zorgen voor jouw en andermans veiligheid. Brand, het vrijkomen van gevaarlijke stoffen, een overstroming of uitval van elektriciteit: het kan zomaar gebeuren. Ben jij hier op voorbereid? Weet jij wat je zelf kunt doen als er iets mis gaat en hoe je snel geïnformeerd bent? De site Zeeland Veilig bevat informatie die van pas kan komen om jezelf en anderen te redden als dat nodig is. Je vindt er informatie over mogelijke gevaren in de provincie, over op welke manieren je verbonden kunt zijn met je omgeving en met de hulpdiensten, over je wat je moet doen als de sirene gaat en je vindt er tips over hoe je jouw huis en omgeving veilig(er) kan maken. Want: een goede voorbereiding helpt jou en anderen als er onverhoopt toch iets misgaat.

- Brandweer Zeeland.

- RRT (Rope Rescue Team) Zeeland is onderdeel van de provinciale Veiligheidsregio - Brandweer en wordt ingezet voor reddingen op moeilijk bereikbare plekken zoals grote hoogte of diepte. Hiervoor gebruiken ze lijnen. Het team bestaat uit 12 personen met diverse achtergronden (brandweer, politie en ambulance) en bestaat in de praktijk sinds 2009, en formeel sinds 2011.

- Genealogie: - Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) afdeling Zeeland.

- Provinciaal Genealogisch Centrum.

- Stichting Genealogische Publicaties m.b.t. deze provincie.

- De webpagina Genealogie Zeeland van Piet en Willeke Molema-Smitshoek is een goed startpunt voor genealogisch onderzoek in deze provincie. Het biedt o.a. informatie over vele Zeeuwse families waarvan zij gegevens hebben verzameld.

Reactie toevoegen