Heikant

Plaats
Dorp
Hulst
Zeeuws-Vlaanderen
Zeeland

heikant_fanfare.jpg

Muziekvereniging Heikant is opgericht in 1934. Hoe dat er toen zo van gekomen is, is een prachtig verhaal, dat je kunt lezen onder het kopje Geschiedenis.

Muziekvereniging Heikant is opgericht in 1934. Hoe dat er toen zo van gekomen is, is een prachtig verhaal, dat je kunt lezen onder het kopje Geschiedenis.

Heikant

Terug naar boven

Status

- Heikant is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zeeuws-Vlaanderen, gemeente Hulst. T/m 31-3-1970 gemeente Sint-Jansteen. Van 1-4-1970 t/m 2002 zou het ook nog deels onder de gemeente Axel hebben gevallen.

- Onder het dorp Heikant valt ook de buurtschap Drie Hoefijzers.

- Er is maar één dorp Heikant in Nederland, deze dus, maar daarnaast waren er nog maar liefst 31 buurtschappen genaamd Heikant in Nederland, voor het overgrote deel gelegen in de provincie Noord-Brabant. Daarom is dit de meest voorkomende plaatsnaam in Nederland (hoewel het genoemde aantal inmiddels wel is afgenomen, omdat een deel van de buurtschappen in kwestie in de loop der tijd door dorpsuitbreidingen in het bijbehorende dorp is opgegaan).

Terug naar boven

Naam

In de volksmond
't Heike.

Oudere vermeldingen
1840(1) Eikant. Vermoedelijk is dat een drukfout, want in andere bronnen uit die tijd, zoals (2), wordt de naam wél gewoon conform de huidige spelling geschreven. Weliswaar spreekt men het lokaal zo uit, en is dat dan ook de lokale spelling, maar in een Volkstelling hoort toch de officiële en niet de 'volksmond-spelling' terecht te komen...

Naamsverklaring
De naam stamt van begin 18e eeuw, toen het in de volksmond in de heijde of dheije heette. De naam verwijst naar de uitgestrekte heidevelden (met name dophei) die zich oorspronkelijk in het gebied bevonden.

Terug naar boven

Ligging

Heikant ligt ZW van Hulst en Sint Jansteen en grenst in het Z aan België. Opmerkelijk is dat de Ellestraat hier aan de Belgische kant over gaat in de Hellestraat. Wellicht doet zich hier een zelfde fenomeen voor als hierboven onder Naam > Oudere vermeldingen (d.w.z. dat de volksmondnaam, in dit geval de straatnaam zonder h, geformaliseerd wordt).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Als D.W.C. Hattinga in 1764 een kaart van Hulsterambacht maakt, tekent hij in het gebied tussen de Hellestraat en Drie Hoefijzers 19 huizen. In 1832 is het aantal huizen aldaar opgelopen tot 59. Ten oosten van de Ellestraat in het gebied ter weerszijde van de Rijkestraat (nu Vlasstraat) staan op dat moment 19 huizen. In 1840 heeft Heikant 77 huizen met 422 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 450 huizen met ca. 1130 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bestuurlijk
Als in 1664 de grens tussen Nederland en België wordt vastgesteld, wordt de grens van de Wildelandenpolder niet nauwkeurig beschreven. Dat heeft tot gevolg dat tot 1722 het gezag over die polder wordt betwist door de bestuurders van Hulster Ambacht, St. Jansteen en Stekene. In laatstgenoemd jaar worden deze bestuurders het eens en wordt de zuidelijke grens definitief vastgesteld. De Wildelandenpolder komt dan onder het gezag van Hulsterambacht. De Hellestraat of Sleutelstraat vormde de grens tussen dat Hulster Ambacht en de onafhankelijke heerlijkheid St. Jansteen. In 1815 worden nieuwe gemeentegrenzen getrokken. De heerlijkheid St. Jansteen wordt met de polders Wildelanden, Ferdinandus, Absdale en Riet- en Wulfsdijk opgenomen in de gemeente St. Jansteen.

In den beginne
Waar nu het dorp Heikant ligt, is tot in de 19e eeuw nog sprake van verspreide bebouwing. De eerste huizen in dit gebied komen in de Wildelandenpolder, langs de Hellestraat of Sleutelstraat (nu Ellestraat) en de dijk van de Ferdinanduspolder (nu Julianastraat). De Wildelandenpolder is tot stand gekomen op de uitgestrekte heidegronden die de overgang vormden van de zandige gronden van het Land van Waas naar de lager gelegen veen- en kleigronden rond de stad Hulst.

Landbouw en vlas
De bewoners van dit gebied vinden lange tijd een bestaan in de landbouw en vanaf de 19e eeuw ook in de vlasnijverheid. Deze nijverheid wordt na 1900 steeds belangrijker onder invloed van het dauwrootproces. Een hoogtepunt wordt bereikt tijdens de Eerste Wereldoorlog, als de Belgische vlasnijverheid door de oorlogsperikelen is uitgeschakeld. Maar al in de jaren twintig blijken de kleine vlasbedrijven nauwelijks levensvatbaar te zijn en ontstaat er werkeloosheid onder de bevolking. De crisis halverwege de jaren zestig betekent het definitieve einde van de kleine vlasbedrijven. In die tijd vinden we vooral in buurtschap 't Hoekske nog zwingelstallen en worden de open terreinen tussen de bossen gebruikt voor het dauwroten van vlas.

Straatnamen
Diverse oude straatnamen bestaan nog altijd: (H)ellestraat, Kemelstraat en Magdalenastraat, maar er zijn er ook verdwenen: Sleutelstraat, Polderstraat, Moerstraat, Rijkestraat, Barbogaart, de Maate, het Gedelfte, de Puttingen en het Witte Zand. De Drie Hoefijzers werd in 1722 aangeduid als 'het heijmoleke', een gebied waar toen nog een berg lag waarop eens de heimolen te zien was. (bron: dorpssite)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het dorp Heikant wordt nog altijd in hoofdzaak gekarakteriseerd door zijn lintbebouwing, met aan de zuidzijde aantrekkelijke bospercelen en aan de noordzijde een fraai polderlandschap; Heikant ligt op de overgang van klei- naar zandgronden. De kern wordt voornamelijk gevormd door de bebouwing rond de kerk, waar zich tevens de school, het gemeenschapscentrum en het sportveld bevinden.

Eind jaren tachtig en begin jaren negentig wordt enige nieuwbouw gepleegd in de kern, maar vooral ook in de straten buiten de kern, waar de 'gaten' in de lintbebouwing worden volgebouwd, wat leidt tot een relatief sterke toename van de bevolking. Doordat midden jaren negentig de lintbebouwing en de bestemmingsplannen bijna geheel zijn volgebouwd, stagneert de huizenbouw. Rond 2000 komt er weer enige nieuwbouw met plan De Vlasbloem (22 woningen), en in 2010 met plan Heiakker (13 woningen). En recentelijk is er sprake van het plan De Weverij.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Heikant heeft 3 rijksmonumenten, zijnde de RK kerk H. Theresia van het Kindje Jezus uit 1930 met naastgelegen pastorie (op huisnr. 18) en de processiegang voor St. Theresia. Gezien de grote werkloosheid onder de arbeiders in de jaren dertig, verleent het gemeentebestuur subsidie voor de bouw, onder de voorwaarde dat er werklozen worden ingeschakeld bij de ophoging van het terrein waarop de kerk met pastorie wordt gebouwd. - Nieuws over de Heikantse kerk op Facebook.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Stuikersfeesten (1e Pinksterdag).

- Tijdens het KunstRondje Heikant (weekend eind juni) houdt een 10-tal kunstenaars uit het dorp Open Huis. - KunstRondje op Facebook.

- Ambachtelijk Weekend (augustus).

- Kunst bij Kaarslicht (december) is een bijzondere avond in de Heikantse kerk, met kunst van de kunstenaars van het dorp, muziek van de fanfare, een kerstkoor en een kerstcaravaan met de kinderen van de basisschool. De opbrengst is voor een goed doel: Sinterklaascadeautjes voor kinderen van de Voedselbank.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In natuurgebied de Wilde Landen bij Heikant is in 2015, door een deel van de bovengrond af te plaggen en een waterpartij met zeer flauwe oevers te graven, een biotoop aangelegd dat geschikt is voor de rugstreeppad. Het water kan hier snel opwarmen en dat is gunstig voor de ontwikkeling van de larven. De rugstreeppad komt in Oost Zeeuws-Vlaanderen alleen voor in en nabij het waterwingebied. Het is dus belangrijk dat de omstandigheden hier gunstig blijven.

- In het poldergebied tussen Heikant en St. Jansteen bevinden zich langs de Oude Drijdijck nog enkele welen, die zijn ontstaan door dijkbraken in 1715, toen de aangrenzende polder van Absdale nog niet was ingedijkt en de Drijdijck nog Zeedijk heette.

- In 2017 is aan de Ellestraat te Heikant een nieuw landgoed gerealiseerd met daarop twee landgoedwoningen, met daarbij de nodige natuurontwikkeling. Dit plan vormt een schakel tussen natuurgebied De Schommeling te Sint Jansteen en natuurgebied De Wildelanden te Heikant. Het zorgt voor een verbetering van de natuurlijke, recreatieve, landschappelijke en ecologische verbinding ter plaatse. Voor de inwoners van Heikant ontstaan hierdoor nieuwe mogelijkheden om een natuurlijk ommetje te maken via de Ellendijk, het nieuwe landgoed en De Wildelanden. Ook is ter plaatse een kleine parking aangelegd en een zitgelegenheid om de recreatieve waarde en toegankelijkheid van de gebieden te vergroten.

Voor het ontwerp van het nieuwe landgoed is aansluiting gezocht met het omliggende landschap. Na inrichting zal het gebied bestaan uit glooiend bloem- en kruidenrijk grasland met poelen, struweelhagen, rijen knotwilgen, en een eikenbosje. Over het landgoed komt een Y-vormig wandelpad te lopen. Dit pad sluit recht aan op de toegang tot De Wildelanden en leidt richting Heikant en richting De Schommeling. Een deel van het nieuwe landgoed heeft een privaat gedeelte, waar twee landgoedwoningen zijn gebouwd. Het plan past binnen de in 2014 vastgestelde landgoederenvisie van de gemeente Hulst.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Heikant.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Heikant.

- Onderwijs: - Basisschool Heidepoort is ontstaan in 1983 door het samengaan van de toenmalige kleuter- en lagere school. Voorheen was op de plaats waar nu de school staat, de kleuterschool gevestigd. De lagere school stond aan de overkant van de Polenlaan. Het huidige gebouw is een uitbreiding - met 4 schoollokalen en nog diverse andere ruimtes - van de toenmalige kleuterschool. In schooljaar 2016-2017 zijn er 38 leerlingen. Voor de komende jaren moet, gezien de bevolkingssamenstelling van het dorp en de verwachte in- en uitstroom, rekening worden gehouden met een dalend leerlingaantal. De scholenkoepel waar de school onder valt, Perspecto, had plannen om de school in 2016 of 2017 te sluiten, omdat het leerlingenaantal de komende jaren naar ca. 30 dreigt te zakken, en de koepel voortzetting dan niet meer verantwoord vindt. Na protesten van ouders en gemeente blijft de school voorlopig open. In schooljaar 2016-2017 is de school uitgebreid met Peuterspeelzaal Heidepoort. Hopelijk geeft dit ook een stimulans aan de levensvatbaarheid op termijn van de basisschool. Middels de Facebookpagina Hou basisschool Heidepoort in leven wordt actie gevoerd voor behoud van de school.

- Muziek: - Op de site van Muziekvereniging Heikant (een fanfare) vinden we een prachtig verhaal over het ontstaan de vereniging, wat wij hier kort samenvatten: "Eén ding is er volop in de jaren dertig van de 20e eeuw: armoede. Men leeft dan midden in de crisisjaren. Heikant is zelfs zó arm, dat het niet eens een muziekgezelschap bezit. Let wel: geen gezélschap. Ze hebben echter wel muzikanten, maar die spelen, bij gebrek aan een eigen gezelschap elders, in hoofdzaak op Sint Jansteen. Wel is er op Heikant toneelvereniging Nooit Gedacht. Minstens een keer per jaar geeft deze vereniging een uitvoering. In de pauzes tussen de bedrijven valt er telkens een leegte, omdat de decors moeten worden verwisseld, en dat duurt eigenlijk te lang voor de mensen in de zaal.

Voorzitter en onderwijzer Jo Eggermont komt dan op het idee om die pauzes op te vullen met muziek, om de toeschouwers zo aangenaam bezig te houden. Hij trommelt 9 muzikanten uit het dorp op, die voor het eerst optreden tijdens de pauzes van de toneeluitvoering van 1934. Publiek en muzikanten vinden het een succes en toneelvoorzitter Jo Eggermont, die als dirigent optreedt, stelt voor om het groepje bij elkaar te houden, want "dit is toch te leutig om op te doeken". En zo is de fanfare ontstaan. De muzikanten blijven wél tevens lid op Sint Jansteen, anders hebben ze immers geen instrumenten om op te spelen... De auteur van het artikel stelt nog dat muzikaliteit, althans in dit dorp, erfelijk lijkt te zijn: "We zien op Heikant bepaalde familiestruiken, waar aan elke nieuwe loot ook steeds een instrumentje hangt. Vreemd, maar dat zal wel de speling van de natuur zijn." - Video die een beeld schetst van (de repetities van) Muziekvereniging Heikant.

- Sport: - TC (Trim Club) Heikant is een fietsclub met ongeveer 70 leden, zowel mannen als vrouwen. De leeftijd van de fietsers varieert van 15 tot 75 jaar. Tijdens het seizoen vertrekken ze iedere zondag om 9 uur vanaf 't Heike, tegenover de kerk. Ze rijden iedere week een van de zes clubritten. De afstand is ongeveer 70 km en de ritten duren daarmee iets meer dan twee uur. Na iedere rit drinken ze nog iets in cafe du Commerce. Ben je geen lid, maar wil je toch eens meerijden? Dat kan, meldt je dan op zondagochtend om 9 uur tegenover de kerk in Heikant.

Reactie toevoegen