Lochem

Plaats
Stad en gemeente
Lochem
Achterhoek
Gelderland

gemeente_lochem_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Lochem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Lochem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Lochem

Terug naar boven

Status

- Lochem is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek.

- De gemeente Lochem omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Almen, Barchem, Eefde, Epse, Exel, Gorssel, Harfsen, Joppe en Laren, en de buurtschappen Ampsen, Armhoede, Bekmansbroek / 't Veller, Bosheurne, De Schoolt, De Wippert, Exel-Tol, Groot Dochteren, Klein Dochteren, Kring van Dorth, Langen, Nettelhorst, Oolde, Quatre Bras, Scheggertdijk en Zwiep. Dit zijn in totaal 1 stad, 9 dorpen en 16 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Lochem.

- De gemeente Lochem is per 1-8-1971 vergroot met de gemeente Laren en in 2005 met de gemeente Gorssel.

- Onder de stad Lochem valt ook de buurtschap Klein Dochteren. De buurtschappen Langen, Nettelhorst en Zwiep vallen voor de postadressen ook onder de stad, maar zijn in de praktijk meer op het dorp Barchem gericht. De buurtschappen Ampsen en Armhoede vallen voor de postadressen ook onder de stad, maar zijn in de praktijk meer op het dorp Exel gericht. De buurtschap Exel-Tol, in de praktijk vallend onder laatstgenoemd dorp, valt voor de postadressen eveneens onder de stad, zij het deels.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Lochem.

Terug naar boven

Ligging

Lochem ligt O van Zutphen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Lochem 390 huizen met 2.046 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 309/1.587 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Klein-Dochteren 52/314 (deels) en Armhoede 29/145. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 14.000 huizen met ca. 33.500 inwoners, waarvan ca. 5.500 huizen en een kleine 14.000 inwoners in de gelijknamige stad.

Terug naar boven

Geschiedenis

Voor nadere informatie over de geschiedenis van (de kernen van) deze gemeente kun je terecht bij de volgende instanties:

- Historisch Genootschap Lochem - Laren - Barchem bestudeert de geschiedenis van (de kernen van) het grondgebied van de gemeente van voor de herindeling van 2005 (oftewel de huidige gemeente minus het grondgebied van de voormalige gemeente Gorssel). Tot de activiteiten van het Genootschap behoren: het uitgeven van het blad Land van Lochem (3x per jaar) met artikelen over monumenten, historische personen, oude gebruiken en veel meer; het houden van lezingen over onderwerpen uit de lokale geschiedenis; het beheren van bibliotheek en archief, (grotendeels gedigitaliseerd) beeldarchief en historisch kaartmateriaal en het ontsluiten daarvan voor publiek in gebouw De Veldmaat; het voorbereiden van de jaarlijkse Monumentendag; het adviseren van de gemeente over monumenten, straatnamen en andere zaken van historische betekenis; het onderhouden van de Oude Begraafplaats en het beheren en onderhouden van de Kruidentuin rondom het Bleekhuisje; het bestuderen van oude handschriften in een Paleografische leeskring.

Het Historisch Genootschap beschikt over een eigen gebouw, De Veldmaat, waar het grootste deel van de collectie van het Genootschap wordt bewaard. Tijdens de openingsuren kun je binnenlopen voor algemene informatie of voor advies met betrekking tot het werkveld van het Genootschap. Ook kunnen hier met hulp van aanwezige vrijwilligers documentatie en objecten van het Genootschap worden bezichtigd of geraadpleegd.

- Oudheidkundige Vereniging De Elf Marken (betreffende de kernen van de voormalige gemeente Gorssel).

- Regionaal Archief Zutphen beheert ook het archief van de gemeente Lochem.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2010 is het Bestemmingsplan Buitengebied gemeente Lochem vastgesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Lochem heeft 66 rijksmonumenten.

- Lochem heeft 151 gemeentelijke monumenten.

- De Grote Kerk is sinds april 2019 eigendom van Stichting Oude Gelderse Kerken (SOGK).

- In de protestantse Gudulakerk worden sinds 2010 naast kerkdiensten ook orgelconcerten georganiseerd en activiteiten op het gebied van dans en theater.

- In het voormalige postkantoor (Markt 7-8) is sinds 2016 een huisartsenpraktijk gevestigd.

- Gevelstenen in Lochem.

- Sinds 2018 heeft de gemeente Lochem een Monumentencoach, die eigenaren van (rijks- en gemeentelijke) monumenten adviseert en ondersteunt m.b.t. bijv. restauratie en verbouwing.

- De commissie Gelderland van Heemschut heeft in november 2018 bij het college van B en W van de gemeente Lochem de monumentenstatus aangevraagd voor de molenromp van Molen De Hoop/Molen Reudink, gelegen direct NO van de oude binnenstad, bij Graaf Ottoweg 32. De markante romp wordt namelijk met sloop bedreigd. En dat zou erg zonde zijn, zo meent Heemschut. De molen uit 1832, gelegen aan een zeer markante plek aan de Berkel, heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de geschiedenis van de stad. Het originele onderstel van de molen is nog geheel intact en geheel opgenomen en geïntegreerd in een voormalige veevoedersilo. De molen is in 1924 onttakeld, waarna de aandrijving door middel van een stoommachine, vervolgens met een gasgenerator en tenslotte met elektrische motor plaatsvond. De roodbruine silo met het 8-kantige pannen dak is met de monumentale panden uit 1820 zeer beeldbepalend voor de omgeving en met name in relatie tot de historische ruimtelijke context. Heemschut is van mening dat dit industrieel monument een plaats verdient op de gemeentelijke monumentenlijst en niet gesloopt mag worden.

Het college heeft het verzoek in februari 2019 afgewezen, waarbij zij de volgende feiten heeft meegewogen: De eigenaar van de gebouwen op het perceel Graaf Ottoweg 32 in Lochem heeft in juli 2017 een sloopmelding gedaan voor alle op het perceel aanwezige bebouwing. Deze sloopmelding is in september 2017 door de gemeente geaccepteerd. Het is de eigenaar daarmee onherroepelijk toegestaan alle bebouwing op het perceel te slopen en de verwachting is dat de slopershamer in 2019 daadwerkelijk zal toeslaan. Verder heeft de gemeente in 2008 een lijst opgesteld met potentiële monumenten. De molen van Reudink staat daar niet op, omdat het Gelders Genootschap het perceel destijds niet heeft voorgedragen. Van voormalig egenaar Jan Reudink mag de molenromp wel plat. Volgens hem is er weinig monumentaals aan de oude bedrijfsgebouwen. De echte molenremp is niet eens meer zichtbaar, stelt hij: "Die romp is ooit opgemetseld om er een silo van te maken. Door het enorme gewicht van de opbouw begonnen de muren al snel te scheuren. Ze moesten met stalen banden op de plaats worden gehouden.” Een verbouwing tot woningen is volgens hem dan ook een slecht idee, zo niet onmogelijk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De vrijwilligers van de Stichting Openluchttheater Lochem (STOL) maken het mogelijk dat er jaarlijks vele evenementen in de unieke setting van het openluchttheater kunnen plaatsvinden. Zoals Winterwonderland, Windstrekenfestival, Openluchtspel, Zomertafelconcert, Kindervoorstelling, en Lochem Actief.

- Keidagen (gedurende 5 dagen in mei).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Rond Lochem is een mountainbikeroute uitgezet van ca. 90 km. De route is in 4 lussen verdeeld, zodat je zelf kunt kiezen of je 1 of meer lussen wilt doen.

- Na een succesvolle pilot in zomer 2018, verschijnen onder de noemer Zoem Mee ook in zomer 2019 weer zonnebloemranden rond maïsvelden in de gemeente Lochem. Dat is niet alleen goed nieuws voor de bijen. Ook vogels en vlinders voelen zich thuis in het bloemenlint. Natuurlijk kunnen ook bewoners en toeristen genieten van de bloemenpracht in het landschap. Wie meedoet krijgt een vergoeding van vijftig cent per strekkende meter. Deelnemers kunnen bovendien rekenen op de ondersteuning van projectpartners als For Farmers, de Innovatie Coöperatie* en de eigen loonwerker van de boeren. De zonnebloemen kunnen tegelijk met de mais gezaaid en geoogst worden. ForFarmers stelt het zonnebloemzaad ter beschikking.
*In de Innovatie Coöperatie werken boeren samen aan duurzame vernieuwingen voor landbouw en landschap.

De gemeente Lochem heeft in 2019 een recordaantal aanmeldingen ontvangen voor deelname aan het programma 'Zonnebloemen voor Boer, Bij en Burger'. In 2018 namen 10 boeren deel aan de eerste proef. In 2019 doen er 45 boeren en 11 loonwerkers mee. Dank zij hun inzet verschijnt er 25 kilometer aan zonnebloemenlinten langs maïspercelen. Het aantal aanmeldingen om deel te nemen lag nog hoger, maar de gemeente had niet meer ruimte in het budget om die ook toe te laten. In 2019 coördineert Agrarische Natuurvereniging ’t Onderholt het project.

Het project is bij boeren en loonwerkers in de gemeente Lochem ontstaan. Het heeft daardoor een praktische insteek gekregen. Het idee is om door middel van zonnebloemranden langs maïspercelen bij te dragen aan een aantrekkelijk landschap voor zowel bijen en andere insecten, vogels als burgers en boeren. De zonnebloemranden kunnen samen met de maïs geoogst, bewaard en aan de koeien gevoerd worden. In 2019 wordt ook geëxperimenteerd met ondergewas onder de zonnebloemen. Het idee is dat dit werkt als onkruidbeheersing, en het maakt de zonnebloemenrand ook weer aantrekkelijker voor insecten. De Nederlandse Bijenhoudersvereniging, de Vogelbescherming en de Vlinderstichting houden bij wat het effect van de bloemenranden is op bijen, vlinders en vogels. (bron: gemeente, mei 2019)

- Naar aanleiding van het zonnebloemenproject licht wethouder Van Zeijts toe dat hij zich er hard voor maakt om het thema biodiversiteit hoger op de politieke agenda te krijgen. Momenteel gaat het slecht met veel ecosystemen en de insectenstand. Zonder insecten gaat de natuur, maar ook de kwaliteit van ons leven als inwoners achteruit. “Het gaat om de verscheidenheid van dieren en planten, en hun verschillende leefgebieden. Biodiversiteit is daarnaast ook nuttig. Bijen en hommels zorgen voor bestuiving en daarmee voor ons voedsel”, legt Van Zeijts uit, die aangeeft dat biodiversiteit past bij het groene karakter van Lochem.

“We doen in onze gemeente nu al heel veel om de natuur in balans te houden”, geeft de wethouder aan. “Zo maaien we de bermen in het buitengebied maar één keer per jaar. Bloemen blijven daardoor langer staan en dat trekt insecten aan. Wij houden verder landjepik in de gaten. Veel landeigenaren maaien lange stroken van gemeentebermen mee die eigenlijk niet tot hun eigendom behoren. Dit mag niet. Deze bermen zijn juist bedoeld voor planten en dieren. Verder is het bomenbeheer aangepast. Zo mogen de bomen tegenwoordig ouder worden. Wel zorgen we voor risicokap. Dit houdt in dat zieke bomen gekapt worden, zodat de veiligheid van onze inwoners niet in het geding komt.” De wethouder geeft aan dat de provincie en gemeente subsidies verstrekken, onder meer om houtwallen en waterpoelen aan te leggen. Dit trekt dieren aan en past uitstekend in ons agrarisch landschap. En het hierboven beschreven zonnebloemenlint is ook een mooi voorbeeld.

Maar er moet nog meer gebeuren. De gemeente is daarom van plan om een aantal gazons (zoals de wadi’s) minder te maaien, zodat de natuur hier haar gang kan gaan. In Eefde is een proef met beheer met schapen gestart. “Verder willen we hier en daar kruidenmengsels in bermen zaaien. Dit levert weer verschillende planten waarop insecten leven die natuurlijke bestrijders zijn van de eikenprocessierups”, vertelt Van Zeijts. “Veel mensen houden van ‘glad werk’: tegels, gemillimeterd gazon, geen onkruid. Maar qua biodiversiteit is daar niks te beleven. Hoe ‘rommeliger’, hoe beter! In onze eigen achtertuin en op boerenerven is veel te halen. Hoe meer tuinen, bermen en landschappen er in bloei staan, hoe aantrekkelijker onze gemeente wordt”, aldus Van Zeijts. “Verder zou ik wel meer vrijliggende wandelpaden willen zien. Ik zie veel mensen noodgedwongen wandelen op een geasfalteerde weg, terwijl we ook voor struinpaden zouden kunnen zorgen. Zo kunnen we het landschap beter beleven.” Aan biodiversiteit kan iedereen zijn of haar steentje bijdragen. Zo werkt de gemeente graag samen met natuurclubs en boeren. “Ik zou het mooi vinden als we een lokale beweging voor biodiversiteit in het leven kunnen roepen”, geeft Van Zeijts enthousiast aan. “Heb je een idee, laat het ons weten. Als we samen de handschoen oppakken, dan zetten we Lochem letterlijk nog verder in bloei!” (bron: gemeente, mei 2019)

- "Om op de Berkel tussen Lochem en Borculo meer structuur en stromingsvariatie te kunnen ontwikkelen voor de ecologie wil Waterschap Rijn en IJssel de kades langs de Berkel naar buiten verleggen. Er komt zo ruimte voor een smaller zomerbed met meer structuur en stromingsvariatie en een breder winterbed voor het tijdelijk bergen en vertraagd afvoeren van piekafvoeren. Daarnaast is er een wens om extra cascades aan te leggen die passeerbaar zijn voor zowel vis als kano’s en om het Berkelpeil beter af te stemmen op het oplopende maaiveld richting Borculo. Daarmee wordt ook meer water vastgehouden.

Dit alles is onderdeel van de visie die begin 2019 samen met diverse vertegenwoordigers uit het gebied is ontwikkeld voor de herinrichting van de Berkel op het traject Lochem-Borculo. In de visie is aangegeven hoe we deze thema’s meenemen in het gebiedsproces dat de komende jaren gaat lopen. De visie beperkt zich daarmee niet tot alleen de Berkel, maar belicht het gehele gebied tussen de genoemde steden. Naast waterdoelen kijken we ook naar andere wensen en opgaven in het gebied. Vanuit de landbouw zijn er bijvoorbeeld wensen om de kavelstructuur te verbeteren. Ook zijn er wensen om de Berkel aantrekkelijker en beleefbaarder te maken voor wandelaars en fietsers en willen sportvissers, zompen- en kanovaarders de mogelijkheden die ze nu hebben zoveel mogelijk behouden. Met de herinrichting van de Berkel en de zijwatergangen wordt tevens gezocht naar mogelijkheden om natuur- en landschapswaarde te versterken, de biodiversiteit te vergroten en het water in droge tijden langer vast te houden." (bron: Waterschap Rijn en IJssel, juni 2019)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Lochem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Lochem. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Tuetsloe (betreft de wijk Tusseler).

- Duurzaamheid: - De Lochemse vestiging van veevoederconcern ForFarmers (Kwinkweerd 12) heeft in 2019 een biomassacentrale in gebruik genomen. Het betreft een stoomketel die wordt gestookt op houtsnippers. Deze installatie kan nagenoeg het volledige aardgasverbruik van 1,8 miljoen kubieke meter per jaar van deze vestiging vervangen. De stoom wordt gebruikt voor het persen van de brokken. Als er stoom over is, kan er groene stroom mee worden opgewekt; naar verwachting 1 miljoen kilowattuur. De snippers komen van 5 groenbedrijven uit de Achterhoek die het snoeihout uit agrarische houtwallen en singels versnipperen. ForFarmers Lochem heeft jaarlijks circa 7.000 ton houtsnippers nodig. De groenbedrijven die als toeleverancier van de snippers optreden werken samen met Achterhoekse boeren binnen de Coöperatie Streekhout Achterhoek. Daarin participeren naast de Achterhoekse koepel van zes agrarische natuurverenigingen VALA en de groenbedrijven ook Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. (bron: Melkvee, 8-2-2019)

- Veiligheid: - Politie Lochem. - Via Whatsapp in de diverse wijken beoogt Buurtpreventie Lochem de buurten zo veilig mogelijk te houden, en inbraken en criminaliteit zo veel mogelijk te voorkomen.

Reactie toevoegen