Zwiep

Plaats
Buurtschap
Lochem
Achterhoek
Gelderland

Zwiep

Terug naar boven

Status

- Zwiep is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Lochem. T/m 31-7-1971 gemeente Laren.

- De buurtschap Zwiep heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en heeft dus een eigen bebouwde kom. Voor de postadressen valt de buurtschap grotendeels onder de stad Lochem, hoewel het in de praktijk meer op het dorp Barchem is gericht.

Terug naar boven

Naam

In het Achterhoeks
Zwéép.

Oudere vermeldingen
Swype, Swiepe, 1059 falsum ca. 1180-1190 Swipe, 1357 GN van Swiep, 1378 Swyp, 1402 Zwijp, 1545 Zwijpe.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. De naam komt naar de vorm overeen met het Nieuwnederlandse zwiepen en zweep, maar de veronderstelling dat dit een oude herbergnaam zou zijn, is hoogst onzeker.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Zwiep ligt ZO van Lochem, N van Barchem, aan de voet van de Lochemse Berg, en grenst in het N aan de Berkel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Zwiep 50 huizen met 343 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In den beginne
In Zwiep zijn restanten gevonden uit zowel de Bronstijd als de IJzertijd. Het was een zeer geschikte plaats voor zowel jagers en verzamelaars en later als locatie voor boerderijen, vlak bij het riviertje de Berkel en de mogelijkheid het hogerop te zoeken bij overstromingen.

In de middeleeuwen
In de 11e eeuw (en wellicht al eerder) was de Bagasaltaldaburg in Zwiep bekend. Verder was hier vroeger een kasteel Overlaer (afgebroken in de 19e eeuw). Vroeger liep hier de grens van de bisdommen Munster en Utrecht. De grens is in deze buurtschap van boerderij tot boerderij beschreven en werd later ter plekke de officiële grens van De Graafschap.

Witte Wieven
In de regio is Zwiep vooral bekend vanwege de legende van de Witte Wieven. - Nog een variant van de legende van de Witte Wieven. - En in een aflevering van het radioprogramma 'Een wagen vol verhalen' van Omroep Gelderland is de legende van de Witte Wieven als verhaal voorgedragen (zie de link, en aldaar de link onder de tekst). - Uitspanning De Witte Wieven heeft sinds eind 2013 een nieuwe eigenaar.

Margreet Keijzer heeft in 2015 onder haar pseudoniem M.K. Peta de roman 'Agnes McDowell' geschreven, over de legende van de Witte Wieven in Zwiep. Wijlen bakker Gait Postel bedacht de verhaallijn. Agnes McDowell is een Schotse vrouw die heks wil worden. Haar nichtje Georgie (14 jaar) kent haar wens. Als Agnes wordt toegelaten tot de heksenkring en haar toelatingsopdrachten moet uitvoeren, mag Georgie mee op reis. De opdrachten brengen hen langs het monster van Loch Ness, tot in Lochem waar hun reis eindigt bij de Witte Wieven van Zwiep. Uiteindelijk slaat de heks te pletter tegen de molen in de buurtschap. Agnes McDowell (vanaf 8 jaar, 167 pagina's, € 17,00) is gepubliceerd via het self-publishingplatform Brave New Books.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwiep heeft 3 rijksmonumenten.

- De Zwiepse Molen is oorspronkelijk in 1851 gebouwd door E. Postel nabij 'De Diepe Put' op de Zwiepse Berg bij Barchem. Daarna is de molen wegens ongunstige windvang een paar keer verplaatst. In 1880 is de molen op de huidige locatie opgetrokken. Stichting Behoud Zwiepse Molen zet zich in voor fondsenwerving t.b.v. onderhoud van de molen.

Huidig eigenaar Mariska Driessen heeft in 2011 haar Zwiepse Molen in gebruik genomen als eerste stroomproducerende korenmolen in Nederland. Samen met Henk Stemerdink, expert op het gebied van windenergie en mede-initiatiefnemer van LochemEnergie, en inzet van regionale bedrijven, heeft zij gewerkt aan realisatie van dit plan: eigen stroom produceren, en met de uitgespaarde kosten meer geld inzamelen voor de goede doelen waarvoor mevrouw Driessen zich inzet. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, verantwoordelijk voor het toezicht op Rijksmonumenten, monitort hoe de molen en de installatie functioneren. De Zwiepse Molen zal als voorbeeld voor andere molens in Nederland dienen, want ook elders, bijv. in Santpoort en Hellendoorn bestaan plannen om de molens aldaar duurzame lokale stroom op te laten wekken.

- Naast de molen heeft de buurtschap nog 2 rijksmonumenten: het voormalige Tolhuis uit vermoedelijk 1852 op Zwiepseweg 148 en de stenen schuur met pannen wolfsdag op Zwiepseweg 166.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zwiep (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging Zwiep (die getuige hun eigen site hieronder ook de Zwiepse Vereniging wordt genoemd).

- Site van en over Zwiep.

Reactie toevoegen