Zutphen

Plaats
Stad en gemeente
Zutphen
Achterhoek Veluwe
Gelderland

zutphen_chocoladefestival.jpg

Een voor ons land vermoedelijk uniek festival is het Chocoladefestival in Zutphen, met o.a. demonstraties bonbons maken, koken met chocolade, schilderen met chocolade, chocoladebier proeven, kunstwerken van chocolade en chocolade fondue.

Een voor ons land vermoedelijk uniek festival is het Chocoladefestival in Zutphen, met o.a. demonstraties bonbons maken, koken met chocolade, schilderen met chocolade, chocoladebier proeven, kunstwerken van chocolade en chocolade fondue.

Zutphen.JPG

Gelukkig zijn in het Centrum van Zutphen veel monumentale panden bewaard gebleven. De stad heeft heel veel rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. Van beide heeft zij er ca. 400!

Gelukkig zijn in het Centrum van Zutphen veel monumentale panden bewaard gebleven. De stad heeft heel veel rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. Van beide heeft zij er ca. 400!

zutphen groenmarkt 1922 [640x480].jpg

Zutphen Groenmarkt 1922

Zutphen Groenmarkt 1922

Zutphen (2).JPG

Stadsgezicht Zutphen.

Stadsgezicht Zutphen.

Zutphen (3).JPG

Statig daar in Zutphen.

Statig daar in Zutphen.

Zutphen (4).JPG

Zutphen in de bloemen.

Zutphen in de bloemen.

Zutphen (5).JPG

Of de tijd heeft stil gestaan in Zutphen.

Of de tijd heeft stil gestaan in Zutphen.

GL gemeente Zutphen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zutphen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zutphen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zutphen

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Zutphen.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Zutphen.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Zutphen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zutphen (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Zutphen is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek. Vanouds was er sprake van het Graafschap Zutphen, maar tegenwoordig wordt dit doorgaans als deel van de Achterhoek beschouwd.

- De gemeente Zutphen is (na eerdere grenscorrecties) in 2005 vergroot met (wat er toen nog over was van) de gemeente Warnsveld.

- De gemeente Zutphen omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Warnsveld en De Hoven en de buurtschap Warken.

- Wapen van de gemeente Zutphen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Zutphen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1101 kopie begin 12e eeuw Sutphem / Sutpheni, 1103 Suotfene, 1117 Sutuene, Sutfenna, 1059 falsum ca. 1180-1190 Sutphania, 1107 Sutfenne, 1883 Zutfen, 1887 Zutphen.

Naamsverklaring
Is verklaard als 'het zuidelijk gelegen veen', maar de oude vormen wijzen zowel op het Oudnederlandse fene 'veen' als op fenne 'weide, moerasland'. Noordveen, een deel van de stad Zutphen, wordt in 1352 Nortfene, 1405 Noertveen genoemd.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zutphen ligt NO van Arnhem, Z van Deventer, en grenst in het W aan de IJssel (met aan de overkant van die river nog het Zutphense dorp De Hoven) en in het N aan het Twentekanaal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Zutphen, die dan nog alleen de stad omvat, 1.441 huizen met 11.400 inwoners.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Zutphen ca. 20.000 huizen met ca. 47.000 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad met 35.000 inwoners, het dorp Warnsveld met 9.000 inwoners en het dorp De Hoven met 2.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zutphen is ontstaan op een overstromingsvrije zandrug aan de IJssel, aanvankelijk ten zuiden van de plek waar de Berkel in die rivier uitmondt (tegenwoordig ligt de stad ook N daarvan). Daar resideerden de Heren - later graven - van Zutphen. In de 2e helft van de 12e eeuw komt Zutphen aan de graven van Gelre. Stadsrechten zijn verleend in 1190 of ca. 1226. Zutphen was een van de kwariterhoofdsteden van Gelderland. De stad was lid van de Hanze, beschikte over landwegen naar Westfalen en had een belangrijk aandeel in de handel langs de Rijn. De economische bloei kenterde in de loop van de 15e eeuw omdat een deel van de Rijnhandel zich naar Holland verplaatste.

Stadsweiden en waarboeken
De Mars en Helbergen waren vroeger zogeheten stadsweiden. Van 1528 tot 1866 zijn in Zutphen zogenaamde waarboeken bijgehouden. In deze boeken werd nauwkeurig genoteerd wie het recht bezat gebruik te maken van de Zutphense stadsweiden. Mensen met een dergelijk recht, mochten dan twee koeien op de stadsweiden laten grazen. Wanneer je in Zutphen woonde, kon je een waar kopen. Dit bezit was ondeelbaar, in tegenstelling tot andere onderdelen van de erfenis. Wanneer de koper van een waar overleed, ging het vruchtgebruik in eerste instantie over op zijn vrouw. Pas in de tweede plaats naar de oudste zoon en indien afwezig, de oudste dochter. Vaak staat er vermeld wanneer een eigenaar overleed, en wie vervolgens in bezit kwam van het waardevolle recht. In 1799 kreeg iedere burger het recht om zijn/haar vee op de stadsweiden te laten grazen. Dit recht werd vanaf die tijd niet langer verkocht, maar verpacht. In de tweede helft van de 19e eeuw besloot men het waarrecht af te schaffen. Bezitters van waren werden gecompenseerd. Pas in 1954 werd met de laatste instellingen die een waarrecht bezaten, overeenstemming bereikt over de afkoopsom. De waarboeken zijn in te zien op de website van het Regionaal Archief Zutphen.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zutphen en omgeving, kunt u terecht bij de volgende instanties:

- Het Regionaal Archief Zutphen beheert de archieven van de gemeenten Brummen, Lochem en Zutphen. Op de site kunt u onder andere het bevolkingsregister van Zutphen raadplegen betreffende de jaren 1842-1939.

- Historische Vereniging Zutphen.

- Het Stedelijk Museum Zutphen is een cultuurhistorisch museum dat de geschiedenis van de stad Zutphen en omgeving in beeld brengt. De collectie van het museum omvat archeologische vondsten en historische en topografische collecties bestaande uit oude kaarten, plattegronden, stadsgezichten, portretten en foto's. Ook zijn er talloze voorwerpen van kunstnijverheid te zien, waaronder de prachtige zilvercollectie, meubels, klokken en antiek speelgoed. Tevens toont het museum de Jo Spiercollectie. Jo Spier (1900-1978) schonk zijn geboortestad Zutphen in 1975 een grote collectie boeken, tekeningen, brochures, folders, kalenders, briefkaarten en affiches en aquarellen. De collectie is op aanvraag te raadplegen. Het gebouw waarin het Stedelijk Museum Zutphen is gehuisvest, dateert uit de middeleeuwen. Het was van oorsprong een Broederenklooster. In de kelder ziet men nog de oorspronkelijke spitsbooggewelven. Mooi bewaard gebleven is de zaal met spitsboogramen en een houten tongewelf. De zaal deed vermoedelijke dienst als Refter (eetzaal) en dateert uit ca. 1500.

- Rivier in de stad. Cultuurhistorische betekenis van de rivier de IJssel voor de ruimtelijke ontwikkeling van de stad Zutphen. (rapport, 94 pag., 2013)

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De plannen van de gemeente voor de komende jaren vindt u in het Collegeakkoord gemeente Zutphen 2014-2018.

- Bedrijventerrein De Mars in het N van Zutphen gaat de komende jaren flink op de schop. Publieke en private partijen investeren naar schatting 400 miljoen euro in het gebied. Op het programma staan onder meer de herstructurering van het noordelijk deel van het bedrijventerrein en de transformatie van de Noorderhaven tot woon- en werkgebied. Hier verrijzen, op het voormalige Reesinkterrein, rond de 1.000 nieuwe woningen. Er is voor de hele Mars een gebiedsplan opgesteld, dat vervolgens is opgesplitst in 4 deelgebieden.

- In 2009 heeft het Rijk het licht op groen gezet voor de 'rivierverruimende maatregelen' van het project IJsselsprong. Om de IJssel bij hoogwater meer ruimte te geven worden in de gemeenten Brummen en Voorst twee dijken verlegd. Bovendien wordt buitendijks een korte smalle geul gegraven in de Tichelbeeksewaard bij Zutphen. De regio wil deze veranderingen aangrijpen om het gebied ten westen van De Hoven duurzaam en klimaatbestendig te ontwikkelen. Het project IJsselsprong beslaat het grondgebied van de gemeenten Brummen, Voorst en Zutphen ten westen van de IJssel. Er wordt geïnvesteerd in woningbouw, infrastructuur, natuur en de bescherming tegen hoge rivierafvoeren. De plannen voorzien in de bouw van nieuwe woningen, de aanleg van rondwegen om dorpskernen voor het doorgaand verkeer en de aanleg van een hoogwaardige ecologische verbinding tussen de Veluwe, de Graafschap en de Achterhoek. Het programma De IJsselsprong is in het leven geroepen om de aanpak van vier 'opgaven': water, (bescherming tegen hoogwater) wegen, wonen en natuur, rond de IJssel ter hoogte van Zutphen en omgeving, logisch op elkaar af te stemmen, zodat de ruimtelijke ontwikkelingen elkaar versterken in plaats van in de weg zitten.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Zutphen heeft 395 rijksmonumenten.

- Zutphen heeft 430 gemeentelijke monumenten.

- Het buitengebied in Zutphen heeft 1 gemeentelijk monument.

- De Walburgiskerk en Walburgistoren zijn te bezichtigen respectievelijk te beklimmen. Voor de mogelijkheden zie de link.

- De Berkelruïne, één van de bekendste monumenten in de stad en de enige waterpoort in het werkgebied van Waterschap Rijn en IJssel, is vanaf 2016 toegankelijk voor publiek. Bezoekers kunnen straks de 700 jaar oude ruïne van bovenaf bewonderen en genieten van het uitzicht over de Berkel. Om dat mogelijk te maken wordt een trap tegen het monument geplaatst en komen er balustrades. Bezichtiging van het monument is alleen mogelijk onder begeleiding van een gids. Zo is er toezicht op de ruïne en de beschermde flora. De ruïne is namelijk een belangrijke groeiplaats voor de beschermde gele helmbloem.

- De kerncollectie van Museum Henriette Polak bestaat uit kunstwerken die zijn aangekocht door Stichting Henriette Antoinette. In de jaren zestig begon deze stichting met het samenstellen van een verzameling kunstwerken ten behoeve van een nieuw museum. Het ging vooral om kunstwerken van Nederlandse kunstenaars, die destijds buiten de aandachtsgebieden van de avant-garde kunstwereld stonden, maar in de ogen van het stichtingsbestuur medebepalend waren voor de ontwikkelingen in de Nederlandse kunstgeschiedenis. De kunstwerken sloten aan op de vooroorlogse modern-klassieke kunst, die voortbouwde op de Franse moderne kunst van rond 1900. De traditie van de modern-klassieke kunst is tot op de dag van vandaag springlevend en nog altijd uitgangspunt voor het verzamelbeleid van Museum Henriette Polak.

- Windmotor Zutphen.

- Gevelstenen in Zutphen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Sinds 2016 is er op 5 mei in Zutphen Bevrijdingspop Achterhoek, van 14.00 uur tot middernacht, met bands uit de gehele Achterhoek. Het festival is gratis toegankelijk, d.w.z. er wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd. Je kunt geen plek reserveren dus 'vol is vol'. Er zijn 2 podia: één voor bands en één voor singer-songwriters. Het festival is een succes en 'een blijverdje', aldus deze recensie.

- Live at the Brons (weekend eind augustus), genoemd naar de ligging van het festivalterrein aan het Bronsbergermeer, is sinds de 1e editie in 2012 uitgegroeid tot een fantastisch driedaags festival, gratis toegankelijk en boordevol muziek, food en plezier met voor elk wat wils. Een divers programma met de beste amateur- en semiprofessionele bands en acts die de regio te bieden heeft, kindervermaak en meer.

- Het Chocoladefestival (op de laatste zondag van september) is een voor ons land vermoedelijk uniek festival, met o.a. demonstraties bonbons maken, koken met chocolade, schilderen met chocolade, chocoladebier proeven, kunstwerken van chocolade, chocolade fondue, rondvaarten in een fluisterboot, modeshow, poppentheater, kinderactiviteiten, muziek en nog veel meer.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De gemeente Zutphen wil het met het STUIT-ommetje (= Stedelijk Uitloopgebied) langs het zuiden van de gemeente voor haar inwoners mogelijk maken om te recreëren in een natuurlijke omgeving. Tegelijkertijd maakt de gemeente van de gelegenheid gebruik om het landschap op een natuurlijke wijze te ontwikkelen en te zorgen voor een duurzame waterhuishouding. Met het STUIT-ommetje ontstaat een recreatiezone die inwoners en bezoekers van Zutphen intensief kunnen gebruiken. Het legt ook verbinding met het achterliggende agrarische landschap. Dat maakt dat gebied, al is het wat minder intensief, toegankelijk voor recreanten. Bijkomend voordeel van het ommetje is dat aanliggende kwetsbare natuurgebieden worden ontlast. Tevens sluit het aan op een netwerk van onverharde wegen, zodat de wandelaar de Graafschap verder in kan wandelen.

Onderdeel van de werkzaamheden zijn de aanleg van een geheel nieuw wandelpad van ongeveer 3 kilometer en een wandelpad van ongeveer dezelfde lengte langs bestaande wegen. Ook legt de gemeente 5 poelen aan, ongeveer 2300 meter haag en een kleine 5000 m2 bos en bosschages. Door plaatsing van 3 bruggetjes over watergangen houden wandelaars de voeten droog. Langs de route komen bankjes en picknicktafels, een informatiebord en routebordjes. Een folder maakt de recreant wegwijs in het gebied.

Vóór de realisatie van dit ommetje was recreatie in het gebied alleen maar mogelijk op verharde wegen. Zeker over de Dennendijk reden zoveel voertuigen dat wandelaars zich daar niet veilig voelden. Vrijliggende paden maken het wandelen een stuk veiliger. Door ruilverkaveling in het gebied is in het verleden veel van de oorspronkelijke landschappelijke waarde verloren gegaan. De aanleg van kleine landschapselementen moet die waarde weer verhogen. (bron: Provincie Gelderland, 17-12-2008)

- De afgelopen jaren is in het zuiden van Zutphen een Ecologisch Stadspark gerealiseerd, met tal van functies die er vaak al wel waren, maar die zijn opgeknapt / gerevitaliseerd en op elkaar afgestemd. Verder zijn wandel- en fietspaden op elkaar aangesloten. Het gebied is nu aantrekkelijker voor zowel inwoners als toeristen.

- Bomenstichting Zutphen en omgeving. - Beschrijvingen van monumentale bomen in de regio rond Zutphen.

- De in de jaren zeventig van de 20e eeuw gedempte Noorderhaven wordt in of na 2014 weer uitgegraven en krijgt een recreatieve functie.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Zutphen.

- Digitale wandeling door Zutphen en Warnsveld met veel teksten en foto's.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zutphen en - idem Voorsterallee.

Reactie toevoegen