Vaesrade

Plaats
Dorp
Nuth
Parkstad Heuvelland
Limburg

vaesrade_speeltuin_de_kabouter_50_jaar_2016.jpg

Speeltuin De Kabouter in Vaesrade heeft in 2016 het 50-jarig bestaan gevierd.

Speeltuin De Kabouter in Vaesrade heeft in 2016 het 50-jarig bestaan gevierd.

vaesrade_speeltuin_de_kabouter_pauw.jpg

In Speeltuin en Kinderboerderij De Kabouter in Vaesrade kun je niet alleen de gebruikelijke kinderboerderijdieren bewonderen, maar ook deze prachtige pauw. (© https://www.facebook.com/Speeltuin-Vaesrade-Kinderboerderij-955642781185610/)

In Speeltuin en Kinderboerderij De Kabouter in Vaesrade kun je niet alleen de gebruikelijke kinderboerderijdieren bewonderen, maar ook deze prachtige pauw. (© https://www.facebook.com/Speeltuin-Vaesrade-Kinderboerderij-955642781185...)

DK_20111024_4508_Vaesrade_grote_hoeve_in_baksteen.jpg

Vaesrade, grote hoeve in baksteen

Vaesrade, grote hoeve in baksteen

DK_20111024_4510_Vaesrade_hoeve.jpg

Vaesrade, Limburgse hoeve

Vaesrade, Limburgse hoeve

vaesrade_servatiusaltaar_servatiuskerk.jpg

Vaesrade, Servatiuskerk, Servatiusaltaar

Vaesrade, Servatiuskerk, Servatiusaltaar

vaesrade_voor_1822_kopie.jpg

Op deze kaart is ingetekend hoe de situatie was vóór 1822: de gemeenten Nuth en Vaesrade grensden net niet aan elkaar: daar zat nog een strook grond tussen die toebehoorde aan de gemeenten Schinnen en Hoensbroek (© http://nuthsverleden.blogspot.nl)

Op deze kaart is ingetekend hoe de situatie was vóór 1822: de gemeenten Nuth en Vaesrade grensden net niet aan elkaar: daar zat nog een strook grond tussen die toebehoorde aan de gemeenten Schinnen en Hoensbroek (© http://nuthsverleden.blogspot.nl)

vaesrade_corridor_naar_nuth_op_kaart_1868_kuijper.jpg

Op de gemeentekaarten van 1868 is goed het smalle corridortje te zien waarmee Nuth en Vaesrade middels de grenscorrectie met Hoensbroek met elkaar verbonden zijn. D.w.z. het rechterkaartje is correct, het linkerkaartje niet helemaal (© idem als hierboven)

Op de gemeentekaarten van 1868 is goed het smalle corridortje te zien waarmee Nuth en Vaesrade middels de grenscorrectie met Hoensbroek met elkaar verbonden zijn. D.w.z. het rechterkaartje is correct, het linkerkaartje niet helemaal (© idem als hierboven)

Vaesrade

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Vaesrade.

Terug naar boven

Status

- Vaesrade is een dorp in de provincie Limburg, in de regio's Parkstad en Heuvelland, gemeente Nuth. Het was een zelfstandige gemeente t/m 25-7-1821. Per 26-7-1821 (datum Koninklijk Besluit) over naar gemeente Nuth. Bijzondere omstandigheid was dat daarvoor een grenscorrectie nodig was met de gemeente Hoensbroek, om de gemeenten aan elkaar grenzend te maken. Zie daarvoor verder bij Geschiedenis.

- De gemeente Vaesrade had geen wapen, wel een zegel.

- Het dorp Vaesrade heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom 'in' Nuth.

- Onder het dorp Vaesrade valt ook een deel van de buurtschap Hommert.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Volgens Veldeke: Vaosje. Volgens Wikipedia: Voasje.

Oudere vermeldingen
Vaasrade, 1139 Wastrode, 1274 Voisroden, 1840 Vaasraad.

Naamsverklaring
De vroeger gangbare verklaring dat deze naam ontstaan zou zijn uit 'St. Servaas-rade' - omdat de toenmalige heerlijkheid in leen was gegeven aan het kapittel van St. Servaas te Maastricht, en daarmee 'een ontginning van St. Servaas oftewel Vaesrade' zou zijn - wordt door de oude vormen niet ondersteund. Deze wijzen op wast*, dat voortkomt uit het Latijnse vastum ‘woeste grond’. Rade of rode betekent ‘rooiing, ontginning’. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Vaesrade ligt NO van Nuth, W van Hoensbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1795 wordt door het toenmalig bestuur het volgende gezegd omtrent het aantal inwoners van Vaesrade: "De gemeente bestaat in 140 zielen, edog. syn nog 82 bounders tussen de parochie van Bingelrade en bank Oirsbeek gelegen, degeene mede van deze heerelijkheet deel maeken, waerop het gehucht Root voor het grootste gedeelte gelegen is, nogtans der wijlen die huysen van een andere parochie sijn, zoo weete het getael der zielen aldaar sig bevindende niet op te geven." (bron: Rijckheyt) Met Root wordt zo te zien de buurtschap Raath bedoeld, die tegenwoordig onderdeel is van het dorp Bingelrade.

- In 1840 heeft Vaesrade 38 huizen met 198 inwoners, waarvan 28/122 onder de gemeente Nuth en 10/76 onder de gemeente Hoensbroek. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 400 huizen met ca. 1.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het leengoed Vaesrade komt, als in bezit zijnde van het kapittel van Sint Servaas te Maastricht, in een Pauselijke bul uit het jaar 1139 voor. Dit is de oudst bekende vermelding van deze plaatsnaam. Deze heerlijkheid is met Nuth en Houthem in 1274 door Walram van Valkenburg in leen gegeven aan Gerlach van Limbricht. De heerlijkheid had een eigen schepenbank met hoge, middelbare en lage rechtspraak.

“De Heeren van Vaesrade verleenden allen vreemdelingen vrije inwoning, zoo de overgekomenen niets tegen hen of hunne onderhoorigen misdreven hadden. Tot 1856 bezat de plaats slechts eene kapel, doch toen is eene kerk gesticht, die sedert 1857 door een rector wordt bediend. Het oude ‘gekkengerigt’ alhier werd om zijne vinnige uitspraken gevreesd”.(2)

Blijkens het onder Status reeds vermelde is de gemeente Vaesrade bij Koninklijk Besluit van 26-7-1821 opgeheven en aan de gemeente Nuth toegevoegd. Er was alleen een kleine complicatie: de gemeenten grensden nét niet aan elkaar, en dat werd toch wel noodzakelijk gevonden. Tussen beide gemeenten liep namelijk een strook grond, die deels onder de gemeente Schinnen viel (W deel) en deels onder de gemeente Hoensbroek (O deel). Voorgesteld en geaccordeerd werd om een smalle verticale weg-corridor te maken waardoor het grondgebied van Nuth en Vaesrade met elkaar zou worden verbonden.

Dit ging ten koste van de gemeente Hoensbroek, die hier min of meer morrend mee akkoord ging, mits een 2-tal panden aan die weg wel onder Hoensbroek zou blijven, omdat het haar anders gemeentelijke inkomsten zou schelen. In 1866 heeft zij nog wel beroep aangetekend bij de Raad van State over een klein stukje grondgebied dat volgens haar nooit bedoeld was over te gaan naar de gemeente Nuth en dat zij toch wel graag terug wilde hebben. Hoe dat is afgelopen vermelden de bronnen niet die wij in dit kader hebben geraadpleegd, zijnde de artikelen Opheffing en inlijving Vaesrade deel 1, - deel 2 en - deel 3, destijds geschreven door de in 1972 overleden lokale geschiedschrijver Hub Ritzen.

- Diverse publicaties over de geschiedenis van Vaesrade zijn via de link ook online te lezen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool St. Servatius is na afloop van schooljaar 2013-2014 gesloten. De school had toen nog 41 leerlingen. In het nieuwe schooljaar zouden dat er nog 37 zijn geweest, en dat zakte echt door een minimum om nog duurzaam goed onderwijs te kunnen blijven verzorgen. Sindsdien ijveren de inwoners voor een gemeenschapshuis, om in ieder geval nog één voorziening te houden / terug te krijgen waar men bijeen kan komen. De gemeente heeft een budget ter beschikking gesteld voor verbouwing van de school of de kerk (die inmiddels een maatje te groot is geworden en deels tot gemeenschapshuis verbouwd zou kunnen worden), maar beide opties kosten ongeveer even veel en blijken beide boven het gestelde budget. Raadslid Jack Jetten heeft d.d. juni 2015 geopperd om de basisschool te verkopen en daarmee het tekort voor de kerk-verbouwing te financieren. Hoe dit is afgelopen, is ons vooralsnog niet bekend.

- "De anno 2016 in aanleg zijnde 26 km lange Buitenring Parkstad zorgt voor een vlotte verbinding tussen gemeenten in de regio en voor een goede verbinding met nationale en internationale wegen. Daarnaast biedt de Buitenring volop kansen voor economische en toeristische ontwikkelingen en verbetert de verkeersveiligheid en leefbaarheid in het gebied." Dat is de officiële lezing. In de praktijk kan het natuurlijk niet langs het hele traject alleen maar hallelujah zijn. Met name bij Vaesrade is het traject nogal ingrijpend op het landschap, vandaar dat daar extra maatregelen zijn genomen ter behoud van de leefbaarheid van de kern:

"De Buitenring start of eindigt als het ware in de gemeente Nuth vanwege de aansluiting op de A76. Ook gaat de Buitenring hier langs de woonkern in Vaesrade. Bij de Leeuwerweg, in de buurt van de A76, komt een geheel nieuw viaduct over het spoor, N van de N298. De Buitenring gaat hier met dit viaduct over het spoor heen. Ook komt er een aansluiting van de Buitenring op een nieuwe weg richting Kathagen in de vorm van een lus. Deze weg zal Kathagen verbinden met een nieuwe rotonde tussen het spoor en de A76 in. Zo kan het verkeer vanuit Vaesrade richting Nuth blijven rijden en andersom. Vanaf de aansluiting op de A76 loopt de Buitenring richting Amstenrade (gemeente Schinnen). In Nuth vanaf de Naanhof tot bij Vaesrade ligt de Buitenring parallel aan de N298, de Randweg.

Ter hoogte van de Rozenstraat komt de Buitenring verdiept te liggen (de liefhebber die hier het naadje van de kous van wil weten, vindt onder de link de Plan-MER van 192 pag.), zodat de invloed op het landschap en op de inwoners van genoemde straat en direct omgeving tot het minimale beperkt blijft. Ook vermindert de verdieping het verkeersgeluid van de Buitenring. Bovendien is de helling van de weg minder steil dan wanneer deze op het huidige straatniveau zou lopen. Zo hebben de aanwonenden ook minder last van luchtverontreinigende stoffen. De Rozenstraat wordt met een viaduct over de Buitenring heen geleid zodat het lokale verkeer hier gewoon kan doorstromen. De Buitenring gaat vanaf de Rozenstraat verder achter de begraafplaats langs, richting Amstenrade." Aldus de website van de Buitenring.

- Het geldende Bestemmingsplan Vaesrade is in 2010 vastgesteld.

- De leefbaarheid en de recreatieve aantrekkingskracht van het dorp worden vanaf 2016 versterkt. Een nieuwe recreatieve route tussen het station van Nuth, het oude mijnspoor en de Naanhof en de herinrichting van de doorgaande weg naar het dorp en Hommert en de ontwikkelingen rondom Corio Glana, liggen aan de basis van de in 2016 opgestelde Gebiedsvisie Vaesrade, die door de provincie Limburg en de gemeente Nuth is opgesteld. De gebiedsvisie dient als basis voor de communicatie met de inwoners over de lopende en toekomstige ontwikkelingen en kansen voor de kern. Het college van burgemeester en wethouders vindt de in de gebiedsvisie opgenomen ontgronding echter geen goed plan. Het college ziet weliswaar het potentieel van de voorgestelde recreatieve en landschappelijke herinrichting  van het betreffende gebied, maar de bijbehorende ontgronding ziet het college als een te zware belasting voor de kern Vaesrade. Echter de Provincie gaat in dit geval over de vergunning, en anno voorjaar 2016 was nog niet besloten of dit onderdeel nu ja of nee doorgaat.

Het gaat/ging om een beoogde ontgronding van ca. 3,5 hectare, gevolgd door een landschappelijke herinrichting, in het gebied tussen de Buitenring Parkstad, de Koekenweg en de Struikenweg. Het gebied, dat op dit moment in gebruik is als agrarische grond, is eigendom van Exploitatiemaatschappij L'Ortye, die eerder een soortgelijke ontgronding in de directe omgeving heeft uitgevoerd. De aanleg van de Buitenring isoleert het gebied grotendeels. L'Ortye heeft een plan ontwikkeld om het gebied beter toegankelijk te maken. De inwoners mogen zelf aangeven welke bestemming het gebied krijgt na de ontgronding. Dat kan een speelweide zijn, een hoogstamboomgaard of een waterpartij in het groen met wandel- en fietspaden. De ontgronding zou maximaal 7 jaar duren en beoogde ruim een half miljoen m3 zand en klei op te leveren. De groeve zou aan het zicht onttrokken worden door een groene, natuurlijk ingezaaide geluidswal. Hierdoor zouden de inwoners van Vaesrade weinig van de werkzaamheden moeten merken. Een hydraulische graafmachine en de inzet van een sproeiwagen en een veegmachine zouden bovendien stofoverlast en besmeurde wegen moeten voorkomen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vaesrade heeft 3 rijksmonumenten.

- De huidige Servatiuskerk is de opvolger van de kerk uit 1856, die in 1928 is afgebroken. Het voorportaal is ingericht als dagkapel. Vanuit de toegang tot de kerk heeft men een goed zicht op het koor met traptreden van Belgisch graniet. Centraal het sacramentsaltaar met tabernakel en kaarsenbanken. Daarvoor het altaar voor de liturgische vieringen. Links het altaar van de Moeder Gods. Rechts het Servatiusaltaar (zie foto). In de kruisarmen twee authentieke biechtstoelen. Bijzonder is de hardstenen doopvont uit het eerste kwart van de 19e eeuw. Typisch zijn de witgepleisterde gewelven met filibertspanten. De gebrandschilderde ramen van glazenier Tielens verdienen aandacht. Ook de muurschildering op de balustrade van het oksaal (Sint Servaas op missioneringstocht) is van Tielens. - Parochie St. Servatius.

- Mariakapel Onze Lieve Vrouw Sterre der Zee uit 1953.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Droepnaze. - Videoreportage carnavalsoptocht 2014 door Omroep Groot Nuth.

- De opbrengst van de jaarlijkse Rommelmarkt (mei) komt ten goede aan de 4 lokale organiserende verenigingen (harmonie, schutterij, voetbalclub, carnavalsvereniging).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Kathagerbroek, ook wel Kathager Beemden genaamd, W van Vaesrade, O van de A76 en de spoorlijn, O van buurtschap en bedrijventerrein Kathagen, is een waardevol moerasgebied, gelegen langs de Geleenbeek.

- Speeltuin en kinderboerderij De Kabouter is een relatief kleine speeltuin, maar trekt wel bezoekers uit de hele regio, en ook voor schoolreisjes is het een gewilde plek om aan te doen. Dat komt door de in 1986 gerealiseerde unieke kinderboerderij, die niet zoals op veel plaatsen bestaat uit een vakwerkhuisje, maar een duplicaat is van een Romeinse Villa Rustica die rond 200 op grondgebied van het huidige Vaesrade heeft gestaan, en waarvan in de vorige eeuw de fundamenten zijn aangetroffen. De cavia’s en de duiven bewonen de torens. De konijnen en kippen wonen in het hoofdgebouw waar ook de kraamkamers en de binnenstal zijn. De ruiven worden op een ingenieuze manier gevuld: via een buizensysteem dat begint op de hooizolder.

Terug naar boven

Beeld

- Film over Vaesrade uit 1959.

Terug naar boven

Links

- Muziek: - Harmonie Sint Servatius is opgericht in 1925. - St. Caeciliakoor.

- Sport: - RKVV Vaesrade (voetbal) is opgericht in 1963. - Schutterij St. Martinus is opgericht in 1897.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vaesrade.

Reactie toevoegen