Nuth

Plaats
Dorp en gemeente
Nuth
Heuvelland Parkstad
Limburg

LB gemeente Nuth in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Nuth in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Nuth in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Nuth

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Nuth.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Nuth (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Nuth is een dorp en gemeente in de provincie Limburg, in de regio´s Parkstad en Heuvelland.

- De gemeente Nuth is in 1982 vergroot met de gemeenten Hulsberg, Schimmert en Wijnandsrade.

- De gemeente Nuth omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Hulsberg, Schimmert, Vaesrade en Wijnandsrade en de buurtschappen Aalbeek, Arensgenhout, Brand*, Brommelen, De Kling, Grijzegrubben*, Haasdal, Helle*, Hellebroek*, Hommert (deels), Hunnecum*, Kamp*, Kathagen*, Kruis, Laar, Leeuw*, Nierhoven*, Oensel, Op de Bies, Swier, Terstraten*, Tervoorst*, Vink en Wissengracht. Dat zijn 5 dorpen en 24 buurtschappen in totaal. Reuken (in het Limburgs: G’n Reuke, wellicht ontstaan uit rodekîn ‘kleine ontginning’), in het ZO van Nuth, ca. 30 huizen, 80 inwoners, staat niet meer in de atlas als buurtschap. Vermoedelijk is het in de bebouwde kom van Nuth opgegaan. Carrévormige boerderij Pingerhoeve.
* Deze buurtschappen vallen, ook voor de postadressen, onder het dorp Nuth (11 buurtschappen in totaal). De overige buurtschappen vallen onder de andere dorpen.

- Voor de postadressen vallen het dorp Vaesrade en een deel van de buurtschap Hommert onder het dorp Nuth.

- Wapen van de gemeente Nuth.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Nuth.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Nut.

Oudere vermeldingen
Nutte, 1034 kopie ca. 1700 Neuta, midden 11e eeuw kopie midden 18e eeuw Nutta, 16e eeuw Nut.

Naamsverklaring
De naam is nog niet bevredigend verklaard. Mogelijk bij genieten en nut, vergelijk de engere betekenis van het Oudfriese note 'opbrengst van landbouw en veeteelt'.(1)

Naamgeving gemeente
De oorspronkelijke gemeente Nuth werd vroeger ook wel ‘Nuth en Vaesrade’ genoemd.

Terug naar boven

Ligging

Nuth ligt ZO van Geleen, NW van Heerlen, W van Hoensbroek, in een vallei van de Geleenbeek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Nuth 245 huizen met 1.266 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 59/346 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Hellebroek 39/212, Hunnecum 42/177, Straten en Hel 33/180, Grijzegrubben 44/229 en Vaesrade (ged.) 28/122.

- Per 1 januari 1982 is de gemeente in het kader van de gemeentelijke herindeling opgeheven en gelijk weer opgericht. De nieuwe gemeente is als volgt samengesteld:
van Nuth: 894 hectare met 7.519 inwoners;
van Hulsberg: 596 hectare met 4.242 inwoners;
van Schimmert: 835 hectare met 3.507 inwoners;
van Wijnandsrade: 759 hectare met 1.747 inwoners.
Verder zijn er tegelijkertijd kleine grenscorrecties geweest met omliggende gemeenten (van Hoensbroek: 66 hectare met 135 inwoners; van Beek: 30 hectare met 59 inwoners; van Valkenburg-Houthem: 1 hectare met 12 inwoners; van Schinnen: 29 hectare met 2 inwoners;
van Klimmen: 54 onbewoonde hectare).

- Tegenwoordig heeft de gemeente Nuth ca. 7.000 huizen met ca. 16.000 inwoners. Het gelijknamige dorp heeft thans ca. 3.000 huizen en ca. 7.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis en beschrijving

Nuth wordt voor het eerst in de stukken vermeld in 1262, als ridder Adam de Nutta als scheidsrechter optreedt in een geschil over het landgoed Laer bij Wijnandsrade. Nuth viel, voordat het in 1626 door de koning van Spanje als afzonderlijke heerlijkheid werd verpand, geruime tijd onder de schepenbank van Klimmen.

Nuth is de grootste kern van de gemeente. Hier is ook het gemeentehuis gevestigd. Het is de meest ‘bedrijvige’ kern door de aanwezigheid van onder meer bedrijventerrein De Horsel. Daarnaast is het midden- en kleinbedrijf in het centrum ruim vertegenwoordigd. Nuth is de gemeente met de meeste kastelen en monumentale boerderijen in Zuid-Limburg.

- Diverse boeken over de geschiedenis van (de gemeente en voormalige heerlijkheid) Nuth zijn via de link ook online te lezen.

- De site Schetsen uit Nuth's verleden omvat een 20-tal artikelen, geschreven in de jaren vijftig, door de in 1972 overleden lokale geschiedschrijver Hub Ritzen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan kleine kernen gem. Nuth, waarin o.a. een beschrijving van de 15 buurtschappen in de gemeente.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Nuth heeft 51 rijksmonumenten.

- Het initiatief tot de bouw van een kerk in Nuth werd genomen door een Maastrichtse aannemer, Nicolaas Lansbergh. Hij liet in 1763 een eenvoudige parochiekerk met toren bouwen, de Sint Bavokerk (Stationsstraat). Na de bouw van de kerk is de pastorie gebouwd, gelegen aan een voorpleintje met poortdeur waarboven een sluitsteen met het jaartal 1774. In 1840 werd aan de Bavo een koor toegevoegd, dat in 1921 alweer door een nieuw koor werd vervangen. Ook kwamen toen zijbeuken en een lage vieringtoren tot stand. Bij de bouw van de toren is gesteld dat hij wel zo hoog moest zijn dat de klokken over de hele parochie te horen zouden zijn. Buiten zijn, naast de fraaie ligging op een oude kerkheuvel met door de tijd getekende grafkruisen, de hardstenen omlijstingen van wandopeningen temidden van het baksteen opmerkelijk. Binnen zijn er kruisgewelven, een romaanse doopvont met gebeeldhouwde koppen, een oude altaarsteen en een rococo-preekstoel met gesneden voorstellingen van de evangelisten. (3324)

- Kasteel Reijmersbeek, N van Nuth op de grens van de gemeenten Nuth en Schinnen, dateert uit de 17e eeuw. Mogelijk heeft er op dezelfde plek al in de 13e eeuw een ander kasteel gestaan. Niet toegankelijk voor publiek. Vanaf 1626 resideerden er de Heren van Eynatten die uitgestrekte goederen bezaten in de omgeving.

- De ronde stenen Beltkorenmolen (Bergerweg 2) is een windmolen uit 1882, vrijwel iedere zaterdagmiddag volledig in bedrijf en kan dan gratis worden bezichtigd. U kunt er ook diverse soorten bakmeel kopen (ook biologisch). Eigenaar is de Stichting Kasteel Wijnandsrade. De molenaar is J. Delbressine, tel. 045-5241074.

- Kasteel/landhuis De Dael, aan het Daelderpad 1, vlakbij NS-station Nuth, dateert oorspronkelijk uit de middeleeuwen, maar is sindsdien vele keren verbouwd. Het pand is opgetrokken uit rode baksteen, versierd met mergellagen. Het was ooit het buitenverblijf van de Heren van Hoensbroek. De Dael ligt in het dal van de Platsbeek, ingeklemd tussen de spoorweg en autosnelweg A76. Door een recente reconstructie van de A76 zou De Dael dreigen te moeten verdwijnen, maar kennelijk heeft men dat kunnen voorkomen, want het pand staat anno 2015 te koop.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Evenementenkalender Nuth.

- Muziekfestival (op een zondag in juni) in het Trefcentrum aan de Wilhelminastraat, met onder meer orkest, koor, dans, cabaret en kinderattracties.

- Najaarskermis (4 dagen begin oktober).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Op de eerste helft van wandelroute Trage Tocht Nuth (17 km) loop je voornamelijk over brede veldwegen langs glooiende akkers en graslanden. Je kruist het fraaie beekdal van de Hulsbergerbeek, je komt langs de buurtschappen Swier en Weustenrade en onderweg zie je diverse gietijzeren wegkruisen en kapelletjes. Verrassende smalle wandelpaadjes met schitterende namen als Bissebeeksvoetpad, Klimmendervoetpad en Vossenvoetpad voeren je langs akkerranden naar de rand van het dorp Hulsberg. Het tweede deel van de wandeling krijgt een heel ander karakter met veel holle wegen, hellingbosjes, hoogstamboomgaarden en meidoornhagen. Je passeert monumentale boerderijen en vakwerkhuizen. Je loopt langs de buurtschappen Aalbeek en Helle over de Weg aan de Helgats. Via de bebouwing van de buurtschappen Terstraten en Tervoort bereik je het mooie beekdal van de Platsbeek, een kleine snelstromende zijbeek van de Geleenbeek. Hier wandel je over het Grijzegrubber Kerkpad, het Plasmolenpad en het Voetpad onder de Kamp weer terug naar het startpunt; het station van Nuth.

Terug naar boven

Beeld

- Nuth van Toen is een zeer informatieve site met tientallen fotoalbums en verhalen over Nuth in vroeger tijden, met aparte fotoalbums per buurtschap.

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Nuth.

- Media / nieuws: - Omroep Groot Nuth.

- Muziek: - Popkoor Ambissjes.

- Zorg: - Zorgboerderij A gen Ling.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nuth en - idem kerk.

Reactie toevoegen