Amstenrade

Plaats
Dorp
Schinnen
Westelijke Mijnstreek Heuvelland
Limburg

amstenrade kasteel amstenrade [640x480].jpg

Amstenrade Kasteel Amstenrade

Amstenrade Kasteel Amstenrade

DK_20111024_4464_Amstenrade_kasteel_Amstenraede.jpg

Amstenrade Kasteel Amstenrade in 2011

Amstenrade Kasteel Amstenrade in 2011

DK_20111024_4467_Amstenrade_beschermd_dorpsgezicht.jpg

Amstenrade, beschermd dorpsgezicht

Amstenrade, beschermd dorpsgezicht

DK_20111024_4487_Amstenrade_voormalige_rentmeesterswoning_thans_pastorie.jpg

Amstenrade, voormalige rentmeesters woning, thans pastorie

Amstenrade, voormalige rentmeesters woning, thans pastorie

LB gemeente Amstenrade in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Amstenrade in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Amstenrade in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Amstenrade

Terug naar boven

Status

- Amstenrade is een dorp in de provincie Limburg, in de regio's Westelijke Mijnstreek en Heuvelland, gemeente Schinnen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.

- Wapen van de voormalige gemeente Amstenrade.

- Onder het dorp Amstenrade valt ook het grootste deel van de buurtschap Hommert.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Awstroa, ook wel Austroa.

Oudere vermeldingen
1223 Osterode, 1274 Anstenroden, 1298 Anstenrode, 1380 Amstenrode, 1635 Ansenrat, 1840 ook Amstenraedt.

Naamsverklaring
De identificatie van de oudste vorm wordt betwijfeld, omdat geen van de latere vormen haar kan ondersteunen. Het is misschien Osterode am Harz (D). Het eerste lid is de persoonsnaam Ansto, het tweede is rode ‘rooiing van bos, ontginning’.(1)

Terug naar boven

Ligging

Amstenrade ligt O van Schinnen, N van Hoensbroek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- Volkstelling Amstenrade 1796.

- In 1840 heeft de gemeente Amstenrade 85 huizen met 502 inwoners. De gemeente omvatte naast het gelijknamige dorp verder een deel van de buurtschap Hommert en een deel van de kern Treebeek.

- Per 1 januari 1982 is de gemeente opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Schinnen: 147 hectare met 2.295 inwoners;
naar Brunssum: 120 hectare met 802 inwoners (= het voorheen Amstenradese deel van de kern Treebeek);
naar Heerlen: 19 hectare met 285 inwoners (= de bebouwing die grensde aan Hoensbroek).

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Amstenrade wordt voor het eerst genoemd in een akte uit 1274, die verband houdt met de benoeming van de geestelijkheid van de kapel. In 1319 gaat het dorp als leen behoren tot het kathedrale kapittel van Luik en weer later behoort de plaats tot het Land van Valkenburg, maar valt ondanks een eigen dorpsraad rechtstreeks onder de Schepenbank van Oirsbeek. Onder graaf Huyn krijgt het dorp een bestuurlijke functie over het graafschap Amstenrade-Geleen. In 1767 valt het door verkoop en huwelijk toe aan de grafelijke familie De Marchand et d’Ansembourg. Het dorp kent diverse turbulente periodes om uiteindelijk vanaf de Franse tijd als zelfstandige gemeente verder te gaan tot de gemeentelijke herindeling van 1982. - Biografie Agnes Maria gravin Huyn.

Rondom kasteel Amstenrade met een prachtig park ontwikkelt zich in de loop der eeuwen een nederzetting, waarvan de oorspronkelijke wegen alle, zoals de stralen van een ster, leiden naar het slot als markant middelpunt. Weliswaar hebben veel uitbreidingen plaatsgevonden richting Hoensbroek en Hommert / Schinnen, maar in de huidige wegenstructuur is het stervormig patroon nog duidelijk te herkennen. Het gebied rondom het kasteel was enorm belangrijk. In de directe omgeving was de kerk gelegen met aan het kerkpleintje de pastoorsboerderij, de burgemeesterswoning en de dorpsherberg. (3076)

De Poststraat en de Putstraat zijn oude verbindingswegen naar Sittard en Oirsbeek. In de Putstraat stonden een aantal oude panden die echter grotendeels zijn gesloopt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De afgelopen jaren is de Buitenring Parkstad Limburg aangelegd; een wegenstelsel voor het doorgaande verkeer in de streek, om de verkeersveiligheid en -doorstroming te vergroten. In Schinnen gaat de verdiepte Buitenring onder de Hommerterweg en de Allée door. Bij de Allée - de ‘entree’ van Amstenrade - is gekozen voor een ovatonde als aansluiting op de Buitenring. Deze ovale rotonde kan het verkeer goed afwikkelen en past bovendien binnen de beperkte beschikbare ruimte op deze plek. Hierdoor blijft het beschermde dorpsgezicht van Amstenrade ook in de toekomst behouden. Bij de Allée zorgt het vrijliggende fiets- en voetgangersviaduct voor de veiligheid van de gebruikers.

De Allée en de Buitenring moeten op een goede manier op elkaar aansluiten zodat het verkeer goed kan doorstromen. De aansluiting moet ook qua ruimte passen op de Allée. Hoe groter de aansluiting, hoe meer er veranderd zou moeten worden aan het beschermd dorpsgezicht van Amstenrade en dat is niet wenselijk. Daarom heeft men bij Heerlen 'afgekeken' waar gebruik is gemaakt van een ovale rotonde: een ovatonde. Zo’n ovatonde past ook goed op de Allée. Daarnaast is er een vrijliggend fiets- en voetgangerspand gemaakt. Hiermee kunnen fietsers en voetgangers op een veilige manier van Hoensbroek naar Amstenrade gaan en omgekeerd. Gescheiden van het overige, snelle verkeer.

De bomen langs de Allée en het Kasteellaantje zijn een belangrijk kenmerk van het beschermd dorpsgezicht Amstenrade. Om daar zo min mogelijk aan te veranderen, is er samengewerkt met de gemeente Schinnen. Zij had een plan om het Kasteellaantje en de Allée op een goede manier in te passen in het beschermde dorpsgezicht. Dankzij dat plan zal, wanneer de Buitenring helemaal klaar is, de Allée ook qua bomen haar oude allure behouden. De laanbeplanting langs de Brunssummerweg blijft zoals die was. En om het dorpse gezicht te versterken, komen er hoogstamfruitbomen in de weiden langs de dorpsrand van Amstenrade.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Amstenrade heeft 33 rijksmonumenten (waarvan 24 betrekking hebben op het kasteel).

- Amstenrade heeft 42 gemeentelijke monumenten.

- De oude dorpskern is een beschermd dorpsgezicht.

- Weber is de architect van de Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen. Dit in 1856 gebouwde godshuis wordt beschouwd als een van de eerste Limburgse kerken in zuiver neogotische stijl. (3320) - Site over het monumentale Pereboom & Leijser orgel uit 1866.

- Het huidige Kasteel Amstenrade (Hagendorenweg 1) dateert uit 1781, de vierkante toren is 17e-eeuws. Rijksmonument. Het kasteel zelf is niet toegankelijk, het fraaie Engelse park wel. - Pagina met uitvoerige beschrijving van het exterieur en interieur van het kasteel.

- Andere karakteristieke panden naast het kasteel, de kerk en de overige panden aan het Kerkplein zijn onder meer de pastorie, het klooster, de school en villa De Streek (Hommerter Allee 1).

- Gevelstenen in Amstenrade.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Parkuule.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Amstenrade (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Amstenrade.

- Buurthuis: - Hoeskamer De Koeteleboet is een gezellig buurthuis waar je altijd even een kopje koffie of thee kan komen drinken. Ook vinden er in het buurthuis verschillende leuke activiteiten plaats: - Computerclub Up-To-Date: de computerclub voor de iets oudere pc-gebruiker. - Op de woensdagmiddag om 12:00 uur kan iedereen een kopje soep komen eten voor €2,-. - Iedere laatste woensdag van de maand wordt er een uitgebreide lunch geserveerd, ook voor €2,-. - Iedere laatste woensdag van de maand is er van 13:30-15:30 uur kienen, per kaart kost dit ook €2,-. Kom eens langs voor een gezellige middag en meld je aan voor een of meer van de activiteiten.

- Onderwijs: - Basisschool De Verrekijker.

- Muziek: - Het Gertrudiskoor is opgericht in 1880. - In 1953 is Schutterij St. Gertrudis Amstenrade uitgebreid met een drumband. Wat ontstond als hobby voor een aantal kinderen in de vorm van 'de kleen sjötterie', groeide uit tot een ware drumband. Drumband St. Gertrudis is een trompetterkorps, bestaand uit slagwerkers en "klaroenblazers". Deze laatste tussen aanhalingstekens omdat ze geen gebruik meer maken van klaroenen maar van trompetten. De drumband richt zich daarentegen wel vooral op het spelen van traditionele klaroen- en jachthoornmuziek, veelal afkomstig uit de militaire dienstplichttijd, maar is ook een trendsetter op het gebied van nieuwe muziek. Al meerdere jaren weet de drumband van Schutterij St. Gertrudis toeschouwers te verassen met nieuwe muziek van het hoogste niveau. Door het gerbuik van ventielinstrumenten (trompet, bariton en sousafoon) creëert de drumband een geheel eigen sound. Dit in combinatie met het rode militaire uniform maakt de Drumband St. Gertrudis Amstenrade tot een opvallende verschijning en een graag geziene gast op activiteiten in de regio.

- Sport: - v.v. Amstenrade (voetbal).

- Overige verenigingen: - Al sinds 1650 is Schutterij St. Gertrudis niet meer weg te denken uit Amstenrade. Ook binnen de schutterswereld is de schutterij een begrip en een graag geziene gast. De schutterij, die ooit is ontstaan om het dorp te beschermen in geval van nood, kent nu vooral een sociale en maatschappelijke rol. Tijdens activiteiten in het dorp verfraait de schutterij op muzikale ceremoniële manier het evenement. Buiten het dorp vertegenwoordigt de schutterij Amstenrade met gepaste trots op hoog cultureel niveau, door succesvol deel te nemen aan schuttersfeesten in de hele provincie en daarbuiten. - Toneelvereniging Ongeros.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Amstenrade en - idem kerk.

Reactie toevoegen