Bingelrade

Plaats
Dorp
Onderbanken
Parkstad
Limburg

Bingelrade

Terug naar boven

Status

- Bingelrade is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Parkstad, gemeente Onderbanken. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.

- Wapen van de voormalige gemeente Bingelrade.

- Onder het dorp Bingelrade valt ook de buurtschap Viel.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Bèngelder.

Oudere vermeldingen
Bijgenroodt, Bygenrooth, Bengenrooth, Bingenrooth, 1263 Binghenrode, 1274 Bengerade, Bengerode, Bengenrode, 1301 Bingenroide, Bingenroyde, 1400 Binghenrade, 16e eeuw Bingenroij, 1577 Bingelrath.

Naamsverklaring
Samenstelling van de persoonsnaam Bingo en rode ‘rooiing van bos, ontginning’.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Bingelrade ligt NW van de stad Brunssum, aan de Duitse grens, in het NW van de gemeente Onderbanken. Het dorp ligt verder O van het dorp Doenrade, ZO van de plaats Hillensberg in Duitsland, Z van het dorp Jabeek en de plaats Süsterseel in Duitsland, ZW van de plaats Gangelt in Duitsland, W van het dorp Schinveld, N van het dorp Merkelbeek en NO van de dorpen Oirsbeek en Amstenrade.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Volkstelling 1796 m.b.t. Bingelrade. In 1840 heeft de gemeente 66 huizen met 446 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 15/100 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Viel 12/75 en Raath 39/271. De gemeente omvatte verder de buurtschap Quabeek. Per 1-1-1982 is de gemeente opgeheven en opgegaan in de nieuwe gemeente Onderbanken met 352 hectare en 851 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 350 huizen met ca. 850 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Bingelrade wordt voor het eerst vermeld in 1263. In 1381 behoort het (met het Land van Valkenburg) tot de Landen van Overmaas in het hertogdom Brabant. In 1654 gaat het, inmiddels heerlijkheid geworden, over tot het graafschap Amstenrade. Bij het Partagetraktaat in 1661 blijft het Spaans. In 1796 wordt het een gemeente.

Het dorp was vroeger gesitueerd rond het kruispunt Kneijkuilerweg en Dorpssstraat en ten westen van dit kruispunt. De vroegere buurtschap Quabeek en het dorp Raath (vroeger ook Rade, Raat) worden vandaag de dag als onderdeel van het dorp Bingelrade beschouwd. Die plaatsnamen worden dan ook doorgaans niet meer gebruikt. In Quabeek stonden het gemeentehuis en de school.

- Korte geschiedenis van Bingelrade.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Voetbalvereniging BVC '28 is in 2012 opgeheven.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bingelrade heeft 17 rijksmonumenten.

- Vóór 1935 waren er twee kerken in Bingelrade: een rectoraatskerk en de parochiekerk bij het kerkhof. De toestand van beide gebouwen was van dien aard dat een restauratie dringend noodzakelijk was. Het kerkbestuur besloot om in plaats van beide gebouwen op te knappen een geheel nieuwe kerk te bouwen. De huidige Sint Lambertuskerk is in 1935 gebouwd naar een ontwerp van architect N. Schoenmakers uit Sittard. De bouwstijl verwijst naar de gotiek (spitsboogvensters), maar in het trapvormige torenfront zijn ook duidelijk invloeden van art deco aanwezig. Op het kerkhof o.a. 23 16e- t/m 19e-eeuwse grafkruisen.

- Kasteel Raath is gebouwd in 1686 op oude grondresten. Brandt grotendeels af in 1751. In 1804 is door architect Duckers uit Luik, bekend om zijn werk in de abdijkerk van Thorn, een nieuw kasteeltje gebouwd op de plek van het oude, dat waarschijnlijk ook al een voorganger had (kasteel De Movert uit 1281?). De naam is afgeleid van rade, dat weer is afgeleid van rooien, ontginnen.

- Nabij kasteel Raath ligt een puthuisje uit 1664, opgetrokken uit hout en mergel.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Keescheknup.

- Bij de Buffer-Run (hardlopen, juni) kun je kiezen uit de afstanden 5 of 10 km.

- Kermis (november).

- Herfstwandeling (op een zondag in november), georganiseerd door C.V. De Keescheknup, met naar keuze de afstand 6, 12, 18 of 24 km.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Bingelrade.

- Onderwijs: - Basisschool De Spil in Bingelrade, en de basisscholen Sint Gertrudis in Jabeek (beide scholenkoepel Innovo) en Sint Jozef in Doenrade (scholenkoepel Kindante) hadden alle de afgelopen jaren nog rond de 80 leerlingen, maar kampten met teruglopende leerlingenaantallen. De schoolbesturen vonden het daarom het beste als de scholen zouden fuseren tot één basisschool, het liefst op een centraal punt tussen de 3 dorpen, dus ter hoogte van Bingelrade. "Want het is op termijn één school voor de drie dorpen of helemaal géén school", aldus Sjef Weijman, projectleider spreiding en huisvesting bij Kindante. Men is het daar in 2017 echter niet over eens kunnen worden.

In voorjaar 2018 is daarom besloten de basisschool in Jabeek na afloop van schooljaar 2017-2018 te sluiten en de school in Bingelrade open te houden. De hoop van de schoolbesturen was dat de ouders van de leerlingen in Jabeek voor De Spil zouden kiezen, maar die voelden daar niet veel voor. Voor schooljaar 2018-2019 zijn daar daarom 'slechts' 82 kinderen aangemeld, terwijl men gehoopt had op minimaal 100. Daarom kan er ook minder in de school geïnvesteerd worden. De afgesproken peuterspeelzaal komt niet zoals eerder de bedoeling was in de school, maar wel erbij. Gemeente en schoolbestuur hoopten ook op toeloop vanuit Doenrade. De school daar sluit namelijk in 2021 vanwege fusie met de school in Merkelbeek. De ouders van de 79 leerlingen uit Doenrade kozen echter allemaal voor Merkelbeek. De school daar telt anno voorjaar 2018 105 leerlingen.

- Muziek: - Harmonie St. Caecilia is opgericht in 1902. - Zanggroep Enjoy.

- Zorg: - Zorgboerderij Wiegelraderhof. - Zorgtuin Bingelrade biedt mensen met een zorg- en ondersteuningsvraag arbeidsmatige dagbesteding. Werken, creatief bezig zijn, genieten, leren, tot rust komen in en met groen. De talenten van betrokkenen worden uitgezocht en gestimuleerd. - Creatieve Zorg Bingelrade richt zich op het bieden van een zinvolle dagbesteding aan een kleine groep (jong)volwassenen met een verstandelijke beperking, waarbij de nadruk ligt op het stimuleren en ontwikkelen van creativiteit in de breedste zin van het woord. Naast het aanbieden van creativiteit wordt er ook gewerkt aan individuele hulpvragen en het ontwikkelen van vaardigheden. Wat doen ze er zoal?: Creatieve activiteiten: Keramiek, Mozaïek, Papier Maché, Schilderen. Huishoudelijk: tafel dekken / afruimen, afwassen, soep maken, Koekjes / cake / wafels bakken. Dierwerkzaamheden: voeren van de kippen, eieren rapen, paarden borstelen. Tuinactiviteiten.

- Welzijn: - Bingelrade Ontmoet is een initiatief van inwoners voor inwoners. Een initiatief waar vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht om zo elkaar te helpen en ondersteunen in het zelfstandig wonen en waardoor het ook voor jongere inwoners leuker wordt om in het dorp te wonen. Een van de succesnummers is het samen eten.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bingelrade.

Reactie toevoegen