Oirsbeek

Plaats
Dorp
Beekdaelen
Heuvelland Westelijke Mijnstreek
Limburg

gemeente_oirsbeek_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Oirsbeek anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Oirsbeek anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

DK_20111024_4440_Oirsbeek_Schepenbank.jpg

Oirsbeek, schepenbank, de voormalige rechtbank

Oirsbeek, schepenbank, de voormalige rechtbank

Oirsbeek

Terug naar boven

Status

- Oirsbeek is een dorp in de provincie Limburg, in de streken Westelijke Mijnstreek en Heuvelland, gemeente Beekdaelen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981. In 1982 over naar gemeente Schinnen, in 2019 over naar gemeente Beekdaelen.

- Wapen van de voormalige gemeente Oirsbeek.

- Onder het dorp Oirsbeek valt ook de buurtschap Klein-Doenrade.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Uit te spreken als Oorsbeek (de i werd vroeger gebruikt om een verlenging van de vorige letter mee aan te geven).

In het Limburgs
Oeësjbik.

Oudere vermeldingen
1883 Oorsbeek.

Naamsverklaring
Het dorp ontleent zijn naam aan een beek (de Oir of Oëre) die nu, opgesloten in een buis onder het dorp, zijn weg vervolgt en via Schinnen en Spaubeek via de Geleenbeek in de Maas terechtkomt. (3076)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Oirsbeek ligt ZO van het dorp Munstergeleen en de stad Geleen, O van de dorpen Puth en Sweikhuizen, ONO van het dorp Spaubeek, NO van het dorp Schinnen en de A76, NNO van het dorp Nuth, N van het dorp Vaesrade, NW van het dorp Amstenrade en het 'dorp in de stad' Hoensbroek, W van de stad Brunssum, .WZW van het dorp Merkelbeek en Z van het dorp Doenrade.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Oirsbeek 190 huizen met 1.086 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 30/160 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Gracht 29/168, Oppeven 55/290, Klein Doenrade 9/42 en Groot Doenrade 67/426. In 1982 is de gemeente opgeheven en opgegaan in de gemeente Schinnen met 709 hectare en 4.721 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.500 huizen met ca. 3.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Oirsbeek is waarschijnlijk vanaf het begin van de jaartelling bewoond geweest. Men baseert dit onder meer op de aanwezigheid van een waterput in de Schepenbank die, wat vorm betreft, een Romeinse villa had kunnen zijn. Deze Schepenbank is gelegen op de kruising van twee wegen waar vermoedelijk een vesting is geweest. (3076)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Site over de geschiedenis van Oirsbeek, door Bart Lendfers, met veel oude foto's.

- Vereniging Historie Schinnen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oirsbeek heeft 9 rijksmonumenten.

- Oirsbeek heeft 16 gemeentelijke monumenten.

- Als je de huidige plattegrond van Oirsbeek bekijkt, dan valt het op dat er nog maar weinig van de typische oorspronkelijke bebouwing is overgebleven. Rondom de kerk staan nog enkele rijksmonumentale panden, maar veel oude panden zijn in de jaren zestig en zeventig verloren gegaan en vervangen door nieuwbouw.

- In en onder de Sint Lambertuskerk zijn elementen te vinden afkomstig uit diverse perioden binnen een tijdsspanne van negen eeuwen. De belangrijkste zijn 16e- en 20e-eeuws, namelijk de toren uit 1514 en het kerkgebouw uit 1945. De toren, gebouwd op de fundamenten van een oudere, heeft echter weer een bovenste geleding en een peervormige spits uit de 18e eeuw. De afwisseling van stroken van baksteen en mergelsteen op de onderbouw ervan is door architect Peutz overgenomen in de nieuwbouw van de kerk. Deze kerk verving een waterstaatskerk uit 1830, waarvan de structuur met slechts één zijbeuk aan de noordzijde werd herhaald.

Wat Peutz ook wenste te behouden en incorporeren waren delen van de 12e-eeuwse kerk, die nu te vinden zijn tegen de achterwand van het schip en onderin de toren. Ook in de crypte, waar oude grafkruisen en een misschien nog uit de eerste kerk ter plaatse afkomstige altaarsteen worden bewaard, kunnen we ouderdom opsnuiven. In de apsis is een grote moderne schildering waarmee een nabootsing van een 15e eeuwse Madonna op de maansikkel werd beoogd. Ook het uit 1828 stammende orgel en de fraaie glas-in-lood-ramen van deze kerk zijn een bezichtiging waard.(1)

- De Janssenmolen is een bergmolen uit 1879. Elke 1e zaterdag van de maand te bezoeken van 14-16 uur. Ook te bezoeken als de wieken draaien of als de blauwe wimpel uit hangt. Als de wind goed staat wordt er volkorenmeel gemaakt, wat je kunt kopen om zelf je brood te bakken.

- Molen van Dortants (molenromp).

- De Schepenbank was vroeger de plaats waar recht gesproken werd. Het pand is in 1977 gerestaureerd en heeft nog enige tijd gediend als gemeentehuis van Oirsbeek en sinds 1982 van de heringedeelde gemeente Schinnen.

- Fatimagrot.

- Gevelstenen in Oirsbeek.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Sjepene. - Op carnavalszaterdag is er de Zonger Moere Zitting Oesjbik (ZMZO) op de Markt. - Garde Du Corpse Oesjbik.

- Dorpsfeesten (weekend in april).

- Kermis (mei).

- Op een zaterdag in juni is er in Oirsbeek het gratis toegankelijke popfestival Har Rock Open Air (in 2018 voor de 4e keer). Het popfestival heeft een groot buitenpodium en een binnenpodium en biedt plaats aan circa 1000 bezoekers. De brede programmering behelst ca. 15 popacts. Alle genres passeren de revue: van singer-songwriters tot pop en van indie naar (hard)rock. Ouders met kinderen zijn van harte welkom op Har Rock Open Air. Voor de kleinste bezoekers wordt er een leuk randprogramma georganiseerd. Zo staat er een springkussen en is er een loungehoek waar kinderen kunnen verven en tekenen.

Uiteraard kunnen bezoekers ook gebruik maken van een goed verzorgde festivalcatering, met overheerlijke pizza’s en een barbecue. Het festivalterrein aan de Schepenbank gaat open om 12.00 uur en het programma duurt tot 1.30 uur ’s nachts. Het festival is een initiatief van de vereniging Har Rock Café Oirsbeek, een groep enthousiaste vrijwilligers die al een aantal jaren popconcerten organiseert in jeugdhuis De Schepenbank.

- Op de 2e zondag van juli organiseert Harmonie St. Gerlachus haar traditionele, gezellige Jaarmarkt in het centrum van Oirsbeek. De markt heeft in het verleden met recht een goede naam opgebouwd in de wijde omgeving. Het marktparcours is opgezet tegen de achtergrond van eeuwenoude gebouwen. De kramen en stands staan opgesteld in sfeervol ingerichte straten en op het marktplein. Op het marktplein is een apart ingerichte grote rommelmarkt waar je naar hartelust en tegen een zacht prijsje kunt zoeken naar leuke spulletjes die door de inwoners van Oirsbeek gratis ter beschikking zijn gesteld. De opbrengsten hiervan komen in zijn geheel ten goede aan de Harmonie. Op en rond het marktplein zijn er diverse activiteiten. Daarbij wordt ook aan de kinderen gedacht, die zich op diverse speeltoestellen kunnen uitleven. Langs het parcours zijn door de harmonie op diverse locaties buffetten ingericht waar je kunt genieten van een drankje. Diverse muzikanten zorgen voor nog meer sfeer. Bij de entreeprijs van € 2,00 is een gratis consumptie inbegrepen.

Terug naar boven

Links

- Lokale links: - Oirsbeek linkspagina's.

- Buurtverenigingen: - Het Comité Gezamenlijke Buurtverenigingen Oirsbeek (CGBO) is een overkoepelend orgaan voor de buurtverenigingen Oppeven II, 't Centrum, De Nieuwbuurt, De Gracht, en Oirsbeek 1949.

- Straatnamen: - Oirsbeek straatnaamverklaringen.

- Onderwijs / jeugd: - Basisschool De Sprong. - Jongerencentrum De Schepenbank.

- Muziek: - Harmonie St. Gerlachus is in 1905 opgericht als fanfare. De muzikale voorloper van de vereniging was de in 1869 opgerichte zangvereniging Aurora. In 1959 is de vereniging omgevormd tot harmonie. - De Aubel Big Band is een allround bigband met een groot repertoire. De muziek is zeer gevarieerd en daarmee geschikt voor uiteenlopende soorten concerten. Of je nu houdt van soul, dance, rock of latin: de Aubel Band speelt het allemaal. De Aubel Band treedt onder andere op tijdens galafeesten, bedrijfs- en jubileumfeesten, festivals en bruiloften. De 18 enthousiaste muzikanten van de Aubel Band zorgen voor een avondvullend dans- en showprogramma waar jong en ouder van geniet. - DJ Ludo.

- Sport: - Koninklijke Schutterij St. Lambertus.

- v.v. Puth, s.v. Schinnen en Asveo Oirsbeek zijn in 2016 gefuseerd tot voetbalvereniging Alfa Sport. Zoals de naam al suggereert, wordt de club gesponsord door de Alfa Brouwerij. De club speelt op de Alfa Sport Arena in Oirsbeek.

- Tennisclub.

- Vliegerclub Oirsbeek is opgericht in 2006. Dat wil niet zeggen dat ze pas vanaf die tijd vliegeren. Gevlogen wordt er sinds jaar en dag en wat begon met een papieren vliegertje, is voor de meesten van hen uitgegroeid tot een serieuze hobby. De ca. 45 leden zijn gefascineerd door de wind en het spelen ermee.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oirsbeek.

Reactie toevoegen