't Loo (Bergeijk)

Plaats
Dorp
Bergeijk
Zuidoost-Brabant Kempen
Noord-Brabant

't Loo (Bergeijk)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving 't Loo.

Terug naar boven

Status

- 't Loo is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Zuidoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Kempen, gemeente Bergeijk.

- Onder het dorp 't Loo vallen ook de buurtschappen De Aa en De Rund.

- Het dorp 't Loo heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Bergeijk.

- In 2012 heeft het dorp eigen blauwe plaatsnaamborden (komborden) gekregen. Voorheen stonden hier komborden met de plaatsnaam Bergeijk en viel het dus binnen de bebouwde kom van dat dorp.

Terug naar boven

Naam

Spelling
In diverse bronnen - zoals in recente atlassen - komt deze plaatsnaam nog voor met de kennelijk inmiddels verouderde spelling Loo, want op de komborden staat 't Loo, dus conformeren wij ons daaraan.

Oudere vermeldingen
1794 Loo, 1837-1839 Het Loo.

Naamsverklaring
Identiek met lo 'bos', een in plaatsnamen veel voorkomend woord. In tegenstelling tot woud ('moerasbos', zie bijv. Aartswoud) slaat lo oorspronkelijk op een op hogere zandgrond gelegen, licht en mensvriendelijk bos met hoogopgaand hout. In het Nederlands komt het toponymisch element lo als appellatief niet meer voor. Late voorbeelden van zelfstandig gebruik in de 16e eeuw in de Stadsrechten van Rijssen: "Niemandt en sal uijt den loe houwen dan tot nootwegen" en nog in 1714 "ter oorsaeke dat verscheijde Heijsters en Loon op een wall van de Heeghde sijn affgehouden". Het gebruik is beperkt tot toponiemen, soms zelfstandig zoals in de plaatsnaam Loo, meestal als tweede lid van samengestelde plaatsnamen. Het eerste lid kent een grote variatie als persoonsnamen, planten, dieren, grootte aanduiding etc.

In lo zijn volgens de jongste opvattingen waarschijnlijk twee topografische termen al vroeg samengevallen. Enerzijds een lo ontstaan uit het Germaanse lauha* 'open plek in het bos', later 'open bos, bos', het Oudengelse lêah 'open plaats in een bos, weide', etymologisch verwant met het Latijnse lucus 'bos', in de verte zelfs met lux 'licht'. De tweede term zou ontstaan zijn uit het Germaanse lahwa* / lagwa* 'plas, poel', later 'moeras, drassige grond, natte weide etc.', het Oudengelse lea 'poel', later geworden tot 'weide', Hoogduits Loh 'drassige weide', Oudasksisch lagu 'plas, poel', dat men onder andere nog terugvindt in de Groningse namen op -lage. Het is waarschijnlijker dat we bij lo 'plas, poel' te maken hebben met een plaatselijke secundaire ontwikkeling.

Het toponymisch element is over een lange periode (vanaf de vroege middeleeuwen, mogelijk al eerder) productief geweest bij het vormen van namen. Sommige plaatsnamen zijn in de loop der tijd zo 'afgesleten' dat het element lo niet meer herkenbaar is (in de uitspraak gereduceerd tot le, l). In zulke gevallen moeten vroegere vermeldingen uitwijzen of we met een oude lo-naam te maken hebben. De namen met lo vormen een van de weinige plaatsnaamtypes waar we een onzekere herinnering aan heidense cultus vinden: Heiloo 'heilig bos', Dorsel (B, 1186 Donreslo), mogelijk ook Ermelo en Woensel (beide twijfelachtig). In het uiterste ZW van Nederland treffen we daarnaast sporen van een waternaam lo, die echter teruggaat op lode, ontstaan uit het Germaanse lauþo* (met de intervocalische dentaal bewaard in Morlode) en dus een andere oorsprong heeft.

Op te merken valt nog, dat sommimge plaatsnamen in Noord-Brabant, waarvan het laatste deel der samenstelling oorspronkelijk lo of le was, dit door letteromzetting op het einde verloren hebben. Zo werd Nisterle later respectievelijk Nistelre, Nistelroy en Nistelrode, Tongerloe werd Tongerle, daarna Tongelre; Waderlo werd Waarlo, Waarle en uiteindelijk Waalre, en Winterle werd Wintelre. In enkele plaatsnamen komt lo in het meervoud voor, zoals in 855 kopie eind 9e of begin 10e eeuw Ottarloun (datief meervoud, met locatieve functie), nu Otterlo, Neerloon en Overloon (NB), Loon en Loon op Zand.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

't Loo ligt direct ZW van Bergeijk, rond de weg Loo.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft 't Loo 70 huizen met 351 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ruim 1.200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Kerkelijk
De parochie 't Loo is ontstaan doordat op het grondgebied van Luyksgestel, op de hei niet ver van 't Loo, in 1650 een grenskerk in gebruik is genomen die de oorspronkelijke kerk op het Hof moest vervangen. Deze laatste was door de hervormden in gebruik genomen. Deze grenskerk werd daarom de Heikerk genoemd. Luyksgestel behoorde toen tot het Prinsbisdom Luik, waar na de contrareformatie de katholieke eredienst opnieuw de enige toegestane was.

Omstreeks 1716 wordt een schuurkerk gebouwd, vlak bij de Bergeijkse Hofkerk. Vanaf 1779 mogen geen missen meer worden opgedragen in de Heikerk, waarna in 1790 een nieuwe schuurkerk wordt gebouwd, nu op het grondgebied van 't Loo. Deze wordt 'de Tweede Heikerk' genoemd. Deze bijft in gebruik tot 1863, als de huidige kerk in gebruik wordt genomen. In 1849 was 't Loo reeds een zelfstandige parochie geworden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De neogotische Sint Petrus' Banden-kerk dateert uit 1863 en is ontworpen door architect Carl Weber. De kerk heeft een toren uit 1896, ontworpen door architect Caspar Franssen.

- Het Mariakèske bevindt zich op de plaats van de vroegere schuurkerk, niet ver van de huidige kerk. Het is in 1958 gebouwd als oefening door leerlingen van de ambachtsschool.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Natuurtuin 't Loo wil in deze regio een bijdrage leveren aan bewustwording op het terrein van duurzaamheid, biodiversiteit en verantwoord leven. Het is een ecologisch centrum voor Bergeijk en omgeving, waar inwoners en toeristen kunnen genieten, en tegelijk inspiratie vinden voor een duurzaam gebruik van de aarde. De Natuurtuin is in 2000 gerealiseerd door het IVN en de Bergeijkse bijenhoudersvereniging, op het terrein van een verlaten sportveld. De vroegere kleedruimte is omgebouwd tot bezoekerscentrum De Wingerd, en er zijn poelen gegraven. In de gratis toegankelijke heemtuin zijn ook allerlei voorzieningen aangebracht voor insecten.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van 't Loo door Kees Wittenbols uit Breda.

Reactie toevoegen