Ermelo

Plaats
Dorp en gemeente
Ermelo
Veluwe
Gelderland

Ermelo-MSD-20110322-229644.jpg

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo-MSD-20110322-229649.jpg

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo-MSD-20110322-229660.jpg

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo-MSD-20110322-229666.jpg

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo-MSD-20110322-229668.jpg

Ermelo, Veluwe, Gelderland

Ermelo, Veluwe, Gelderland

ermelo_museum_het_pakhuis_en_molen_de_koe.jpg

Ermelo, museum Het Pakhuis en molen De Koe.

Ermelo, museum Het Pakhuis en molen De Koe.

GL kadastrale gemeente Ermelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeente Ermelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeente Ermelo in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Ermelo

Terug naar boven

Status

- Ermelo is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe.

- In 1972 zijn de dorpen Nunspeet, Elspeet en Vierhouten van de gemeente Ermelo afgescheiden tot een nieuwe gemeente Nunspeet. Bijzonder is dat dit de enige gemeentelijke afscheiding in de 20e eeuw is. In alle andere gevallen ging het juist om samenvoegingen.

- De gemeente Ermelo omvat naast de gelijknamige hoofdplaats sinds de 'afscheiding' van 1972 verder alleen nog buurtschappen, zijnde De Beek, Drie, Horst, Houtdorp, Leuvenum, Speuld, Staverden, Telgt en Tonsel (deels). Dit zijn in totaal 9 buurtschappen. Opvallend is dat, hoewel Ermelo een toeristisch populaire gemeente is, de meeste buurtschappen tot voor kort geen plaatsnaamborden hadden (tot 2013 hadden alleen Horst, Leuvenum en Speuld plaatsnaamborden). Dat gold zelfs voor een van de plaatsen in ons land die zich profileert als 'kleinste stad van Nederland' (Staverden). Maar de gemeente heeft inmiddels een inhaalslag gepleegd, want in 2013 hebben de buurtschappen De Beek, Drie en Houtdorp plaatsnaamborden gekregen en in 2014 dan ook Staverden. De buurtschap Telgt had tot voor kort 2 fraaie zelfvervaardigde plaatsnaamborden met een schilderij van een boerderij erbij, maar die zijn recentelijk verdwenen.

- Wapen van de gemeente Ermelo.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Ermelo.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1883 Ermeloo, 1888 Ermelo.

Terug naar boven

Ligging

Ermelo ligt N van Putten, Z van Harderwijk en grenst in het W aan het Wolderwijd en aan de provincie Flevoland (Zeewolde).

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Ermelo 591 huizen met 4.234 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 41/276 (= huizen / inwoners) met de buurtschappen Tonsel 5/49, Veldwijk 21/147, Horst 46/360, Telgt 38/283, Drie 5/28, Speuld 13/83, Houtdorp 8/54, Staverden 11/97 en Leuvenum 22/161, dorp Nunspeet 104/641 met de buurtschappen Oosteinde 69/489, Westeinde 50/387, Hulshorst 53/404 en Hophuizen 5/30 en dorp Elspeet 81/591 met buurtschap Vierhouten 19/154.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Ermelo, die sinds de afsplitsing in 1972 van Nunspeet c.s. dus nog slechts het gelijknamige dorp plus 9 buurtschappen omvat, ca. 11.000 huizen met ca. 26.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ermelo is een oud dorp, in ieder geval ouder dan 1150 jaar; in 855 wordt het voor het eerst in schriftelijke stukken vermeld. Lange tijd blijft het een klein en onaanzienlijk dorp. Het wordt pas goed ontsloten door de aanleg van de Zuiderzeestraatweg rond 1830 en in 1882, als het dorp een halte krijgt aan de spoorlijn Amersfoort-Zwolle. De heer Chevalier van het nabij de spoorlijn gelegen landgoed Veldwijk heeft het station voor een groot deel gefinancierd, maar verbindt er wel de voorwaarde aan dat de gemeente voor een goede ontsluitingsweg moet zorgen; de Stationsstraat, die destijds nog vanuit het oude Ermelo door de weilanden liep.

In 1886 wordt landgoed Veldwijk een psychiatrische instelling, en in 1891 wordt ook het nabijgelegen landgoed 's Heeren Loo een instelling voor verstandelijk gehandicapten (zie ook virtueel museum 's Heeren Loo). Dat zorgt voor veel bedrijvigheid en woningbouw ter plekke. Dit Nieuw-Ermelo zoals het wel werd genoemd, groeit geleidelijk naar het oosten, en het oude Ermelo naar het westen. Rond 1920 zijn beide kernen aan elkaar gegroeid.

Een volgende 'groeigolf' in Ermelo vindt plaats na de Tweede Wereldoorlog, door de komst van kazernes met het bijbehorende defensiepersoneel.

In 1972 is de gemeente fors ingekrompen. In dat jaar is een groot deel van het grondgebied en het inwonertal van de gemeente Ermelo afgesplitst tot de nieuwe gemeente Nunspeet. Een voor de 20e eeuw uniek gegeven. De 'dichtst nabije' gemeentelijke afsplitsing in het verleden vond plaats in 1884, toen de gemeente Schoonebeek zich afsplitste van de gemeente Dalen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Ermelo, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Oudheidkundige Vereniging Ermeloo.

- Museum Het Pakhuis is een centrum voor Erfgoed, Natuur & Milieu. In het archeologisch en natuurhistorisch museum kan je op expeditie door het verre verleden van Ermelo. Zo zijn er vuurstenen, scherven en botten van mammoeten die je zelf kunt bekijken, voelen en ruiken. Je maakt een duik in het verleden door zelf als archeoloog op zoek te gaan naar vondsten.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ermelo heeft 30 rijksmonumenten.

- Ermelo heeft 106 gemeentelijke monumenten.

- Molen De Koe.

- Nieuwe begraafplaats Veldwijk. - Oude begraafplaats Veldwijk.

- Gevelstenen in Ermelo.

- Museum-Documentatiecentrum Parkzicht geeft een beeld van de geschiedenis van de psychiatrie in het algemeen en in het bijzonder van het oude Psychiatrisch Ziekenhuis Veldwijk, dat in 1886 is opgericht.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In Stichting Natuur- en MilieuPlatform (NMP) Ermelo zijn verschillende organisaties op het gebied van natuur en milieu vertegenwoordigd. Het NMP coördineert zodoende de activiteiten van natuur- en milieugroeperingen binnen de gemeente. Binnen het NMP houden mensen zich met specifieke zaken bezig zoals natuur, milieu, thuiscomposteren en het ontwikkelen van wandel- en fietsrouteboekjes. Het NMP heeft regelmatig contact met de gemeente. Als er zaken zijn die de natuur of het milieu aangaan neemt de gemeente contact op met de stichting en omgekeerd. Voorbeelden zijn het Landschapsontwikkelingsplan, herziening van bestemmingsplannen, het onderhoud van fietspaden en beleid over afval. De stichting geeft regelmatig haar mening en advies aan het college van burgemeester en wethouders, waarbij zij uitgaat van het natuur- en milieubelang. Dat dit niet altijd hetzelfde standpunt zal zijn als dat van de gemeente is te verwachten. Toch - en misschien juist wel daarom - heeft de gemeente belang bij de stichting.

- The Events Bakery is de ideale locatie voor je groepsuitje: bedrijfsuitje, clubuitje, vrijgezellenfeest of familiefeest. Wat kun je er doen? Paintball, Airsoft, Handboogschieten, Slipcursus, Quadrijden, 4x4 Rijden, Ongevallensimulator, Klimpark, Teambuilding Games, Solexrijden, Segwayrijden en Shooting Games. Er zijn locaties in Rotterdam, Moordrecht, Ewijk, Ermelo en Nuenen.

- De landgoederen Oud-Groevenbeek en Nieuw-Groevenbeek liggen direct N van Putten maar vallen nog net onder de gemeente Ermelo.

- In 2011 is de Structuurvisie Groene Zoom (de groene strook tussen de kernen van Ermelo en Harderwijk) vastgesteld. De visie geeft een invulling aan de stedelijke uitloopfunctie van het gebied en geeft een waarborg voor het duurzaam behouden van het groene karakter, aldus de gemeente.

- Het Apenstaartje is het rondreizend poppentheater van André Verhagen. Hij speelt al sinds ca. 2000 en biedt een gevarieerd aanbod van voorstellingen voor zowel kinderen als volwassenen.

- Stichting Schapedrift Ermelo stelt zich ten doel op de Ermelose Heide een schaapskooi met een capaciteit van 400 schapen in stand te houden en doet dit door middel van het werven van fondsen en het ontplooien van activiteiten. De stichting richt zich in haar doelstelling op het Veluws Heideschaap, behorend tot het zeldzame landbouwhuisdierras. De schapen begrazen de Ermelose Heide, waarvan de gemeente Ermelo eigenaar is. Dit gebied herbergt een groot aantal natuurwaarden. Zo komt er onder andere de zeldzame zandhagedis voor. Voorheen werd de heide onderhouden door middel van plaggen of door diep te maaien. De vergraste heide werd afgevoerd zodat op de arme grond opnieuw heide kon groeien.

De gemeente heeft het plaggen en diep maaien vergeleken met begrazing. Uit dit onderzoek werd duidelijk dat begrazing beter is voor het behoud en het verder ontwikkelen van de aanwezige natuurwaarden. Daarop stelde de gemeente een begrazingsplan op en heeft  de uitvoering overgedragen aan Stichting Schapedrift Ermelo. Het stichtingsbestuur heeft als uitgangspunt het bezoekerscentrum voor het publiek laagdrempelig te houden. Bezoekerscentrum Ermelose Heide is gratis toegankelijk en er worden vriendelijke prijzen voor consumpties gehanteerd. Dit is mogelijk dankzij de inzet van vele vrijwilligers, die zorgen voor de catering en het onderhoud van het bezoekerscentrum.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van de gemeente Ermelo van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ermelo en omgeving (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Ermelo.

- Zorg: - Zorghoeve Natuurwerkplaats Materra.

Reactie toevoegen