Berg aan de Maas

Plaats
Dorp
Stein
Westelijke Mijnstreek
Limburg

berg_aan_de_maas_carnavalsoptocht_2015.jpg

Zou er in Berg aan de Maas ook nog wel gewerkt worden? Zo te zien vieren ze daar het hele jaar door feest... In ieder geval werken ze hard om prachtige kostuums en wagens voor het carnaval en het Oogstdankfeest te maken :-) (© www.cvdelombokkers.nl)

Zou er in Berg aan de Maas ook nog wel gewerkt worden? Zo te zien vieren ze daar het hele jaar door feest... In ieder geval werken ze hard om prachtige kostuums en wagens voor het carnaval en het Oogstdankfeest te maken :-) (© www.cvdelombokkers.nl)

berg_aan_de_maas_oogstdankfeesten_immaterieel_erfgoed.jpg

Het evenement Oogstdankfeesten in Berg aan de Maas is in 2015 op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst. Omdat het een bijzondere en unieke traditie is én de inwoners zich inzetten voor het duurzame behoud ervan.

Het evenement Oogstdankfeesten in Berg aan de Maas is in 2015 op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst. Omdat het een bijzondere en unieke traditie is én de inwoners zich inzetten voor het duurzame behoud ervan.

berg_aan_de_maas_dodenherdenking.jpg

Op de zaterdag na de Nationale Dodenherdenking is er de Dodenherdenking in Berg aan de Maas, bij het oorlogsgraf op de begraafplaats. M.m.v. Gemengd koor Sursum Corda, Harmonie St. Joseph en schutterij St. Hubertus. (© Josien Damoiseaux-Strijkers)

Op de zaterdag na de Nationale Dodenherdenking is er de Dodenherdenking in Berg aan de Maas, bij het oorlogsgraf op de begraafplaats. M.m.v. Gemengd koor Sursum Corda, Harmonie St. Joseph en schutterij St. Hubertus. (© Josien Damoiseaux-Strijkers)

Berg-aan-de-Maas-MSD-20120311-254926.jpg

Berg aan de Maas heeft wel een bebouwde kom, maar omdat die hier aansluit op een andere bebouwde kom (nl. die van Urmond) wordt de plaats hier met witte borden aangegeven i.p.v. blauwe. Beetje verwarrend, want nu lijkt het of dit dorp 'maar' een wijk is.

Berg aan de Maas heeft wel een bebouwde kom, maar omdat die hier aansluit op een andere bebouwde kom (nl. die van Urmond) wordt de plaats hier met witte borden aangegeven i.p.v. blauwe. Beetje verwarrend, want nu lijkt het of dit dorp 'maar' een wijk is.

berg_aan_de_maas_michaelkerk_1.jpg

Berg aan de Maas, dorpsgezicht met o.a. de H. Michaëlkerk

Berg aan de Maas, dorpsgezicht met o.a. de H. Michaëlkerk

Berg-aan-de-Maas-MSD-20120311-255099.jpg

Berg aan de Maas, dorpsgezicht

Berg aan de Maas, dorpsgezicht

Berg-aan-de-Maas-MSD-20120311-255096_0.jpg

Berg aan de Maas. De eeuwenoude veerverbinding over de Maas naar Meeswijk en Stokkem (België) is 's zomers een belangrijke schakel in het fietstoerisme van en naar Belgisch en Nederlands Limburg. Het veer is gratis voor voetgangers en fietsers.

Berg aan de Maas. De eeuwenoude veerverbinding over de Maas naar Meeswijk en Stokkem (België) is 's zomers een belangrijke schakel in het fietstoerisme van en naar Belgisch en Nederlands Limburg. Het veer is gratis voor voetgangers en fietsers.

berg_aan_de_maas_harmonie_st._joseph.jpg

Harmonie St. Joseph in Berg aan de Maas is opgericht in 1912. In 1952 is de drumband erbij gekomen.

Harmonie St. Joseph in Berg aan de Maas is opgericht in 1912. In 1952 is de drumband erbij gekomen.

berg_aan_de_maas_zichtstal_varkens.jpg

Stichting Varkens in Zicht wil door openstelling van varkensbedrijven de varkenshouderij inzichtelijk maken. Door ramen kun je zelf zien en ervaren hoe de varkens gehouden en verzorgd worden. Op borden staat informatie over de boerderij en de varkens.

Stichting Varkens in Zicht wil door openstelling van varkensbedrijven de varkenshouderij inzichtelijk maken. Door ramen kun je zelf zien en ervaren hoe de varkens gehouden en verzorgd worden. Op borden staat informatie over de boerderij en de varkens.

berg_aan_de_maas_varkens_zichtstal.jpg

Zo'n 'zichtstal' kun je o.a. vinden op varkensboerderij Op Gên Hei in Berg aan de Maas. Hier kun je o.a. de dragende zeugen zien. Zij leven in een grote groep en hebben een ligbed van stro. Ook kun je de moederzeugen met de pasgeboren biggen bekijken.

Zo'n 'zichtstal' kun je o.a. vinden op varkensboerderij Op Gên Hei in Berg aan de Maas. Hier kun je o.a. de dragende zeugen zien. Zij leven in een grote groep en hebben een ligbed van stro. Ook kun je de moederzeugen met de pasgeboren biggen bekijken.

Berg aan de Maas

Terug naar boven

Status

- Berg aan de Maas is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Stein. T/m 1981 gemeente Urmond.

- Het dorp Berg aan de Maas heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Urmond. Het dorp heeft wél officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) aan de noordzijde. Aan de zuidzijde heeft de plaats witte plaatsnaamborden, omdat het daar aan de kom van het dorp Urmond grenst en je daar dus binnen de bebouwde kom blijft. Wat ons betreft zouden die ook blauw mogen zijn, want nu lijkt het of Berg 'maar' een wijk of buurtschap is (want díe horen witte borden te hebben) en dat is het beide niet.

- Onder het dorp Berg aan de Maas valt ook de buurtschap Nattenhoven.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Berg aan de Maas wordt doorgaans gewoon 'Berg' genoemd. Dat is ook de benaming in het Limburgs. De toevoeging 'aan de Maas' is om dit Berg te onderscheiden van Berg (en Terblijt) bij Valkenburg, dat eigenlijk óók gewoon Berg heet (Terblijt is namelijk een nabijgelegen buurtschap van het dorp Berg), en daarnaast is er ook nog de, zij het minder bekende, buurtschap Berg bij Cadier en Keer. Op de komborden staat ´Berg a/d Maas´ met de Limburgse benaming Berg eronder.

Oudere vermeldingen
1296 Berghe supra Mosam, 1400 Berge supra Mosam, 16e eeuw Bergen, 1631 Berg.

Naamsverklaring
De plaats ligt op een van de laatste noordelijke uitlopers van het Zuidlimburgse Heuvelland. Zie ook Urmond.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Berg aan de Maas ligt N van het dorp Stein, NW van het dorp Urmond, aan de rivier de Maas en aan de Belgische grens, tegenover Meeswijk. Berg ligt ingeklemd tussen de Maas in het W en het in 1934 gereed gekomen Julianakanaal in het O. Het dorp ligt verder ZO van de plaats Stokkem in België, Z van de dorpen Obbicht en Grevenbicht-Papenhoven, ZW van de dorpen Born en Buchten, WZW van de dorpen Guttecoven en Limbricht, W van het dorp Einighausen en de stad Sittard, NW van de stad Geleen en NNO van het dorp Meers.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Berg aan de Maas 96 huizen met 468 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 800 huizen met ca. 2.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De parochie Sint Michael heeft in ieder geval vanaf 1533 een eigen kerk en pastoor. In dat jaar vonden namelijk de eerste hertogelijke ‘kerkvisitaties’ plaats, ingesteld door de landsheer (de hertog van Gulik), om te kijken of er aanhangers waren van het ‘nieuwe geloof’. Vóór de inval van de Fransen in 1794 was Berg aan de Maas een Guliks dorp met een eigen dorpsbestuur. In 1800 is het dorp met de voormalige Vrijheid Urmond samengevoegd tot de gemeente Urmond.

De aanleg van het Julianakanaal in de jaren dertig van de 20e eeuw doorsnijdt de gehele gemeente Urmond. Met Urmond wordt Berg in één keer geheel afgesloten van het achterland. Bij de aanleg van het kanaal wordt in Berg aan de Maas de 132 meter lange kademuur met een hoogte van ongeveer 10 meter door de NV Maasgrind- en Zandexploitatie Juliana in gewapend beton opgetrokken. Tientallen jaren is het bijbehorend opslagterrein met laad- en losfaciliteiten aan het Julianakanaal een vertrouwde aanblik. Begin jaren tachtig is deze bedrijvigheid, onder druk van de Bergse bevolking, verhuisd naar een industrieterrein bij Born.

De eerste grootschalige woningbouw in Berg vindt plaats in 1953, als er 36 woningen langs het Julianakanaal worden gebouwd, waardoor de buurt Soestdijk ontstaat. Later volgt de buurt Nederheide en wordt ook het voormalige voetbalveld op de Koningsberg volgebouwd.

Berg aan de Maas behoort tot de ‘bedreigde Maasdorpen’, die in het verre en recente verleden te lijden hebben gehad van de overstromingen van de Maas (zie ook bij Meers).

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij het in 2016 verschenen deel 23 in de reeks 'Monografieën uit het Land van Sittard', getiteld 'Berg aan de Maas. Monografie van een Maasdorp'. Het is het eerst boek ooit dat alleen over dit dorp gaat. Sinds de succesvolle uitgave van het boek 'Overmunthe' in 1978 door de toenmalige gemeente Urmond, dat het grondgebied van dit toenmalige gemeente besloeg, zijn nog diverse artikelen over het dorp verschenen. Ook zijn er nadien archiefbronnen ontsloten die destijds in 1978 (nog) niet bekend waren of niet belicht konden worden. De hoofdstukken van het boek zijn: het dorp in het hertogdom Gulik; de Bergse veerpont vóór 1800; de Bergse veerpont na 1800; de aanleg van de Bergerweg; het dorp in de Franse Tijd; de relatie tussen het dorp en buurtschap Nattenhoven; het dorp onder de gemeente Urmond/Stein; het kerkelijk leven in het dorp tot 1840; de parochie Sint Michaël onder het nieuwe bisdom Roermond; het dorp in de oorlogsperiode 1940-1945; economische bedrijvigheid, o.a. grindbrekerij Juliana v/h Louis Muyres, Boerenleenbank Berg, Bergse cafés; Oogstdankfeesten in vogelvlucht; markante Bergenaren; bibliografie; namenregister; fotogalerij.

Het boek omvat ca. 200 pagina’s en is bijzonder rijk geïllustreerd met vele niet eerder gepubliceerde foto’s, kaarten en tekeningen. Het is een gebonden uitvoering met harde gelamineerde boekband. De artikelen zijn vlot geschreven, zodat naast de kenner van de plaatselijke geschiedenis ook de belangstellende lezer ruimschoots aan zijn of haar trekken komt. Het boek kost € 26,- en is nog verkrijgbaar bij Fokatja Italiaanse specialiteiten & brood, Beatrixplein 4a, Berg aan de Maas, en bij Stichting Monografieën uit het Land van Sittard.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Berg aan de Maas heeft 1 rijksmonument, zijnde de 17e-eeuwse hoeve met speklagen en vakwerk op Kerkstraat 16 (de molen onder de link ligt niet in Berg aan de Maas maar bij Urmond-Oost).

- Het aanvankelijk kleine stenen kerkje is in 1842 vergroot door bouwmeester J. Dumoulin. In 1905 volgt de tweede verbouwing van de Sint Michaëlkerk, in een neo-romaanse stijl, naar een ontwerp van architect Franssen. De derde verbouwing tot een kruiskerk volgt in de jaren vijftig van de 20e eeuw. De toren wordt afgebroken. Op die plaats komt het transept met een nieuwe toren. De kerk maakt tegenwoordig deel uit van de Parochie Stein, Urmond en Berg aan de Maas.

- Begraafplaats met oorlogsmonument.

- Sint Jozefkapel op de kruising Margrietstraat / Marijkelaan.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- In de rechterkolom van de lokale dorpssite vind je wat er binnenkort in Berg aan de Maas te doen is.

- Stichting Bergse Mansluuj organiseert diverse evenementen door het jaar heen.

- Rommelmarkt (op een zondag in januari).

- Carnaval. De carnavalsoptocht in dit dorp is op carnavalsdinsdag. - Carnavalsvereniging De Lombokkers. - Bergse carnavalsliedjes. - Vrouwluujzitting Berg aan de Maas. - Stichting Bergse Mansluuj. - CV Nog Eine.

- Op de zaterdag na de Nationale Dodenherdenking is er de Dodenherdenking in Berg aan de Maas, bij het oorlogsgraf op de begraafplaats. M.m.v. Gemengd koor Sursum Corda, Harmonie St. Joseph en schutterij St. Hubertus. Voorafgaand is er om 18.00 uur een H. Mis met bijzondere aandacht voor de Bergenaren die het leven gaven voor onze vrijheid.

- Bergse Smartlappen Avond (op een vrijdag in mei).

- Oogstdankfeesten (laatste weekend in augustus). Met tal van attracties waaronder het spectaculaire Sjtroattheater, veel livemuziek en als hoogtepunt de Culturele Stoet op zondagmiddag. Alle buurtverenigingen in Berg aan de Maas zorgen ervoor dat het dorp in het weekend van de Oogstdankfeesten mooi versierd is met vlaggen, bloemen, oogstproducten en oogstwerktuigen. Het eerste Oogstdankfeest in Berg aan de Maas (1946) bestond uit 4 wagens en alleen mensen uit het eigen dorp kwamen kijken. In de loop van de tijd is het godsdienstige karakter - de Oogstdankfeesten zijn oorspronkelijk opgezet om God te danken voor de oogst - geleidelijk afgezwakt en hebben de optocht en het feest een andere uitvoering en beleving gekregen. Spel en beweging geven de stoet een dynamisch karakter en zorgen voor een aantrekkelijk kijkspel.

Een lokaal evenement is uitgegroeid tot een indrukwekkend cultuurspektakel met optredens van groepen uit binnen- en buitenland. De Oogstdankfeesten genieten binnen en buiten de regio inmiddels grote bekendheid en hebben veel waardering opgebouwd. Bezoekers komen van heinde en verre om het traditionele feest bij te wonen. - Film Oogstdankfeest 1984. - Reportage Culturele Stoet 2014 door Lokale Omroep Stein. - Idem 2015 met als thema Jaar van de Mijnen. - Het evenement is opgenomen in de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland.

De indrukwekkende statistieken van het evenement: Ca. 700 vrijwilligers in 15 commissies zijn bezig met de organisatie en uitvoering van de Oogstdankfeesten. Tussen de 1.000 en 2.000 mensen nemen deel aan de Culturele Stoet en ongeveer 400 mensen, voornamelijk van de Bergse buurtverenigingen, vormen het Bergs Sjtraottheater. Alle basisschoolleerlingen in Berg komen naar de feesten toe. De evenementen trekken jaarlijks tussen de 10.000 en 20.000 bezoekers uit de regio.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De eeuwenoude veerverbinding over de Maas naar Meeswijk en Stokkem (België) is 's zomers een belangrijke schakel in het fietstoerisme van en naar Belgisch en Nederlands Limburg. Het veer is gratis voor voetgangers en fietsers. Sinds 1998 vaart er een nieuwe Haol-Euver tussen Berg aan de Maas en Meeswijk. De Haol-Euver II is een moderne pont die muisstil zijn werk doet. Dat is vooral plezierig voor de inwoners van Berg. Door een ingenieus systeem van rubber wieltjes onder de oprijkleppen is het geluidsprobleem opgelost.

Vroeger lagen er tussen Elsloo en Berg maar liefs 6 veerponten (4 voetveren en in Elsloo en Berg grote veren) op de Maas. Het contact tussen de dorpen op de linker- en rechteroever van de Maas was heel intensief. Menige stamboom wortelt ook aan beide zijden van de Maas. Eeuwenlang vormden beide oevers een economisch en cultureel geheel.

- Stichting Varkens in Zicht wil door de openstelling van varkensbedrijven de varkenshouderij toegankelijk en inzichtelijk maken. Door ramen kun je zelf zien en ervaren hoe de varkens gehouden en verzorgd worden. Op borden staat informatie over de boerderij en over de varkens. Zo'n 'zichtstal' kun je o.a. vinden op Varkensboerderij Op Gên Hei (Bergerweg 10) van de fam. Lemans. Vanuit een skybox kun je de dragende zeugen zien. Zij leven in een grote groep en hebben een ligbed van stro. Ook kun je de kraamstal zien. Hier liggen de moederzeugen met de pasgeboren biggen. Het bedrijf is het gehele jaar door gratis én zonder afspraak te bezoeken (zomerperiode 09.00-20.00 uur, winterperiode 09.00-18.00 uur). Je kunt dan zelf zien hoe varkens op een modern bedrijf gehouden worden.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Berg aan de Maas van fotograaf Martin Stevens.

- Facebookpagina van Berg met vele recente en oude foto's en ansichtkaarten.

- Rondleiding door de markantste plekken van Berg aan de Maas (41 min.) met Riet Kerbusch en Harry Strijkers (historicus en oud Bergenaar).

- Film van Berg aan de Maas anno 1967 deel 1 (24 min.). - Film van Berg anno 1967 deel 2 (26 min.).

Terug naar boven

Literatuur

- Het boekje Urmond en Berg aan de Maas in oude ansichten deel 2 is via de link deels online te lezen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over het dorp Berg aan de Maas en buurtschap Nattenhoven.

- MFC: - Begin jaren negentig heeft de harmonie de wens om te komen tot een voor de hele Bergse gemeenschap geschikte huisvesting voor alle verenigingen, want met name de mogelijkheden voor het houden van concerten in zaal Wagemans zijn zeer beperkt. Als eind jaren negentig de wettelijke geluidsnormen worden aangescherpt, moet de harmonie haar oefenzaal verlaten en in het vervolg op wisselende locaties in de buurdorpen repeteren, wat natuurlijk niet ideaal is. Gelukkig wordt in 2005 Multifunctioneel Centrum (MFC) Berg aan de Maas gerealiseerd, waardoor het dorp accommodatiematig weer helemaal letterlijk en figuurlijk onder de pannen is.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Avonturijn is in 1998 ontstaan door een fusie van het Scholenkoppel St. Jozef in Berg aan de Maas en de St. Leendertschool in Urmond. Het is een katholieke school, die ook openstaat voor kinderen van ouders met een andere geloofs- of levensovertuiging. De school wil een haven zijn waar het kind zich op zijn gemak en veilig voelt. De school is een samenleving waar geleefd, gewerkt en gedeeld wordt. De individuele belangen van het kind en de gezamenlijke belangen van alle betrokkenen willen ze in een voor het kind gezonde balans brengen, zodat zij het kind kunnen voorbereiden op de toekomstige maatschappij. De school vindt het ontwikkelen van de verstandelijke, sociale, emotionele, creatieve, culturele en lichamelijke vaardigheden minstens zo belangrijk als het overdragen van kennis. Het is een school waar ouders, leerkrachten en kinderen op een prettige en ontspannen manier samenwerken. De school heeft een open oor voor kinderen en ouders. - Oudervereniging De Avonturijn. - BSO De Avonturijn.

- Jeugd en jongeren: - Bergse Brök Jeug (jeugd- en jongerenwerk).

- Muziek: - Harmonie St. Joseph Berg aan de Maas is opgericht in 1912. De vereniging omvat een AMV-opleiding, jeugdorkest, drumband en harmonieorkest. - Liedje ´Mien durpke aan de Maas over Berg aan de Maas, met fotoserie, van inwoner Ed Gravee.

- Sport: - Voetbalvereniging RKVV IVS is de voetbalvereniging van Berg aan de Maas. Ze zijn opgericht in 1917 en hebben dus in 2017 het 100-jarig bestaan gevierd. - Facebookpagina Damesteam IVS. - Politiehondenvereniging PHV De Revierders is opgericht in 1931. Het is een club enthousiaste hondenafrichters. Het idee dat alleen politieagenten lid van een politiehondenvereniging kunnen zijn berust op een misverstand. Iedere (bij voorkeur jonge) burger is van harte welkom. Zij spannen zich in om de hond af te richten voor een van de KNPV-programma’s PH1, PH2 of Objectbewaking. Dat zijn programma’s die bestemd zijn voor de africhting van honden voor politie en bewaking. Ze hebben als vereniging reeds meer dan 70 certificaten behaald. Na het behaalde certificaat worden de honden soms aan de politie verkocht als geweldsmiddel. De hondensport is een sport waarbij je heerlijk in de natuur, samen met je hond en de overige clubleden aan het trainen bent voor het certificaat. Het africhten van de honden is teamwork. Het is immers onmogelijk een hond alleen af te richten. Daarbij speelt een ieder van de leden een belangrijke rol.

- Openbaar vervoer: - Wensauto Berg aan de Maas is een auto voor maximaal 6 passagiers waarvan de inzet door de bewoners zélf, op basis van vrijwilligheid, afhankelijk van vraag en behoefte wordt georganiseerd. De wensauto is een nieuwe vorm van vervoer in aanvulling op de bestaande vormen van kleinschalig (openbaar) vervoer, specifiek voor kleine kernen en het landelijke gebied. Naast een vorm van vervoer is de wensauto ook een experimenteel sociaal concept om bij te dragen aan de versterking van de sociale cohesie in een lokale gemeenschap en vergroting van de leefbaarheid in kleine kernen en wijken.

Wensauto Berg aan de Maas biedt vervoer van deur tot deur. Je wordt aan huis opgehaald en direct naar je bestemming gereden. Dat is hun service. De chauffeurs zijn hoffelijk en helpen de klant! Ritten zijn o.a. mogelijk van en naar: treinstation Sittard-Geleen Oost en Lutterade; Dorpsdagvoorziening Meers ‘Bie Gerda’, Urmonderhof, De Moutheuvel, Aelserhof; Crematorium Geleen, Glana Geleen, Hospice Geleen; je huisarts, tandarts, fysiotherapeut; bibliotheek, gemeentehuis; winkelcentrum Stein, weekmarkt Stein, AH Elsloo en Grevenbicht; dichtstbijzijnde bushalte; treinstation Beek-Elsloo; Makado Beek; Zuyderland Medisch Centrum (ziekenhuis Sittard-Geleen); familiebezoek in Berg, Urmond,  Stein, Nattenhoven, Obbicht, Elsloo, Limbrichterveld.

Wensauto Berg rijdt elke werkdag van 9.00-17.00 uur. De wensauto kun je minimaal een dag van te voren tussen 9.00-12.30 uur bestellen. Rit bestellen: bel 06-24854905. Inwoners die minder mobiel of zelfredzaam zijn, hebben bij het bestellen van een rit voorrang. Op deze manier levert Wensauto Berg aan de Maas een bijdrage aan langer zelfstandig wonen voor met name oudere inwoners van onze gemeente. Maar ook jongere mensen kunnen de wensauto bestellen

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Berg aan de Maas, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen