Obbicht

Plaats
Dorp
Sittard-Geleen
Westelijke Mijnstreek
Limburg

obbicht_plaatsnaambord_met_dialectnaam_kopie.jpg

Volgens de plaatsnaamborden luidt de Limburgse spelling van het dorp Obbicht Obbeeg, volgend Veldeke is het Opbeech en volgens sommige inwoners moet het Obbig zijn.

Volgens de plaatsnaamborden luidt de Limburgse spelling van het dorp Obbicht Obbeeg, volgend Veldeke is het Opbeech en volgens sommige inwoners moet het Obbig zijn.

obbicht_plaatsnaambord_met_carnavalsnaam_kopie.jpg

Tijdens carnaval wordt het bord met de dialectnaam van het dorp Obbicht tijdelijk vervangen door het bord met de carnavalsnaam Reuberiek. (© H.W. Fluks)

Tijdens carnaval wordt het bord met de dialectnaam van het dorp Obbicht tijdelijk vervangen door het bord met de carnavalsnaam Reuberiek. (© H.W. Fluks)

DK 20120129-7305 Obbicht, Willibrordus kerk.JPG

Obbicht, nieuwe Willibrorduskerk

Obbicht, nieuwe Willibrorduskerk

Obbicht

Terug naar boven

Status

- Obbicht is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. T/m 1981 gemeente Obbicht en Papenhoven. In 1982 over naar gemeente Born, in 2001 over naar gemeente Sittard-Geleen.

- In het ZO van de kern Obbicht doet zich een curieuze situatie voor. Van de jaren zestig tot de herindeling van 1982 heeft hier een plaatsnaam Hitsberg op kaarten gestaan, als kennelijke buurtschap, met de aanduiding 'gemeente Born'. Het Bornse gebied alhier betrof het O deel van de Brugstraat en het Z deel van de weg Hitsberg. Ook na de herindeling van 1982, tot heden, is dit onder het dorpsgebied van Born blijven vallen (hoewel het door het Julianakanaal daarvan afgescheiden ligt), terwijl het binnen de bebouwde kom van Obbicht ligt, en in de praktijk allicht tot dat dorp gerekend zal worden. Maar een grenscorrectie om dit gebiedje ook formeel onder dat dorp te laten vallen, heeft hier dus nooit plaatsgevonden.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Volgens de Plaatsnamelies (editie 2013) van dialectvereniging Veldeke is het Opbeech. Op de tweetalige plaatsnaamborden is het Obbeeg geworden*. Die spelling zien wij ook gehanteerd worden door bijv. het 5-jaarlijkse dorpsfeest, de Kerstmarkt, de dorpssite en Stichting Laefbaar Obbeeg en Beeg (zie voor de eerste twee het hoofdstuk Jaarlijkse evenementen en voor de laatste twee het hoofdstuk Links). Sommige inwoners vinden dat de spelling Obbig moet zijn, omdat dat volgens hen de meest gangbare uitspraak is. Zie daarvoor de reactie onderaan deze pagina.
* Vermoedelijk na soortgelijke acties van inwoners als in het naastgelegen, vergelijkbare dorp Grevenbicht, waar Veldeke in het Limburgs de spelling Beech adviseert, en de inwoners er met succes voor hebben geijverd om op de plaatsnaamborden de aanvankelijke Limburgse spelling Beech te wijzigen in Beeg.

Oudere vermeldingen
946 vals tweede helft 11e eeuw Biettine, 1034 kopie ca. 1700 Bietha, 1071-1075 in villa Bietine, 1840 Obbigt.

Naamsverklaring
Men vermoedt een afleiding van bihegan* ‘omtuinen, met een haag omgeven’. Bicht* betekent dan ‘omheind, afgeperkt terrein’. Het eerste lid -ob is het voorzetsel op.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp het Reuberiek en de inwoners zijn dan Reubevreters. De carnavalskleuren van het dorp zijn groen / paars en wit.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Obbicht ligt WZW van het dorp Born, op het ‘eiland’ tussen Julianakanaal (in het O) en Maas (in het W). Het dorp ligt verder W van de A2, ZW van de dorpen Buchten en Holtum, ZZW van de dorpen Schipperskerk en Roosteren, Z van het dorp Grevenbicht-Papenhoven, ZO van de Belgische plaats Rotem, O van de Belgische plaatsen Stokkem en Dilsen, NO van de Belgische plaats Meeswijk, N van de dorpen Berg aan de Maas en Urmond, en NW van de dorpen Guttecoven, Limbricht en Einighausen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Obbicht 45 huizen met 243 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De enigszins bekende geschiedenis van het gebied voert terug tot de tijd der Romeinen, getuige de blootlegging van resten van een Romeinse landhoeve en begraafplaats.

Tot de Franse tijd was Obbicht een vrije rijksheerlijkheid die deels tot het graafschap Loon en deels tot het hertogdom Gelre behoorde.

In de loop der eeuwen is Obbicht diverse kerern door rampen getroffen. In 1643 is het dorp door een vloedgolf van de Maas geheel weggevaagd. De plaatsnaam ging toen over op het gehucht Overbroek, dat op de plaats van het huidige dorp lag. Dat werd in 1825 op enkele huizen na, geheel door brand verwoest. Het betrof de kerk en 34 woonhuizen. - Nadere informatie over de ramp in Obbicht van 1643 en de diverse Maas-verleggingen in deze omgeving.

Obbicht en Papenhoven was vroeger een Gelderse enclave. Bij het Verdrag van Fontainebleau in 1785 is het aan de Staten-Generaal afgestaan.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Obbicht, kun je terecht bij Heemkundevereniging Bicht.

- Het in 1977 opgerichte Ecrevissecomité stelt zich ten doel het culturele leven en het historisch besef in Obbicht en wijde omgeving te ondersteunen en te bevorderen, in de geest van zijn naamgever. Sinds de oprichting heeft het comité talrijke boekuitgaven en publicaties verzorgd, en initiatieven genomen voor de oprichting en het instandhouden van monumenten en het bewaren van cultureel erfgoed.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Obbicht heeft 12 rijksmonumenten.

- Obbicht heeft 8 gemeentelijke monumenten.

- De oude dorpskerk werd in de jaren zestig van de 20e eeuw te klein en is toen afgebroken. Iets verderop is in 1967 de huidige St. Willibrorduskerk gebouwd. De gerestaureerde toren uit het eerste kwart van de 19e eeuw is blijven staan, mede als herinnering aan de brand van 1825, waarbij bijna het hele dorp is afgebrand. De parochie Obbicht maakt deel uit van parochiefederatie Born.

- Piëtakapel uit 1954 op de hoek Kempenweg / Vonderstraat. In 1953 is een oudere kapel op deze plaats afgebroken. Er was een ongeluk gebeurd waarbij de heer J. Demandt om het leven was gekomen en men achtte de verkeerssituatie te onveilig. Mede ter nagedachtenis van het slachtoffer besluiten de toenmalige burgemeester en pastoor in 1954 tot de bouw van de huidige kapel.

- Heilig Hart-kapel uit 1925 op de hoek Vonderstraat / Langs de Beek.

- Barbara-kapel uit 1960 op de kruising Koestraat / Brugstraat / Hitsbergerweg / Hitsberg.

- In 1996 is een extra dik (300 pag.) en extra fraai geïllustreerd 10e (jubileum-)deel verschenen in de reeks 'Monografieën uit het Land van Sittard'. Het boek vertelt de geschiedenis van Kasteel Obbicht. In een inleidend hoofdstuk geeft de auteur een historische schets van de heerlijkheid Obbicht, Papenhoven en Overbroek, die verdeeld was over twee rechtsgebieden, namelijk het hertogdom Gelder en het graafschap Loon. Vervolgens komen in grote lijnen de verschillende adellijke geslachten aan de orde die op de voorlopers van het huidig kasteel woonden. Vervolgens wordt de bouwgeschiedenis van het huidig kasteel uit de doeken gedaan.

Na de bouwvallen van het oude kasteel in 1778 te hebben gekocht, neemt de nieuwe heer van Obbicht, de Luikse koopman Antoine Guillaume de Palude, het besluit om in 1780 op nagenoeg dezelfde plaats een nieuw kasteel te bouwen. Dan volgt de geschiedenis van het kasteel en zijn bewoners in de 19e en 20e eeuw. Daarin neemt de laatste adellijke familie, Dirckinck von Holmfeld, een belangrijke plaats in. Tenslotte wordt de restauratie van het kasteel beschreven, nadat het in 1954 door een uitslaande brand volledig in de as is gelegd. Op initiatief van de huidige bewoner P. Szymkowiak, die de steeds verder in verval geraakte ruïne heeft aangekocht, begint in 1975 de restauratie van het kasteel, die in 1988 volledig is afgerond. Het boek is rijk geïllustreerd met fraaie en vaak zeldzame foto's, sommige in kleur, uit de fotoarchieven van nakomelingen van baron Ulysses Dirckinck von Holmfeld en zijn echtgenote gravin Carla von Hompesch-Rurich. Het boek is uitverkocht.

- In de beeldbepalende molen uit 1904 zijn twee gedenkstenen aangebracht. De grootste herinnert aan de grote brand van 1825, die uitbrak in de papiermolen, die tevens het geboortehuis was van schrijver Pieter Ecrevisse. De andere steen bevat een tijdvers waarvan de hoofdletters, gelezen als Romeinse letters, het jaar 1985 vormen.

- Langs de weg naar Nattenhoven staat een gedenksteen voor de in Obbicht geboren Pieter Ecrevisse (1804-1879), geplaatst ter gelegenheid van de herdenking van diens honderdste sterfdag in 1979. Ecrevisse overleed als erevrederechter in het Oost-Vlaamse Eeklo na een werkzaam leven als advocaat en leraar (te Sittard), vrederechter, provinciaal en lokaal politicus, journalist en schrijver van streek- en historische romans, die voornamelijk in Limburg spelen. Wat dat laatste betreft, werd hij onder meer bekend door zijn in 1845 geschreven roman 'De bokkenryders in het Land van Valkenberg'. Hoewel de zakelijke titel anders doet vermoeden, is het een gefantaseerd verhaal en heeft het weinig met historie te maken. In 1890 wond rijksarchivaris Flament zich er over op dat iemand in De Navorscher van 1889 het werk van Ecrevisse, speciaal de 2e druk uit 1853, als kennisbron voor de geschiedenis der Bokkerijders aanbeval. Dat was een geschiedkundige flater. Niettemin is Ecrevisse voortdurend heruitgegeven, tot in 1986 toe. (3125)

- Monument voor Willem van Oranje: in 2000 is door - toen nog - prins Willem Alexander het monument ter nagedachtenis aan de overtocht van zijn verre voorvader onthuld. Willem van Oranje stak op 5 oktober 1568 bij Obbicht de Maas over. Het is een hardstenen zuil, met een tekst van Herman Veugelers.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Reube. - VV Neet te Redde is een hechte groep enthousiaste jongeren die sinds 2013 actief deelneemt aan de Zuid-Limburgse vastelaovend. - Zaate Hermenie Neet te Blaoze is in 2017 opgericht met als voornaamste doel om samen plezierig te musiceren.

- 1x in de 5 jaar vindt in juni een groot 3-daags dorpsfeest plaats in Obbicht. Het staat bekend onder de naam Maxi-dorpsdagen. De laatste keer was in 2015 (onder de naam 'Gaef get óm Obbeeg'), dus de volgende keer is in 2020.

- Zomermarktfeest (weekend in juli). Organisatie: Harmonie Concordia.

- Kermis (op een zondag in november) in het centrum.

- KrstMrkt Obbeeg (december).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Speeltuin 't Ruiberke is er voor kinderen tot 12 jaar en is dagelijks vrij toegankelijk tussen 09.00 en 21.00 uur.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Obbicht (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Obbicht.

- Lokale links: - Links naar verenigingen e.a. instanties in Obbicht.

- Belangenorganisaties: - Doelstelling van Dorpsplatform Obbicht is het behouden en bevorderen van de leefbaarheid van het dorp. Het dorpsplatform behartigt de belangen van alle inwoners ongeacht welke individuele en/ of specifieke signatuur dan ook. Het dorpsplatform is (pro-)actief op alle leefgebieden in het dorp op de navolgende thema's: opgroeien, wonen, welzijn, onderhoud, veiligheid, vrije tijd waaronder sport en verenigingen, medisch en paramedisch en buitengebied. Bewoners worden actief betrokken in de doorontwikkeling van het dorp en gezocht wordt naar een gezamenlijk draagvlak en actieve participatie van de inwoners met als doel behouden en bevorderen van de leefbaarheid van Obbicht. Sociaal, samenhang, eigenstandigheid, eigen identiteit, eigen verantwoordelijkheid en lange termijn wijsheid van inwoners zijn, in het verlengde van de missie, een essentieel uitgangspunt.

- Stichting Laefbaar Obbeeg en Beeg.

- Onderwijs: - Met ingang van schooljaar 2015-2016 zijn de basisscholen Ds. Deeleman en Pastoor Franckschool in Grevenbicht en de Willibrordusschool in Obbicht gefuseerd tot Basisschool De Kingbeek, met in beide kernen een vestiging. Samen hebben de scholen ruim 300 leerlingen, waarmee er weer een sterk fundament is voor de toekomst.

- Muziek: - De wortels van Muziekvereniging Concordia Obbicht stammen uit 1894, het jaar dat de vereniging is opgericht. Na ruim 120 jaar is Concordia met trots uitgegroeid tot een veelzijdige muziekvereniging met ruim 160 leden, onderverdeeld in musicerende en ondersteunende leden. De ruim 130 musicerende leden zijn lid van het harmonieorkest (circa 100 leden) en/of jeugdharmonie (circa 30 leden), alsmede van het slagwerkensemble (circa 25 leden) en/of opleidingsensemble (circa 10 leden). Traditie en vernieuwing, dat is waar Concordia voor staat. Mensen binnen en buiten de concertzaal raken met hun muziek.

Met bijzondere aandacht voor de jeugd - door middel van opleiding, activiteiten en programma - beoogt de vereniging een stevige bijdrage te leveren aan de leefbaarheid in Obbicht. En de vereniging is steevast aanwezig om activiteiten muzikaal op te luisteren. Daarnaast tonen ze met regelmaat hun maatschappelijke betrokkenheid in de regio met optredens voor goede doelen.

Naast deze sociaal-maatschappelijke functie treedt Concordia Obbicht graag onderscheidend in het voetlicht door bijzondere galaconcerten en succesvolle concoursdeelnames. Tien jaar geleden is het harmonieorkest nationaal kampioen geworden in de 1e divisie en in 2013 is de drumband Wereldkampioen Marswedstrijden first division geworen tijdens het Wereld Muziek Concours (WMC). Ook op de solistenconcoursen zijn er jaarlijks jeugdige Concordianen die met provinciale en nationale titels huiswaarts komen. Kortom: een bloeiende muzikale vereniging die midden in de samenleving staat en muzikaal aan de wereldtop!

- Sport: - Voetbalvereniging RKVV Obbicht is opgericht in 1924.

- "Flashdance is in 1983 van start gegaan, in de gymzaal in Obbicht, met zo’n 10 tot 15 dames die graag gezond en verantwoord wilden bewegen en dansen op muziek. Het Jazzballet werd al snel ingeruild voor Streetdance. In 1989 startte de eerste groep kinderen en razendsnel groeide het aantal, dat nu zelfs de 90 is gepasseerd. De Jazzdance evolueerde in de nu zo populaire Kinderdans/Streetdance voor de kindergroepen en voor leden vanaf 16 jaar en volwassenen is er inmiddels een grote groep Zumba.

Vele jaren zijn verstreken en vele leraressen en leraren passeerden de revue. Ook binnen het bestuur waren vele Obbichtenaren en mensen buiten ons dorpje erg actief om de vereniging draaiende te houden. Tot op de dag van vandaag draait onze vereniging onder leiding van een zeer actief bestuur, dat het gehele reilen en zeilen beheert en zorgt dat kinderen vanaf 3 jaar tot en met volwassenen, dus van klein tot groot, jong en oud, kunnen blijven bewegen en dansen op de hedendaagse moderne muziek. De moeilijkste dansjes worden in elkaar 'gestoomd' om iedereen bezig te houden. Dit dankzij onze actieve leraressen Sandra, Simone en Janieke. Sinds 2012 is er ook een groep kinderen met een lichamelijke en/of geestelijk beperking, van 8 t/m 18 jaar, die onder begeleiding van een 2-tal leraressen aangepast kunnen dansen op muziek."

- De in 2011 opgerichte Jeu de Boules vereniging In de Keezelbak is een vereniging met een 20-tal leden, waarbij het plezier in het spelletje het belangrijkste is. "De term 'jeu de boules' is een verzamelnaam voor bepaalde balspelen. Onze spelsoort heet 'pétanque' en maakt onderdeel uit van deze balspelen." Hier kun je lezen over de geschiedenis van de vereniging.

- Tennisclub TC Bicht '14 is een fusieclub die in 2014 is ontstaan uit de fusie tussen TV Grevenbicht en TV Obbicht.

- Volleybalclub Blok '82.

- Overige verenigingen: - Schutterij St. Willibrordus Obbicht is opgericht in 1636. Tradities en folklore gaan bij deze vereniging hand in hand met gezelligheid en saamhorigheid. Dit is terug te zien in een breed ledenbestand; jong en ouder heeft plezier in het lid zijn van deze schutterij.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Obbicht.

Reacties

(2)

Ik ben een geboren en getogen Obbichtenaar. (70 j.) Ik en met mij veel rasechte Obbichtenaren storen zich al jaren aan het dialectwoord Obbeeg. Dit is fout. Ik heb het niet over historie of over Veldeke maar over het feit hoe Obbicht wordt uitgesproken in het dialect. Ik woon in Obbig. Ik leef in Obbig en ik voel me thuis in Obbig. Mensen van buitenaf (o.a. Veldeke) moeten weten dat we in Obbig wonen en zeker niet in Obbeeg. Dus vanaf nu hebben we het over Obbig-Obbig-Obbig enz. enz.

Tot slot: het is altijd Obbicht en Papenhoven geweest en nooit zoals je nu ziet Grevenbicht en Papenhoven. Dus de toegangsborden Grevenbicht en Papenhoven kloppen niet en denk eerst na voordat je iets onderneemt.
Vr. gr. Frits Salden
(06-23316280)

Dank voor uw reactie. Als encyclopedisch naslagwerk beogen wij objectief te blijven en geen partij te kiezen, als er, zoals in dit geval, meer partijen met verschillende visies op een onderwerp zijn, die allemaal aannemelijke redenen zullen hebben waarom het volgens hen in dit geval Opbeech, Obbeeg of Obbig moet zijn. Dan geef ik dat allemaal weer, en mag de lezer vervolgens bepalen wat hij daarvan vindt (vergelijk Reijmerstok https://www.plaatsengids.nl/reijmerstok, waar zelfs 4 verschillende Limburgse spellingen de ronde doen, waar de specialisten in kwestie toelichten waarom dat zo is, en waar zich ook door de jaren heen veranderingen in spelling en uitspraak voordoen, en zijn er daarvan dan 'fout' of zijn het nu eenmaal varianten die zich voordoen en naast elkaar bestaan omdat ze zich zo ontwikkeld hebben). Naast de plaatsnaamborden met spelling Obbeeg (vergelijkbaar met Grevenbicht?, waar inwoners er met succes voor hebben geijverd om Beech veranderd te krijgen in Beeg) zie ik die spelling ook als naam van de dorpssite, het 5-jaarlijkse dorpsfeest hanteerde die spelling, de Kerstmarkt en ook Stichting Leefbaar hebben het in de naam. Dan kunt u in redelijkheid niet verlangen dat ik die voorkeuren vervang door de voorkeur van u en anderen met dezelfde visie, als er wellicht net zoveel zijn die er een andere visie/variant op nahouden. Maar ik heb uiteraard uw reactie/visie er ook bij vermeld en verwezen naar uw reactie alhier (over een dag te zien omdat de pagina's naar de bezoekers toe 1x per dag worden ververst).

Wat uw tweede alinea betreft: dat zijn toch een beetje appels en peren. Er was, t/m 1981, sprake van een gemeente (en geen plaatsnaam) 'Obbicht en Papenhoven'. Het plaatsje Papenhoven lag altijd al veel dichter bij Grevenbicht dan bij Obbicht. Door de uitbreidingen van Grevenbicht zijn deze kernen aan elkaar gegroeid, maar formeel kon het voor 1982 geen Etten-Leur-achtig tweelingdorp worden omdat ze in verschillende gemeenten lagen. Nadien kon dat wel. Het is fysiek vandaag de dag één aaneengesloten kern, waarvan je, als je er doorheen rijdt, niet kunt zien wat Grevenbicht is en wat Papenhoven. Dan is het toch wel zo logisch om daar, net als bij Etten-Leur, één plaatsnaam Grevenbicht-Papenhoven van te maken? (zoals er aanvankelijk 'Etten' en 'Leur' waren, later ontstond de plaatsnaam 'Etten en Leur', en weer later, na het fysiek echt aaneengroeien, 'Etten-Leur'). U rept er bij de Limburgse spelling van Obbicht nota bene zelf van dat niet zozeer de historie doorslaggevend zou moeten zijn maar de huidige situatie. Welnu, vandaag de dag is Grevenbicht met Papenhoven geografisch gezien, als je op de kaarten kijkt, één kern.

Reactie toevoegen