Wijchen

Plaats
Dorp en gemeente
Wijchen
Rijk van Nijmegen Land van Maas en Waal
Gelderland

gemeente_wijchen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Wijchen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Wijchen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Wijchen

Terug naar boven

Status

- Wijchen is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streken Rijk van Nijmegen en Land van Maas en Waal.

- De gemeente Wijchen is per 1-7-1980 vergroot met een deel van de gemeente Overasselt (= het dorp Balgoij) en in 1984 met de gemeenten Batenburg en Bergharen.

- De gemeente Wijchen ligt, zeker na de diverse herindelingen, zowel in het Rijk van Nijmegen als in het Land van Maas en Waal. Het "Ambt van tussen Maas en Waal" was een grafelijk rentambt en vormde tot 1798 als gebied één juridisch geheel. Voor de Fransen hier in 1798 kwamen hoorden Bergharen, Hernen en Leur bij Maas en Waal en Wijchen en Niftrik bij het Rijk van NIjmegen. Overasselt en Nederasselt en Balgoy en Keent vormden tot 1798 een enclave in het Rijk van Nijmegen, maar behoorden tot het Land van Maas en Waal. Batenburg was een buitenlandse heerlijkheid die pas in 1810 aan het Land van Maas en Waal werd toegevoegd.

- De gemeente Wijchen omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de stad Batenburg, de dorpen Alverna, Balgoij, Bergharen, Hernen, Leur en Niftrik, het wijkdorp Woezik en de buurtschappen Boskant, Bullenkamp, Den Hoef, Heiveld, Hoogbroek, Klispoel, Laak, Lienden, Lunen, Teersdijk (grotendeels) en Wezel. In totaal zijn dit 1 stad, 7 dorpen, 1 wijkdorp en 11 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Wijchen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Wijchen.

- Onder het dorp Wijchen vallen, ook voor de postadressen, het wijkdorp Woezik en de buurtschappen Boskant, Bullenkamp, Klispoel, Lunen, Teersdijk (grotendeels) en Wezel. Dat zijn 1 wijkdorp en 6 buurtschappen in totaal. De buurtschappen Boskant en Bullenkamp vallen in de praktijk wellicht onder het dorp Alverna.

Terug naar boven

Naam

Uit te spreken als
Wiechen.

Oudere vermeldingen
1155 de Wichine, ws. 1195 de Wigene, 1201 Wigen, 1203 Wighen, 1502 Wichen, 1535 Wijchen, 1883 Wichen, 1901 Wijchen.

Naamsverklaring
Herkomst en betekenis onbekend. Men heeft - met het nodige voorbehoud - gedacht aan een afleiding van het Germaanse wîh-* 'heilig', zie ook Wehe en Wijhe, en aan het Germaanse wîg-* 'strijd'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De plaats Wijchen ligt direct W van Nijmegen en grenst in het O aan de A73, in het N aan de A326 (met een kleine strook N daarvan, zijnde bedrijventerrein Bijsterhuizen-Noord en de buurtschap Wezel W daarvan), in het W aan - resp. van N naar Z - het Leurse Bos, de A50 en de N845, en in het Z aan de dorp(sgebied)en Balgoij, Nederasselt en Overasselt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wijchen 499 huizen met 2.949 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 161/936 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Boskantroth 124/749, Passerot 73/443 en Woesiksrot 82/494, en dorp Niftrik 59/327. Tegenwoordig heeft de gemeente Wijchen ca. 17.000 huizen met ca. 41.000 inwoners, waarvan ca. 14.000 huizen met ca. 33.000 inwoners in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen in) deze gemeente, kun je terecht bij Museum Kasteel Wijchen. Het pittoreske kasteel biedt naast het museum verder nog onderdak aan de raads- en trouwzalen van de gemeente. Het oorspronkelijke Kasteel Wijchen wordt al vermeld in 1392. In 1609 koopt Emilia van Nassau, dochter van Willem van Oranje, met haar man het kasteel en bouwt een nieuw kasteel op de oude fundamenten. Na een verwoestende brand in 1906 wordt het kasteel hersteld op basis van de originele bouwplannen. In de jaren negentig is het kasteel grondig gerestaureerd.

Aan de hand van allerlei thema’s wordt in het museum de 8.000 jaar bewoningsgeschiedenis van Wijchen verteld. De nadruk van de vaste expositie Regionale Geschiedenis ligt op de 5 kastelen (Wijchen, Hernen, Batenburg, Balgoij en Leur) die de gemeente rijk is en die veel invloed hebben gehad op de geschiedenis en machtsverhoudingen in dit deel van het Land van Maas en Waal. Verder is er een afdeling moderne kunst. Ook de historische tuin De Tuun - met oude landbouwgewassen en kruidentuin - maakt deel uit van de collectie.

- Museum De Kijkzolder, museum van Parochie De Twaalf Apostelen Wijchen, geeft inzicht in het kerkelijk godsdienstig leven van parochie en parochianen vóór 1965.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De plaats Wijchen heeft 13 rijksmonumenten, waarvan er 7 betrekking hebben op boerderij De Vormer met bijgebouwen (Vormerseweg 10-12). Voormalig eigenaar Oud Burgeren Gasthuis (OBG) heeft het complex in 2018 verkocht, omdat de inkomsten uit de pacht van de ene boerderij en de tijdelijke verhuur van de andere minder opleverden dan de kosten die zij eraan had. Het OBG heeft al eeuwenlang veel bezittingen in de regio, waarmee ze de eigen ouderenzorg bekostigt. De nieuwe eigenaar kan zelf maar een deel van het bijna 5 hectare grote terrein in gebruik nemen. Een van de twee boerderijen blijft verpacht aan een aardappel- en uienteler. Hij pacht ook ca. 28 hectare grond rond de boerderij. Die blijft in bezit van het OBG. In 2009 is het exterieur van het complex gerestaureerd.

- Wijchen heeft 82 gemeentelijke monumenten.

- RK kerk van de H. Antonius Abt (Oosterweg 2) uit 1853 met naastgelegen pastorie uit 1855.

- Wijchense Molen of Oude Molen. - Nieuws van de Wijchense Molen op Facebook.

- Gevelstenen in Wijchen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kasteelfeesten Wijchen (mei).

- Dancefestival Emporium (weekend eind mei).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zwembad De Meerval.

- Kinderboerderij Het Hof van Kaatje.

- Vereniging Natuur en Milieu Wijchen is opgericht in 1991, aanvankelijk met als doel een vuist te maken tegen gemeentelijke plannen om nucleair afval op te slaan op Bedrijventerrein Loonse Waard. Tegenwoordig zet de vereniging zich in brede zin in voor behoud en waar mogelijk verbetering van de natuur en het milieu in deze gemeente. De vereniging heeft werkgroepen op het gebied van Amfibieën en poelen, Knotten en snoeien, Vogels en nesten, Natuur en landschap, en Hoogstamboomgaarden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wijchen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Wijchen. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Media / nieuws: - Wijchense Omroep.

- Sport: - Taekwon-Do Academie Taekyon Alverna is niet gevestigd in het dorp Alverna maar op Sportpark Woezik in Wijchen. Ze beoefenen de stijl die omstreeks 1965 in Nederland door generaal Choi Hong Hi in Nederland is geïntroduceerd; de zogeheten Chang Hun stijl. Vandaag de dag heeft Taekwon-Do zich niet alleen ontwikkeld tot een van de meest effectieve methodes van het ongewapend gevecht, maar ook tot een prachtige sport, die je een perfecte conditie verschaft. Taekwon-Do is een mengeling van de zeer oude Koreaanse zelfverdedigingskunst "Taekyon", het Japanse karate en de Chinese zelfverdedigingskunst "Kung-Fu". Taekwon-Do betekent letterlijk het breken of vernietigen met de voet (Tae) en de vuist (Kwon) door techniek of methode (Do). De "Do" is iets moeilijker in het kort te omschrijven, omdat er een bepaalde geestelijke houding mee gepaard gaat die geworteld is in het traditionele Oost-Azië. Tijdens de trainingen komen alle spieren aan bod. Er wordt optimaal beroep gedaan op alle spieren, wat voor een soepel en lenig lichaam zorgt. Door de fysieke en mentale training werkt Taekwon-Do karaktervormend, geeft zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen en zelfbeheersing.

- Welzijn: - "MeerVoormekaar, dé welzijnsorganisatie voor de gemeenten Wijchen en Druten, is in 2016 ontstaan door een fusie van Meer Welzijn uit eerstgenoemde gemeente en Voormekaar uit laatstgenoemde gemeente. Voor de nieuwe organisatie kozen we een naam die onze werkwijze typeert: door er met elkaar ‘meer voor mekaar’ te zijn, krijgen we ‘meer’ voor mekaar. Hoe we onze rol als welzijnsorganisatie willen spelen in het geheel maken we duidelijk met onze ‘beloften’. Deze beloften zijn de onderlegger van ons denken en handelen: We werken met en voor mensen in en vanuit hun leefwereld. We werken samen en verbinden. We leveren maatwerk. We zijn zelfbewust en ondernemend. We leren en concluderen samen met onze omgeving.

MeerVoormekaar werkt aan krachtige, weerbare buurten waar inwoners zich thuis voelen. Dit doen we door contact te maken, verbindingen te leggen en te ondersteunen waar nodig. We nemen daarbij geen acties over, maar beseffen dat het organiserend vermogen bij de ene groep inwoners (tijdelijk) groter is dan bij de andere. Wij weten inwoners gemakkelijk te vinden en inwoners weten ons gemakkelijk te vinden. Dit omdat onze medewerkers weten en begrijpen wat er speelt, wat mensen beweegt en wat hen belemmert in hun eigen omgeving. En dat is voor onze welzijnswerkers het vertrekpunt van handelen. Dit kunnen we goed doordat onze medewerkers en uiteraard onze vrijwilligers dichtbij de mensen staan, doordat we onderdeel zijn van de haarvaten van een buurt of wijk, doordat we de expertise van andere professionele organisaties kennen en we daardoor snel de juiste brug kunnen slaan. We staan in verbinding!"

Reactie toevoegen