Alverna

Plaats
Dorp
Wijchen
Rijk van Nijmegen
Gelderland

alverna_plaatsnaambord.jpg

Alverna is een dorp in de gemeente Wijchen (© H.W. Fluks)

Alverna is een dorp in de gemeente Wijchen (© H.W. Fluks)

Alverna

Terug naar boven

Status

- Alverna is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Rijk van Nijmegen, gemeente Wijchen.

- Het dorp Alverna heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Wijchen. Toen de gemeente Wijchen hier plaatsnaamborden Wijchen plaatste, hebben de inwoners hiertegen geprotesteerd door middel van het overschilderen van de borden. Inmiddels heeft het dorp (weer) officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) met de eigen plaatsnaam.

- Onder het dorp Alverna vallen ook de buurtschappen Heiveld en Hoogbroek. Wellicht vallen in de praktijk ook de buurtschappen Boskant en Bullenkamp onder het dorp.

- Je woont niet 'in' maar 'op' Alverna. Dit heeft vermoedelijk te maken met het feit dat het centrum van het dorp iets hoger ligt dan de zuidelijk hiervan gelegen landerijen en de buurtschap Lunen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1887 Alverna.

Naamsverklaring
De nederzetting heeft zich ontwikkeld rond het minderbroedersklooster Alverna uit 1887, dat vernoemd is naar Monte La Verna, de berg in Toscane (Italië), waar de stichter van de orde, Franciscus van Assisi, vaak verbleef.(1)

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp 't Vênnegat.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Alverna ligt O van het dorp Wijchen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Alverna heeft circa 1.000 huizen met circa 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Klooster Alverna is rond 1888 gebouwd. Rondom het klooster aan de Graafsweg ontstaat de gelijknamige buurtschap, die uitgroeit tot een dorp. De kerk bij het klooster is aanvankelijk een rectoraat (hulpkerk). In 1946 krijgen de franciscanen van de bisschop van Den Bosch toestemming een eigen parochie op te richten, de Sint Jozefparochie. Dit wordt als ontstaansjaar van het dorp beschouwd. In 1962 zijn er circa 3.000 parochianen. Deze gemeenschap is inmiddels opgegaan in Parochie De Twaalf Apostelen in Wijchen. In september 1980 verhuizen de laatste 30 franciscanen naar het in de kloostertuin aan de Leemweg gebouwde kloosterbejaardenoord La Verna. In de winter van 1980/1981 is het klooster gesloopt ten behoeve van de verbreding van de rijksweg tot vierbaansautoweg. Het enige dat er nog van rest is de torenspits en de oude tuinmuur. Nu staat er een flat.

Een uitvoerige beschrijving van ontstaan en ontwikkeling van het dorp Alverna, en wat daaraan voorafging, vind je in hoofdstuk 5 van het Dorpsontwikkelingsplan.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het voormalige Mobilisatiecomplex (MOB) Alverna heeft vanaf 2012 in fasen een andere bestemming gekregen. Het complex is in totaal 20 hectare groot en biedt, naast natuurontwikkeling, ruimte aan 35 wooneenheden. De locatie ligt in een mooie omgeving met cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten. De locatie is ontwikkeld met behoud en ontwikkeling van bestaande waarden op het gebied van natuur, landschap en cultuurhistorie. Het gebied bevindt zich binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De Dienst Landelijk Gebied (DLG) heeft vanuit het cradle-to-cradleprincipe voor duurzame gebiedsontwikkeling een plan gemaakt voor de herontwikkeling van het terrein. Dit plan heeft de titel 'Terug naar de basis' gekregen.

In drie opzichten gaat het voormalige MOB Alverna 'terug naar de basis'. Het gebied heeft zijn oorspronkelijke en natuurlijke vorm teruggekregen: een oud rivierduin met een mozaïek van zeer oude bossen, heidevelden en bloemrijke graslanden. Daarnaast vormt het voormalige militaire complex door de bouw van een aantal bijzondere woningen opnieuw een 'basis' voor de bewoner. Verder blijft de voormalige militaire functie zichtbaar. Zo behouden de tankbaan en bouwkundig bijzondere munitiebunkers een plaats binnen de herontwikkeling, als herinnering aan de Koude Oorlog. (bron: DLG, 22-1-2010)

Het nieuwe groene wijkje heet Boskamers, en omvat een bouwblok met 11 woningen (de Vosseberg), 2 gebouwen met 8 woningen en 7 appartementen, en, als laatste, het in 2017 gereed gekomen gebouw met 8 appartementen en een maisonnette. Het wijkje beslaat maar een klein deel van het 20 ha grote, voormalige defensieterrein. Dat is tijdens de Koude Oorlog in de vorige eeuw bebouwd met onder meer tientallen opslagloodsen, bunkers en dienstwoningen. Defensie heeft het complex in het groen, dat voor burgers nooit toegankelijk is geweest, in 2005 afgestoten. Besloten werd het terrein grotendeels aan de natuur terug te geven en het deels te bebouwen. Zie ook de toelichting van de DLG op de plannen voor het MOB Alverna, deel I en deel II.

- In 2016 is het Dorpsontwikkelingsplan (DOP) Alverna verschenen. In dit plan zijn de wensen van het dorp voor de komende 10 jaar samengebracht. Het belangrijkste doel van het maken van het dorpslan is de kwaliteit en leefbaarheid van het dorp en de omgeving behouden, dan wel verbeteren. Door het maken van een dorpsplan geven bewoners antwoord op de vraag: hoe zien wij de toekomst van ons dorp en hoe willen wij dat ons dorp eruitziet in 2026? Zie ook de Facebookpagina van het Dorpsontwikkelingsplan.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Alverna heeft 8 rijksmonumenten. Een van de archeologische rijksmonumenten heeft betrekking op achter de molen gelegen urnenvelden uit de vroege ijzertijd (1100-500 voor Christus). De plaatselijke bevolking had geen idee hoe die aardewerken potten in de grond waren gekomen en noemde ze vol ontzag 'erdmennekespötjes'. Toen duidelijk werd dat het urnengraven waren met mogelijk waardevolle bijgiften, ging men massaal over tot strooptochten. Met lange stokken werd in de grond geprikt tot men 'krak' hoorde. Dat betekende: 'raak'.

In het beste geval belandde zo'n vondst in handen van kousenfabrikant Frans Bloemen, die het ruilde voor kousen en sigaren. De oudheidkundige collectie die Frans Bloemen op deze manier aanlegde, is te zien in Museum Kasteel Wijchen. Aan de oostkant van de Graafseweg door Alverna lag een grafveld uit de Romeinse tijd (dat zal dan het andere archeologische rijksmonument zijn, red.). In de buurt moeten in die tijd ook mensen hebben gewoond. Het was een ideale locatie, want de Graafseweg was net als nu een doorgaande route. Misschien woonden er Bataven. Een deel van het hier gevonden Romeinse grafveld is nog altijd in gebruik als begraafplaats. (bron: gemeente Wijchen)

- Alverna heeft 9 gemeentelijke monumenten.

- Korenmolen Schoonoord (Valendrieseweg 301) is in 1857 gebouwd in Zieuwent en in 1887 naar de huidige locatie in Alverna verplaatst. De ronde stenen beltmolen staat op een vrij lage belt naast het vroegere klooster Schoonoord, dat gelijktijdig is gebouwd en dat in 1980 is afgebroken (alleen de kloostermuur staat er nog. Dat is een gemeentelijk monument). De molen was een vervanging voor de standerdmolen die door brand was verwoest en die op dezelfde plek stond. Ook molen Schoonoord is door brand geteisterd, in 1890 en 1941. De molen heeft restauraties ondergaan in 1965 en 1987, en is wel draaivaardig gehouden, maar draaide niet meer. In 2003 breekt brand uit in een naastgelegen loods, waardoor de molen opnieuw schade lijdt, die in 2005-2006 is hersteld. Sinds 2006 draait de molen weer af en toe. Het authentieke gaande werk uit 1887 is nog altijd aanwezig, maar is al decennialang niet gebruikt. De molen kan dus nog maalvaardig worden gemaakt.

- Aan de Graafseweg in Alverna staat een monument ter herinnering aan het bezoek van koningin Wilhelmina en Prins Hendrik tijdens de watersnood van 1926. De Maasdijk bij Overasselt is toen bezweken, waardoor vrijwel het hele Land van Maas en Waal onder water is komen te staan. Hoe groot het overstromingsgebied was blijkt wel uit de plek van het monument: toen de koningin en haar gemaal het rampgebied per boot bezochten, kwamen ze, komend vanuit het zuiden, op dit punt aan land.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. De carnavalsoptocht in Alverna is op zondag. - Carnavalsvereniging De Berendonckers. - De Flierefluiters.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Dankzij de groene omgeving op Alverna zijn er tal van verenigingen, recreanten, sporters en andere recreatieve activiteiten die hier hun plek hebben gevonden. Zoals voetbal-, tennis-, atletiek-, scouting-, duik- en pétanqueverenigingen, een manege, bowlingcentrum, waterskibaan, golfbaan, diverse campings, speeltuin De Blije Dries, mountainbikeparcours en events als het Emporium-festival en de Strong Vikingrun. Naast deze activiteiten leent de omgeving zich uitstekend voor mooie wandel- en fietsroutes en het genieten van de natuur. Staatsbosbeheer is druk bezig om de omgeving met zijn heidegebied te verbeteren. De waterstand dient te worden verhoogd, zodat de biodiversiteit van het dieren- en plantenleven kan worden vergroot. De Overasseltse en Hatertse Vennen in de nabijheid is een bijzonder gebied met glooiende rivierduinen, vele vennen en uitgestrekte heidevelden.

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Tot 1980 was het Patronaat het belangrijkste onderkomen voor diverse verenigingen in Alverna. In genoemd jaar is het Patronaat afgebroken en is op bijna dezelfde plek een nieuw dorpshuis gebouwd met de naam De Oase. Het dorpshuis is in de loop der jaren het multifunctionele dorpshart geworden. Vele verenigingen die structureel of incidenteel gebruik maken van het dorpshuis brengen in brede zin vertier voor de inwoners en bovenal hebben de leden ervan zelf plezier in hun samenzijn. Stichting Dorpshuis draagt zorg voor een (verdere) ontplooiing van het verenigingsleven dootr een verantwoorde exploitatie en beheer van het dorpshuis.

Het Stichtingsbestuur heeft in 2014 een visie geschreven over hoe dorpshuis De Oase een toekomstbestendige plek in het dorp kan verwerven. Hiervoor zijn een aantal randvoorwaarden nodig, maar ook een aantal nieuwe functies. Ook in het Dorpsontwikkelingsplan (DOP) drongen inwoners van Alverna aan op een intensiever gebruik van De Oase door met name jeugd en senioren. Daarbij werd gedacht aan een chillplek voor de jeugd, nieuwe activiteiten voor de jeugd, en een nieuwe en betere ontmoetingsplek voor ouderen, met gelegenheid voor samen koken en samen eten. Met Stichting Meer Welzijn, die functioneert onder de vlag van de gemeente Wijchen, is geconcludeerd dat ook de zorgfunctie in het kader van de WMO in De Oase een rol zou moeten krijgen, met name als dagopvang voor beginnend dementerende ouderen.

Ook de vaste huurders De Zonnebloem, KBO en Hoshuuske (eenmaal per maand regionale discoavond voor mensen met een beperking) zagen mogelijkheden om nieuwe activiteiten te starten, mits de keukenfaciliteit geoptimaliseerd is. Voorheen moesten bijvoorbeeld soep, broodjes of snacks bij de bestuursleden van verenigingen thuis worden voorbereid en vervolgens naar het dorpshuis worden gebracht. Gezien al deze factoren is Dorpshuis De Oase verbouwd en in maart 2018 feestelijk heropend.

- Onderwijs: - Op Basisschool Antonius in Alverna wordt gewerkt met het concept van de 'Vreedzame School'. Dit programma streeft naar een klimaat in de klas en in school, waarin betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de leerling centraal staat. De school wordt een democratische gemeenschap, waarin iedereen een stem heeft, zich gezien en gehoord voelt en op een positieve manier met elkaar omgaat. Hiervoor nemen we conflictoplossing en leerlingparticipatie als uitgangspunt. Kinderen en leerkrachten leren hoe je met conflicten kunt omgaan door te streven naar oplossingen die voor beide partijen acceptabel zijn. De leerlingen krijgen allerlei taken en verantwoordelijkheden, in de klas en in school. Kinderen leren door te doen allerlei vaardigheden die ze nodig hebben als (toekomstig) burger in onze democratische samenleving. ‘De klas en de school als oefenplaats voor actief burgerschap’.

- Jeugd: - Scouting Alverna is opgericht in 1945 en heeft circa 85 leden, verdeeld over 4 speltakken (Bevers, Welpen, Scouts en Explorers) en 15 leidinggevenden. Verder zijn er nog vele vrijwilligers achter de schermen actief. Hun blokhut Den Berg is gelegen in een bosrijke omgeving, maar toch dichtbij de dorpskern. De locatie is zowel met het openbaar vervoer als met de auto eenvoudig te bereiken.

- Muziek: - Showorkest El Monte is een succesformule, waarbij kwaliteit, muzikaliteit, show en vermaak optimaal op elkaar zijn afgestemd. El Monte is de naam van een berg bij het dorpje Alverna in Italië. Het repetoire bestaat uit een brede selectie van bekende toppers en swingende hits. Het 30-koppige showorkest is in staat om van ieder evenement een groot spektakel te maken.

- Sambaband Eco Das Montanhas is opgericht in 2008 en heeft circa 20 leden. Inmiddels staan ze muzikaal hun mannetje. Sinds 2015 staan ze volledig op eigen benen. Je kunt hen tegenkomen op zowel braderieën, festivals als feesten en partijen.

- Dweilorkest De Neutekrakers.

- Sport: - Omnisportvereniging SC Alverna heeft afdelingen voor voetbal, biljarten en darts.

- Zaalvoetbalvereniging ZVV Alverna.

- Senioren: - KBO Alverna is een organisatie van senioren die tal van activiteiten organiseert. Deze activiteiten zijn gericht op het behartigen van de belangen van de senioren en het bevorderen van de sociale contacten. Daarmee wil zij het welzijn van de senioren en hun participatie in de samenleving bevorderen. De vereniging, die circa 450 leden heeft, beoogt aan te sluiten bij de wensen en behoeften van haar leden. De leden kunnen zich nuttig maken op basis van hun ervaring en kwaliteiten.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Alverna, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen