Batenburg

Plaats
Stad
Wijchen
Land van Maas en Waal
Gelderland

batenburg_collage.jpg

Batenburg, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Batenburg, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Batenburg..jpg

We naderen de stad Batenburg

We naderen de stad Batenburg

Batenburg. (5).jpg

Batenburg, stadsgezicht

Batenburg, stadsgezicht

Batenburg.jpg

De Oude of Sint Victorkerk in Batenburg

De Oude of Sint Victorkerk in Batenburg

Batenburg. (2).jpg

Het verhaal van de Sint Victorkerk in Batenburg

Het verhaal van de Sint Victorkerk in Batenburg

Batenburg (2).jpg

Stadsgezicht Batenburg

Stadsgezicht Batenburg

Batenburg (3).jpg

De kasteelruïne van Batenburg

De kasteelruïne van Batenburg

Batenburg. (6).jpg

Doorkijkje in het mooie Batenburg

Doorkijkje in het mooie Batenburg

gemeente_batenburg_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Batenburg anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Batenburg anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Batenburg

Terug naar boven

Status

- Batenburg is een stad* in de provincie Gelderland, in de regio Land van Maas en Waal, gemeente Wijchen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983.

* Puur kijkend naar aspecten als grootte of beter gezegd kleinte en maatschappelijke en economische betekenis, zou je een dergelijke kern vandaag de dag als dorp kwalificeren. Maar men hecht hier om cultuurhistorische redenen aan de kwalificatie 'stad', dus conformeren wij ons daar aan. Wettelijk heeft een dergelijke kwalificatie overigens al sinds halverwege de 19e eeuw geen betekenis / gevolgen meer.

- Wapen van de voormalige gemeente Batenburg.

- Onder de stad Batenburg vallen ook de buurtschappen Den Hoef, Laak en Lienden.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1076-1081 vervalst? kopie 12e eeuw Batenburg, 1166 Battenburg, ca. 1180 kopie 1159 Batenburch, 1250 Batenborg, 1286 Batembork, 1294-1295 Batenburg, Batinburg, 1665 Batenborch.

Naamsverklaring
Betekent burg 'versterkte plaats, burcht' en misschien bata- 'goed' (als in bat, beter, best), dus 'de goede burcht'. Anderen hebben het vermoeden geuit dat in deze plaatsnaam de door Tacitus vermelde naam Batavodurum voortleeft.(1)

Terug naar boven

Ligging

Batenburg ligt aan de N oever van de rivier de Maas en W van de A50, de A326, het dorp Wijchen en de stad Nijmegen, ZW van het dorp Bergharen, ZO van de dorpen Horssen en Druten, O van het dorp Appeltern, ONO van het dorp Dieden, N van het dorp Demen en NW van het dorp Neerlangel en de stad Ravenstein.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Batenburg 107 huizen met 677 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 70/441 (= huizen/inwoners), dorp* Lienden 14/91 en de buurtschappen Den Hoef 5/37, Ham 8/49 en Laak 10/59. * Kennelijk vond de toenmalige gemeente Lienden destijds een dorp, maar volgens ons is het gezien de grootte of beter gezegd kleinte altijd een buurtschap geweest. Tegenwoordig heeft de stad ca. 260 huizen met ca. 650 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Batenburg.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Batenburg heeft 24 rijksmonumenten.

- Batenburg heeft 32 gemeentelijke monumenten.

- Batenburg heeft een beschermd stadsgezicht.

- Volgens een legende zou Sint Willibrord in eigen persoon de heer van Batenburg tot het christendom hebben bekeerd. De oudste Batenburgse kerk zou dan ook aan deze ‘apostel der Lage Landen’ zijn gewijd. In de middeleeuwen krijgt de kerk sterke banden met de dom van Xanten. Daarmee wordt Sint Victor de naamgever van de kerk. Na de Reformatie wordt het een Hervormde kerk. De Hervormde Sint Victorkerk (Kruisstraat 7) is in 1979 overgedragen aan Stichting Oude Gelderse Kerken (SOGK). De laatste restauratie, exclusief het orgel, is in 1984 afgerond. De kerk is nog in gebruik bij de PKN-gemeente Wijchen - Leur - Batenburg.

Van mei tot september is de Hervormde Sint Victorkerk elke zondagmiddag geopend voor een bezoek. De koster geeft op verzoek rondleidingen. In de kerk zijn enkele informatieve publicaties en curiosa te koop. Daarnaast is het kerkje te huur voor bruiloften, lezingen en concerten.

- De huidige neogotische RK Sint Victorkerk (Molendijk 1) dateert uit 1875. Sinds 2016 wordt een herbestemming gezocht voor de kerk, die tegenwoordig deel uitmaakt van parochie De Twaalf Apostelen, een regionale parochie met 12 geloofsgemeenschappen. Pogingen de kerk in samenwerking met Erfgoedstichting BOEi een nieuwe bestemming en eigenaar te geven zijn helaas gestrand. Een investeerder die 5 woonstudio's in de kerk wilde bouwen, heeft zich teruggetrokken. De parochie was juist erg ingenomen met dat plan, omdat daarbij het priesterkoor behouden zou blijven voor erediensten. De kerk gaat in 2018 waarschijnlijk in de vrije verkoop.

- Kasteelruïne.

- Molen van Batenburg.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Stadspompers is opgericht in 1970.

- De Ruïne van Batenburg vormt elke zomer opnieuw het sprookjesachtige decor voor het Ruïnetheater (gedurende 2 weekenden eind juni). Het theater is bedoeld voor een breed publiek en is een combinatie van spel, muziek en zang. Vrolijk, soms sensationeel met onverwachte wendingen, maar ook boeiend en inhoudelijk prikkelend. Bezoekers worden warm ontvangen met koffie en thee en na afloop is er gelegenheid voor een gezellige borrel.

- Kindervakantieweek Batenburg en Niftrik (in de laatste week van de schoolvakantie) betekent 3 dagen lang bouwen, spelen, knutselen, sporten en gek doen, en vooral heel veel lol aan het eind van de zomervakantie. Alle basisschoolkinderen uit deze kernen zijn van harte welkom om de hele dag lekker te doen waar ze zin in hebben. Niks moet, (bijna) alles mag.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Batenburg.

- Belangenvereniging: - Stichting Het Batenburgs Erfgoed staat voor het onderzoeken, verzamelen, bewaren, en stimuleren van cultuuruitingen, die te maken hebben met Batenburg en/of haar bewoners.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool St. Jan Baptist is sinds 1957 in het huidige gebouw gehuivest. Voorheen werd er onderwijs gegeven in een gebouwtje vlakbij de kerk. De school heeft ca. 45 leerlingen, verdeeld over 3 groepen: 1/2/3, 4/5/6 en 7/8. De St. Jan Baptist heeft een katholieke signatuur. Dit is terug te vinden in het schoolbrede gebruik van een methode voor levensbeschouwelijk onderwijs (Trefwoord) en de samenwerking met de katholieke kerk bij specifieke feesten (o.a. Eerste Communie en Vormsel). Maar de school richt zich wel zonder uitzondering op alle Batenburgse kinderen. Bijna alle kinderen in de basisschoolleeftijd bezoeken deze school. De St. Jan Baptist is de enige school in Batenburg en vormt een sociale kern in het dorp. De school biedt geborgenheid voor de kinderen. Deze geborgenheid dient als basis voor een optimale ontwikkeling van de kinderen. Daarnaast is het van belang dat de kinderen zich kunnen ontwikkelen op expressief, creatief, sociaal-emotioneel en cognitief gebied. De school biedt ook onderdak aan Peuteropvang De Eerste Stap.

- Muziek: - Het in 1967 opgerichte Zang en Vriendschap is inmiddels uitgegroeid tot een profaan koor met ca. 50 enthousiaste leden, afkomstig uit Batenburg en ca. 20 dorpen daar omheen. Hun doel is om met hun concertuitvoeringen in het Land van Maas en Waal de klassieke muziek onder aandacht te brengen van een groter publiek die daar misschien om redenen van de grote afstand tot concertzalen, onbekendheid en/of vooroordelen m.b.t. het genre muziek, anders niet snel mee in aanraking komen. Ze beogen hiermee een bijdrage te leveren aan het culturele leven in de streek.

Dit doen zij door naast de twee concerten die zij elk jaar brengen, ook hun medewerking te verlenen aan de erediensten in de PKN- en RK kerken. Verder geven zij al jaren tijdens de Batenburgse Dag drie inloopconcerten van ca. 45 min. in de Oude Sint Victorkerk (15e eeuw) te Batenburg. Deze concerten trekken elk jaar meer publiek. Bij deze concerten komt het publiek vaak voor het eerst in deze oude kerk en horen ze het prachtige geluid van het De Crane-orgel. Ook kan het publiek dan kennismaken met de grote en soms bewogen geschiedenis van deze kerk. In afgelopen vijftig jaar heeft het koor met vele optredens in binnen- en buitenland flink “aan de weg getimmerd”. Zij zijn op diverse plaatsen een graag geziene gast en worden regelmatig gevraagd om terug te komen voor het geven van een concert.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Batavia is opgericht in 1930.

Reactie toevoegen