Zuidwestelijke Delta

Streek
Zuid-HollandZeelandNoord-Brabant

Zuidwestelijke Delta

Terug naar boven

Status en ligging

De Zuidwestelijke Delta betreft de provincie Zeeland plus een aangrenzend, geografisch soortgelijk gebied in de provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant. In de laatstgenoemde provincies betreft het met name de gebieden rond de Nieuwe Waterweg, Dordrecht, Biesbosch, Hollands Diep (Moerdijk), Krammer / Volkerak en Bergen op Zoom. Tot de Zuidwestelijke Delta hoort ook het Belgische gebied tussen de stad Antwerpen en Zeeuws-Vlaanderen.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
De Zuidwestelijke Delta is genoemd naar de ligging in het ZW van ons land, gecombineerd met de ligging in een delta. Een delta is een stelsel van aftakkingen van een rivier, voordat deze in zee of in een groot meer uitmondt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De provincies Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant streven naar een Zuidwestelijke Delta die economisch vitaal, ecologisch veerkrachtig, klimaatbestendig en veilig is en blijft in de toekomst. Op korte termijn moeten de provincies nog een aantal strategische keuzes maken. Hoe gaan de provincies gezamenlijk om met de transitie van de economisch belangrijke sectoren energie, chemie en transport? Wat is de gewenste mate van natuurlijke dynamiek in de deltawateren? Hoe kan de regio kansen benutten door de kwaliteiten van de delta te vergroten ter versterking van de leefomgevingskwaliteit en daarmee het internationale vestigingsklimaat? En hoe hangen deze keuzes samen?

De provincies Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant hebben het Planbureau voor de Leefomgeving gevraagd de ruimtelijke langetermijnopgaven voor de Zuidwestelijke Delta te verkennen. Het PBL heeft zich vooral gericht op de ruimtelijk-economische en ecologische ontwikkelingen en mogelijkheden. Daarmee vormt deze verkenning een aanvulling op het Deltaprogramma, dat vooral kijkt naar waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Het rapport Samenhang in de Zuidwestelijke Delta. Naar een vitale, veerkrachtige en veilige delta (okt. 2013) biedt de provinciale beleidsmakers een agenda om voor deze regio op een samenhangende wijze beleidskeuzes te maken voor de korte en langere termijn.

- Een veilige, economisch aantrekkelijke en gezonde Nederlandse Delta en voldoende zoetwater. Dat staat de samenwerkende partijen binnen de Zuidwestelijke Delta voor ogen: het Rijk, drie provincies, gemeenten, waterschappen en samenwerkende ondernemers en maatschappelijke partijen. De Deltawerken hebben in deze regio gezorgd voor veiligheid en goede infrastructurele verbindingen. Ze hebben echter ook schaduwkanten voor natuur, waterkwaliteit en economie. Daarnaast staat het gebied onder druk door de stijgende zeespiegel en hogere rivierafvoeren in de toekomst. En als er niet wordt ingegrepen, is voldoende zoet water op termijn niet vanzelfsprekend. De opgave voor deze regio is helder. Het verder versterken van de veiligheid, zorgen voor voldoende zoetwater en het stimuleren van de economische vitaliteit. Een gezond ecologisch systeem is daarvoor een belangrijke voorwaarde. Blijven investeren is een must. Zorgen voor een klimaatbestendig veilige, ecologisch veerkrachtige en economisch vitale Zuidwestelijke Delta: dat is de ambitie. Om dit alles te bereiken werken ze aan volgende opdrachten:

. Het Deltaprogramma is een nationaal programma met als doel: Nederland ook voor de volgende generaties beschermen tegen overstromingen en zorgen voor voldoende zoet water. Het Deltaprogramma kent negen deelprogramma’s, waaronder de Zuidwestelijke Delta.

. In 2014 is de Voorkeursstrategie Zuidwestelijke Delta vastgesteld. De Voorkeursstrategie is onderdeel van het Deltaprogramma 2015.

. Het Voortschrijdend Uitvoeringsprogramma uit 2010 is de concrete uitwerking voor de Zuidwestelijke Delta van het Nationaal Waterplan, het nationale Deltaprogramma en de plannen van provincies, gemeenten en waterschappen. Het programma zorgt dat het gebied bestand is tegen de klimaatverandering en economisch vitaal en ecologisch veerkrachtig is.

. Met de Rijksstructuurvisie Grevelingen en Volkerak-Zoommeer biedt het kabinet helderheid over de waterhuishoudkundige toekomst van de meren. Het ontwikkelperspectief omvat het terugbrengen van beperkt getij in Grevelingen en Volkerak-Zoommeer. Het Volkerak-Zoommeer moet daarvoor opnieuw zout worden. Hieraan gaan maatregelen vooraf om landbouwgebieden die nu afhankelijk zijn van zoet water uit het Volkerak-Zoommeer op een andere wijze van zoet water te voorzien. Tegelijk zijn maatregelen nodig om zoutindringing naar omliggende wateren en polders te beperken. In oktober 2014 is de Rijksstructuurvisie als ontwerp vastgesteld. Definitieve vaststelling is gekoppeld aan sluitende financiering voor de maatregelen. De route naar realisatie is vastgelegd in de bestuursovereenkomst en ondertekend door het Rijk, de drie provincies en waterschappen.

. Het programma Gebiedsontwikkeling Grevelingen Volkerak-Zoommeer zorgt voor afspraken tussen regionale overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties over duurzaamheid en economische vernieuwing in en rond de Grevelingen en het Volkerak-Zoommeer. In het ontwikkelperspectief is de waterkwaliteit direct gekoppeld aan maatschappelijke doelen. Getijdenwerking in de Grevelingen en het opwekken van duurzame energie met een getijdencentrale in de Brouwersdam gaan hand in hand. Het getij en zout water in het Volkerak-Zoommeer zijn verbonden aan een klimaatbestendige zoetwatervoorziening voor landbouw in omliggende gebieden, maar ook aan een soepele doorvaart door de sluizen op de route Rotterdam-Antwerpen dankzij innovatieve zoet-zout scheidingstechnieken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurgebieden in de Zuidwestelijke Delta van Natuurmonumenten.

- Het werkgebied van Natuur- en Recreatieschap Zuidwestelijke Delta bevindt zich in de Grevelingen en het Haringvliet. Dit gebied is zeer in trek bij watersporters. Het is ook een eldorado voor broed- en kustvogels en er komen veel bijzondere planten voor.

- Hoewel de Zuidwestelijke Delta in Nederland voor kustvogels van groot belang is, zijn veel broedvogelpopulaties sinds de voltooiing van de Deltawerken sterk in omvang afgenomen. Veel broedende, pleisterende en overwinterende vogels gaan achteruit. Vooral kustvogels hebben het zwaar. Recente afnames zijn te zien bij viseters zoals fuut of geoorde fuut, maar ook bij sterns en veel steltlopers van slikken en schorren zoals scholekster, kanoet, rosse grutto, tureluur en zwarte ruiter. In het rapport 'Deltagebied: nationaal en internationaal topgebied voor vogels' (aug. 2017) dat is gemaakt in opdracht van de Provincie Zeeland en de Vogelbescherming, is een analyse gemaakt van de status, trends, bedreigingen en toekomst voor watervogels in het Deltagebied. Er worden zowel aanbevelingen gedaan voor een prioritering aan maatregelen als voor acties voor de korte termijn.

Redenen voor de afname van vogels in de Zuidwestelijke Delta zijn vooral de sterk verminderde beschikbaarheid van nestgelegenheid en voedsel. Maar ook bijkomende factoren als vervuiling, predatie, recreatie en verruiging van broedgebied spelen een rol. Door uiteenlopende ontwikkelingen neemt de druk op het gebied de komende jaren alleen nog maar toe. In de Delta wordt al wel veel gedaan om leefgebieden van vogels te verbeteren. Zo zijn alle grote wateren aangewezen als beschermd Natura 2000-gebied en zijn er speciale broedeilanden aangelegd, zoals bij Scheelhoek. Ook nieuwe kansen dienen zich aan. Zoals het Haringvliet weer zout- en getij-invloed te geven, de aanleg van nieuwe broedeilandjes in de Grevelingen en het geven van begeleiding en voorlichting aan bezoekers om vogels die op het strand broeden te beschermen.

Om de voorgestelde beschermingsmaatregelen concreet te maken, wordt alle kennis gebundeld en werken verschillende natuurorganisaties, Rijkswaterstaat en de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Holland nauw samen. Een van de al concrete plannen is het Europese LIFE-IP-project ‘Rust voor Vogels, Ruimte voor Mensen in de Zuidwestelijke Delta’. In dit project gaan de samenwerkende partijen natuur herstellen en creëren. Dat gebeurt door samenwerken en maatregelen te verbinden met zaken die toch al gebeuren. Het herstel van waardevol leefgebied voor vogels in kust- en getijdengebieden gaat dan samen met het verkrijgen van draagvlak bij bezoekers en bewoners door middel van slimme ecologie-economie combinaties, en mogelijkheden om vogels kijken te verbeteren. Het project is een onderdeel van het grote Europese LIFE-IP-project gericht op de grote wateren in Nederland. Hiervoor is door de Europese Unie een subsidie van circa 17 miljoen euro toegekend.

Terug naar boven

Literatuur

- In 2009 heeft de fa. Posad ontwerpend onderzoek gedaan naar de Zuidwestelijke Delta. Zij heeft onder meer gewerkt aan deelonderzoeken voor de zoetwatervoorziening en de onderlinge samenhang van de grote projecten Volkerak-Zoommeer, Veerman, en Grevelingen. Buiten het ontwerpend onderzoek maakte Posad de ‘Atlas van de Zuidwestelijke Delta’, een inventarisatie van gebiedskenmerken, statistische gegevens en bestaande plannen voor het gebied. Deze Atlas is grensoverschrijdend: drie provincies, vier ministeries, zeven waterschappen, een groot aantal gemeenten en het havenbedrijf leverden gegevens voor wat een standaardwerk voor de regio is geworden.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Officiële site van het samenwerkingsverband Zuidwestelijke Delta. - Nieuws van het samenwerkingsverband op Twitter.

- Onderwijs: - HAS Hogeschool uit Den Bosch en Venlo kiest voor fysieke aanwezigheid in de Zuidwestelijke Delta, omdat de agrofoodsector daar een belangrijke economische sector en een grote werkgever is. De sector biedt veel innovatiekansen en er zijn crossovers mogelijk met Biobased Economy en High Tech/Maintenance. Bovendien zijn er in de regio verschillende sterke subclusters die er internationaal toe doen, zoals de teelt van suikerbieten en de productie van suiker, het telen en verwerken van groenten, het veredelen van gewassen en de teelt van en handel in zacht fruit.

HAS Hogeschool wil zich meer profileren in de Zuidwestelijke Delta. Anno 2017 komt 30% van de studenten in Den Bosch uit deze regio, terwijl maar 7% van de activiteiten hier plaatsvindt. De goede relaties die HAS Hogeschool heeft met het middelbaar onderwijs in de regio en de samenwerking tussen HAS Hogeschool – Avans Hogeschool – Hogeschool Zeeland kunnen zorgen voor een doorlopende leerlijn mbo – hbo. De ambitie voor de komende 5 jaar is om onderwijsactiviteiten - zoals stages, beroepsopdrachten en onderwijsprojecten - evenals bedrijfsopleidingen gericht op vragen van de markt, beide met circa 150% te laten groeien. HAS Hogeschool wil groeien van 7 naar 25 activiteiten. Vanaf herfst 2017 werken HAS Hogeschool, gemeenten, regio en bedrijfsleven verder aan het vormgeven van de fysieke aanwezigheid van HAS Hogeschool in de Zuidwestelijke Delta. (bron: gemeente Bergen op Zoom, 15-09-2017)

Reactie toevoegen