Zierikzee

Plaats
Stad
Schouwen-Duiveland
Schouwen-Duiveland
Zeeland

zierikzee_collage.jpg

Zierikzee, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Zierikzee, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

DK_20110522_4708_Zierikzee_plein_aan_de_museumhaven.jpg

Zierikzee, plein aan de kop van de museumhaven

Zierikzee, plein aan de kop van de museumhaven

DK_20110522_4937_Zierikzee_muziektent_aan_de_binnenhaven.jpg

Zierikzee, muziektent aan de binnenhaven

Zierikzee, muziektent aan de binnenhaven

DK_20110522_4730_Zierikzee_stellingmolen_Den_Haas.jpg

Zierikzee, stellingmolen De Haas en oude vestingsmuur restanten

Zierikzee, stellingmolen De Haas en oude vestingsmuur restanten

ZL gemeente Zierikzee in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zierikzee in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zierikzee in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zierikzee

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je kampeervakantie op vakantiepark Ginsterveld.

- Boek hier je kampeervakantie op vakantiepark Duinoord aan Zee.

- Boek hier je vakantiehuis in omgeving Zierikzee.

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Zierikzee.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Zierikzee.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Zierikzee.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zierikzee (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Zierikzee is een stad in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.

- Wapen van de voormalige gemeente Zierikzee.

- Zierikzee is de hoofdplaats van de gemeente Schouwen-Duiveland.

Terug naar boven

Naam

In het Zeeuws
Zurrikzeê.

Oudere vermeldingen
1156 kopie 13e eeuw Siricasha, 1210 kopie 14e eeuw Sirikese, 1250 Zierikshe, 1344 Zierixzee.

Naamsverklaring
Samenstelling van de persoonsnaam Siric en het Oudnederlandse aha* 'water' (vergelijk De Aa), dat zich in Zeeland ontwikkelde tot ee (vergelijk Hiddenzee). Toen men de genitief -s niet meer als zodanig herkende, werd het laatste deel opgevat als zee (leidend tot de huidige spelling met -z).(1)

Terug naar boven

Ligging

Zierikzee ligt W van Bruinisse, Z van Brouwershaven en grenst in het Z aan de Oosterschelde en de aldaar gelegen Zeelandbrug.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 had de gemeente Zierikzee 1.448 huizen met 7.240 inwoners, verdeeld in stad Zierikzee 1.327/6.517 (= huizen/inwoners) en "Buiten de Stad of Poortambacht" 121/723.

- Tegenwoordig heeft de stad Zierikzee ca. 4.500 huizen met ca. 10.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zierikzee wordt reeds in 948 genoemd als hoofdplaats van Schouwen en Duiveland. Historische hoofdstad van Noord-Zeeland of "Zeeland beoosten Schelde" zoals deze streek oorspronkelijk heette. Ontving als zodanig in 1248 van Graaf Willem II opnieuw en uitgebreidere stadsrechten. De eerste stadsrechten waren verleend tussen 1217 en 1220 maar de precieze datum is niet bekend. De stadsrechten van Zierikzee zijn, zoals die van meer Zeeuwse steden, gebaseerd op de oudere stadsrechten van Middelburg.

In 1303 en 1304 wordt de stad meerdere malen belegerd door Vlaamse troepen. De Vlamingen slagen er niet in Zierikzee in te nemen en worden uiteindelijk verslagen in de slag bij Zierikzee op 11 augustus 1304. In 1466 vindt in Zierikzee een grote stadsbrand plaats. In de Tachtigjarige Oorlog wordt Zierikzee op 8 augustus 1572 door Geuzen ingenomen. In september 1575 landen Spaanse troepen op Schouwen en Duiveland, en slaan het beleg voor Zierikzee. De stad geeft zich over op 29 juni 1576, maar vier maanden later ontstaat er muiterij onder de Spaanse soldaten wegens achterstallige betalingen, waarna de Spanjaarden vertrekken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden op 30 april 1917 door een verdwaalde Britse piloot zes bommen op de stad geworpen. De piloot had Zierikzee verward met Zeebrugge. Er vallen drie slachtoffers. Na de Tweede Wereldoorlog is de stad eerst in oostelijke richting met Plan Malta, daarna met de bouw van de wijk Poortambacht (Plan West) in westelijke richting uitgebreid.

Zeelandbrug
De Zeelandbrug (die oorspronkelijk Oosterscheldebrug heette) is de brug van Schouwen (bij Zierikzee) naar Noord-Beveland (bij Kats), als onderdeel van de verbinding Randstad-Goes-Middelburg. Met een lengte van 5 km is het lange tijd de langste brug van Europa geweest. De later over de Taag (bij Lissabon, Portugal) en Grote Belt (Denemarken) aangelegde bruggen zijn langer. De Zeelandbrug is gereedgekomen in 1965. De brug is een alternatief voor de N57 ("dammenroute") van Rotterdam naar Middelburg.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zierikzee, kunt u terecht bij Stadsmuseum Zierikzee. Zierikzee is de 8e monumentenstad van Nederland. De binnenstad telt honderden oude woonhuizen, bedrijfspanden en andere monumenten. Het voormalige stadhuis, gebouwd in de jaren 1550-1554, is een van de belangrijkste panden. In dit imposante gebouw is Stadhuismuseum Zierikzee gevestigd. In de vaste exposities wordt de geschiedenis van de stad verteld. In de jaarlijkse wisseltentoonstellingen wordt onder andere aandacht besteed aan het werk van beeldend kunstenaars van Schouwen-Duiveland.

Het Stadhuismuseum is een museum in een museum. Bezichtiging van het gebouw is op zich al een belevenis. Vanuit de statige en rijk versierde vertrekken werd eeuwenlang de stad en het omringende platteland bestuurd. In de ruime benedenhal, de Vierschaar, zijn op de balken de wapens van de steden en de heerlijkheden van Schouwen-Duiveland te zien. De zalen op de eerste verdieping zijn in de 18e eeuw verbouwd in Lodewijk XV stijl. In deze periode zijn ook de prachtige grisailles op de schouwen geschilderd. De Antwerpse kunstenaar Martinus Geraerts maakte ze in opdracht van het stadsbestuur. Wie tenslotte de oude spiltrap naar de zolder oploopt, wacht boven een schitterende verrassing: deze verdieping wordt in zijn geheel overspannen door een indrukwekkende 16e-eeuwse kapconstructie van eiken. Aan de binnenzijde lijkt het dak van het stadhuis op een omgekeerd schip!

In de tentoonstelling staat de geschiedenis van de stad centraal. Zierikzee was (en is) het belangrijkste centrum op Schouwen-Duiveland. Hier werd de oogst van de boeren verhandeld en verscheept. Veel rijke patriciërs uit de stad bezaten boerderijen op het platteland. In het stadhuis zetelde niet alleen het stadsbestuur, maar ook de rechtbank en het oppermachtige waterschap.

Het Stadhuismuseum is na een ingrijpende verbouwing en vernieuwing in 2012 heropend. Ook de collectie van het vroegere Maritiem Museum Zierikzee is nu in het Stadsmuseum ondergebracht. Zierikzee was ooit de voornaamste haven van Zeeland. Schippers uit de stad konden in heel Europa worden gezien. Ze voeren naar bestemmingen als Archangel, Sint Petersburg, Malaga en Genua. Sommigen zetten zelfs koers naar de Afrikaanse westkust of het Caribisch gebied. In de vaste expositie wordt het verhaal verteld van de rijke zeevaart- en handelsgeschiedenis van Zierikzee. Eén van de nieuwe elementen is de uitgezette QR-route. In de binnenstad van Zierikzee zijn op 15 plaatsen tegels in de bestrating aangebracht met daarop een QR-code (een soort streepjescode voor de mobiele telefoon). De tegels voeren belangstellenden langs 15 historisch mooie plekken van Zierikzee, zoals de Gasthuiskerk, Nobelpoort en een oud koopmanshuis. De codes zijn met de mobiele telefoon te scannen, waarna er informatie (tekst en video) in beeld verschijnt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De komende jaren verrijst in het noorden van Zierikzee de nieuwe wijk Noorderpolder, een wijk met uiteindelijk ca. 700 woningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zierikzee heeft 568 rijksmonumenten, wat in verhouding erg veel is voor zo'n kleine stad, en staat daarmee op de 8e plaats van monumentensteden in Nederland. Sinds 1971 is het oude centrum een beschermd stadsgezicht. Een kleine selectie uit de bijzondere objecten in Zieikzee:

- Zierikzee heeft 379 gemeentelijke monumenten.

- Gasthuiskerk (14e eeuw).

- Evangelisch-Lutherse Kerk uit ca. 1712.

- Christelijk Gereformeerde Kerk.

- Algemene begraafplaats.

- Molen De Hoop.

- Molen Den Haas.

- Gevelstenen in Zierikzee.

- In het centrum van Zierikzee vindt u nog tal van oude gevels.

- Rond de oude haven staan diverse grote patriciërswoningen.

- De Sint Lievensmonstertoren (1454) is de onvoltooide zware toren (die 137 meter hoog moest worden) van een in 1832 afgebrande reusachtige kapittelkerk. Deze toren wordt in de volksmond ook wel de Dikke Toren genoemd en lijkt als twee druppels water op de Sint Romboutstoren in Mechelen (B).

- Het 14e-/16e-eeuwse Gravensteen was oorspronkelijk een gevangenis.

- Het huis De Haene, ook wel Tempeliershuis genoemd, is een koopmanshuis uit de 14e eeuw. Het is een van de oudste bewaard gebleven panden in Nederland.

- Stadspoorten Nobelpoort (14e eeuw), Zuidhavenpoort (14e eeuw) met Banklok en Noordhavenpoort (15e eeuw).

- Het gemeentehuis van de gemeente Schouwen-Duiveland is een architectonisch hoogstandje dat geënt lijkt te zijn op het Guggenheim Museum te Bilbao. Een kenmerk ervan is dat het topzwaar lijkt doordat het naar boven toe breder uitloopt.

- Hoeve Borrendamme W van Zierikzee herinnert aan het gelijknamige dorp dat hier eens lag. In 1304 werd Zierikzee aangevallen door de Vlamingen en werd Borrendamme daarbij grotendeels afgebrand. Ook het slot werd verwoest. Naderhand is het verschillende malen overstroomd geweest en uiteindelijk in januari 1613 door aanhoudende stormen geheel verwoest, waarna de overblijfselen van kerk en toren zijn gebruikt voor het opvullen van gaten in de zeedijken.

- In de Museumhaven Zeeland vindt u - op 2 locaties - een vloot oude zeilschepen en motorschepen.

- Het voormalige Burgerweeshuis is alleen op afspraak te bezichtigen (stijlkamer en beeldentuin met werk van Ad en Tessa Braat).

- Sinds 2012 is er in Zierikzee het Cameramuseum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Koningsdag.

- Havendagen Zierikzee (weekend in augustus).

- Wielerronde Zierikzee (op een vrijdag in augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

-  Rond Zierikzee liggen 3 meertjes en natuurgebiedjes waar het woord 'inlaag' in voorkomt. Een inlaag is kort gezegd een waterrijk gebied tussen twee dijken, waarbij de  buitenste dijk aan de waterkant vroeger instortingsgevaar had (de 'valdijk'), en de dijk landinwaarts als reservedijk diende voor als de buitenste dijk zou instorten (de 'inlaagdijk'). Het betreft: de Inlaag Zuidhoek in de polder Zuidhoek, Z van Zierikzee, Z van het Havenkanaal; de Cauwers Inlaag, ZW van Zierikzee; de Kisters of Suzanna's Inlaag (zoals het in de Zeeland-atlas van ANWB editie 2004 heet), of Suzanna en Stoffel Kisters Inlaag (zoals het in een PZC-artikel d.d. 11-9-2009 heet), W van Zierikzee. In deze inlaag hebben Natuurmonumenten en het Waterschap in 2009 een vogeleiland aangelegd van steen en kiezel. Op het eiland kunnen vogels zoals de grote stern, kluut en kokmeeuw broeden. Hieraan was behoefte omdat het aantal broedparen de laatste jaren is gegroeid.

- Laco sportcentrum Schouwen-Duiveland heeft een zwembad, fitnesscentrum, spinningruimte, sauna, stoombad, zonnebank en sportcafé.

- Kinderboerderij De Punt.

- Filmtheater Zierikzee.

- Poppodium Popcultura Brogum.

- Kringloopwinkel De Soepkokerij.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van een wandeling door Zierikzee, door Jan Dijkstra uit Houten. Wellicht ter inspiratie om deze stad ook zelf eens te gaan bekijken. Zo kun je thuis alvast bekijken wat je onderweg voor moois kunt tegenkomen.

- Bekijk diverse attracties in Zierikzee met een '360 graden toer'.

Terug naar boven

Links

- Zierikzee Monumentenstad is een stichting die zich inzet voor de promotie van Zierikzee.

- De tegenwoordige Slavenkas Zierikzee houdt zich vooral bezig met historisch maritieme zaken. Tot de activiteiten behoort o.a. het jaarlijks beschikbaar stellen van een kooi op De Eendracht aan een jongen of een meisje van Schouwen-Duiveland. Ook maken de oudste leerlingen van de basisscholen op kosten van de Slavenkas zeiltochten over de Oosterschelde. Oorspronkelijk is de Slavenbeurs of Slavenkas in 1735 in het leven geroepen om gevangen genomen Zierikzeese zeelui vrij te kopen, en kreeg vanwege veranderende omstandigheden in de loop van de eeuwen meer een sociaal karakter.

Reactie toevoegen