Goes

Plaats
Stad en gemeente
Goes
Zuid-Beveland
Zeeland

ZL gemeente Goes in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Goes in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Goes in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Goes

Terug naar boven

Status

- Goes is een stad en gemeente in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland.

- De gemeente Goes is in 1970 vergroot met de gemeenten Kattendijke, Kloetinge (grotendeels) en Wolphaartsdijk en een deel van de gemeente 's-Heer Arendskerke (zijnde het dorp 's-Heer Arendskerke. De dorpen Lewedorp en Nieuwdorp gingen naar de gemeente Borsele, omdat de grens tussen de nieuwe gemeenten Goes en Borsele langs de A58 werd getrokken).

- De gemeente Goes omvat de naast de gelijknamige stad verder de dorpen 's-Heer Arendskerke, 's-Heer Hendrikskinderen, Kattendijke, Kloetinge (grotendeels), Wilhelminadorp en Wolphaartsdijk en de buurtschappen Abbekinderen (deels), Blauwewijk, De Groe (deels), Eindewege, Het Sas, Monnikendijk, Noordeinde, Oud-Sabbinge, Oude Veerdijk, Planketent, Roodewijk, Sluis De Piet, Tervaten, Waanskinderen en Wissekerke. Bij elkaar zijn dit 1 stad, 6 dorpen en 15 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Goes.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Goes.

- Onder de stad Goes vallen buurtschap De Groe (deels) en, voor de postadressen, een deel van de buurtschap Abbekinderen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1216 Gous, 1333 Goes.

Naamsverklaring
Oude waternaam, te verbinden met de woordstam van gus 'stroom' in de Zeeuwse waternaam Gusaha (776, het tweede lid aha betekent 'water') en het Oudhoogduitse gusu 'rivier die na regenval plotseling met grote kracht door de bedding stroomt'. Waarschijnlijk is het een afleiding bij het Germaanse geusan* 'krachtig stromen'. Vergelijk ook het Groningse goezen 'regenen'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Goes ligt O van Middelburg.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Goes 885 huizen met 5.450 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 766/4.725 (= huizen/inwoners) en ‘buiten de stad’ 119/725. Tegenwoordig heeft de gemeente Goes ca. 15.000 huizen met ca. 37.000 inwoners, waarvan ca. 10.800 huizen met ca. 27.000 inwoners in de gelijknamige stad.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de (kernen in de) gemeente Goes, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Goes op Wikipedia.

- Site Historie van Goes.

- Gemeentearchief Goes bewaart de oude archieven van deze gemeente en van de voormalige gemeenten Kloetinge, Kattendijke (waaronder ook Wilhelminadorp), ’s Heer-Arendskerke (waaronder ook ’s Heer-Hendrikskinderen en Wissekerke) en Wolphaartsdijk (waaronder ook Oud-Sabbinge), die allemaal in 1970 in deze gemeente zijn opgegaan.

- Historisch Museum De Bevelanden is gevestigd in een monumentaal pand in het centrum van Goes, wat ooit een klooster was en daarna een weeshuis. Het museum vertelt de geschiedenis van de voormalige eilanden Noord-Beveland en Zuid-Beveland. In het museum zijn permanente tentoonstellingen over de burgerwacht en schutterij (schuttersgilde), inpolderingen en overstromingen, het weeshuis, merklappen, de stad en de Bevelandse klederdracht. Daarnaast zijn er wisselexposities.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Gedeputeerde Staten van Zeeland hebben na onderzoek geconstateerd dat de N256 tussen Goes en Noord-Beveland - onderdeel van de Midden Zeeland route - het groeiend verkeer in de toekomst niet aan zal kunnen. Daarnaast is deze weg niet geschikt als calamiteitenroute en de veiligheid laat ook te wensen over. Daarom is in voorjaar 2019 een 5-tal scenario’s uitgewerkt waarmee de capaciteit wordt verhoogd en de veiligheid verbeterd. De veiligheid is vooral bekeken voor fietsers en landbouwverkeer. De provincie neemt op grond van dit rapport nog geen besluit, maar neemt de uitkomsten mee in de prioritering van het Meerjarenprogramma Infrastructuur Zeeland.

- Het plan Waterstad Goese Schans voorzag in de bouw van ca. 2.000 woningen vanaf 2011. Door de economisch slechtere omstandigheden dan bij het maken van het plan te voorzien was, is in 2015 het plan bijgesteld naar ca. 500 woningen. De doorstart richt zich op het ontwikkelen van een kleiner plangebied, aangepast aan de huidige economische omstandigheden en woningmarkt, en bestaat uit: Goese Diep (ontwikkeling zuidzijde: Heijmans, ontwikkeling noordzijde: gemeente Goes) en Westerschans (ontwikkeling Woningcorporatie RWS). Het oorspronkelijke samenwerkingsverband is ontbonden en de drie partijen gaan zelfstandig verder met hun eigen deel van het plan, voor eigen rekening en risico en in een door henzelf bepaalde tempo.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Goes heeft 156 rijksmonumenten.

- Goes heeft 2 gemeentelijke monumenten.

- Bijzondere bouwwerken in Goes.

- De bouw van de Hervormde (PKN) Grote Kerk of Maria Magdalenakerk in Goes (Singelstraat 21) in zijn huidige vorm begon rond 1470 met het koor. Men wilde een driebeukige hallenkerk, net als die van Gouda. Later ging men echter over naar de basilikale vorm en alleen het koor heeft de vorm van een hallenkerk. In 1506 begon men met de bouw van het dwarsschip en het schip. Op 11 september 1618 ontstond er brand in de kerk omdat schaliedekker (leidekker) Hans Henricxsz het vuur, dat hij voor het solderen van de goten nodig had, in de voormiddag slecht had bewaard. In datzelfde jaar nog begon men aan de herbouw van de kerk, die in 1621 werd voltooid. De kerk bleef in de laatgotische stijl. In de 17e eeuw is ook een hoge dakruiter met een carillon op de kruising van de kerk gebouwd. Het carillon heeft 47 klokken, waarvan de zwaarste 965 kg weegt. Alleen het transept en het koor worden nog als kerk gebruikt, het schip dient als tentoonstellingsruimte. Na een restauratie van de kerk zijn in 1929 en 1930 glas-in-loodramen geplaatst van Henk Schilling. De zwarte roodstaart, van oorsprong een rotsbewoner, nestelt op of rondom dit kerkgebouw.

- De RK Heilige Maria Magdalenakerk (Singelstraat 9) staat tegenover de protestantse Grote Kerk of Maria Magdalenakerk. De katholieken in Goes kerkten vanaf 1815 in een kerkgebouw dat in 1909 plaatsmaakte voor de huidige pastorie. Van 1905-1908 is de huidige kerk gebouwd in neogotische stijl. Architecten waren Albert Margry, Jos Margry en Jos Snickers. De toren is in 1989 gerestaureerd. Het betreft een neogotische, bakstenen driebeukige kruiskerk. Links van de voorgevel is een vierkante toren aangebouwd met vier uitspringende hoektorentjes en een hoge, achtzijdige spits. Bijzonder is de viering, die gekroond wordt door een achtzijdige koepel. De gebrandschilderde ramen zijn vervaardigd in het atelier van F. Nicolas. Het neogotisch kerkmeubilair stamt uit de ateliers van Margry en Snickers en dateert van de tijd van de bouw. P. Geeraerts vervaardigde vanaf 1940 de muurschilderingen.

- Het Stadhuis op Grote Markt 23 is een in oorsprong laatmiddeleeuws gotisch gebouw, dat bij een ingrijpende verbouwing van 1771-1775, die ook het conciergehuis de Waag en de Vleeshal betrof, zijn huidige, het Marktplein met gevel en toren zo fraai beheersende gedaante kreeg. Inwendig een raadzaal met sierlijke rococo-betimmering, waarin een schoorsteenstuk en dessus de porte door M.J. Geeraerts, stucplafond met allegorieën door Guiseppe Soldati. Gesmeed ijzeren hek van Maxime Sumel. In lantaarn een automatisch klokkenspel bestaande uit 10 klokken van A.J. van den Gheyn uit 1766 en 1 klok van Van Bergen uit 1948. Trommelspeelwerk van Jan van de Brant uit ca. 1550.

- De voormalige watertoren van Goes ('s-Gravenpolderseweg 1) dateert uit 1913. De watertoren is met 63 meter een van de hoogste als zodanig gebouwde watertorens, en is ontworpen door Carl Francke. Het was de eerste watertoren in Nederland met een stalen open skelet en betonnen kuip met stalen binnenwand. Het waterreservoir had een capaciteit van 1250m3. Huidig eigenaar Van Garderen & Dekker heeft de watertoren nadat hij overbodig werd, gekocht, en in 2000 verbouwd tot kantoorruimten (die zij deels zelf hebben betrokken), goed voor een oppervlakte van 600m2.

- Korenmolen De Koornbloem (Paardeweg 8) is een ronde bakstenen stellingmolen uit 1801, gedekt met dakleer. Het is een beeldbepalende molen, gebouwd als walmolen op de oude stadswal, alhoewel de nabijheid van de tv-toren de landschappelijke waarde wel heeft verminderd. De gemeente is sinds 1954 eigenaar van de molen. Tot 1967 is de molen bedrijfsmatig in dienst geweest. Tegenwoordig wordt er op vrijwillige basis graan gemalen. "Wist je dat?: naast de molen van 1809 tot 1839 ook een roskorenmolen heeft gestaan waar met behulp van paarden graan tot meel werd vermalen?; de naam Paardeweg vermoedelijk afkomstig is van deze rosmolen; de molen 5 zolders telt en de hoogste top van de wiek ca. 34 meter meet (vanaf de grond gezien); in Goes nog 5 andere molens hebben gestaan; de molen vroeger ook is gebruikt voor het pellen van gerst tot gort (pellen = ontdoen van de vlies van de gerstkorrel zodat er gort overblijft); de molen in 2017 153.055 omwentelingen heeft gemaakt en deze ieder jaar met behulp van een omwentelingteller worden bijgehouden." Aldus de site van korenmolen De Koornbloem. In de molen worden nog altijd diverse ambachtelijke graan- en meelproducten geproduceerd, zonder toevoegingen. Je kunt er terecht voor volkorenmeel, Zeeuwse bloem, boekweitmeel, pannenkoekenmeel, griesmeel en zemelen. De molen kan bezocht worden als deze draait (meestal zaterdags van 10.00-16.00 uur). Grotere groepen en scholen graag even vooraf contact opnemen met de molenaar.

- Gevelstenen in Goes.

- Basisscholen De Kring en De Wissel hebben in 2009 op het schoolplein van de nieuwe locatie aan de Bergweg een windmolen van 9 meter hoog geplaatst. De windmolen genaamd Energyball staat er voor educatieve doeleinden. Zo kunnen de kinderen zien wat het energieverbruik is van de school, en wat voor invloed het weer daar op kan hebben. De windmolen is met een draadje verbonden aan de aula. In de aula kunnen de kinderen het verbruik op een monitor volgen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kever Club Nederland (KCN) regio Zeeland organiseert op een zondag in juli haar jaarlijkse Zeeuwse Keverdag op de Grote Markt in Goes. Alle luchtgekoelde Volkswagens zijn vanaf 11:00 uur welkom in de binnenstad. Vanaf 13:30 uur is er een rondrit door het Zeeuwse landschap en natuurlijk ontbreken de marktkramen met leuke spulletjes ook niet.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Stoomtrein Goes-Borsele is een toeristische museumspoorlijn met historische locomotieven en rijtuigen. De rit begint bij de oude remise van de NS vlakbij het NS-station. De stoomtrein rijdt door een van de mooiste stukjes van Nederland: 'De Zak van Zuid-Beveland'. Het museum beschikt over het gehele spoorwegbedrijf uit de jaren dertig. In 2010 is het rijksmonumentale tractiegebouw van de SGB gerestaureerd. In het tractiegebouw wordt onderhoud uitgevoerd aan de locomotieven en rijtuigen.

Terug naar boven

Beeld

- Nieuwssite Goestig biedt dagelijks een nieuwe actuele videoreportage uit een van de kernen in de gemeente Goes. In het linkermenu van hun site vind je alle verschenen reportages overzichtelijk per kern gegroepeerd.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Goes (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Goes.

- Muziek: - Jeugdkorps Confetti.

- Veiligheid: - Jeugdbrandweer Goes is opgericht in 1987. In 2013 is de jeugdbrandweer onderdeel geworden van de VRZ (VeiligheidsRegio Zeeland). De jeugdbrandweer bestaat uit ploegen met fanatieke jongens en meiden tussen de 12 en 18 jaar die de beginselen van het brandweerwerk onder de knie proberen te krijgen. De jeugdbrandweerleden worden begeleid door goed getrainde brandweervrijwilligers. Als ze 18 jaar zijn kunnen ze, onder bepaalde voorwaarden, doorstromen naar de 'echte' brandweer. Dus... ben jij ca. 12 jaar en zou je graag meer van de (jeugd)brandweer willen weten en leren? Meld je dan aan!

Reactie toevoegen