Middelburg

Plaats
Stad en gemeente
Middelburg
Walcheren
Zeeland

middelburg_collage.jpg

Middelburg, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Middelburg, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

DK_20110718_2503_Lange_Jan_en_marktgebouw_Middelburg.jpg

Middelburg, Markt met Lange Jan op de achtergrond

Middelburg, Markt met Lange Jan op de achtergrond

DK_20110718_2507_Blauwe_of_Gistpoort_Middelburg.jpg

Middelburg, Blauwe of Gistpoort

Middelburg, Blauwe of Gistpoort

DK_20110718_2526_Reinigings_gebouwtje_bij_begraafplaats_Middelburg.jpg

Middelburg, reinigingsgebouwtje van begraafplaats

Middelburg, reinigingsgebouwtje van begraafplaats

DK_20110718_2465 Middelburg topgevels omg Noordsingel 1.jpg

Middelburg, lintbebouwing met bijzondere topgevels, omgeving Noordsingel

Middelburg, lintbebouwing met bijzondere topgevels, omgeving Noordsingel

DK_20110718_2466 Middelburg topgevels omg Noordsingel 2.jpg

Middelburg, lintbebouwing met bijzondere topgevels, omgeving Noordsingel

Middelburg, lintbebouwing met bijzondere topgevels, omgeving Noordsingel

middelburg_halloweenrun.jpg

Omdat de 1e Halloweenrun in Middelburg, in 2016 (op een vrijdag eind oktober), een groot succes was, heeft men er een jaarlijks evenement van gemaakt. Je kunt kiezen uit een funrun of een griezelige wandeltocht.

Omdat de 1e Halloweenrun in Middelburg, in 2016 (op een vrijdag eind oktober), een groot succes was, heeft men er een jaarlijks evenement van gemaakt. Je kunt kiezen uit een funrun of een griezelige wandeltocht.

ZL gemeente Middelburg in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Middelburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Middelburg in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Middelburg

Terug naar boven

Status

- Middelburg is een stad en gemeente in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren. Het is de hoofdstad van de provincie Zeeland.

- Wapen van de gemeente Middelburg.

- De gemeente Middelburg is per 1-11-1941 vergroot met een deel van de gemeente Koudekerke. Er waren 2.144 inwoners bij deze overgang betrokken. Het betreft met name de huidige wijk, voorheen buurtschap 't Zand. ’t Zand werd geannexeerd in verband met woningnood in de gemeente. De buurtschap ’t Zand werd reeds in de middeleeuwen genoemd. Rond een voormalige tol bij de Breeweg ontstond een bewoningsconcentratie. In ’t Zand woonden veel Walcherense landbouwers die hier van hun opgebouwde kapitaaltje kwamen rentenieren.

- De gemeente Middelburg is per 1-7-1966 vergroot met de gemeenten Nieuw- en Sint Joosland (met naast dat dorp de buurtschap Oudedorp) en Sint Laurens (met naast dat dorp de buurtschap Brigdamme en een deel van de buurtschap Schellach), en in 1997 met de gemeente Arnemuiden (met naast die stad het dorp Kleverskerke). Bij de herindelingen van 1-7-1966 en 1997 zijn, door middel van grenscorrecties, ook kleine delen van de buurtschap Welzinge onder de gemeente komen te vallen. De gemeente omvat aldus, naast de gelijknamige stad, 1 stad, 3 dorpen en 4 (delen) van buurtschappen.

- Onder de stad Middelburg vallen ook de buurtschap Nieuw-Abeele en, voor de postadressen, het dorp Sint Laurens en de buurtschappen Brigdamme en Schellach (deels).

- Aldus zijn er in de gemeente Middelburg 2 steden, 3 dorpen en (delen van) 4 buurtschappen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Middelburg.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1102-1105 kopie 12e eeuw Mittelburgenses, 1147 kopie 13e eeuw Middelburg, 1189 Middelberg.

Naamsverklaring
Betekent de middelste burg 'burcht', naar de ligging tussen Souburg en Domburg.(1)

Terug naar boven

Ligging

Middelburg ligt NO van Vlissingen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Middelburg 2.561 huizen met 15.531 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 2.250/13.876 (= huizen/inwoners) en ‘buiten de Stad’ 311/1.655.

- Tegenwoordig heeft de gemeente Middelburg (dus inclusief de overige kernen) ca. 21.000 huizen met ca. 48.000 inwoners. De gelijknamige stad telt ca. 15.750 huizen met een kleine 39.300 inwoners (dit is exclusief de aantallen voor het dorp Sint Laurens, de buurtschap Brigdamme en het onder de gemeente vallende deel van de buurtschap Schellach).

Terug naar boven

Geschiedenis

Middelburg wordt begin 12e eeuw voor het eerst genoemd in een beschrijving van het leven van de heilige Willibrord. Aangenomen wordt dat de stad is ontstaan uit een verdedigingswerk, een vluchtburg (vliedberg) of burcht die in de 9e eeuw werd aangelegd tegen Noormannen die Zeeland binnenvielen. Volgens die theorie was dit de middelste burcht tussen Domburg (in het noorden) en Souburg (in het zuiden).

Al in de 15e eeuw was Middelburg een belangrijke handelsstad. De bouw van het stadhuis aan de Markt, in 1452, getuigt daarvan. In de 16e eeuw was de Zeeuwse hoofdstad, tot 1585, de grootste haven- en koopstad van de Noordelijke Nederlanden. Daarna was het, tot het derde kwart van de 17e eeuw, op Amsterdam na, de belangrijkste handels- en havenstad van de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën. De Zeeuwse hoofdstad had in de tweede helft van 17e eeuw een inwonertal dat schommelde tussen de 27.000 en 30.000. Ze behoorde daarmee tot de grootste steden van Europa en was de 5e stad van het land en volkrijker dan o.a. Den Haag en Utrecht.

Eind 18e eeuw verzandde het in het Sloe uitmondende kanaal van Welzinge, waardoor de haven slechter bereikbaar werd. Het einde van de soevereine provincie Zeeland in 1795 en het instellen van centralistisch bestuur vanuit Den Haag, heeft Zeeland niet veel goed gedaan. Hierdoor en door de Franse overheersing braken er slechte tijden aan, omdat de handel stagneerde, waardoor scheepvaart en scheepsbouw terugliepen. Ook het opheffen van de VOC was een slechte zaak (Middelburg was na Amsterdam de machtigste VOC-stad), omdat de handel zich volledig naar Holland verplaatste. Rond 1800 had de stad nog ongeveer evenveel inwoners als Haarlem en Groningen en was daarmee, met meer dan 20.000 zielen, toch nog de 8e stad van Nederland.

Begin 19e eeuw daalde, zoals ook in de rest van het land, in Middelburg de bevolking als gevolg van de Franse bezetting en de nasleep daarvan. In de stad en de rest van Zeeland trad het herstel veel later in dan in overige provincies en daardoor had de stad, als belangrijke grote stad, rond 1850 definitief afgedaan en werd zij - na meer dan 300 jaar tot de grootste steden van het land te hebben behoord - door andere Nederlandse steden ingehaald. (bronnen: Jonathan I. Israel, De Republiek 1477-1806, deel 1 en 2, 1996. Prof.dr. A.M. van der Woude, Demografische ontwikkeling van de Noordelijke Nederlanden 1500-1800. Algemene Geschiedenis der Nederlanden, 1980, Jacob Kuper).

Tweede Wereldoorlog
Op 10 mei 1940 raakt ons land betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei geeft Nederland zich op 15 mei 1940 officieel over. De provincie Zeeland echter is als enige uitgezonderd van de capitulatie. De Fransen, die ons land via België en Zeeuws-Vlaanderen te hulp zijn geschoten, zetten de strijd voort. Op 17 mei 1940 wordt Middelburg vanaf de vroege middag gebombardeerd en beschoten door de Duitsers. Al snel staat de binnenstad in vuur en vlam. Het is droog weer en vanwege de evacuatie zijn er heel weinig mensen in de stad die kunnen helpen met bluswerkzaamheden.

Er is geen redden aan. Er vallen 22 doden. 600 monumenten gaan in vlammen op, waaronder vele patriciërshuizen, de Abdij met omliggende kerken, het beroemde stadhuis uit 1452 en het Oostindiëhuis. De historische schatten die zijn opgeslagen in het gemeentearchief gaan verloren. In de vroege avond stopt het Duitse geschut. De stad geeft zich over. Dit bombardement wordt ook wel ‘het vergeten bombardement’ genoemd, omdat in de media de meeste aandacht uitgaat naar het op 14 mei gebombardeerde Rotterdam. In 2010 is het boek 'Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement' verschenen, gebaseerd op nieuw onderzoek in buitenlandse archieven.

In tegenstelling tot Rotterdam heeft Middelburg de herbouw in authentieke stijl uitgevoerd. Dit werd in bestuurskringen gepresenteerd als een daad van verzet; door de beproefde stijlfiguren van de Delftse School ruim baan te geven werd de Duitse bezetter duidelijk gemaakt dat de Hollandse tradities nooit verloren zouden gaan. Na de inundatie van Walcheren door de geallieerden in 1944 raakt de binnenstad, die voor een derde in puin ligt, zwaar overbevolkt door de voor het water gevluchte inwoners uit de buitenwijken en de rest van Walcheren.

1000 jaar "Deltametropool"
Middelburg is in de Schelde- en Maasdelta onafgebroken, vanaf 1012 (waarschijnlijk eerder) bestuurscentrum/hoofdstad van een gewest met wisselende grootte, dat deel uitmaakte van de onderstaande staatsvormen:
- Graafschap Vlaanderen 1012-1162/1189
De Vlaamse graaf Boudewijn IV werd in 1012 de eerste graaf van een deel van het gebied dat, tussen 1162 en 1189, Zeelandia/Zeeland zou gaan heten. Het gebied stond toen bekend als Walachria/Bevelandia en Middelburg was door de Duitse koning Hendrik II (973-1024) aangewezen als bestuurscentrum. De graven van Vlaanderen waren tot 1323 ook graaf van Walachria/Bevelandia/Scaldis (Zeeland).
- Walachria/Bevelandia 1002/1012-1056: later Zeeland bewesten Schelde (de huidige regio Midden-Zeeland).
- Walachria/Bevelandia + Scaldis 1056-1162/1189 (later Zeeland bewesten Schelde en Zeeland beoosten Schelde). Scaldis bestond uit: Schouwen, Duiveland, Sint-Philipsland en Tholen (de huidige regio Noord-Zeeland).
- Graafschap Zeeland 1162/1189-1579
1162/1189-1579 Gewest Zeelandia. Bestaande uit Midden-Zeeland en Noord-Zeeland.
- Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1579-1795
1579 - 1588 Soevereine provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland (Walcheren, Noord- en Zuid-Beveland) en Noord-Zeeland (Schouwen, Duiveland, Sint-Philipsland, Tholen) + Sommelsdijk.
1588 - 1795 Soevereine provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland, Noord-Zeeland, Sommelsdijk + Axel, Biervliet en Terneuzen.
- Bataafse Republiek 1795-1801
1799-1802 Departement van de Schelde en Maas, bestaande uit: Midden-Zeeland, Noord-Zeeland, het westen van Staats-Brabant (incl. Breda) en alle Zuid-Hollandse eilanden tot aan de Nieuwe Maas en Brielse Maas.
- Bataafs Gemenebest 1801-1806
1802-1807 Departement Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland en Noord-Zeeland + Nieuw Vossemeer.
- Koninkrijk Holland 1806-1810
1807-1810 Departement Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland en Noord-Zeeland.
- Eerste Franse Keizerrijk 1810-1813
1810 - 1813 Departement Monden van de Schelde. Bestaande uit Midden-Zeeland en Noord-Zeeland.
- Vorstendom der Nederlanden 1813-1815
1813 - 1814 Provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland en Noord-Zeeland.
1814 - 1815 Provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland, Noord-Zeeland en Zeeuws-Vlaanderen.
- Verenigd Koninkrijk der Nederlanden 1815-1831
1815 - 1831 Provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland, Noord-Zeeland en Zeeuws-Vlaanderen.
- Koninkrijk der Nederlanden 1831-heden
1831-heden Provincie Zeeland. Bestaande uit Midden-Zeeland (gemeenten: Middelburg, Vlissingen, Goes, Borsele, Veere, Reimerswaal, Kapelle en Noord-Beveland), Noord-Zeeland (gemeenten: Schouwen-Duiveland en Tholen) en Zeeuws-Vlaanderen (gemeenten: Terneuzen, Hulst en Sluis).

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Middelburg, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundige Kring Walcheren (Middelburg heeft geen eigen heemkundekring, maar de HK Walcheren heeft ook deze stad als een van haar aandachtsgebieden).

- Het Zeeuws Museum bewaart meer dan 30.000 kunstschatten die herinneren aan het verleden van Zeeland. De gevarieerde collectie omvat onder meer de beroemde Zeeuwse wandtapijten en de historische collectie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. Ook de collectie hedendaagse kunst van de Provincie Zeeland bevindt zich in het Zeeuws Museum. Verder vind je in het museum streekdrachten, sieraden en accessoires / porselein en zilver / archeologische vondsten / oude schilderijen en kunstnijverheid / natuurhistorie, fossielen en schelpen. In de database op de site kun je meer informatie vinden over een aantal van deze objecten.

- Middelburg Dronk is een online encycopedie over verleden en heden van de horeca in deze gemeente.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Woonpark Mortiere.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Middelburg heeft 1.144 rijksmonumenten (waarvan een deel wordt gerestaureerd en herbestemd door Monumentenbeheer Middelburg) en staat daarmee op de 7e plaats van steden met de meeste rijksmonumenten (op plek 1 t/m 6 staan respectievelijk Amsterdam, Maastricht, Utrecht, Leiden, Den Haag en Haarlem).

- De Stichting Vrienden van Middelburg zet zich in voor behoud en verbetering van de monumentale aspecten van de stad.

- De kern van het oude stadscentrum wordt omgeven door bolwerken, overblijfselen van de vestigingswerken die bij de stadsuitbreiding aan het eind van de 16e eeuw werden aangelegd. Slechts bij de aanleg van het Kanaal door Walcheren in 1873 werd de vorm van de bolwerken enigszins gewijzigd. Afgezien daarvan is de vorm van verdedigingswerken nog goed herkenbaar. Het oude centrum is een beschermd stadsgezicht.

- De oudste delen van het tegenwoordig bij de Roosevelt Academy in gebruik zijnde Stadhuis (Markt) dateren uit 1458.

- De Abdij uit de 12e eeuw biedt o.a. onderdak aan het Provinciehuis en aan het Zeeuws Museum. De negentig meter hoge Abdijtoren wordt ook wel Lange Jan genoemd.

- Joodse begraafplaatsen.

- Grafmonument Willem II, graaf van Holland en Zeeland, Roomskoning.

- Zeehelden aan de wandel - Praalgraf gebroeders Evertsen.

- Protestantse kerken in Middelburg.

- Molens: - De Hoop, - De Koning, - Ons Genoegen, - Seismolen, - Voormalige Getijdenmolen.

- Munttoren uit de 15e eeuw.

- Kloveniersdoelen.

- Sint Jorisdoelen.

- Overzicht van beelden in Middelburg.

- In 2010 is Bomenbuurt Griffioen benoemd tot gemeentelijk monument.

- Gevelstenen in Middelburg.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- "In 2017 vierde Middelburg 800 jaar stadsrechten. We hebben dit, van jong tot oud, met inwoners en bezoekers, uitgebreid gevierd. De hoofdstad van Zeeland liet haar gastvrijheid, veelzijdigheid en ondernemerschap zien. Als monumentenstad. Als kunst- en cultuurstad. Als Stad van de Vrijheden. Als universiteitsstad. Als horecastad. Als winkelstad. Als toeristenstad. Gedurende het hele jaar organiseerden we vele verschillende activiteiten, voor diverse publieksgroepen. Met een lokaal, regionaal, nationaal en zelfs internationaal bereik. Wij nodigen u uit om het goede gevoel van dit bijzondere jubileumjaar te blijven herinneren. En om het te gebruiken om Middelburg nog mooier, leuker, ondernemender en duurzamer te maken de komende jaren! Voorzitter M800 Frank Bijleveld en Burgemeester Harald Bergmann"

- Evenementenagenda.

- International Jazzfestival (Pinksterweekend).

- Koorfestival Vól-Koren (1e weekend van juni).

- Zonnebootrace (juni).

- Het Southpark Festival (op een zaterdag eind juni) is een multicultureel festival met muziek, kunst, dans, theater, sport, talent en internationale hapjes. Gratis toegang en geschikt voor het hele gezin.

- Mosselfeesten (juli).

- Zeeuwse Keverdag (op een zondag in juli).

- Danceparade (eind juli).

- Folkloristische Dag (2x, in juli en augustus).

- Kermis (1e helft augustus).

- Nazomerfestival (eind augustus / begin september).

- Omdat de 1e Halloweenrun, in 2016 (op een vrijdag eind oktober), een groot succes was, heeft men er een jaarlijks evenement van gemaakt. Je kunt kiezen uit een Funrun of een griezelige wandeltocht.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Speelhof Hoogerzael (Sandberglaan) is een natuurspeelterrein waar natuurlijk spelen en ontdekken hand in hand gaan. Je kunt er ravotten tussen het groen, spelen met water op de waterspeelplek of op onderzoek gaan in de natuur. Kortom je mag hier heerlijk ongehinderd spelen, bouwen, klimmen en ondertussen ontdekken wat de natuur om ons heen allemaal te bieden heeft. Er zijn moestuintjes waar je je eigen groente kunt verbouwen en fruitbomen waar je van mag plukken en snoepen. Ook voor volwassenen is de Speelhof een fijne plek om elkaar te ontmoeten, een beetje te tuinieren of een handje mee te helpen op het terrein. Of om een kopje koffie of thee te drinken en lekker in het zonnetje te zitten terwijl de kinderen aan het spelen zijn. Speelhof Hoogerzael is de hele week overdag vrij toegankelijk.

- Kinderboerderij De Klepperhoeve.

- Miniatuurpark Mini Mundi met verlaagde wandelpaden heeft de exacte contouren van Walcheren. De maquettes schaal 1 op 20 ("Miniatuur Walcheren") laten veel monumentale gebouwen van Walcheren zien. Van het Stadhuis en de Lange Jan van Middelburg tot de boulevard van Vlissingen. Als het begint te schemeren kun je genieten van de verlichte kerktoppen en andere hoogtepunten. Verder nog een pretpark en indoorspeeltuin.

- Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen is gevestigd aan de Herengracht 52 in Middelburg. Het professionele observatorium van de sterrenwacht staat in Oostkapelle. Dit observatorium is niet voor het publiek toegankelijk vanwege de kostbare en kwetsbare apparatuur. Elke vrijdagavond is het gebouw aan de Herengracht voor het publiek geopend. In de tuin van de sterrenwacht worden bij voldoende helder weer telescopen opgesteld voor het publiek.

- Utropia is een vogel- en plantentuin van ca. 1.000 m2. Je kunt er kennismaken met de vele losvliegende insecten- en vruchtenetende vogels. Door middel van wandelpaden en zitjes kun je ze van heel dichtbij bewonderen. Naast de vrijvliegende vogels zijn er verschillende volières met bijzondere vogelsoorten, zoals papegaaien, kaketoes, Lori’s, parkieten en nog vele andere prachtige vogels.

- Stichting Beeldende Kunst Middelburg (SBKM) organiseert tentoonstellingen en projecten rond hedendaagse beeldende kunst in De Vleeshal.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichtkaarten van Middelburg.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Middelburg (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Middelburg.

- Lokale links: - Middelburg linkspagina.

- Sport: - Voetbalvereniging FC Dauwendale.

- Runninggroup Runderground loopt op dinsdagavond en zondagochtend. Ben je net begonnen met hardlopen of al een snelle hardloper en wil je mee rennen; dat kan! Er zal altijd verschil in basistempo zijn. Dat vinden zij niet erg en is voor hen geen belemmering. Dit geeft de snellere ruimte voor een paar extra meters of een interval moment.

- Zorg: - Zorgboerderij 't Hof Welgelegen.

- Welzijn: - Een inmiddels al redelijk bekend fenomeen in ons land is de Minibieb, overgewaaid vanuit Amerika waar het Little Free Library heet. Het concept bestaat uit een kastje aan de muur van een woning, waar een voorbijganger een boek uit mag halen, en een boek kan terugplaatsen dat hij of zij zelf niet meer leest. En zo houdt dat systeem zichzelf in stand. Inmiddels zijn het er al meer dan 1.000, verspreid door het hela land. Een vergelijkbaar uit Amerika 'overgewaaid' fenomeen is de Little Free Pantry. Die is nog maar net aan de opmars in ons land begonnen. Een van hen is - sinds eind 2017 - Joan Verbeem met haar Little Free Pantry Middelburg (Briljant 1). Onder haar motto "Pak wat je nodig hebt, geef wat je kunt missen", dat ook op de kast staat, is het de bedoeling dat vooral mensen met een minimuminkomen er etenswaren en/of verzorgingsproducten uit kunnen halen. Mensen of instellingen zoals supermarkten die eten of verzorgingsproducten over hebben, kunnen dat in de kast plaatsen. Waardoor, net als bij de hiervoor beschreven Minibieb, ook dit systeem zichzelf in stand houdt.

"Mocht je wat nodig hebben kun je het gewoon uit het kastje pakken. Als je iets kunt missen, kun je het in het kastje leggen. De enige spelregels zijn: geen alcohol en geen producten die over de houdbaarheidsdatum zijn. Het gaat op basis van vertrouwen. Iedereen verdient een goede maaltijd en met producten uit het kastje kun je dat maken of iets wat je al hebt aanvullen zodat je een goede maaltijd hebt. Het kastje in één keer leeghalen is niet de bedoeling, zodat zo veel mogelijk mensen er profijt van kunnen hebben. Mensen die willen doneren om zo het kastje constant gevuld te hebben zijn van harte welkom. Kijk eens in je eigen voorraadkast! Maak iemand anders blij met wat jij niet lust of gebruikt. Pak wat je nodig hebt, geef wat je kan missen!" Aldus Joan op haar site.

Reactie toevoegen