Windraak

Plaats
Buurtschap
Sittard-Geleen
Westelijke Mijnstreek
Limburg

windraak plaatsnaambord.jpg

De buurtschap Windraak is een officiële woonplaats voor postcodeboek en gemeentelijke basisregistraties. Gemeentelijk viel het vanouds onder Munstergeleen, sinds 2001 gemeente Sittard-Geleen.

De buurtschap Windraak is een officiële woonplaats voor postcodeboek en gemeentelijke basisregistraties. Gemeentelijk viel het vanouds onder Munstergeleen, sinds 2001 gemeente Sittard-Geleen.

windraak_plaatsnaamborden_met_d_en_t.jpg

De gemeente Munstergeleen, die heeft bestaan t/m 1981, kon kennelijk niet kiezen uit de spellingen en vermeldde beide in de praktijk gebruikte spellingen van Windraak, met d en t, op de plaatsnaamborden (© Averst69 op www.slideshare.net)

De gemeente Munstergeleen, die heeft bestaan t/m 1981, kon kennelijk niet kiezen uit de spellingen en vermeldde beide in de praktijk gebruikte spellingen van Windraak, met d en t, op de plaatsnaamborden (© Averst69 op www.slideshare.net)

windraak_buurtvereniging.jpg

Buurtvereniging Wintraak spelt hun plaatsnaam dus met een t (© Averst69 op www.slideshare.net)

Buurtvereniging Wintraak spelt hun plaatsnaam dus met een t (© Averst69 op www.slideshare.net)

windraak_spelling_wintraek.jpg

En begin 20e eeuw werd, getuige het auto op deze vrachtwagen, de plaatsnaam (ook) als Wintraek gespeld... (© Averst69 op www.slideshare.net)

En begin 20e eeuw werd, getuige het auto op deze vrachtwagen, de plaatsnaam (ook) als Wintraek gespeld... (© Averst69 op www.slideshare.net)

windraak_acties_tegen_zendmast.jpg

In 2002 is als pilot voor een nieuw communicatiesysteem voor de hulpdiensten een 53 meter hoge mast in de buurtschap Windraak geplaatst. De inwoners waren daar niet blij mee... (© Averst69 op www.slideshare.net)

In 2002 is als pilot voor een nieuw communicatiesysteem voor de hulpdiensten een 53 meter hoge mast in de buurtschap Windraak geplaatst. De inwoners waren daar niet blij mee... (© Averst69 op www.slideshare.net)

windraak_zendraak.jpg

De inwoners van Windraak hebben als protest tegen de windmast de plaatsnaam op de borden destijds veranderd in Zendraak. (© Averst69 op www.slideshare.net)

De inwoners van Windraak hebben als protest tegen de windmast de plaatsnaam op de borden destijds veranderd in Zendraak. (© Averst69 op www.slideshare.net)

Windraak

Terug naar boven

Status

- Windraak is een buurtschap in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, in grotendeels gemeente Sittard-Geleen (t/m 1981 gemeente Munstergeleen, in 1982 over naar gemeente Sittard, in 2001 over naar gemeente Sittard-Geleen), voor een klein deel gemeente Schinnen.

- De buurtschap Windraak heeft voor het Sittard-Geleense deel een eigen postcode (6153) en plaatsnaam in het postcodeboek en de gemeentelijke basisregistraties BAG, en is daarmee een formele woonplaats. In de praktijk valt de buurtschap onder het dorp Munstergeleen. Een klein deel van de buurtschap valt voor de postadressen onder het dorp Puth. Dit betreft 2 panden.

- De 2 panden O van de provincialeweg, die onder de gemeente Schinnen vallen (Wintraak 1 en 2, vroeger was hier ook nog sprake van een huisnr. 3), worden voor de postadressen beschouwd als gelegen ‘in’ Puth, terwijl Doenrade veel dichterbij ligt, maar dat is vanuit de historie verklaarbaar; dit stukje van de buurtschap lag in een noordelijke uitloper van de gemeente Schinnen, zie de oude plattegrond aldaar, terwijl Doenrade voor 1982 onder de gemeente Oirsbeek viel. Dit gedeelte heet overigens Wintraak, met een t dus. Mogelijk om verwarring met het onder de gemeente Sittard-Geleen gelegen deel van Windraak te voorkomen?

- De buurtschap Windraak heeft officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) en heeft dus een eigen 'bebouwde kom'.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Volgens de Plaatsnamelies van Veldeke: De Wèndjraak. Inwoners wonen niet 'in' maar 'oppe Wèndjraak' (op de Windraak). Op de plaatsnaamborden staat overigens Wèndjraak, zonder voorvoegsel. Of dit bewust is gedaan of dat dit een 'drukfout' is, is ons niet bekend. Een restaurant in deze buurtschap noemt zich 'oppe Wintjraak'. Kennelijk vinden zij dat dát de correcte Limburgse spelling is. Dus dat maakt dan 3 verschillende Limburgse spellingen... Het lijkt wel een spelletje 'Wie van de Drie?'...

Spelling
De huidige officiële spelling Windraak, met een d dus, is kennelijk nog maar van recente datum. Tot enkele decennia geleden is namelijk nog vrij algemeen sprake van de spelling Wintraak. Zo is er de in 1968 opgerichte buurtvereniging Wintraak (zie foto). En de gemeente Munstergeleen, waar de buurtschap t/m 1981 onder viel, wist het kennelijk ook niet en deed daarom maar beide: in die tijd was namelijk sprake van plaatsnaamborden met zowel de d- als de t-spelling (zie foto)! En ook de huidige straatnaam wordt dus zowel met d als met t gespeld (zie hierboven bij Status).

Oudere vermeldingen
1595 Wintrachen, 1840 Wintraak, begin 20e eeuw Wintraek (zie foto).

Naamsverklaring
Deze naam kan niet tot de namen op -aken worden gerekend. De ligging en het ontbreken van de karakteristieke uitgang -enaken wijzen daarop. Windraak is gelegen op de top van de Windrakerberg, zodat de betekenis ‘plaats die veel wind vangt’ mogelijk is.(1)

Tijdelijke bijnaam
De buurtschap was in 2002 een van de pilots (voorbeeldprojecten) voor de plaatsing van 400 zendmasten in heel Nederland, ten behoeve van een nieuw communicatiesysteem (C2000) voor al het digitale radioverkeer van politie, brandweer en ambulancezorg. Het toenmalige kabinet heeft gekozen voor C2000 omdat het sneller, betrouwbaarder en klantvriendelijker zou zijn dan het bestaande systeem. Zuid-Limburg was proefgebied voor het omvangrijke project. Naast Windraak hebben nog 18 masten in deze regio proefgedraaid met België en Duitsland. Tijdens de proefperiode hebben inwoners de plaatsnaamborden veranderd in Zendraak, uit protest tegen de 53 meter hoge mast waar ze niet blij mee waren.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Windraak ligt rond de gelijknamige weg, O van Munstergeleen, op de helling van de Windrakerberg, op de route Sittard-Oirsbeek. In het NO grenzend aan Duitsland (Hillensberg). De Windrakerberg is met 101 meter +NAP het hoogste punt van de voormalige gemeente Sittard.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Windraak 26 huizen met 145 inwoners onder Munstergeleen. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Klooster Generalaat-noviciaat Huize Seraphine van de Liefdezusters van het Kostbaar Bloed (huisnr. 35) is ondergebracht in een verbouwde boerderij, waardoor het niet als een traditioneel klooster oogt. Het bestaande gebouw was vroeger een boerderij, die voor 2/3 deel gesloopt is. Aan de achterzijde van het gebouw is in 2015 een nieuwbouw gedeelte (ca. 400 m2) aangesloten. In het nieuwbouw gedeelte zijn met name slaapvertrekken en badkamers gemaakt met enkele gemeenschappelijke ruimtes voor de zusters. In het bestaande gedeelte zijn ook enkele slaapvertrekken en badkamers (voor valide zusters) gerealiseerd met op de begane grond een gezamenlijke keuken, eetkamer, refter en een recreatieruimte. Alles is laagdrempelig / rolstoelvriendelijk uitgevoerd aangezien de gemiddelde leeftijd van de zusters 80+ is. Na de verbouwing en uitbreiding is een aantal zusters overgekomen uit Sittard, die hier ook hun intrek hebben genomen.

- De buurtschap heeft 1 rijksmonument: de (1e helft) 19e-eeuwse hoeve op Windraak nr. 1. Hoeve met gesloten binnenplaats, in de oorspronkelijke vorm behouden gebleven. Vrij recent gerestaureerd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuur- en recreatiegebied Windraak. Het bos heeft eeuwenlang aan boeren geriefhout geleverd (acacia en es) en grindgroeven getuigen van de winning van bouwmateriaal. Akkers en weilanden vormen mede het domein van das en korenwolf. Het hele gebied is autovrij, je kunt er dus heerlijk wandelen. Diverse wandelroutes leiden je over holle wegen langs kikkerpoelen en veldkruisen. Een wandeling waarbij je niet kunt verdwalen is de Steenuiltjesroute (4,5 km), genoemd naar de markering d.m.v. uit hout gesneden steenuiltjes die altijd de richting uitkijken die je moet inslaan.

- Wijngoed Wanenberg van Stichting Wijngenootschap Notre Reine Munstergeleen is gelegen aan de Botkuilweg, in het wandelgebied van Windraak. De wijngaard is in 1999 aangelegd, sinds 2000 wordt er geoogst. De wijn die er wordt geproduceerd is de Wanenberger Pinot Gris.

- Heemtuin en Boerengaard van IVN afd. Munstergeleen in recreatiegebied De Hondskerk. Deze tuin omvat ca. 25 verschillende biotopen, ca. 500 soorten planten, een boerenkruidentuin, een bijenstand en verder groepen planten zoals u die ook in het landschap aantreft. De heemtuin ligt aan de weg van Munstergeleen naar Windraak, aan uw rechterhand. Voor openingsdagen en -tijden zie de link.

- Windraak is een van de plaatsen waar je langskomt als je het Pieterpad loopt (een wandelroute van Pieterburen in Groningen naar Sint Pieter bij Maastricht). De Windrakers hebben hier (tegenover het klooster) een fraaie halteplaats gemaakt: een rustbankje met daarboven het opschrift: “Pieterpadders en zo meer / als uw tong droog voelt als leer / en blaren kwellen al te zeer / vindt dan hier uw krachten weer.”

Terug naar boven

Beeld

- Diaserie met ca. 100 oude en recentere foto's van (gebeutenissen in) Windraak.

Reactie toevoegen