Broeksittard

Plaats
Dorp
Sittard-Geleen
Westelijke Mijnstreek
Limburg

broeksittard_fanfare_st._caecilia.jpg

Het kleine dorp Broeksittard heeft een rijk verenigingsleven. Een van de vele verenigingen in het dorp is de in 1913 opgerichte fanfare St. Caecilia.

Het kleine dorp Broeksittard heeft een rijk verenigingsleven. Een van de vele verenigingen in het dorp is de in 1913 opgerichte fanfare St. Caecilia.

LB gemeente Broeksittard in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Broeksittard in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Broeksittard in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Broeksittard

Terug naar boven

Status

- Broeksittard is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Zuid-Limburg en daarbinnen in de Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30 september 1942. Per 1 oktober 1942 is de gemeente opgeheven en opgegaan in de gemeente Sittard met 210 hectare en 992 inwoners. In 2001 over naar gemeente Sittard-Geleen.

- Wapen van de voormalige gemeente Broeksittard.

- Het dorp Broeksittard heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Sittard. Het dorp heeft, hoewel het inmiddels is vastgegroeid aan de stad Sittard, nog wel een eigen bebouwde kom met dienovereenkomstige blauwe plaatsnaamborden (komborden).

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Broukzittert.

Terug naar boven

Ligging

Broeksittard ligt in het noordoosten van Sittard.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Broeksittard 102 huizen met 664 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 97/607 (= huizen/inwoners) en Het Heiligenhuisje 2/21, Lahr 2/22 en Haagsittard 1/14. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

De parochie (en het dorp) Broeksittard bestaat al minstens duizend jaar. Een eerste schriftelijke vermelding vinden we in een akte uit het jaar 1044. Het oude kerkje, dat in 1934 is afgebroken, was een zogenaamd zadeldak kerkje in de Romaanse stijl en stamde volgens deskundigen uit de 10e of 11e eeuw. Na het gereedkomen van de huidige kerk in 1934 is het oude kerkje afgebroken. Een niet meer goed te maken vergissing, want het kerkje was uniek in zijn soort in Nederland (aldus de website van de parochie).

Schutterij
"De broederschap van Sint Lambertus bezit een zeer oude en roemrijke historie. Wanneer we mogen afgaan op de oudst aanwezige zilveren koningsplaat, dan zou deze schutterij reeds in 1087 hebben bestaan. Er zijn echter geen bewijsstukken meer die dit kunnen staven. Een overlevering in Broeksittard wil dat bij een brand vele bezittingen en papieren van de schutterij verloren zijn gegaan. De hierna in ouderdom eerstvolgende koningsplaat dateert uit 1748. De zilveren koningsvogel is eveneens uit 1748. Bij een vluchtige beschouwing zou men geneigd zijn uit dit gegeven alsmede uit de toevoeging 'eerste konink' op de koningsplaat te concluderen dat dit het oprichtingsjaar van de schutterij zou zijn geweest. Hiermee komen we echter in conflict met het gestelde op de koningsplaat van 1087. Voorts liggen er een aantal historische feitelijkheden die bewijzen aandragen dat de schutterij ouder moet zijn dan uit 1748. Men houdt dit jaar dan ook voor een heroprichting.

Zo is er op de eerste plaats het gegeven van 'de  Sjlaag in de Kemperkoel'. We kunnen ons maar moeilijk voorstellen, dat in deze woelige periode de Broeksittardenaren maar lijdelijk hebben toegezien hoe hun dorp op Paaszaterdag 24 maart 1543 door de vijandelijke troepen wordt platgebrand. Bij deze bloedige strijd, die op grondgebied van Broeksittard gebied wordt uitgevochten, vallen zeker 3.000 doden te betreuren, die daags daarna, op Paaszondag, onder dwang door de inwoners op hun akkers moeten worden begraven.

Daarnaast bezat de parochiekerk tot voor kort een St. Lambertusbeeld, de schutspatroon van het gilde, dat door prof. J.J.M. Timmers uit Maastricht is gedateerd als stammend van voor 1675. De voorgestelde heilige draagt op zijn linkerhand een kerkje, waarin een verkleinde uitgave van de oude Broeksittardse parochiekerk van vóór de verbouwing van 1647 wordt gezien. Deze monumentale kerk van uitzonderlijke historische en bouwkundige waarde, die zonder enige twijfel meer dan 100 jaar oud was, is helaas in 1934 gesloopt. Ze was een unicum in Nederland vanwege haar metselwerk in opus spicatum, ofwel bestaande uit minder regelmatige stenen die volgens een visgraat- of korenaarpatroon gelegd zijn.

Voorts is in 1609 de dorpen die behoorden tot het gerecht Sittard verzocht enige 'schutten' binnen de stadsmuren van Sittard te leggen. Onder het gerecht Sittard vallen in die tijd: Broeksittard, Wehr, Süsterseel, Hillensberg, Tudderen en Munstergeleen. Met deze 'schutten' zijn onzes inziens geen gewone burgers bedoeld. Afgaande op de ouderdom van de schutterijen in de genoemde plaatsen, worden hier wel degelijk afvaardigingen van schutterijen gevraagd, die vervolgens een bewakingsopdracht binnen de Sittardse wallen krijgen toebedeeld.

De heroprichting van de schutterij in 1748 zou onzes inziens wel eens een uitvloeisel kunnen zijn van die omstandigheden. We bevinden ons dan nl. in de tijd waarin onze streken door sociale onrust onder de bevolking worden geteisterd, en wel in de periode, die in de geschiedenis bekend is als het optreden van de Bokkerijdersbenden. Ook Broeksittard heeft met deze lieden te maken gehad. Het is daarom begrijpelijk dat de inwoners in die tijd onderling bescherming zoeken op een punt waar de overheid dit klaarblijkelijk niet kan of wil geven. Zo zou de heroprichting in 1748 dan uit particulier initiatief zijn geboren", aldus Schutterij St. Lambertus op haar site.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De RK kerk van de Parochie Onze Lieve Vrouw Geboorte is in 1934 gebouwd naar een ontwerp van de bekende architect J. Wielders, als vervanger van het te klein geworden vroeg-Romaans kerkje (zie voor dat kerkje verder bij Geschiedenis). Bijzonder aan de kerk is het dak, dat is belegd met gekleurde pannen volgens een uitgekiend patroon. Omdat de kerk als een typisch voorbeeld van een Wielders-ontwerp wordt beschouwd, heeft de kerk in 2000 de status van rijksmonument gekregen.

In de loop der jaren is de torenspits vernieuwd (na blikseminslag), de verwarmingsinstallatie vernieuwd, de sacristie gerenoveerd en de absis schildering gerestaureerd. In 2005 heeft een grootschalige renovatie plaatsgevonden. De dakconstructie bleek gebreken te vertonen en de dakpannen waren aan vervanging toe. Bij die gelegenheid is ook de elektrische bedrading van de kerk geheel vernieuwd en de verlichting aangepast. De renovatie heeft €300.000 gekost, waarvan de parochie zelf €60.000 moest opbrengen (ter vergelijking: in 1934 is de complete kerk gebouwd voor 56.000 gulden).

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Mechelkes.

- Tijdens de Wijkontmoetingsdag (3e zondag van mei) vinden er diverse activiteiten plaats en kunnen verenigingen in Broeksittard zich profileren. Het centrale punt van deze dag is de garageverkoop. Inwoners van de oude dorpskern ruimen hun zolders en garages op en bieden die spullen te koop aan. Jaarlijks zijn er zo’n 100 deelnemers. Voor Broeksittardenaren die niet in de kern wonen worden er verkoopplaatsen ingericht op het kermisterrein en bij het gemeenschapshuis. Daarnaast is er op het grasveld langs Aan het broek een braderie voor een hapje en een drankje. Enkele attracties, demonstraties en levende muziek maken de dag compleet.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Broeksittard (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Wijkplatform Broeksittard.

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis Broeksittard is geschikt als feestzaal of partycentrum voor feesten, maar ook voor koffietafels, verenigingen, trainingen, workshops, etc. Het gebouw beschikt over twee grote zalen en een kleinere zaal. In het gehele gebouw is draadloos internet aanwezig (WiFi). Tevens is er een besloten buitenterrein en ruime parkeergelegenheid met een afsluitbare fietsenstalling.

Twee keer per maand op woensdag van 11.00 tot 14.00 uur wordt in het Gemeenschapshuis een gratis lunch aangeboden aan de inwoners van Broeksittard en omliggende wijken. De lunch is een initiatief van Wijkplatform Broeksittard, in samenwerking met de gemeente Sittard-Geleen, het Gemeenschapshuis en de LEVANTOgroep, met als doel verbinding en ontmoeting in de buurt te stimuleren. Tijdens de lunchmiddagen kunnen buurtgenoten elkaar leren kennen, een praatje met elkaar maken, spellen spelen en andere activiteiten doen. Cliënten van de LEVANTOgroep dragen hun steentje bij aan deze lunchmiddagen door te helpen met boodschappen doen, het bereiden van de soep, het smeren van de broodjes, de bediening en andere voorkomende werkzaamheden. Daarnaast onderneemt een groep cliënten, onder begeleiding van een professional, er creatieve activiteiten zoals schilderen en handwerken. Ook de buurtbewoners zijn van harte welkom om hieraan deel te nemen. Een andere groep cliënten verricht tuinonderhoud rondom het Gemeenschapshuis en de kerk. Zij komen in hun pauze meegenieten van de lunch.

- Onderwijs: - Basisschool De Tovertuin wil een school zijn voor kinderen uit de buurt. Een plek waar zij zich goed voelen en waar de kinderen bagage krijgen waardoor zijn zich kunnen ontwikkelen tot een evenwichtig en gelukkig persoon. De school leert de kinderen bewust te worden van zichzelf, opdat zij beseffen dat zij zelf keuzes moeten maken en invloed uit kunnen oefenen op het verloop van hun leven. In een leeromgeving waarin kinderen uitgedaagd worden, leren van en met elkaar en leren in een passende zelfstandigheid te werken. De school leert de kinderen dat elke samenleving behoort te zorgen voor een leefbare wereld en welzijn voor iedereen. Ook willen zij de kinderen leren kritisch te zijn ten opzichte van de samenleving en hen leren functioneren in een internationale gemeenschap. Dat betekent ook dat de school een bijdrage levert aan de acceptatie van andere culturen naast de Nederlandse cultuur.

- Muziek: - Fanfare St. Caecilia is opgericht in 1913. In 1955 is de drumband eraan toegevoegd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Broeksittard.

Reactie toevoegen