Schinveld

Plaats
Dorp
Onderbanken
Parkstad
Limburg

DK_20111024_6960_Awacs_toestel.jpg

Schinveld, een overlast gevend, landend AWACS toestel op de in Duitsland gelegen NAVO basis.

Schinveld, een overlast gevend, landend AWACS toestel op de in Duitsland gelegen NAVO basis.

LB gemeente Schinveld in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Schinveld in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Schinveld in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Schinveld

Terug naar boven

Status

- Schinveld is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Parkstad, gemeente Onderbanken. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981. Het is de hoofdplaats van de gemeente Onderbanken.

- Wapen van de voormalige gemeente Schinveld.

- Onder het dorp Schinveld valt ook de buurtschap Op den Hering.

Terug naar boven

Naam

Lokale schrijfwijze en uitspraak
Sjilvend.

Oudere vermeldingen
1180 in uilla Schinneuelt.

Naamsverklaring
Samenstelling van veld ‘woeste vlakte’ met de waternaam Schin.(1)

Terug naar boven

Ligging

Schinveld ligt N van Brunssum, in het N (tegenover Gangelt) en O grenzend aan Duitsland. O van het dorp(sgebied) verbindt de ‘internationale weg’ Zuid-Limburg met Midden-Limburg, bij Koningsbosch. De weg loopt over Duits gebied: de streek Selfkant, die van 1949 tot 1963 Nederlands grondgebied is geweest.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- Volkstelling Schinveld 1796. - In 1840 heeft de gemeente Schinveld, die slechts het dorp omvat, 178 huizen met 828 inwoners.

- In 1869 is de grens met het toenmalige Pruissen (onderdeel van het huidige Duitsland) verlegd naar de nieuwe loop van de Roode Beek, waardoor 31 hectare naar Pruissen is overgegaan. Daartegenover stond Pruissen 32 hectare af ter compensatie, welk gebied bij Schinveld werd ingedeeld. Beide gebieden waren onbewoond.

- Per 1 januari 1982 is de gemeente opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Onderbanken: 1.033 hectare met 4.874 inwoners;
naar Brunssum: 165 hectare met 15 inwoners.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.100 huizen met ca. 4.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Verslag van archeologische vondsten in Schinveld.

- Op de site van Rijckheyt, Centrum voor regionale geschiedenis vind je nadere informatie over de geschiedenis van Schinveld.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het dorp heeft al jaren geluidsoverlast van AWACS-vliegtuigen van een NAVO-basis net over de grens in Duitsland. Na lange procedures is in 2006 6 hectare bos gekapt om deze toestellen meer ruimte te geven bij het landen en stijgen. - Filmpje van de ontruiming van het actiekamp en de boskap in Schinveld. - Verslag van de ontruiming van het actiekamp in Schinveld. - In 2016 heeft de rechtbank besloten dat een herplantplicht en preventieve dwangsom ter voorkoming van mogelijke nieuwe kap, die de gemeente had willen opleggen, vooralsnog niet aan de orde zijn.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Schinveld heeft 7 rijksmonumenten.

- De Sint Eligiuskerk dateert oorspronkelijk uit 1200, maar is meerdere malen herbouwd. Men heeft van vijzels uit de Romeinse tijd wijwatervaten gemaakt. Sinds 1559 is Schinveld een zelfstandige parochie. - Site Parochie H. Eligius.

- De voormalige protestantse kerk staat links bij de ingang van camping De Schinveldse Bossen (Kem 27). De protestantse Schinveldenaren behoren thans tot de Verenigde Protestantse Gemeente Zuid-Limburg-Centrum. Dit is een federatie van de hervormde gemeente Zuid-Limburg-Centrum met de gereformeerde kerk Treebeek.

- Het Oorlogsmonument aan de Julianastraat is in 2015 onthuld.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Nieuwjaarsconcert van Fanfare Sint Lambertus (op een zondag in januari).

- Carnaval. - Carnavalsvereniging Sjilvend Alaaf. - Het Hoej-Hoej Comité lanceert op Carnavalsdinsdag een kartonnen ‘Geet mit ee gesjtrikt udder’, een kartonnen geit met gebreide uier. De vinder wordt verzocht zich via de bij de ‘Geet’ gevoegde brief zo spoedig mogelijk bij het Comité te melden. Het Comité neemt dan contact op met de vinder. Voor de vinder is er een grote verrassing. De traditie dateert van 1960. ‘Hoej’ betekent ‘Help Oees Ege Jeugd’. Het Comité organiseert ook - tegelijk met de lancering van de Geet - een Ballonnenwedstrijd voor de jeugd. Ook tekent het Comité voor de organisatie van de Sint Maartensviering in november. - Zaate Hermenie Vreug en Dreug, Laat en Zaat.

- Wandelvereniging De Grenslopers organiseert op een zondag in februari de Grensdorpentocht. Je kunt kiezen uit de afstanden 5, 10, 15, 21 en 28 km.

- Meifeesten (weekend in mei) met dennestrijd, Mei-Den planting, en optredens van diverse livebands. - Geschiedenis van de Meifeesten in Schinveld. - Mei-vereniging De Getrouwden bestaat uit gehuwde en samenwonende personen die gedurende de traditionele dennestrijd de tegenpartij is van Mei-vereniging De Jonkheid.

- Tijdens popfestival Sjilvend Rock(t) (weekend eind juni) wordt het Burg. Adams Sportpark omgetoverd tot de gezelligste open air rockkroeg van Parkstad e.o. (aldus de site van het evenement). De entree is gratis. Op beide dagen spelen ca. 8 bands. Er komt een grote overkapping te staan, dus altijd droge voetjes of koele schaduw.

- Schinveldse Paardendagen (weekend eind september).

- Sinterklaasintocht.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Wandelroute Roode Beek en Heringsbosch (11 km).

- Het zwembad van Schinveld is in 2013 gesloten en nadien in vervallen staat geraakt. Het stond in 2017 op de nominatie om te worden gesloopt, tot Twan Senden het net op tijd - vlak voor de slopershamer zou komen - aankocht. Hij heeft er 4 maanden aan verbouwd om het zwembad weer in goede staat te krijgen en aan de eisen des tijds te laten voldoen. Tevens heeft hij er - op de 1e verdieping - een binnenspeeltuin bij gerealiseerd.

- Speeltuin Breukberg ligt in een bosrijke omgeving en dat maakt het de leukste natuurspeeltuin in de regio (aldus de website van de speeltuin). Sinds 2013 heeft de speeltuin een nieuw zwembad, met 3 leuke speelse elementen; en tuimelaar, een glijbaan en een waterslang, waarmee de kinderen zich kostelijk kunnen vermaken. Het zwembad wordt geopend in mei of juni (afhankelijk van het weer).

- In 2011 is de Roode Beek in Schinveld 'ontkluisd'. Over een afstand van 800 meter is in de jaren zestig van de vorige eeuw de Roode Beek in de kern van het dorp in een betonnen kluis onder de weg weggewerkt. Het water is nu weer teruggekeerd in het centrum. Door het bovengronds brengen van de Roode Beek is een natuurlijke verbindingsweg voor planten en dieren via de beek hersteld. Planten en dieren konden voorheen niet via de ondergrondse kluis waardoor de ecologische verbindingszone niet functioneerde. Door de beek weer zichtbaar te maken wordt de wateroverlast bij hevige regenval beperkt en het is aantrekkelijker voor het landschap.

- Door uitruiling van gronden en het bij elkaar leggen van alle eigendommen van Natuurmonumenten is er één groot aaneengesloten natuurgebied in Schinveld ontstaan. Het gebied staat bekend als de Schinveldse Es. De landbouwstructuur is verbeterd en de kwaliteit van de Schinveldse Bossen is versterkt. Binnen het project is veel aandacht besteed aan de inrichting van het landschap en het aantrekkelijk maken van dit populaire wandelgebied, met aandacht voor de bescherming van eeuwenoude schansen en kleiputten. Daarnaast is de kwaliteit van het landschap verbeterd door eigenaren te helpen bij het slopen van hun oude stal en afrastering en de bouw van nieuwe, die meer aangepast zijn aan de omgeving. Maatregelen die overstroming van de Rode Beek in de toekomst moeten voorkomen en Tüddern tegen wateroverlast moeten beschermen, maakten eveneens deel uit van deze landinrichting.

Het herinrichtingsproject Schinveldse Es is in 2015 gereed gekomen. De bestuurscommissie heeft ter gelegenheid van de afsluiting van het project een herinneringsboek laten maken. Een boek met heel veel beeldmateriaal, maar ook heel veel wetenswaardigheden over niet alleen het project, maar ook over de geschiedenis van Schinveld. De bestuurscommissie heeft dit boek in het dorp huis aan huis laten bezorgen.

Sinds 2017 beheert Jos Houben met de hulp van vrijwilligers uit Schinveld en 9 vaalbonte heidekoeien de graslanden van de Schinveldse Es. Natuurmonumenten stelt deze graslanden beschikbaar en helpt Jos Houben zo met het in stand houden van dit zeldzame huisdierras.

- De Schinveldse Bossen (650 ha) zijn Nederlands grootste aaneengesloten bossen op lössgrond. In de ondergrond liggen twee kleilagen (Reuverklei en Brunssummerklei). Deze door mensenhand gecreëerde afwisseling van akkers, heide en bos rond Schinveld heet een esdorpenlandschap.

Fauna: onder meer roofvogels (elf soorten), reeën, rugstreeppadden, waterjuffers en libellen (zelfs de gaffellibel en de zuidelijke oeverlibel, die in Nederland jarenlang als uitgestorven werden beschouwd), zangvogels, sprinkhanen.

Ingegeven door de behoefte aan stutpalen voor de mijnschachten zijn van 1923 tot 1965 dennenbossen geplant. De dennen zijn inmiddels dik genoeg voor de holen van de zwarte specht, de grootste van de vijf Nederlandse spechten. Hier en daar zijn bomen uit het dennenbos weggekapt, zodat er meer licht op de bodem komt en het oorspronkelijke loofbos een kans krijgt. Op open plekken toren berken en eiken boven de braamstruiken uit. Van de vroegere heide op deze plaats resteert nog een enkel polletje struikhei. Ook de lijsterbes gedijt hier goed dankzij de vele merels en lijsters die zich tegoed doen aan de aanlokkelijke oranjerode besjes. De vogels laten de pitjes met de ontlasting vallen, waarmee ze nietsvermoedend de lijsterbes uitzaaien.

Het loofbos is enkele eeuwen oud. Bomen van toen staan er niet meer, want om de paar jaar werd er jong hout gekapt om palen of bezemstelen van te maken. Dit typische ‘geriefhout’ is te herkennen aan de vele dunne stammen die telkens weer uit de oude stammen groeien. De dikste eiken werden met rust gelaten om er later meubels van te maken. Het hart van het gebied heeft in sommige delen van het jaar veel weg van een regenwoud. De bodem is drassig doordat het water blijft staan op kleilagen die hier aan de oppervlakte komen. In het vroege voorjaar is de bodem bezaaid met de violetblauwe bloemen van de beschermde kleine maagdenpalm. De vroegste toefjes groen in het loofbos zijn de slierten wilde kamperfoelie, voedselplant van de zeldzame kleine ijsvogelvlinder. Nadere informatie over de Schinveldse Bossen op de site van beheerder Natuurmonumenten.

- De Ruscherbeek, die door de Schinveldse Bossen loopt, kreeg begin jaren negentig weer een brede bedding om vrijelijk zijn weg te zoeken. Gevolg is dat het water minder snel afstroomt waardoor het achterliggende grasland, het Leiffenderveen, zijn natuurlijke hoge grondwaterstand terugkreeg. Er groeit volop blauwe zegge, een grassoort die delen van het veld in een blauwachtige waas hult. Dergelijke voedselarme blauwgraslanden zijn vrijwel overal verdwenen door bemesting en ontwatering. Dat het Leiffenderveen sinds 1974 wordt gebruikt als zweefvliegveld, is waarschijnlijk haar redding geweest. Het bleef daardoor namelijk gevrijwaard van landbouw en (intensieve) betreding.

De uitgestrekte moerasbossen worden gevoed door de vele bronnetjes van de Ruscherbeek. De moerassen groeien niet dicht omdat de bomen die te lang in het water staan, afsterven. Het open landbouwgebied verrast door zijn kleinschaligheid. De wegen zijn nog onverhard en de perceeltjes zijn royaal omzoomd met gele ganzebloem, korenbloem en andere ‘akkeronkruiden’. (3085)

- Ten zuidoosten van Schinveld, aan het eind van de Emmastraat linksaf aan de weg Ruscher, ligt de voormalige zand- en kleigroeve Ruscher (totaal 11 hectare). Deze kleiwinning is in 2000 beëindigd. Door uitgekiend beheer wordt de natuurwaarde verhoogd. De Ruscher is sinds 1992 in eigendom van Het Limburgs Landschap, na schenking door DSM ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de Stichting.

De kale en relatief voedselarme bodem in de Ruschergroeve leent zich uitstekend voor het ontstaan van schrale vegetaties, vegetaties die door vermesting in Nederland steeds zeldzamer zijn geworden. Dit verklaart ook deels de grote soortenrijkdom van het gebied. Tijdens gericht onderzoek zijn meer dan 200 soorten planten gevonden.

Langs de groeve wordt een waterstroompje geleid, het Ruscherbeekje, dat zorgt voor extra variatie in het leefmilieu van plant en dier. Door een sterke kweldruk uit de omliggende gebieden is de groeve plaatselijk zeer nat. Behalve de open groeve, bestaat het gebied nog uit ongeveer 3 ha eiken- en berkenbos van ca 40 jaar oud. De groeve kan vanaf openbare wegen en paden rond het gebied uitstekend worden overzien. (3000)

- In de voormalige kleigroeve de Groeve van Mols in de Schinveldse Bossen zijn eind 2016 beversporen gevonden, wat betekent dat de bever een grote afstand en moeilijk te nemen terrein heeft weten te overbruggen. Vermoedelijk heeft de bever vanaf Sittard de Rode Beek genomen. Daar zitten sinds 2012 enkele bevers in een plas bij het Duitse Millen en één in de Rode Beek bij natuurgebied De Schwienswei. De Rode Beek loopt deels door Nederland, deels als grensbeek en deels door Duitsland waar hij Rodebach heet. Stroomopwaarts vanaf Sittard zijn bijna alle oevers van de Rode Beek van beton, dus beveronvriendelijk. Na 10 kilometer heeft Europa’s grootste knaagdier hier waarschijnlijk de kleine en zeer ondiepe Russcherbeek weten te vinden, die zich nog 3 kilometer door het bos slingert. Daarna heeft hij een paar honderd meter over land moeten lopen, want de plas is niet verbonden met de beek. De dichtstbijzijnde andere beverlocaties bevinden zich in de Worm, maar dat de bever daar vandaan is gekomen lijkt gezien het terrein onwaarschijnlijker.

Terug naar boven

Beeld

- Videoreportage van het L1-programma Óngerwaeg over winkelier Hans Dummer, eigenaar van een 'typische dorpswinkel' in Schinveld (kerst 2016).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Schinveld (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - De site Sjilvends.nl, opgezet en onderhouden door Frants van de Bareschjop (= Dohmen), bevat veel informatie over de families Dohmen, maar ook veel andere informatie over Schinveld in bredere zin, veelal in het lokale dialect.

- Buurtverenigingen: - Buurtvereniging Bouwberg.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Schinveld. - Kinderdagverblijf Kiekeboe. - Peuteropvang De Kruimeldoos.

- Jongeren: - Meivereniging De Jonkheid is opgericht in 1953.

- Muziek: - Fanfare Sint Lambertus. - Zangvereniging Oranje.

- Sport: - Voetbalvereniging RKSV Olympia is opgericht in 1941. - Tennisclub. - Bridgeclub. - Gymnastiekvereniging Olympia KFC. - Eerste Limburgse Zweefvlieg Club (ELZC). - Hengelsportvereniging De Hering.

- Zorg: - Zorgcentrum Aan de Bleek. - Zorgboerderij Boetegeweun is in 2016 van start gegaan.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Schinveld, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen