Delfland

Streek
Delfland
Zuid-Holland

Ackerdijkse-plassen-MSD-20030905-74025.jpg

De Ackerdijkse polder is een polder en natuurgebied in Delfland Oost

De Ackerdijkse polder is een polder en natuurgebied in Delfland Oost

Delfland

Terug naar boven

Status

- Delfland is een streek in de provincie Zuid-Holland. De streek omvat globaal de plaatsen, gemeenten en regio's Den Haag, Westland, Midden-Delfland, Maassluis, Vlaardingen, Schiedam (deels), Berkel en Rodenrijs, Delft, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Voorburg.

- Kaart van het gebied Delfland (klik op Noord, Oost, West of Zuid om de deelgebieden uit te vergroten).

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Delfland is genoemd naar de centraal in het gebied gelegen stad Delft.

Terug naar boven

Ligging

Delfland ligt in het ZW van Zuid-Holland en grenst in het W aan de Noordzee, in het Z aan de Nieuwe Waterweg, in het O aan Rotterdam, in het N aan Zoetermeer, Leidschendam en Wassenaar.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Het boek 'De landscheidingen tussen Delfland, Rijnland en Schieland' (J.L. van der Gouw, uitg. Verloren, 1987) is via de link deels online te lezen. Met veel verhelderende tekeningen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Na een succesvolle pilot in 2016 gaat het Hoogheemraadschap van Delfland vanaf 2017 de inzet van gietwaterbassins tegen wateroverlast op grote schaal mogelijk maken. Tuinders kunnen zo een substantiële bijdrage aan droge voeten in dit gebied leveren. De maatregel houdt in dat een aantal tuinders voorafgaand aan een hevige regenbui ruimte maakt in hun bassin. Als 20 bedrijven meedoen, is de opvangcapaciteit vergelijkbaar met die van een polderwaterberging. "De bassins gaan als het ware deel uitmaken van het watersysteem. De ruimte voor het opvangen van regenwater is in deze regio schaars. Het helpt dus echt als de maatregel snel gemeengoed wordt in de glastuinbouwsector in deze regio", aldus hoogheemraad Hans Middendorp. Bijzonder aan het opvangen van hemelwater in waterbassins is dat het een initiatief is van de sector zelf. Samen met glastuinbouwbedrijven, de gemeente Westland en LTO Glaskracht is het idee beproefd en onderzocht. De 8 deelnemers aan de pilot hebben aangetoond dat het werkt en dat het effect heeft.

- In 2010 is de masterscriptie 'Tuinieren in de Hof van Delfland / Visie en proces op regionaal niveau' verschenen (Alex van Oostwaard, Master Planologie, Universiteit Utrecht). Een citaat, dat o.i. de kern van de inhoud van de scriptie weergeeft: "Op de poster voor de LOP-conferentie werd Midden-Delfland weergegeven als een groen eiland in een zee van rood. Een grote groene tuin waar veel partijen iets mee willen en bij betrokken willen zijn. In dit slotbetoog wordt nog één keer de nieuwe, maar vertrouwde, manier van omgaan met het regionaal landschap voorgesteld: het ruimtelijk tuinieren. Het ruimtelijk tuinieren is een nieuwe manier van bezig zijn met het regionale planningsvraagstuk. Het gebied in kwestie betreft het aaneengesloten groen gebied in de Zuidvleugel van de Randstad, zoals dit in het kader van het IRP is benoemd. Tuinieren in deze hof is op een doordachte wijze omgaan met (de ruimtelijke ordening van) de schoonheid van het gebied, voorzichtig en plaats-specifiek, zoals een tuinier dat doet.

Het Midden-Delfland had een goede geschiedenis van samenwerking, nu het Hof van Delfland nog. Nu de samenwerking opnieuw wordt vormgegeven, is het belangrijk dat de publieke lijn op regionale schaal helder is, ook hoe de randen zijn gedefinieerd. De gedachte de randen "zo ver mogelijk de stad in te leggen" kan meer samenhang bewerkstelligen tussen stad en land. Het is nu aan de regionale partijen, met de provincie Zuid-Holland en gemeente Midden-Delfland aan kop, om een regionaal plan met de status van een structuurvisie te maken waar deze gedachte in is verwerkt en tevens de samenwerking tussen de partijen is vastgelegd. Dit laatste bijvoorbeeld door te zoeken naar een programmering in de recreatievoorzieningen. Ook kwaliteit en flexibiliteit zijn kernwoorden binnen het tuinieren. Een voordeel hierbij is dat variatie in het aanbod reeds aanwezig is in het gebied, zowel in het landshap als wat betreft het voorzieningenniveau. Om dit actueel te houden vereist een aandacht voor innovatie bij beherende instanties zoals Groenservice Zuid-Holland.

Gezien de gegeven situatie na 30 jaar van reconstructie ligt het voor de hand het Hof van Delfland te koesteren en zoveel mogelijk planologisch te beschermen. Dit beperkt de ruimte voor grote private initiatieven. Nieuwe initiatieven zouden dan ook moeten voldoen aan kwaliteits- en schoonheidseisen die passen bij de regio. De plaatsspecifieke benadering van het LOP biedt hiervoor een goed uitgangspunt en een mogelijk aanknopingspunt voor een bescheiden uitvoering, via projecten en prijsvragen, van een meer actorgerichte manier van planning. Ruimtelijk tuinieren is het kernwoord in de nieuwe samenwerking tussen provincie, gemeenten en overige partijen. In deze samenwerking staat het verankeren van de regionale waarden voorop. De kernpunten zijn: één gezamenlijk uitgangspunt bepalen met een duidelijk begrippenkader; een goede zonering, met oog voor het bewaren van balans, inclusief programmering van recreatie; het zoeken naar verfraaiing, opwaardering van rotte plekken en het benutten van wat er al is."

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Kaart met de gemalen van Hoogheemraadschap van Delfland. Door in te zoomen en op het logo van een gemaal te klikken, kun je de gegevens van het gemaal bekijken.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- "Biodiversiteit leeft: actieplan vastgesteld. De verscheidenheid en populatiegrootte van plant- en diersoorten staan wereldwijd onder druk. Ook in ons land hebben onder meer insecten en boerenlandvogels het zwaar. Delfland gaat zich inzetten om de biodiversiteit in zijn gebied te herstellen en heeft daartoe in mei 2020 het Actieplan Biodiversiteit vastgesteld. Als beheerder van de waterkwaliteit doet het waterschap al veel voor de biodiversiteit. Wij beschermen de waterkwaliteit en stimuleren de ecologie. Het aanleggen van nieuwe waternatuur, maatregelen voor de vis en ecologisch onderhoud aan de watergangen, het zijn allemaal maatregelen die bijdragen aan schoon, gezond en vooral ook levend water. En, een goede biodiversiteit draagt ook bij aan ons werk. Zo zorgen de wortels van planten voor stevige dijken en helpt groen in de stad bij het vasthouden van water.

Met de uitvoering van het actieplan voor de biodiversiteit zorgen wij ervoor dat kansen en bedreigingen voor de biodiversiteit voortaan worden meegenomen bij al onze taken en bij de inrichting van onze terreinen. Het actieplan is tot stand gekomen met inbreng van onder meer Natuurmonumenten, LNV, Provincie Zuid-Holland, Stichting Nationaal Park Hollandse Duinen, Deltaplan Biodiversiteitsherstel en Natuurlijk Delfland. Samen met hen, boerenorganisaties, bewoners en vele andere gebiedspartners gaan wij ons nu en in de toekomst nog meer inzetten op het verbeteren van de habitat voor onder meer de grutto, de weidehommel, de bittervoorn, de rugstreeppad en de glassnijder." (bron: Hoogheemraadschap, mei 2020)

- "Stichting Landschapstafel Hof van Delfland is een samenwerkingsverband van de 13 gemeenten Rotterdam, Delft, Den Haag, Zoetermeer, Midden-Delfland, Westland, Vlaardingen, Schiedam, Maassluis, Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp, Zuidplas en Rijswijk, de 4 natuurbeherende organisaties Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Dunea en Zuid-Hollands Landschap, en de 2 hoogheemraadschappen Hoogheemraadschap van Delfland en Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard. Met uiteenlopende initiatieven zorgt de Landschapstafel voor behoud van het groene gebied en maakt het voor stadsbewoners, dorpsbewoners en bewoners van het buitengebied aantrekkelijk om in te recreëren. Op dit platform vind je alle projecten die met behulp van het Landschapsfonds de kwaliteiten van het groene landschap beheren, behouden en ontwikkelen. En blijf je op de hoogte van de voortgang.

Landschapsfonds. Onderdeel van de Landschapstafel is het Landschapsfonds, met als doelstelling het werven en beschikbaar stellen van financiële middelen om, samen met private en publieke partijen, behoud, beheer en ontwikkeling van de kwaliteiten van het groene landschap in de Zuidwestelijke Randstad te ondersteunen. Beleidsplan. Het beleidsplan is verwoord in het Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Landschapstafel Hof van Delfland.

Groene agenda. Hof van Delfland is onze non-profit online agenda voor alles op het gebied van groen in je eigen omgeving: van stad naar strand en ommeland. Het is geen echte hof, maar een aaneengesloten gebied in de metropoolregio Rotterdam-Den Haag. Grotere steden (Rotterdam, Den Haag, Delft, Zoetermeer) en dorpen, kernen, gemeenten (Westland, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp, Maassluis, Vlaardingen, Schiedam, Midden-Delfland, Lansingerland en Zuidplas), de kust, rivieren, weiden en water. Waar Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Zuid-Hollands Landschap en Dunea samen met boeren en andere organisaties natuur en landschap beheren en helpen ontwikkelen. Waar de hoogheemraadschappen voor droge voeten zorgen. Waar je een dagje toerist in eigen regio kan zijn! Voor nadere informatie zie het artikel hierna, red.

Vereniging Regio Water. Vereniging Regio Water (VRW) is nauw verbonden met Landschapstafel Hof van Delfland. VRW legt de verbinding van het (groot) stedelijk gebied met water. Vereniging Regio Water pleit voor een herontdekking van het cultuurhistorische waternetwerk, iets wat onlosmakelijk verbonden is met de Nederlandse identiteit. De hoofddoelstelling van VRW is het beter benutten van de historische vaarwegen voor waterrecreatie, toerisme, economische ontwikkeling en cultuurhistorische beleving."

- De groene gebieden in deze regio worden tegenwoordig 'op de kaart gezet' onder de gemeenschappelijke titel Hof van Delfland. Een netwerk van groene gebieden en unieke Hollandse veenweidelandschappen tussen Den Haag, Delft, Zoetermeer en Rotterdam. Een agrarisch landschap als 'tuin' voor de 2 miljoen bewoners van de regio, ondernemers en recreanten. Een deel van dit gebied is beschermd provinciaal landschap, dat niet zomaar mag worden volgebouwd met woningen, kassen of bedrijven. Daarom werken 16 overheidspartijen samen om het gebied open en groen te houden, de kwaliteiten ervan te vergroten en de verbindingen tussen stad en landschap te versterken. Zij vormen samen de Hof van Delfland Raad. Deze Raad heeft een gedeelde ambitie: door samen te werken, kan er meer bereikt worden. De leden van de Raad stimuleren elkaar om ideeën te ontwikkelen en uit te voeren die het gebied aantrekkelijker maken voor 2 miljoen inwoners van de Zuidvleugel van de Randstad. Dit doen ze door krachten te bundelen en te werken vanuit een gezamenlijke visie en een gezamenlijk programma.

Partijen die samenwerken in de Raad zijn: het Hoogheemraadschap; de gemeenten Delft, Den Haag, Lansingerland, Maassluis, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Westland en Zoetermeer; Metropoolregio Rotterdam Den Haag; Provincie Zuid-Holland.

In 2010 heeft de Raad, in samenwerking met vele organisaties en partijen uit het gebied, de Ruimtelijke Visie Hof van Delfland 2025 opgesteld. Centraal staan de vragen: hoe houden we samen het gebied open en groen? Hoe verbeteren we de kwaliteit? En hoe verbinden we stad en land? De visie benoemt vier sleutelopgaven: Kwaliteit van het landschap behouden en verbeteren; Realiseren van een economisch vitaal platteland; Verbinden van stad & platteland; Versterken van het imago van de regio.

De samenwerking heeft al geleid tot concrete resultaten. Zo is er geld op tafel gekomen voor het opruimen van verspreid glas in Midden-Delfland en wordt de 380 kV hoogspanningsleiding nu over 11 kilometer ondergronds aangelegd. De eerste Hoflandroute is geopend: een fietsroute tussen Den Haag en Rotterdam, dwars door de Hof van Delfland. Het imago van de regio wordt versterkt door de in de eerste alinea hierboven gelinkte website en door allerhande activiteiten, onder meer op streekmarkten en evenementen. Ook zijn en worden er Toeristische Overstappunten (TOP’s) in de regio gerealiseerd. Een TOP is een startpunt waar je als recreant de auto kan parkeren om van daaruit heerlijk te gaan fietsen of te wandelen.

"Voor jou verzamelen we de beste groene tips uit de regio, om er lekker op uit te gaan, van ons groen te genieten, stad en land te verbinden! Ontdek jouw omgeving; bossen, parken, waterrijke gebieden, historische dorpjes en bruisende steden. Hof van Delfland verzamelt het beste uit jouw omgeving op één plek en maakt het toegankelijk voor iedereen. Daarnaast schotelen we je een paar keer per maand een mooi artikel voor over ons gebied, om met elkaar nog meer te weten te komen over alle bekende en nog onbekende plekken!"

- KNNV afdeling Delfland is opgericht in 1985, telt rond de 300 leden en heeft als doelen: het vermeerderen van de kennis van de natuur in de ruimste zin en het verbreiden van deze kennis; het aankweken van de belangstelling voor en de liefde tot de natuur, in de eerste plaats onder haar leden maar ook buiten de vereniging; het bijdragen aan de natuur- en landschapsbescherming in de ruimste zin. Zij streeft deze doelstellingen: natuurstudie, natuureducatie en natuurbescherming ('de 3 N's) in samenhang na. Zij staat voor een natuurlijke leefomgeving waarin mens en natuur samen een plek vinden.

- Ons land staat door bezuinigingen voor de opgave om het beheer van ons buitengebied met de daarin gelegen natuur-, recreatie- en landbouwgebieden zo goed mogelijk te blijven beheren. Een goede samenwerking en verdeling tussen de beherende instanties is daarbij van groot belang. KNNV afd. Delfland heeft hier voor deze regio in haar notitie 'Toekomst van de natuur in Zuid-Holland' voorstellen voor uitgewerkt.

- "Strategie Wateroverlast: doelen voor de toekomst. Het klimaat verandert met als gevolg dat de kans op weersextremen, zoals lange periodes van droogte en extreme neerslag toeneemt. Voor het dichtbebouwde en drukke gebied in Delfland is het een stevige uitdaging om ook in de toekomst te kunnen blijven zorgen voor droge voeten. Dat vraagt onder meer om een robuust watersysteem. De huidige aanpak voor het tegengaan van wateroverlast richt zich op de periode tot 2027. Wij moeten nu alvast vooruitkijken naar de periode erna. Het Hoogheemraadschap heeft daarom in mei 2020 doelen vastgesteld voor het voorkomen van wateroverlast na 2027. In stedelijk gebied streven wij ernaar vast te houden aan de huidige normen voor wateroverlast. Voor de gebieden met gras en glastuinbouw bekijken we per situatie of de kosten van het handhaven van de normen opwegen tegen de baten. Voor vitale functies bekijken we of het beschermingsniveau eventueel hoger moet. Samen met gemeenten, ondernemers, vastgoedeigenaren en inwoners wil het Hoogheemraadschap op deze manier ook op lange termijn zorgen voor droge voeten. We willen verbindend werken met onze partners en rekening houden met andere maatschappelijke doelen. Hiervoor ontwikkelen we komende tijd een gezamenlijke strategie. De nu vastgestelde doelstellingen passen bij het Bestuursakkoord van Delfland en sluiten aan bij de doelstelling uit de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie om Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht." (bron: Hoogheemraadschap, mei 2020)

- "In de afgelopen jaren heeft het Hoogheemraadschap van Delfland samen met andere partijen gewerkt aan oplossingen om kroos aan te pakken. We geven de voorkeur aan een aanpak aan de bron: We werken continu aan het terugdringen van voedingsstoffen in het water. Want hierdoor ontstaat teveel kroos. Dit terugdringen duurt lang en is ook niet altijd mogelijk. In de tussentijd voelen we ons verantwoordelijk voor het tegengaan van de kroosgroei. Door middel van pilots hebben we verschillende maatregelen getest, zoals het plaatsen van drijfbalken om kroos te weren en het inzetten van stuwen en gemalen om stroming te creëren. Ook ondersteunen we bewonersinitiatieven, zoals het ontgroenen van de grachten in Delft door de aspirant-leden van studentenvereniging Virgiel.

Uit onderzoek bleek onder meer dat het vergoten van de invloed van wind en stroming een belangrijke maatregel zou kunnen zijn om kroos problematiek te verminderen. De komende tijd blijven we onderzoeken waar het kroos groeit, hoe het zich verplaatst, wat we eraan kunnen doen en wat het effect is van kroos op de waterkwaliteit. Hoogheemraad Antoinette Jans: "Iedereen kan een steentje bijdragen aan het voorkomen van overlast door kroos: Door te zorgen dat er geen afval (inclusief GFT-afval en hondenpoep) in de sloot terechtkomt en door de eendjes matig te voeren. Te veel voedsel in het water werkt als mest en kroos groeit daar goed door." (bron: Hoogheemraadschap van Delfland, april 2019) Zie hier ook de uitleg van Ernst’s OnderWaterWereld over de soorten kroos die er zijn en wat het kan aanrichten.

- "Ieder jaar controleert Hoogheemraadschap van Delfland hoe de dijken de winter zijn doorgekomen. Zo kunnen eventuele schades op tijd worden hersteld. Bij deze inspecties controleren we de toestand van de dijken uitgebreid op afwijkingen. Onze inspecteurs hebben bij de inspecties in 2019 geen kritische scheuren geregistreerd. Bij de inspecties hadden we extra aandacht voor uitdrogingsverschijnselen naar aanleiding van de lange droge periode afgelopen jaar. Bij vier droogtegevoelige dijken voerden we van december tot maart een monitoringsprogramma uit. In de Zwethkade in Rotterdam is een scheur geregistreerd. Deze is in april 2019 gerepareerd. Later in 2019 voeren we weer droogte-inspecties uit. Daarvoor wordt een nieuwe SPEI-tool ingezet. De SPEI-tool voorspelt waar onze dijken het droogst en het natst zijn. Dat gebeurt op basis van neerslagtekort in combinatie met de verdampingswaarde ten opzichte van het langjarig neerslaggemiddelde. Zo hebben we continue inzicht in de meest kwetsbare dijken en kunnen we mensen, middelen en tijd optimaal inzetten." (bron: hoogheemraadschap, april 2019)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en tweedehands boeken over Delfland (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Waterbeheer: - Waterschap Hoogheemraadschap van Delfland zorgt in deze regio voor het juiste waterpeil in sloten en vaarten, voor stevige dijken en zuivert het afvalwater van huishoudens en bedrijven. Het waterschap bezit 115 archieven, waarvan het oudste archief begint in de 14e eeuw. De archieven tot en met 1981 zijn openbaar. Deze archieven omvatten bestuurlijke, technische, polder- en enkele persoonsarchieven. Naast archieven en kaarten hebben zij ook een verzameling foto's en een bibliotheek. De fotoverzameling omvat ruim 1900 foto's.

De bibliotheek bevat 9000 titels op het gebied van waterstaat, zowel van historische als moderne aard. De catalogus van de foto's en de bibliotheek is digitaal te raadplegen in de studiezaal in Delft. Veel foto's en kaarten zijn gescand. - Het boek 'Het Hoogheemraadschap van Delfland in de middeleeuwen 1289-1589' (C. Postma, Uitg. Verloren, 1989) is via de link deels online te lezen. - Nog meer informatie over de archieven van het Hoogheemraadschap, door Jan van den Noort.

Het Hoogheemraadschap beheert een kritisch gebied als het gaat om watermanagement: als het water bij wijze van spreken 10 centimeter stijgt, loopt het over de dijk de polder in. Bij hevige regenval moeten de gemalen dus snel water wegpompen en in tijden van droogte moeten de stuwen juist extra water laten instromen. Om goed voorbereid te zijn op de veranderende klimaatomstandigheden moet het beheer van het oppervlaktewater optimaal geautomatiseerd zijn. ICT Group heeft daarom een nieuw visualisatie- en besturingssysteem voor een nieuwe centrale post ontwikkeld, en een database voor de opslag van alle gegevens uit dit systeem. - Hoogheemraadschap van Delfland op YouTube. - Hoogheemraadschap op Facebook.

- Jeugd: - Scouting Regio Delfland is er ter ondersteuning van de scoutinggroepen in de gemeenten Bleiswijk, Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer. De regio is actief op het gebied van trainingen en activiteiten. Op hun site kun je o.a. vinden waar er in de regio Scoutinggroepen te vinden zijn.

- Klimaat/duurzaamheid: - In 2050 wil het waterschap klimaatneutraal en circulair zijn. Belangrijke mijlpalen onderweg zijn: energieneutraal in 2025 en 50% minder verbruik van primaire grondstoffen in 2030. Om dat te bereiken, is in september 2018 het programma Delfland Duurzaam Circulair van start gegaan. Hoogheemraad Ingrid ter Woorst lichtte hierbij toe: "Met dit programma gaan we binnen en buiten ons werkgebied aan de slag met kringloopsluiting en transities voor energie en grondstoffen. We staan voor flinke uitdagingen die wij niet kunnen realiseren zonder intensieve samenwerking met bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere overheden.”

- "Het klimaat in Nederland verandert. We krijgen te maken met een stijgende zeespiegel en vaker voorkomende weersextremen. Denk aan hoosbuien, langdurige droogte en extreem hoge temperaturen. Ook bebouwde gebieden in de regio Delfland zijn hier kwetsbaar voor. Door verstedelijking ontstaat steeds meer bebouwing en neemt de hoeveelheid verharding (zoals straten, pleinen en betegelde tuinen) toe. Daardoor zakt het regenwater niet meer de bodem in, maar stroomt het direct af naar de riolering en het watersysteem. Vooral bij hevige regenval kan dit leiden tot overlast en schade. Daarnaast voeren we zo het overtollige regenwater af in plaats van het vast te houden voor droge tijden. Een gemiste kans. Tijd voor een slimmere aanpak!

Mensen wonen, werken en leven met plezier in deze regio. Willen we dit ook in de toekomst zo houden, dan is het noodzakelijk om nú - en sámen - slimme klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Op daken, in tuinen en parken, pleinen en straten, de ondergrond, de riolering en het watersysteem. Van kleine tot grote initiatieven: iedereen kan en moet bijdragen. Want regenwater valt overal. Alleen samen maken we de regio klimaatkrachtig. Daarom is eind 2018 Klimaatkrachtig Delfland van start gegaan. Een initiatief ván het hoogheemraadschap vóór de regio. Dit netwerk verbindt partijen, initiatieven en projecten en wisselt kennis en kunde uit. Het inspireert en faciliteert hen om samen te werken. Het netwerk laat aansprekende projecten en initiatieven van partners zien en zet daarmee andere partijen aan om ook in beweging te komen. Daar ligt de kracht van Klimaatkrachtig Delfland. Het is een netwerkaanpak die met lokale samenwerking grote stappen zet richting een ‘klimaatkrachtige’ regio. Zo zorgen we ervoor dat onze regio niet alleen bestand is tegen het veranderende klimaat, maar tegelijkertijd ook mooier en leefbaarder wordt!" (bron: hoogheemraadschap)

Reactie toevoegen