Vlaardingen

Plaats
Stad en gemeente
Vlaardingen
Zuid-Holland

ZH gemeente Vlaardingen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Vlaardingen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Vlaardingen in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Vlaardingen

Terug naar boven

Status

- Vlaardingen is een stad en gemeente in de provincie Zuid-Holland.

- De gemeente Vlaardingen is per 1-8-1941 vergroot met de gemeente Vlaardinger-Ambacht.

- Wapen van de gemeente Vlaardingen. - Wapen van de voormalige gemeente Vlaardingerambacht.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Vlaardingen.

- Onder de stad Vlaardingen valt ook een deel van de buurtschap Zuidbuurt.

Terug naar boven

Ligging

Vlaardingen ligt W van Schiedam en grenst in het Z aan de Nieuwe Maas. De A20 loopt dwars door de stad.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en de stad Vlaardingen 1.292 huizen met 7.611 inwoners. Tegenwoordig omvatten gemeente en stad ca. 30.000 huizen met ca. 72.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vlaardingen is rond 700 na Christus ontstaan langs een voormalige kreek, de Vlaarding. De eerste ophogingen komen in de loop van de 11e eeuw tot stand, de eerste dijken in de 12e eeuw. De ‘oervorm’ van Vlaardingen met de oude Maasdijk, de kerkring en de Oude Haven (de vroegere Vlaarding), blijft tot ver in de 19e eeuw in stand. Na de opening van de Nieuwe Waterweg in 1872 maakt het gebied ten oosten van de Oude Haven een snelle ontwikkeling door, met de nieuwe Koningin Wilhelminahaven, veel haven- en industriële bedrijvigheid en een binnendijkse stadsuitleg, de Oostwijk, waarvan veel herkenbaar is gebleven.

Het middeleeuwse centrum van Vlaardingen heeft in 2013 de status van beschermd stadsgezicht verkregen. Door de aanleg van de Nieuwe Waterweg ontwikkelt de stad zich eind 19e eeuw razendsnel van een dijk- en vissersdorp tot een industrie- en transitohaven. Omdat de diverse stadia van die groei nog zo goed herkenbaar zijn in de plattegrond en bebouwing, verdient Vlaardingen volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bescherming. De aanwijzing als rijksbeschermd stadsgezicht is vooral bedoeld om de historische en stedenbouwkundige karakteristieken te behouden.

Het is zeker niet de bedoeling daarmee alle noodzakelijke veranderingen te blokkeren. Als ze goed ingepast zijn in de historische omgeving, kunnen ze zelfs bijdragen aan het duurzaam behoud ervan. Het vertelt het complete verhaal van de ontwikkeling van een middeleeuwse vissersnederzetting tot een moderne industriestad met zeehaven. Dit met alles wat daarbij hoort: wonen, werken en recreëren. De begrenzing van het gebied hangt samen met het verhaal van het ontstaan van Vlaardingen.

Oudste wan van Nederland
Bij opgravingen in 2018 is in de stad een wan, een platte mand die gebruikt werd om het kaf van het koren te scheiden, uit het jaar 300 v.Chr. gevonden. Volgens Museum Vlaardingen gaat het daarmee om de oudste wan van Nederland. De vondst is gedaan tijdens werkzaamheden aan het tracé van de nieuwe Blankenburgverbinding. De vondst is extra bijzonder omdat de wan gevonden is in een gebied waar in de ijzertijd mensen op het veen woonden. Het museum licht dit als volgt toe: “Tot voor kort dacht men dat het veen te nat was voor akkerbouw en dat de boeren toen alleen konden leven van de veeteelt. De vondst van de wan toont aan dat deze boeren ook graan hebben verbouwd. De wan is zo goed bewaard gebleven doordat hij op de bodem van een kreek terecht is gekomen waarna hij bedekt is geraakt door een dik kleipakket.”

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad, kun je terecht bij de volgende instanties, sites en objecten:

- "De opbouw van het stadscentrum en vele panden in die omgeving herinneren nog aan het roemrijke verleden van de stad. Helaas hebben na de Tweede Wereldoorlog verscheidene opeenvolgende stadsbesturen onvoldoende blijk gegeven van historisch besef en waardering van historisch waardevolle panden en stadsgezichten. Dit is de directe aanleiding geweest voor de oprichting in 1967 van Historische Vereniging Vlaardingen (HVV). Van meet af aan heeft de vereniging zich ingezet voor het behoud van historisch waardevolle gebouwen en tegen de aantasting van de historische opbouw van de stad.

Mede dank zij de inspanningen van Historische Vereniging Vlaardingen is bij het stadsbestuur het besef gegroeid dat niet alles wat oud is zonder meer tegen de vlakte kan worden gegooid. Behoud van wat waardevol is, heeft meer aandacht gekregen. Er is een goed functionerende gemeentelijke Monumentencommissie, en mede door de inzet van HVV is een groot deel van het centrum van de stad uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht en zijn enkele honderden gebouwen aangewezen als beeldbepalende panden.

Maar Historische Vereniging Vlaardingen houdt zich met meer bezig dan met alleen maar zorg voor mooie panden. Ook geschiedschrijving van de stad en haar omgeving rekent zij tot haar taken. En daarbij gaat het niet alleen om resultaten van gedegen onderzoek (bijvoorbeeld op het Stadsarchief), maar ook om het optekenen van persoonlijke herinneringen van oudere stadgenoten. Jaarlijks geeft de vereniging het Historisch Jaarboek uit. Hierin staan naast een of meer uitgebreide artikelen de kronieken van het jaar en van vijftig jaar terug en de jaarverslagen van diverse verenigingen en organisaties met een historische achtergrond. Vier maal per jaar verschijnt het verenigingsblad Tijd-Schrift, met een gevarieerd aanbod verhalen, rijkelijk voorzien van illustraties. In het winterseizoen wordt elke maand een lezing over een Vlaardings-historisch onderwerp georganiseerd en eenmaal per jaar vindt een excursie buiten de stad plaats."

- In Vlaardingen is in 2012 een bijzondere wandelroute in gebruik genomen. Op 30 plaatsen waar ooit belangrijke archeologische opgravingen zijn gedaan of bijzondere historische gebouwen stonden, zijn stoeptegels met een QR-code gelegd. Met een smarthphone in de hand kan de wandelaar een bijzondere route afleggen waarbij je van alles leert over de geschiedenis van deze stad.

- In Museum Vlaardingen beleef je 5000 jaar leven in de delta van Rijn en Maas en maak je kennis met de levens van Vlaardingers en andere deltabewoners. Je ziet hoe zij overleven in de delta, met het water dat geeft en neemt. Het museum beschikt over een topcollectie, waaronder een boomstamkano, middeleeuwse grafkisten, scheepsmodellen, gereedschap, schilderijen, prenten, kleding en nog veel meer. Het Kennis- & Informatiecentrum van het museum biedt een uitgebreide en unieke collectie literatuur over de Nederlandse Noordzeevisserij.

- Ook Streekmuseum Jan Anderson is gespecialiseerd in de geschiedenis van Vlaardingen. Verder een 'straatje' met daarin ambachten zoals een bakkerij, een smidse, een schilder, een schoenmakerij; winkeltjes waaronder een drogist en een kruidenier; een huisje uit ca. 1900, een schoollokaal uit ca. 1920; een boenhoek van een Delflandse boerderij, waarin boter- en kaasbereiding getoond wordt. Het ‘straatje’ is de vaste opstelling in de oude stal. Maar het Streekmuseum heeft 150 collecties. Daaruit stelt men ieder jaar minstens 4 tentoonstellingen samen. Speelgoed, de Bezettingstijd, Blikken, Reclamehebbedingetjes en Kinderliedjes zijn enkele voorbeelden van de vele exposities die men al heeft gemaakt.

- "De website ‘Geschiedenis van Vlaardingen’ laat voorwerpen, monumenten en archiefstukken, foto’s en prenten hun verhaal vertellen. Het zijn getuigen van de geschiedenis van de stad, afkomstig van de Archeologische Dienst, het Stadsarchief, Museum Vlaardingen en Monumentenzorg. De collecties van deze instellingen zijn zo omvangrijk, dat wij hier slechts een selectie kunnen tonen. Ondertussen werken de instellingen voortdurend verder aan de ontsluiting van hun collecties. Op deze manier kunnen wij regelmatig nieuwe items toevoegen en de website steeds verder laten groeien. Reden te meer om dikwijls een bezoekje te brengen!

Het museum, monumentenzorg, het archief of archeologie? Op ‘Geschiedenis van Vlaardingen’ werken wij samen en vullen wij elkaars kennis aan. Een riem die gevonden is bij het Buizengat? Archeologie vertelt je alles over het voorwerp, het museum toont je een maquette van de scheepswerven en het archief neemt je mee naar het Buizengat in een ver verleden. De stad heeft een rijk verleden en de website bevat dan ook veel informatie over verschillende onderwerpen. Als bezoeker kun je zelf bepalen hoe je dit alles ontdekt: zo kun je gebruik maken van de centrale toegangen of de zoekbalk; speciaal voor scholieren en docenten is er een educatieluik; de Vlaardingencultuur in Nederland heeft een eigen pagina verdiend. Verder zetten wij regelmatig op de homepage één verhaal en een collectiestuk in de schijnwerpers. Via Twitter houden wij je op de hoogte van alle nieuwtjes. Laat je meevoeren naar het verleden en ontdek de ‘Geschiedenis van Vlaardingen’!"

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vlaardingen heeft 58 rijksmonumenten.

- Molen Aeolus.

- Sluizencomplex de Vlaardinger Driesluizen ligt in het centrum van Vlaardingen en verbindt de Vlaardingervaart met de Oude Haven. Het zijn tegenwoordig vooral plezierboten die deze sluis passeren. In 2017 is de sluis is in opdracht van het Hoogheemraadschap van Delfland gerenoveerd. De schuiven van de sluis zijn opgeknapt en de bediening gaat nu automatisch. De doorvaart is hierdoor gemakkelijker en veiliger. Vóór de renovatie konden schippers van passerende boten de sluis openen door een muntje in een automaat te gooien. Nu wordt de sluis op afstand bediend vanuit de Delflandse Buitensluis. Middels een camera is er goed zicht op de Vlaardinger Driesluizen. De sluiswachter kan vanuit de bedieningskamer controle uitoefenen op de doorvaart. Delfland is eigenaar van de sluis en zorgt voor het onderhoud. De gemeente Vlaardingen houdt toezicht en bedient de sluis.

- Gevelstenen in Vlaardingen.

- Muziekinformatie- en Documentatiecentrum Ton Stolk. In een 18e-eeuws patriciërshuis (Het Reedershuys) verzamelde toonkunstenaar Ton Stolk een collectie van 700 antieke, exotische en folklorische muziekinstrumenten bijeen. Een uitgebreide bibliotheek over muziek in het algemeen en over de instrumenten in het bijzonder maken een bezoek zeer de moeite waard. Een grote verzameling handschriften van musici en een collectie postzegels en poststempels op muziekgebied completeren het geheel. Regelmatig organiseert het museum tentoonstellingen van beeldende kunst met muziek als onderwerp.

- In de Vlaardingse Broekpolder zijn in 2018 twee huizen uit het jaar 1018 herbouwd. Het project is onderdeel van het herdenkingsjaar dat de stad uitgebreid viert. Duizend jaar geleden werd in de Broekpolder namelijk de Slag bij Vlaardingen uitgevochten met Dirk III als grote winnaar. Enkele jaren geleden is in het Vlaardingse buitengebied al eens een huis uit het stenen tijdperk nagebouwd, vooral voor educatieve doeleinden. Ditmaal gaat het om twee gebouwen uit de middeleeuwen. De restanten daarvan zijn gevonden en opgegraven in Spijkenisse en Rotterdam op de plek van de Markthal. Op basis van deze vondsten zijn de huizen met traditioneel gereedschap herbouwd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Broekpolder in het NW van Vlaardingen is een 400 ha groot recreatiegebied met onder andere een golfbaan, een manege, sportverenigingen, scouting en sportcentrum De Polderpoort. In het verleden is er veel gediscussieerd of er wel of geen woningen in de Broekpolder gebouwd mogen worden. Die discussie is van de baan; de Broekpolder blijft groen. In 2009 is besloten dat de polder een permanente besteming krijgt als natuur- en recreatiegebied. De Broekpolder was ooit bestemd als bouwlocatie voor duizenden huizen. De gemeente moest deze ambities opgeven toen bleek dat het havenslib waarmee het gebied tussen 1958 en 1976 was opgespoten, ernstig verontreinigd was.

In 2011 is een struinbos aangelegd in de Broekpolder, in het bos N van de Polderpoort. De herinrichting omvatte het omvormen van rechte sloten en greppels tot natuurlijk ogende kreken en het plaatsen van speeltoestellen en speelaanleidingen. Verder is een natuurkerngebied ingericht, inhoudende het 'vernatten' van het gebied, het omvormen van productiebospercelen naar natuurbos en het versterken van de toegankelijkheid en verhogen van de recreatieve waarde. Van de Broekpolder is in 2011 189 hectare ingericht als recreatiegebied, 22 hectare als struinbos en 167 hectare als natuurkerngebied. Het burgerinitiatief Federatie Broekpolder zet zich in voor behoud en ontwikkeling van de landschappelijke en recreatieve kwaliteiten van de Broekpolder.

- De Aalkeetbuitenpolder wordt beschreven onder buurtschap Zuidbuurt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vlaardingen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Vlaardingen.

- Muziek: - Showbrassband Thalita is een Engels georiënteerde brassband die optreedt bij Taptoe's, streetparades, concerten en dergelijke. - Blaaskapel De Haringkoppen.

- Duurzaamheid/klimaat: - In mei 2018 heeft Hoogheemraadschap van Delfland de installatie voor groen gas bij afvalwaterzuivering De Groote Lucht te Vlaardingen officieel in gebruik genomen. Volgens een uniek en duurzaam proces wordt biogas opgewaardeerd tot groen gas, gas met aardgaskwaliteit. Het waterschap heeft de ambitie om in 2025 energieneutraal te zijn. Daarnaast wil zij ook groene energie aan derden gaan leveren. De productie van groen gas is een belangrijke stap daarin; Delfland gaat ruim 1 miljoen kuub groen gas per jaar leveren aan het gasnetwerk van Stedin. Hoogheemraad Han van Olphen: "Delfland streeft ernaar de kringlopen van water, energie en grondstoffen te sluiten. Ook in het licht van het onlangs genomen besluit van de Rijksoverheid om aardgas te vervangen door andere energievormen, is het groene gas van Delfland een welkom substituut."

Op een deel van de afvalwaterzuiveringsinstallaties van de Nederlandse waterschappen wordt biogas geproduceerd. Zo ook op de Groote Lucht in Vlaardingen, ongeveer 1,8 miljoen kuub per jaar. Biogas ontstaat uit het slib dat wordt aangevoerd vanuit het rioolstelsel en van slib dat wordt geproduceerd op de zuivering. Slibgisting is een biologisch proces, waarbij organische stoffen worden omgezet in methaan en CO2, in biogas dus. Vervolgens zetten verbrandingsmotoren dit biogas om in elektriciteit en warmte. Met deze zelf opgewekte elektriciteit voorziet Delfland voor ongeveer 50 procent in de energiebehoefte van de zuiveringsinstallatie. De opgewekte warmte wordt gebruikt om de slibgistingstanks op de temperatuur te houden die nodig is voor het vergistingsproces.

De verbrandingsmotoren naderden het einde van hun levensduur en voldeden niet meer aan de aangescherpte emissie-eisen. ‘"Dat was het moment om te kijken of we verder konden verduurzamen," zegt Jouke Boorsma, beleidsmedewerker bij Delfland. "Het biogas-proces was namelijk niet optimaal. Van de opgewekte warmte gebruikten we slechts 60 procent; verspilling van energie dus eigenlijk." Het waterschap heeft de groen gas-mogelijkheid vergeleken met de optie van nieuwe verbrandingsmotoren. De groen gas-optie bleek weliswaar de meest ambitieuze, maar ook de duurzaamste en financieel aantrekkelijkste mogelijkheid.

Een eenvoudig ogende zeecontainer herbergt nu een groen gas-opwerkingsinstallatie met een capaciteit van 350 Nm3/uur biogas. Het door slibvergisting ontstane biogas bestaat voor 60 procent uit methaan en voor 40 procent uit CO2. Met hulp van membraanscheidingstechnologie wordt de CO2 eruit gehaald en het percentage methaan opgevoerd tot ongeveer 90 procent. Dan is het biogas groen gas met aardgas-kwaliteit. Als het vervolgens geïnjecteerd wordt in het gasnetwerk van Stedin, kan het gebruikt worden voor de energievoorziening van huishoudens, of voor de vervoerssector, die wettelijk verplicht is steeds meer hernieuwbare brandstof aan hun fossiele brandstoffen toe te voegen.

Het rendement van deze groen gas-optie is meer dan alleen die 1,2 miljoen kuub per jaar. Dankzij de opwerking tot groen gas wordt de volledige energie-inhoud van het biogas gebruikt en wordt er geen restwarmte meer vernietigd; ook dat is milieuwinst. Nog belangrijker is dat met de groen-gasproductie het biogas wordt ingezet daar waar het de meeste waarde heeft, namelijk in de vervoerssector. In ruil voor de levering van groen gas aan de vervoerssector ontvangt het waterschap de zogeheten Hernieuwbare Brandstof Eenheden (HBE’s). Met deze HBE’s kan de vervoerssector aantonen dat zij daadwerkelijk het wettelijke percentage hernieuwbare brandstof bijmengen. Niet in de laatste plaats geeft het groen gasproject ook een impuls aan de kennis over energietransitie, herbruikbaarheid van grondstoffen en circulaire economie. - In deze video kun je bekijken hoe de groen gas-installatie werkt. (bron: Hoogheemraadschap van Delfland)

- Wateroverlast door hoosbuien is een groeiend probleem in het stedelijk gebied, ook in Delfland. Hoogheemraadschap van Delfland heeft daarom de Stimuleringsregeling Klimaatadaptatie in het leven geroepen, om personen en instellingen te stimuleren maatregelen in hun leefomgeving te nemen zodat water beter weg kan dan wel langer wordt vastgehouden. Aannemer Van Wijnen heeft van deze regeling gebruik gemaakt bij het in 2018 gerealiseerde Mariskwartier in Vlaardingen. Op een appartementencomplex in het Mariskwartier is een zogeheten 'blauw dak' gerealiseerd (in het filmpje onder de link kun je middels een animatie zien hoe dat werkt).

Tijdens hevige regenbuien houdt dit dak het water langer vast. Het water loopt vertraagd weg om zo het riool te ontlasten. Pas wanneer er meer dan 10 cm water op het dak staat, treedt de extra afvoer in werking. Op deze manier kan het dak ongeveer 79.000 liter water vasthouden. Dit staat gelijk aan maar liefst 2 tankwagens. Tevens is er in de Patrimoniumstraat een ondergronds reservoir opgenomen ter grootte van 62.000 liter. Beide ontwerpmaatregelen zorgen voor het vertraagd afvoeren van regenwater op het gemeenteriool. Hiermee wordt de druk op het riool uitgespreid over een langere periode, wat de kans op wateroverlast in de straten van Vlaardingen drastisch vermindert.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vlaardingen Holy.

Reactie toevoegen