Den Haag

Plaats
Stad en gemeente
Den Haag
Haaglanden
Zuid-Holland

den_haag_plaatsnaambord.jpg

Officieel - bijvoorbeeld in het postcodeboek en in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - heet de gemeente en stad nog altijd 's-Gravenhage, maar in de praktijk wordt de naam Den Haag gehanteerd. Bijvoorbeeld op de plaatsnaamborden. ©H.W. Fluks

Officieel - bijvoorbeeld in het postcodeboek en in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - heet de gemeente en stad nog altijd 's-Gravenhage, maar in de praktijk wordt de naam Den Haag gehanteerd. Bijvoorbeeld op de plaatsnaamborden. ©H.W. Fluks

gemeente_den_haag_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

De gemeente Den Haag omvatte qua bebouwing rond 1870, zoals de meeste steden in die tijd, niet veel meer dan wat we nu het Centrum noemen. Plus natuurlijk het dorp Scheveningen. De gem. Loosduinen komt er pas in 1923 bij. (collectie www.atlasenkaart.nl/)

De gemeente Den Haag omvatte qua bebouwing rond 1870, zoals de meeste steden in die tijd, niet veel meer dan wat we nu het Centrum noemen. Plus natuurlijk het dorp Scheveningen. De gem. Loosduinen komt er pas in 1923 bij. (collectie www.atlasenkaart.nl/)

gemeente_den_haag_stad_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Stad Den Haag anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (© atlasenkaart.nl)

Stad Den Haag anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (© atlasenkaart.nl)

Den-Haag-Segbroek-Eikenduinen-MSD-20140305-303419.jpg

Den Haag, begraafplaats Oud Eik en Duinen, in stadsdeel Segbroek (voorheen gemeente Loosduinen)

Den Haag, begraafplaats Oud Eik en Duinen, in stadsdeel Segbroek (voorheen gemeente Loosduinen)

scheveningen_madurodam.jpg

Een van de grote attracties in Den Haag is het wereldberoemde Madurodam, waar veel bekende en minder bekende panden e.a. objecten in ons land tot in de kleinste details zijn nagebouwd op een schaal van 1:25.

Een van de grote attracties in Den Haag is het wereldberoemde Madurodam, waar veel bekende en minder bekende panden e.a. objecten in ons land tot in de kleinste details zijn nagebouwd op een schaal van 1:25.

scheveningen_madurodam_fotografen.jpg

Het is logisch dat er in een fotogenieke attractie als Madurodam veel gefotografeerd wordt

Het is logisch dat er in een fotogenieke attractie als Madurodam veel gefotografeerd wordt

scheveningen_madurodam_vogels.jpg

Als je een object in Madurodam fotografeert, is het handig om er mensen, of zoals hier een vogel bij of op te zetten, zodat de mensen die de foto bekijken de grootteverhoudingen goed kunnen inschatten.

Als je een object in Madurodam fotografeert, is het handig om er mensen, of zoals hier een vogel bij of op te zetten, zodat de mensen die de foto bekijken de grootteverhoudingen goed kunnen inschatten.

Den Haag

Terug naar boven

Status

- Den Haag is een stad* en gemeente in de provincie Zuid-Holland, en is de hoofdstad van deze provincie.
* Zie voor de 'stad'-kwestie verder bij Geschiedenis.

- De gemeente Den Haag is per 1-7-1923 vergroot met de gemeente Loosduinen die, naast het gelijknamige dorp, ook de badplaats Kijkduin omvatte.

- Scheveningen en Loosduinen hebben geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het in 1978 ingevoerde huidige postcodesysteem, voor de postadressen liggen beide daarom 'in' Den Haag. Veel inwoners van Scheveningen en Loosduinen vinden de oudere kernen daarvan echter nog wel degelijk een aparte woonplaats en vinden dus ook dat zij in Scheveningen (Scheveningers zullen overigens zeggen: "op Scheveningen") of Loosduinen wonen en niet in Den Haag. Die oudere kernen zijn daarom te kwalificeren als 'dorp in de stad'.

- Onder de stad Den Haag vallen sinds de grenscorrecties van 2002 ook de buurtschap Haagoord, de recreatieve complexen (Golfvereniging, Tuinvereniging, Sportcomplex = tennisvereniging) van de Leidschendamse buurtschap Park Leeuwenbergh, een deel van de buurtschap Roeleveen en het grootste deel van de buurtschap Westvliet. Aldus omvat de gemeente 1 stad, 2 'dorpen in de stad', 4 (delen van) buurtschappen en 1 badplaats.

- Een curieuze constructie in ons land is dat Amsterdam de hoofdstad is en niet Den Haag. Elders in de wereld is namelijk doorgaans de stad waar de regering is gevestigd, tegelijkertijd de hoofdstad van het land. In nog veel meer opzichten heeft deze stad de kenmerken van hoofdstad: ook het parlement is in de stad gevestigd; het is de residentie van het Koninklijk Huis; bijna alle ambassades en ministeries zijn hier gevestigd; en de stad is de standplaats van vele nationale en internationale rechtscolleges, waaronder het Internationaal Strafhof (2002), het Joegoslaviëtribunaal (1993) en het Internationaal Gerechtshof (1946), dat evenals een aantal andere gerenommeerde o.a. juridische instellingen in het Vredespaleis (1913) is gevestigd.

- Wapen van de gemeente Den Haag.

- Kaart met de huidige indeling van de gemeente Den Haag in stadsdelen, wijken en buurten, op de site van de gemeente. Het betreft de stadsdelen Centrum (ca. 100.000 inwoners), Laak (ca. 40.000 inwoners), Leidschenveen-Ypenburg (ca. 48.000 inwoners), Escamp (120.000 inwoners), Loosduinen (ca. 45.000 inwoners), Segbroek (ca. 60.000 inwoners), Scheveningen (ca. 55.000 inwoners) en Haagse Hout (ca. 44.000 inwoners). Elk van de stadsdelen heeft een eigen kantoor, waar de meeste diensten van de gemeente zijn gehuisvest. De huidige indeling in stadsdelen is in 1988 door de gemeenteraad vastgesteld, als opvolger van de wijk- en buurtindeling die sinds 1953 in gebruik was. De stadsdelen zijn onderverdeeld in wijken en buurten.

Terug naar boven

Naam

Plaatsnaam: Den Haag of 's-Gravenhage?
Officieel - bijvoorbeeld in het postcodeboek en in de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) - heet de gemeente nog altijd 's-Gravenhage, maar in de dagelijkse praktijk wordt de naam Den Haag gehanteerd, ook door de gemeente zelf (bijvoorbeeld op de plaatsnaamborden en op de site van de gemeente). Ook in het dagelijks spraakgebruik wordt de naam 's-Gravenhage, ook door de inwoners zelf, niet of nauwelijks meer gehanteerd.

Inwoner: Hagenees of Hagenaar?
Er heersen verschillende ideeën over wanneer iemand een Hagenees en wanneer iemand een Hagenaar is. Een van de versies is dat mensen geboren in Den Haag, Hagenezen zijn en dat mensen die er later zijn komen wonen, Hagenaars zijn. De andere versie is het verhaal van het oude dorp Den Haag, lang voordat het de huidige stad werd. Dit verhaal beschrijft een zichtbare grens waarachter de huizen van de stad zijn gebouwd. De Laan van Meerdervoort, de langste laan van Nederland, vormt de scheidslijn tussen deze twee gebieden. De beter gesitueerden, de Hagenaars, vestigden zich op het ‘zand’ (W van deze lijn) en de arbeiders, de Hagenezen, moesten het doen met de woningen op de vochtige veengronden (O ervan). Wijken zoals Laakkwartier, Schilderswijk en Escamp zijn gebouwd op veengrond. Nog een andere definitie van Hagenezen is: mensen die plat Haags praten, terwijl Hagenaars de mensen zijn die voornaam Haags spreken. Het woord Hagenees heeft voor sommigen een negatieve connotatie.

Naam wordt ook in andere context gebruikt
De naam 'Den Haag' wordt gebruikt in een figuurlijke betekenis voor de Nederlandse overheid en het parlement. In zijn verkleinvorm wordt 'het Haagje' gebruikt voor een 'deftig' aandoende plaats of een die met het Oranjehuis wordt geassocieerd. Zo wordt Breda 'het Haagje van het Zuiden' genoemd, Arnhem 'het Haagje van het Oosten', Roermond 'het Haagje van Limburg' en Heerenveen wordt ook wel 'het Friese Haagje' genoemd.

Bijnaam
Den Haag was vanouds de plaats waar Nederlanders die in de Nederlandse koloniën werkzaam waren hun langdurig verlof plachten door te brengen. Na de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië zijn veel Indische Nederlanders in deze stad gaan wonen, vandaar de bijnaam 'De Weduwe van Indië'.

Oudere vermeldingen
1242 kopie 1390 in die Haga, 1248 apud Hagen, 1351-1356 Die Haghe, 1372 in Haga Comitis, 1612 in 's Graven-Hage, 1639 's Gravenhage. Een van de oudste attestaties van het type 's-Gravenhage, 1428 tsgrevenhage, betreft een huisnaam te Antwerpen.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Middelnederlandse haga 'omheind gebied of jachtterrein' en 's graven, ontstaan uit des graven 'van de graaf' (= de graaf van Holland). De nederzetting heeft zich ontwikkeld uit het jachtslot dat de graven van Holland hier in de 13e eeuw laten bouwen. In 1280 geeft graaf Floris V opdracht tot het bouwen van de Hoghe Saale, de voorloper van de huidige Ridderzaal.(1)

Terug naar boven

Ligging

De stad Den Haag ligt in het W van de provincie Zuid-Holland, aan de Noordzee, NW van de steden Delft en Rotterdam, W van de stad Zoetermeer en ZW van de stad Leiden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Den Haag 9.339 huizen met 66.517 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 8.850/60.614 (= huizen/inwoners) en het dorp Scheveningen 489/5.903. De afgelopen decennia, en de komende jaren/decennia zal dat nog voortduren, is er wereldwijd een 'trek naar de stad' merkbaar. Zelfs zodanig dat de gemeente in 2005 de groei voor de jaren daarna danig heeft onderschat. Wij lezen namelijk: "De Structuurvisie 2020 Wéreldstad aan Zee is in 2005 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarbij is afgesproken in 2012 te bezien of de bevolkingsontwikkeling aanleiding geeft tot een aanpassing van de groeiambities van de Structuurvisie. Besloten is in te stemmen met de ambitie van de geprognotiseerde groei naar 505.000 inwoners in 2020 en in 2012 nader te bezien of en in hoeverre een doorgroei naar 515.000 inwoners mogelijk en wenselijk is." (bron: concept-evaluatie Structuurvisie, 2012) Anno 2019 heeft de gemeente (en daarmee de stad) echter reeds ca. 250.000 huizen met bijna 540.000 inwoners... Met ca. 6.500 inwoners per km2 is dit de dichtstbevolkte stad en gemeente van Nederland. Voor nog meer statistieken zie Den Haag in Cijfers.

Terug naar boven

Geschiedenis

Stad of geen stad
Wij gaan hier geen betoog houden over de geschiedenis van deze stad. Er zijn al genoeg boeken en sites (waaronder die wij aan het eind van dit hoofdstuk vermelden) waar over dat onderwerp het nodige te vinden is. Dus wij gaan 'dat wiel niet opnieuw uitvinden'. Wat ons wél nuttig lijkt, is om hier iets te vertellen over het wel of niet stad zijn van Den Haag. Omdat dat nog altijd een 'veelgestelde vraag' is, én er allerlei misverstanden over de ronde doen, én omdat daarin en passant dan toch het een en ander over de eerste eeuwen van de ontwikkeling van deze plaats aan de orde komt. Tegenwoordig is deze plaats uiteraard een stad, gezien de grootte, voorzieningen, industrie en regionale verzorgingsfunctie. In vroeger tijden, toen deze term in tegenstelling tot vandaag de dag nog juridische betekenis en daarmee ook allerlei bestuurlijke en praktische consequenties had, lag dat wat genuanceerder, en zijn er 'iets' meer woorden voor nodig om toe te lichten hoe die vork in de steel zit. Daarover laten wij graag de autoriteit bij uitstek op dit gebied, het Haags Gemeentearchief, aan het woord:

"Is Den Haag een stad of een dorp? Deze vraag wordt - zowel door Hagenaars als door mensen 'van buiten' - nog altijd talloze malen gesteld en blijft de gemoederen kennelijk bezighouden. Hoe zit het nu precies? Het eenvoudigste antwoord is het volgende: wettelijk is deze nederzetting geen stad en ook geen dorp, want sinds ca. 1850 kent de wet in ons land alleen nog maar gemeenten (en sinds 2009 is er in de gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) het begrip 'woonplaats', red.).

Aardrijkskundig gezien (en maatschappelijk en economisch, red.) is Den Haag natuurlijk wel een stad; het voldoet aan alle eisen die aan een stad gesteld kunnen worden qua inwonertal, bebouwd oppervlak, culturele voorzieningen, winkels, werkgelegenheid, regionale functie en dergelijke. Maar in het verleden lag dat anders en we kunnen bij de vraag of deze plaats tóén een stad was, niet met een simpel ja of nee volstaan.

Stadsrecht: een stem in de provinciale staten
Vanaf de middeleeuwen tot aan de Franse Tijd (= vanaf 1795) maakt men in het gewest of graafschap Holland een scherp onderscheid tussen steden en dorpen. De steden ontlenen hun status aan de stadsrechten die zij ooit van de graaf hebben ontvangen. Op grond hiervan kunnen zij afgevaardigden sturen naar de vergadering van de Staten van Holland en aldus meebeslissen over staatszaken. De dorpen behoren tot het platteland en hebben geen eigen stem in de Statenvergadering, maar worden er vertegenwoordigd door de adel oftewel de 'Ridderschap'. Deze heeft in de vergadering maar één stem, terwijl de 18 Hollandse steden ieder over één stem beschikken. Zij zijn dan ook veel machtiger dan het platteland.

Dorp met stadse allures
Den Haag is ontstaan als een boerennederzetting bij het hof van de graaf. Aelbrecht van Beieren verleent de nederzetting in 1370 een aantal voorrechten en stelt precies de grens van het rechtsgebied vast. 'Die Haghe' neemt in de loop der tijd in betekenis toe, heeft weliswaar de status van dorp, maar wordt soms ook als stad beschouwd. Zo verleent hertog Karel de Stoute van Bourgondië op 22 augustus 1470 het dorp een nieuw privilege en spreekt dan over de inwoners van de 'ville de la Haye' ofwel over de 'stede van den Hage'! Zijn dochter Maria de Rijke heeft het in 1481 over 'onser stede van den Hage'. Maar in 1485 spreekt haar echtgenoot, keizer Maximiliaan van Oostenrijk, weer over het 'dorp van der Hage' en in de eerste helft van de 16e eeuw is er zelfs geregeld sprake van de 'vlecke van Den Haige', alsof het een plaats is zonder enige betekenis. Daarentegen rekent de landsheer deze nederzetting tot de steden, als hij het uitoefenen van ambachten of nijverheid op het platteland verbiedt. Dat recht is alleen aan steden (waaronder Den Haag) voorbehouden. En als de kleine Hollandse steden in 1553 protesteren tegen de grote macht van de zes grote steden (Dordrecht, Haarlem, Leiden, Delft, Amsterdam en Gouda), is Den Haag een van die protesterende 'steden'.

Het bestuur van Den Haag wordt in de 15e en 16e eeuw op stedelijke leest geschoeid. Net als 'echte' steden krijgt Die Haghe een vroedschap, een bestuursorgaan dat bijvoorbeeld betrokken is bij de jaarlijkse verkiezing van de schepenen. In 1559 krijgt het bovendien twee burgemeesters, een soort wethouders die dezelfde 'eeren, rechten ende preëminentiën' krijgen als de burgemeesters van de bestaande steden van Holland.

Pogingen om stad te worden
Natuurlijk beoogt Den Haag ook officieel als stad te worden erkend. Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) ziet het ernaar uit dat dit gaat lukken, want zij mag zonder bezwaar van de andere steden deelnemen aan de vergaderingen van de Staten van Holland. Maar haar financiën verkeren door de oorlog in zo'n erbarmelijke toestand dat er geen middelen zijn om een goede vertegenwoordiging naar die vergaderingen te sturen. Als de financiële situatie zich omstreeks 1580 ten goede keert, zijn de kansen verkeken en slaan de Staten van Holland het Haagse verzoek om verheffing tot stad af. Latere pogingen stranden eveneens. De Ridderschap, die het platteland vertegenwoordigt en daarmee ook het 'dorp' Den Haag, wil deze plaats niet kwijt omdat zij zo'n groot deel betaalt van de belastingen die de Ridderschap moet opbrengen. Als het officieel een stad zou worden, zou de rest van de Ridderschap dus meer moeten betalen.

Ook de Hollandse steden zijn tegen een stadsrecht voor Den Haag, omdat het als stad dan een eigen stem zou krijgen in de Statenvergadering. Dat betekent minder invloed voor de andere steden. Bovendien gunt elk van deze steden geen enkele andere stad het recht de vaste residentie van de Staten te worden. Het onmondige 'dorp' Den Haag geeft wat dat betreft minder problemen. De Staten en de andere regeringsorganen voelen zich daar vrij, want de Haagse magistraat heeft over het Binnenhof en zijn directe omgeving niets te vertellen. Dat zou door een Haagse verheffing tot stad wel eens in het tegendeel kunnen veranderen." Zo zijn er dus voor allerlei instanties met name politieke redenen geweest om de nederzetting, die in de praktijk de facto dus allang een stad was, formeel die status te onthouden.

In 1806 verheft koning Lodewijk Napoleon Den Haag alsnog bij Koninklijk Besluit tot stad*, en in 1811 verleent Napoleon Bonaparte bij zijn bezoek aan de stad haar een wapen, als 'bonne ville de l'Empire'."
* Dit leverde weliswaar geen specifieke stadsrechten meer op (in de zin dat men aan de titel stad bepaalde rechten kon ontlenen, zoals in de alinea's hiervoor geschetst), omdat het fenomeen stadsrechten al in 1798 tijdens de Bataafse Republiek was afgeschaft.

Groei
In 1622 telt Den Haag 16.000 inwoners. In de 17e eeuw wordt de stad omgeven door grachten, die door stadhouder prins Maurits als aanzet tot volledige vestingwerken worden aangelegd, maar van de geplande echte verdedigingswerken komt verder niets. Aan het eind van de 18e eeuw is het bevolkingsaantal opgeklommen tot ongeveer 40.000, waarmee het qua grootte de 3e plaats van Nederland is geworden (na Amsterdam en Rotterdam) en dat is vandaag de dag nog altijd zo (en ook in de genoemde volgorde). Door het ontbreken van de knellende banden van een vestingmuur kan de stad op ruime schaal uitbreiden. Na 1850 begint de stad zich uit te breiden buiten de 17e-eeuwse grachtengordel. Het inwonertal is dan ruim 70.000. Omstreeks 1870 zijn het er 100.000.

Rond 1900 telt de stad ongeveer 200.000 inwoners. Ten zuiden van de oude binnenstad ontstaan dichtbevolkte arbeiderswijken zoals het Laakkwartier en de Schilderswijk, terwijl tegen de duinkant nieuwe wijken voor de meer gefortuneerde burgers worden gebouwd, zoals het Statenkwartier, Duinoord en de Archipelbuurt. In 1960 was het inwonertal van Den Haag opgelopen tot boven de 600.000. Door suburbanisatie en de opkomst van groeikernen rond de stad, zoals Zoetermeer, waren daar aan het eind van de eeuw nog 440.000 inwoners van over. Sindsdien volgden nieuwe annexaties en stadsuitbreidingen, onder meer in Ypenburg en Leidschenveen, waardoor in 2011 opnieuw de grens van 500.000 inwoners werd overschreden. Tegenwoordig ligt het inwonertal rond de 540.000.

Tweede Wereldoorlog
Den Haag heeft zwaar geleden onder de Duitse bezetting. Allereerst zijn ongeveer 11.000 Haagse Joden naar de vernietigingskampen afgevoerd, waarvan er slechts enkele honderden zijn teruggekeerd. Vele kantoorbeambten verloren hun baan doordat Nederland werd afgesneden van zijn koloniën en overige zakelijke belangen in het buitenland. De Rijksoverheid viel onder de bezetter met als gevolg loyaliteitsconflicten of ontslagen onder de vele Haagse ambtenaren. De bouw van de Atlantikwall en andere fortificaties door de Duitsers dwong meer dan 100.000 Hagenaars tot evacuatie, vaak ver buiten de stad. Duizenden woningen werden gesloopt. De Hongerwinter van 1944-1945 kostte honderden verzwakte mensen het leven. Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog, op 3 maart 1945, kwamen tijdens het bombardement op Bezuidenhout 510 mensen om het leven. Het bombardement werd uitgevoerd door de Geallieerden en had als doel de vernietiging van de mobiele V2-lanceerinrichtingen van de Duitsers.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Den Haag, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "Het Haags Gemeentearchief (HGA) beheert een enorme verscheidenheid aan documenten, foto’s, prenten, kaarten, films en boeken over Den Haag vanaf het begin van de 14e eeuw. Daarnaast werkt het archief samen met het gemeentearchief Leidschendam-Voorburg en het Nederlands Muziek Instituut. Wie zich bezighoudt met zijn (Haagse) familiegeschiedenis of woonomgeving kan online zoeken op de website van het Haags Gemeentearchief. Je kunt ook van dinsdag tot en met vrijdag terecht in de Studiezaal in het Atrium van het Haagse Stadhuis. Verhalen over de geschiedenis van de stad en haar bewoners deelt Het Haags Gemeentearchief ook via: tentoonstellingen in De Galerij in de Tramtunnel van station Spui en in het Atrium van het stadhuis; lezingen, cursussen, rondleidingen; onderwijsprogramma's voor voorgezet onderwijs en basisonderwijs; verschillende activiteiten in Historische Informatie Punten (HIPs), zoals workshops en tentoonstellingen; evenementen, zoals de Dag van de Haagse Geschiedenis."

- "Geschiedkundige Vereniging Die Haghe - in 2016 samengegaan met de Vrienden van het Haags Historisch Museum - doet al sinds 1890 haar uiterste best om de geschiedkundige kennis over en belangstelling voor Den Haag en directe omgeving te bevorderen en historische stadsgezichten en monumenten te behouden. Die Haghe organiseert voor haar leden regelmatig lezingen en excursies. Daarnaast organiseert zij cursussen oud-schrift (paleografie), genealogisch (stamboom-) onderzoek en historisch onderzoek. Als lid ontvang je gratis het Jaarboek, dat sinds 1890 door de vereniging wordt uitgegeven. Dit jaarlijkse standaardwerk over de Haagse geschiedenis bevat interessante en rijk geïllustreerde artikelen en een kroniek van belangrijke gebeurtenissen in de stad. Via het Ledenbericht, dat zes keer per jaar uitkomt, en de digitale Nieuwsbrief blijf je op de hoogte van wat er in de vereniging en in geschiedkundig Den Haag gebeurt. Eens in de vijf jaar geeft Die Haghe een jubileumboek uit, dat leden gratis ontvangen. Tot slot stimuleert Die Haghe de Haagse geschiedschrijving met de Die Haghe Prijs: een tweejaarlijkse prijs voor het beste boek en de beste scriptie over de stad."

- "Het Haags Historisch Museum is sinds 1986 gevestigd in de Sint-Sebastiaansdoelen aan de Korte Vijverberg. Het pand is tussen 1636-1638 gebouwd als onderkomen van de Sint-Sebastiaansschutterij binnen het prestigieuze Hofgebied, waar de schutters eerder hun schietbanen hadden. Het museum heeft onder meer zes bijzondere magistraatsportretten in zijn collectie. Een unieke reeks binnen het genre van het Hollandse groepsportret. In de Republiek zijn namelijk weinig andere voorbeelden te vinden waar de regenten zich als ‘regeerders van de stad’ lieten portretteren. In navolging van de schuttersstukken waren deze magistraatsportretten goed uitgedachte voorstellingen waarmee de bestuurders van dit ‘dorp’ duidelijk maakten dat zij niet onderdeden voor de magistraten in de Hollandse steden. Niet ten onrechte wordt Den Haag vaak Hofstad genoemd. Al sinds 1585, toen prins Maurits zich in het Stadhouderlijk Kwartier op het Binnenhof vestigde, wonen de Oranjes met slechts enkele onderbrekingen in Den Haag. Frederik Hendrik liet het Stadhouderlijk Kwartier verfraaien; hij gaf opdracht een huis aan het Noordeinde te verbouwen en uit te breiden tot paleis. Speciaal voor zijn vrouw, Amalia van Solms, liet hij Huis ten Bosch bouwen. Voor koningin Beatrix zijn Huis ten Bosch en Paleis Noordeinde geheel gerestaureerd. De Oranjecollectie van het Haags Historisch Museum weerspiegelt de aanwezigheid van de Oranjes in de stad en hun ontmoeting met het volk."

- "Verdeeld over 10 tijdvakken vind je op de website Haagse Tijden informatie over meer dan 5000 jaar Haagse geschiedenis. Je kunt hier alles lezen, zien en te weten komen over wat er vroeger in deze stad gebeurde, wie er woonden en hoe deze mensen leefden. De website is nu bijna helemaal gevuld. Heb je wensen of opmerkingen over de inhoud, laat het ons weten. Deze site is een initiatief van de volgende Haagse instanties: Archeologie & Natuur- en Milieueducatie; Bibliotheek Den Haag; Haags Gemeentearchief; Haags Historisch Museum; Monumentenzorg; Museum de Gevangenpoort." Leuk is ook dat je er een kwis kunt doen om je kennis van geschiedenis in het algemeen en die van deze stad in het bijzonder te testen. Er zijn 10 verschillende, afhankelijk van de periode in de geschiedenis.

- "Stichting Haags Industrieel Erfgoed (SHIE) is opgericht in 1993 en dus al meer dan 25 jaar actief op het gebied van inventarisatie, behoud en herstel van het industrieel erfgoed in Den Haag en omgeving. Dit gebeurt zowel door het laten restaureren van bijzondere objecten zoals muurreclames als door zich in te zetten voor behoud van bedreigd erfgoed en door het uitdragen van kennis over industrieel erfgoed. Op deze manier wil de SHIE de bewustwording voor het industrieel erfgoed stimuleren en de band tussen het economische verleden en het heden versterken. De studie naar het economische verleden ziet de SHIE ook als een van haar belangrijkste taken. Daarbij gaat het om de historie van bedrijven, het ontstaan van producten, de mens in het arbeidsproces en de context van de economische omstandigheden. Veel van de kennis wordt opgediept uit archieven en documentatie. Het verhaal van de werkende mens keert hierin echter maar zelden terug. Daarom is de SHIE op zoek naar persoonlijke verhalen van mensen die werkzaam zijn geweest in de lokale ambachten of de industrie. Heb je een interessant verhaal, laat het ons weten.

Op basis van onderzoek heeft de SHIE diverse publicaties uitgebracht met onderwerpen als de zuivelindustrie, toonaangevende Haagse ondernemers, industriegebied de Binckhorst, station Hollands Spoor en over hergebruik van industrieel erfgoed. Ook is een serie wandel- en fietsroutes uitgegeven en twee apps over verschillende aspecten van industrieel erfgoed en de twee grote industriegebieden de Laakhaven en de Binckhorst. Deze brochures en de boeken zijn via SHIE te bestellen. De routes en de meest recente boeken zijn ook te koop via de gespecialiseerde boekhandel en de VVV in Bibliotheek Spui. Op de website is ook een neerslag te vinden van het onderzoek in de rubriek Projecten. Een hiervan, ‘Echo’s van de werkvloer’, groeit nog altijd door met persoonlijke verhalen. Verder biedt het SHIE-kwartaalbulletin Haagvaarder een vaste stroom van resultaten van recent onderzoek. Het aantal Haagvaarders is in 2019 de 100 gepasseerd. Het bulletin is een ‘must’ voor iedere industrieel erfgoedliefhebber."

- Meer dan 100 Haagse senioren vertellen op de site Haagse Herinneringen in korte filmpjes (geïllustreerd met veel toepasselijke illustraties), in het kader van dit project Digi-tales genoemd, over hun herinneringen aan Den Haag, Scheveningen en Loosduinen in vroeger tijden, betreffende vele thema's zoals de Scheveningse klederdracht, Leidschenveen, Ypenburg, de Wederopbouw, de Oranjes, Wateringse Veld, Turkse Hagenaars, Loosduinen, Couperus, Keizerstraat, huishoudonderwijs, Golden Earring(s), winkelen, de Indiërs, bombardement, Hindoestanen, Mariahoeve, Moerwijk, Scheveningen en vrouwenemancipatie. Vele uren luister- en kijkplezier dus voor wie in de geschiedenis van deze gemeente is geïnteresseerd.

- De website Haagse Kaart laat de groei van de stad door de eeuwen heen zien. Bezoekers van de Haagse Kaart krijgen inzicht in 6000 jaar Haagse geschiedenis door te klikken op verschillende tijdvakken of thema’s. De Haagse Kaart is het resultaat van een samenwerking tussen het Haags Historisch Museum, het Gemeentearchief en de afdelingen Monumentenzorg en Archeologie van de gemeente. De bezoeker kan voor het eerst de complete ‘Collectie Den Haag’ inzien. Zo is het nu bijvoorbeeld mogelijk om een pand in de stad in verbinding te brengen met een schilderij uit de museumcollectie en een document in het gemeentearchief.

- De gratis tweewekelijkse krant De Haagse Tijden is ook op internet te bekijken. De krant is er (primair) voor 50-plussers in - of met een band met - Den Haag, met lokale verhalen over vroeger tijden. De krant is de opvolger van De Oud-Hagenaar*, die t/m 2018 is verschenen. "Verhalen over de stad, de Haagse mensen (of ze nu Hagenees of Hagenaar zijn of in Scheveningen of Loosduinen wonen) zijn de kurk waarop de zaak drijft. De mandjes in de stad op de ongeveer 375 verspreidpunten zullen geleidelijk een nieuwe tekst krijgen met de nieuwe naam. De 350 abonnees krijgen hun krantje gewoon thuisgezonden. Via de website kun je de krant natuurlijk ook lezen, zoals nu al 6.000 mensen per maand doen. Wil je per se de krant hebben en in de hand houden, dan heb je de mogelijkheid om abonnee te worden. De krant blijft gratis en komt - zoals je gewend bent - elke 14 dagen uit."
* Veel van de verschenen nummers van De Oud-Hagenaar zijn via de link ook online te lezen.

- Artikelen over onderwerpen uit de geschiedenis van Den Haag op Historiek.net.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Evaluatie Structuurvisie Den Haag.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Den Haag heeft ca. 1159 rijksmonumenten.

- Den Haag heeft 871 gemeentelijke monumenten.

- Den Haag telt verscheidene rijksbeschermde stadsgezichten: Archipelbuurt, Benoordenhout, Binnenhof, Duinoord, Haagse Bos, Malieveld, Marlot/Reigersbergen, Sint Jacobskerk, Statenkwartier, Van Stolkpark/Scheveningse Bosjes, Westbroekpark, Willemspark, Zorgvliet, Zuiderpark en 's-Gravenhage Uitbreiding. Voorts zijn er de volgende gemeentelijk beschermde stadsgezichten: Kijkduin/Meer en Bosch (1989); Laakkwartier (2002); Regentessekwartier (2002); Scheveningen-Dorp (2003); Sportlaan-Segbroeklaan e.o. (2004); Valkenboskwartier (2002); Vogelwijk (2002); Vrederust-West (Drevenbuurt) (2004); Zeeheldenkwartier (2002); ZHB-hoven (2002).

- Op een kruispunt van twee belangrijke wegen, die van Monster naar Leiden en die van Scheveningen naar Delft, ontstaat in de 13e eeuw het dorpje dat in de loop der eeuwen is uitgegroeid tot de huidige stad Den Haag. Aan dat kruispunt bevindt zich in de 13e eeuw reeds de houten Sint Jacobskapel, die later wordt uitgebouwd tot de Grote Kerk of Sint-Jacobskerk zoals wij die nu kennen. Aanvankelijk valt de Sint Jacobskapel onder de parochie van Monster, later wordt zij zelfstandig. Er valt veel bijzonders te zien in het interieur van de kerk. Heel bijzonder is dat de Grote Kerk als een van de weinige kerken in Nederland nog twee gebrandschilderde ramen bezit die dateren uit de eerste helft van de 16e eeuw. Slechts twee van de oorspronkelijke 26 hebben de eeuwen overleefd en zijn nog te bewonderen. De toren is te beklimmen. Laat je verrassen door het unieke uitzicht vanuit de Haagse Toren! Geen enkel andere plek geeft een betere mogelijkheid om Den Haag te bewonderen. Je kunt onder andere het paleis van de koning en Scheveningen zien liggen.

- De Nieuwe Kerk (Spui 175) behoort tot de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990. De Nieuwe Kerk is in 1649-1656 gebouwd nadat de Grote Kerk te klein was geworden. De Nieuwe Kerk is ontworpen door timmerman Pieter Noorwits met assistentie van Bartholomeus van Bassen en geldt als een hoogtepunt van de vroege protestantse kerkelijke architectuur in Nederland. Zoals veel kerken uit die tijd is de Nieuwe Kerk een centraalbouw. In tegenstelling tot andere centraalbouwen heeft de kerk echter geen eenvoudige cirkelvormige of veelzijdige plattegrond, maar bestaat de ruimte uit twee achtzijdige delen die met elkaar verbonden zijn door een iets smaller deel, waarin de preekstoel werd opgesteld. De architectuur van de kerk vertoont elementen van zowel renaissance als classicisme. Het immense dak rust louter op de buitenmuren, waarbij zuilen ontbreken. De kleine kerktoren is 52,66 m hoog inclusief de windvaan. Een deel van het kerkmeubilair, zoals de preekstoel en het doophek, is nog origineel. Het kerkorgel is in 1702 gebouwd door Johannes Duyschot. Het instrument is in 1867 verbouwd door het bedrijf van Christian Gottlieb Friedrich Witte, die gold als een van de beste orgelbouwers van die tijd. Zij pasten het orgel aan, zodat het ook goed bruikbaar werd voor muziek uit de romantische periode. De kerk is in 1969 voor de eredienst gesloten en na een lange restauratie heropend als concertzaal.

- Toen de Teresia van Avilakerk aan het Westeinde in de 19e eeuw te klein werd omdat de rooms-katholieke bevolking van Den Haag hard groeide, was het nodig een nieuwe kerk te bouwen. Het Willemspark was al aangelegd onder koning Willem II; vanaf 1864 volgde de stadsuitbreiding in de richting van het Zeeheldenkwartier, waarin de Elandkerk staat. Dit was een voormalige veenpolder achter Paleis Noordeinde, begrensd door de Laan van Meerdervoort, de Beeklaan en de gracht van de Noordwal. In 1878 verrijst hier een hulpkerk met pastorie. In juni 1878 wordt het een zelfstandige parochiekerk. De nieuwe parochie bestond voor een groot deel uit de parochie van genoemde Theresia van Avilakerk en van de Sint-Jacobuskerk in de Parkstraat. In 1890 ontstaan plannen voor de bouw van een nieuwe kerk. De huidige Elandkerk (Elandstraat 94) is gebouwd in 1891-1892 naar ontwerp van architect Nicolaas Molenaar sr., een leerling van de beroemde Pierre Cuypers. De stijl is neogotisch en geïnspireerd op de Notre-Dame van Parijs. De kerk heeft twee westtorens van 72 meter hoog. Het kerkgebouw is 60 meter lang, het schip is 28,5 meter breed en de totale breedte is 46 meter. De kerk heeft 66 ramen van gebrandschilderd glas uit de bouwperiode van de kerk.

- De RK Sint Jacobus de Meerderekerk (Parkstraat 65a) is in 1875-1878 gebouwd naar een ontwerp van de bekende architect Pierre Cuypers. Het is een driebeukige kruisbasiliek in neogotische stijl. De halfingebouwde kerktoren met achtkantige torenspits aan de voorzijde is 94 meter hoog en daarmee de hoogste kerktoren van Den Haag (een meter hoger dan de toren van de Grote Kerk of Sint-Jacobskerk). Bijzonder is dat de architect de steunberen aan de binnenkant van de muren plaatste om de beschikbare ruimte optimaal te kunnen benutten. De polychromie, muurschilderingen en tegelvloeren in de kerk staan bekend om hun bijzonder rijke vormgeving. Mede door de kostbare polychromie was de Sint Jacobus de duurste Nederlandse kerk van de 19e eeuw. Het kerkgebouw is in 1975 op de rijksmonumentenlijst geplaatst vanwege zijn architectuurhistorische betekenis. Het is een van de weinige werken van Pierre Cuypers in deze stad. De laatste restauratie van de kerk duurde negen jaar en is in 2010 voltooid. De kerk beschikt over een orgel uit 1891 van orgelbouwer P.J. Adema & Zonen. In 2010 kwam een algehele restauratie gereed. Het orgel heeft sindsdien drie manualen en 57 registers.

- De Sint Paschalis Baylonkerk (Wassenaarseweg 53, Benoordenhout) is gebouwd tussen 1919 en 1921. De kerk is genoemd naar de Spaanse heilige Paschalis Baylon. De kerk is een goed voorbeeld van de traditionalistische bouwstijl van architect A.J. Kropholler, die niet eerder zo'n grote kerk bouwde. Alle muren zijn van baksteen, op enkele natuurstenen elementen na. Om de kerk staan nog enkele huizen van dezelfde architect. Het pseudobasilicale schip heeft een houten ziende kap, gedragen door een houten constructie. Alleen het koor is overwelfd. Door zijn prominente toren en zijn ligging aan de hoek van het Jozef Israëlsplein domineert hij de omliggende wijk. Het schip van de kerk is zeer breed, omdat Kropholler wilde dat de priester en het altaar voor iedereen goed zichtbaar moesten zijn. Er zijn verschillende kunstwerken in en aan de kerk aangebracht, onder meer een reliëf boven de ingang van Lambertus Zijl en een preekstoel, een doopvont, kruiswegstaties en een communiebank van de gebroeders Leo en Jan Eloy Brom, alsmede beelden van Jacques en Johanna Sprenkels.

- De RK Marthakerk (Hoefkade 623) is in 1908/1909 gebouwd naar een ontwerp van architect Nicolaas Molenaar sr. In deze jaren groeide Den Haag sterk doordat (katholieke) Brabanders naar de stad trokken. In 1924 is de kerk vergroot door Nicolaas Molenaar jr., zoon van de oorspronkelijke architect. Tevens is een nieuwe toren aangebouwd. Nicolaas Molenaar sr. ontwierp een hallenkerk in neogotische stijl. Zijn ontwerp was gebaseerd op de Grote Kerk in het centrum van de stad. De Marthakerk heeft drie transepten en gesloten zijkapellen aan beide zijden van het koor. Het interieur is versierd met decoratieve schilderingen, onder meer op het houten tongewelf van het schip en de zijkapellen. De gemetselde pilaren zijn bekleed met gekleurde leisteen. De vensters zijn voorzien van glas-in-loodramen. Bijzondere elementen van de inventaris zijn de beelden van het Heilig Hart en Maria, de gebeeldhouwde kuip van de preekstoel en de neogotische communiebank, die allemaal onder de monumentenstatus vallen. Tussen 2005 en 2009 zijn het interieur en exterieur van de Marthakerk geheel gerestaureerd.

- Op de site Kerk in Den Haag vind je, ingedeeld op type geloofsgemeenschap, vermeldingen van alle kerken in deze stad, met links naar hun websites, voor zover ze die hebben.

- Een bijzondere bezienswaardigheid in Vinex-wijk Leidschenveen is het witte 'kerkje' op een heuvel aan de Molenpolderstraat. Het is geen echt kerkje, dus het is alleen een 'kunstzinnig landmark'. Het kerkje heet eigenlijk 'de Terp'. Het kunstwerk bestaat uit een hagelwit kerkje, dat is gebouwd op het hoogste punt van geluidswal De Dijken. Het kerkje is in opdracht van Ontwikkelingsbedrijf Leidschenveen (OBL) ontworpen door Laurens Kolks van Laurens Kolks Ontwerpprojecten, naar een concept dat hij samen met Dennis Lohuis van Ontwerpbureau Puntkomma heeft ontwikkeld. Vanaf het kerkje kun je de gehele wijk Leidschenveen overzien. Laurens Kolks: ‘De kerk is een verkleinde en geabstraheerde versie van een gewone kerk. Het gebouwtje is ontoegankelijk voor het publiek. Het bevat een werkende klokkentoren (inclusief uurwerk en luidklok) met een eigenwijs geprogrammeerd luidprogramma.'

- Het Binnenhof (met Ridderzaal, Eerste Kamer en Tweede Kamer) is te bezichtigen met een rondleiding van Bezoekerscentrum ProDemos. Vanaf 2020 krijgt het Binnenhof een grondige renovatie die 5 jaar gaat duren. De Tweede Kamer blijft in bedrijf, maar verhuist tijdelijk naar het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Tijdens de verbouwing worden 'hardhattours' georganiseerd, waarbij men vanaf een luchtbrug de werkzaamheden kan volgen.

- Het in 1995 gereedgekomen huidige Stadhuis is een attractie op zich. De Amerikaanse architect Richard Meier heeft het gebouw ontworpen. Door de vorm en de kleur wordt het ook wel ‘IJspaleis’ genoemd. De ontwerpen van Meier vallen op door hun strakke vorm, het gekozen materiaal en - een belangrijk element - hun witte uitstraling. Wit is voor Meier het symbool van helderheid, zuiverheid en perfectie. De mensen geven kleur aan het gebouw. Het daglicht is van groot belang in het stadhuis. Aan alle kanten, maar vooral door het glazen dak van het Atrium Den Haag, stroomt licht naar binnen, ogenschijnlijk oneindig gereflecteerd door de strakke witte gevels. Het Atrium (4.500 vierkante meter) is het hart van het gebouw, zowel qua ontwerp als gebruik. Hier zijn de gemeentelijke balies te vinden. Daarnaast worden er door Stichting Atrium City Hall diverse evenementen en tentoonstellingen georganiseerd.

- Het Oude Stadhuis (Dagelijkse Groenmarkt 1) bestaat uit twee gebouwen en een toren. Het stadhuis is van 1561-1565 gebouwd in de renaissancestijl, en in 1733 door architect Daniel Marot uitgebreid met een grote vleugel in Lodewijk XIV-stijl. Het geld waarmee de bouw is bekostigd was eigenlijk bedoeld om stadsmuren om Den Haag aan te leggen. De nederzetting was een makkelijke prooi, aangezien het dorp geen muren of grachten bezat en derhalve niet te verdedigen was tegen vijanden: de bewoners hadden daarom geld ingezameld om een stadsmuur te bouwen. De nederzetting had - gelijk de echte steden van het land - twee burgemeesters. Toen deze heren, Joost Jacobszoon en Dirck van Alckemade, vernamen hoeveel geld er was ingezameld, kozen zij ervoor om met dat geld een nieuw raadhuis te bouwen. Tegenwoordig wordt het Stadhuis incidenteel nog weleens gebruikt voor gemeentezaken. Het is ook mogelijk in het stadhuis het burgerlijk huwelijk te laten sluiten. In de kerkers onder het stadhuis, die nog ouder zijn dan het gebouw zelf, bevinden zich een sociëteit annex expositieruimte en een restaurant, genaamd HOOP.

- Het Rode Dorp aan de Hoefkade is een complex van 127 voormalige arbeiderswoningen uit 1871, eigendom van woningcorporatie Staedion. Staedion overwoog de woningen te slopen, maar heeft ze in 2013 gerenoveerd, en gaat ze nog minimaal 25 jaar verhuren als studentenwoningen.

- Begraafplaatsen: - Gemeentelijke Begraafplaats. - Begraafplaats Oud Eik en Duinen.

- De Nieuwe Veenmolen of Boschmolen (IJsclubweg 111) is een poldermolen van het type grondzeiler. De molen uit 1654 staat in Bezuidenhout, naast de spoorlijn Den Haag - Leiden, en bemaalde oorspronkelijk de Veen- en Binckhorstpolder, samen met de oudere molen De Vlieger in Voorburg. De molen, die oorspronkelijk als binnenkruier is gebouwd, is uitgerust met een ijzeren scheprad. Toen de molen zijn functie verloor door de komst van moderne gemalen, werd hij in zijn voortbestaan bedreigd, mede omdat niemand er de hoge onderhoudskosten voor wilde opbrengen. Na jarenlange leegstand is de molen aangekocht door leden van het Nederlands Instituut van Aannemers Grootbedrijf, die daartoe Stichting Nieuwe Veenmolen hebben opgericht. De stichting laat de molen in 1953 restaureren. De Nieuwe Veenmolen was toen reeds haar landelijke karakter kwijtgeraakt, door de aanleg van nieuwe woonwijken: in de eerste helft van de 20 eeuw het Bezuidenhout en Voorburg-West; na de Tweede Wereldoorlog de wijk Mariahoeve. Door het wegvallen van het vlakke landschap vangt de molen dan ook relatief weinig wind. De molen is niet te bezoeken: er worden uitsluitend privédiners en recepties georganiseerd, onder andere voor de (Rijks)overheid, die de cultuurhistorische waarde van de locatie benut voor ontvangsten van buitenlandse gasten.

- De Laakmolen of Galgemolen (Trekweg 102) is een poldermolen in het huidige Den Haag (Laakkwartier), gelegen aan de Haagse Vliet, op de hoek van de Laakkade en de Trekweg. De Laakmolen, een achtkante grondzeiler, dateert van 1699 en is deels gebouwd op de fundamenten van een vroegere molen. De molen is gebouwd in opdracht van Hoogheemraadschap Delfland en moest er samen met de Broekslootmolen of Nieuwe Molen voor zorgen dat het water in de Noordpolder op de gewenste hoogte bleef. Het water werd van het watertje de Laak in de boezem gemalen. De Haagse Vliet was het boezemwater. Het is de oudste, nog bestaande molen van de stad. De molen stond oorspronkelijk op Rijswijks grondgebied. Kort na 1900 is de grond bij 's-Gravenhage gevoegd. Rond de molen zou de Haagse wijk Molenwijk verschijnen. Het galgenveld bij de Laakmolen werd al in de 15e eeuw gebruikt. In de oudste akten komt de molen voor als Raemolen, ook wel Raenmolen, hetgeen mogelijk verwijst naar het galgenveld, dat vol raderen (raddraaien) en galgen stond. Het galgenveld was ingericht om de geëxecuteerde (reeds dode) lichamen op te hangen, als afschrikwekkend voorbeeld voor degenen die de stad binnenkwamen. De landschappelijke waarde van de molen is gering. Hij staat ingebouwd tussen bomen en hoge gebouwen. Door ernstige windbelemmering draait de molen slechts bij hoge uitzondering. De molen heeft een maalverbod.

- De Bijenkorf in Den Haag, een van de drie grootste warenhuizen van De Bijenkorf, is gevestigd in een gebouw aan de Wagenstraat en de Grote Marktstraat. De Haagse Bijenkorf is gebouwd naar een ontwerp van de beroemde architect Piet Kramer. Het gebouw is door P.H. Ritter jr. bij de opening in 1926 omschreven als 'Het paleis der levensvreugde'. Het wordt gerekend tot de Amsterdamse School. Aan het pand werkten diverse kunstenaars mee; er is beeldhouwwerk van Louise Beijerman, Hendrik van den Eijnde, Johan Polet en er zijn glas-in-loodramen van onder meer Pieter A.H. Hofman en Henri van der Stok. Ook de eerste vrouw van Kramer, Johanna van der Weide, droeg bij; zij ontwierp de vloerbedekking van de eerste verdieping (3.200 m2). Het pand is in 1962 en 1997 gerenoveerd. Veel van de renovaties uit 1962, die toen als modern en onontbeerlijk golden, zijn tijdens de grote verbouwing in de jaren negentig weer teruggedraaid. Zo is bijvoorbeeld de "lichthal" (het atrium) in een meer eigentijdse vorm teruggekomen. In het monumentale houten trappenhuis zijn de afgelopen jaren de beroemde glas-in-loodramen volledig gerenoveerd. In 2012 is het pand aan de zijde van de Gedempte Gracht (op de parkeerplaats van De Bijenkorf) uitgebreid met een uitbouw van twee verdiepingen hoog. In de Wagenstraat staat naast de Bijenkorf tegenwoordig een grote Chinese poort, die toegang geeft tot Chinatown.

- Het voormalige pand van de Amerikaanse ambassade aan het Lange Voorhout dateert uit 1959, is ontworpen door architect Marcel Breuer, en wordt gezien als een mooi voorbeeld van de wederopbouwarchitectuur. Het pand is benoemd tot rijksmonument. De ambassade is in januari 2018 verhuisd naar een locatie bij de hondenrenbaan bij Duindigt in Wassenaar. De intentie is dat in het pand een hotel en het Eschermuseum worden gehuisvest. Dat laatste is een grote wens van Benno Tempel, directeur van het Kunstmuseum Den Haag (tot in september 2019: Gemeentemuseum Den Haag). Nu wordt een groot deel van de werken van graficus en etser Escher die het museum bezit namelijk nog tentoongesteld in het stadspaleis aan het Lange Voorhout, onder de titel ‘Escher in het Paleis’.

In 2017 bezochten 150.000 mensen de gravures en lithografieën van Escher, een record sinds de opening in 2002. Volgens Tempel komen de Escherwerken in de grotere ruimten van de voormalige Amerikaanse ambassade veel beter tot hun recht. In het stadspaleis kan het museum dan vervolgens zijn collectie Delfts blauw tonen. Uit onderzoek is gebleken dat de beoogde herbestemming van de voormalige Amerikaanse ambassade een behoorlijke versterking zou betekenen van het Haagse Museumkwartier en daarmee van de lokale economie. De combinatie met het nabijgelegen Mauritshuis, met jaarlijks een half miljoen bezoekers, zal meer dagjestoeristen naar de stad trekken. In juni 2019 is bekend geworden dat twee 'marktpartijen' het plan voor een Eschermuseum en Escherhotel gaan realiseren en de plannen daarvoor verder gaan uitwerken. In afwachting van de uitwerking van de definitieve bestemming heeft de eigenaar, de gemeente Den Haag, de opdracht voor tussentijds beheer en programmering van dit Rijksmonument aan ANNA Vastgoed & Cultuur en presentatie-instelling West Den Haag gegeven.

- Panorama Mesdag is het oudste panorama ter wereld dat nog altijd op zijn originele locatie is te bewonderen. Het vergezicht, met een lengte van 120 meter en hoogte van 14 meter, biedt een unieke kijk op het Scheveningen van mei-juni 1881. Geograaf en historicus Willem van der Ham heeft in 2018 een boekje over het historische panorama samengesteld, met een bijbehorende mobiele app.

- In miniatuurstad Madurodam zie je de mooiste plekjes, steden en gebouwen van Nederland tot in de kleinste details nagebouwd op schaal 1:25. Je stapt zo van de kaasmarkt in Gouda naar Schiphol. Je proeft de sfeer aan de Amsterdamse grachten, wandelt via de Dom van Utrecht naar de Erasmusbrug en de haven van Rotterdam en vervolgens werp je een blik op de imposante Stormvloedkering bij Hoek van Holland. De rijdende treinen en taxiënde vliegtuigen zijn bijna levensecht. In Madurodam is het elke dag Prinsjesdag met de Gouden Koets op het Haagse Binnenhof. En de Sint Jan Basiliek te 's-Hertogenbosch is een staaltje van verbluffende architectuur waar Nederland terecht trots op mag zijn. In Madurodam rijden per dag gemiddeld 12 verschillende treinen rond over circa 4 kilometer spoorbaan, de grootste modelspoorbaan ter wereld.

De bezoekers van Madurodam hebben het gevoel in een echte stad rond te lopen. Het is niet slechts een verzameling miniatuurhuizen. Nee, er gebeurt ook wat in de straten en op de pleinen van Madurodam. In Madurodam zijn ook veel scènes gemaakt die de tijd van het jaar illustreren. Zodra de herfst haar intrede doet, gaan de bewoners dik aangekleed en met paraplu's naar buiten. In de winter is er een ijsbaan gemaakt. Rond de kerstperiode zijn er kerstboomverkooppunten in miniatuur en wordt er een kerstmarkt gehouden. Naarmate het Nederlands elftal meer belangrijke voetbalwedstrijden wint, slaat ook in de miniatuurstad de Oranjegekte toe. En als het langer vriest dan twee weken, dan is de organisatie van de Elfstedentocht in Madurodam al in werking gesteld. In 2012 is Madurodam voor een groot deel heringericht. De foto's op deze pagina zijn nog van de 'oude' tentoonstelling. Fotoserie van Madurodam van fotograaf Martin Stevens (ook dit is een serie van vóór 2012). Madurodam is genoemd naar George Maduro, een Curaçaose student die zich tijdens de meidagen van 1940 als cavalerieofficier onderscheidde in de slag om de residentie, en in februari 1945 in Dachau overleed. Zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon. Zie verder geschiedenis en ontwikkeling Madurodam op Wikipedia.

- Musea: - Den Haag heeft ca. 30 musea. Onder de link vind je ze allemaal. - Stichting Moluks Historisch Museum (MHM) heeft met het Indisch Herinneringscentrum samengewerkt aan de inrichting van een nieuw museum: Nationaal Museum Sophiahof - van Indië tot nu aan de Sophialaan 10. Het museum is op 27 juni 2019 officieel geopend door koning Willem-Alexander.

- Kunstmuseum Den Haag is in 1927 ontworpen door architect Hendrik Petrus Berlage. De bouw van het museum startte in 1931. In mei 1935 is het museum officieel geopend. Het was Berlages laatste grote werk voor zijn dood in 1934. Het museum is onder leiding van zijn schoonzoon Emil Emanuel Strasser (gehuwd met Anna Catharina Berlage) voltooid. In de tuin achter het museum staat, vrij van het museum, een paviljoen dat zijn naam draagt - eveneens een ontwerp van Berlage - waarin thans een brasserie is gevestigd.

- Gevelstenen in Den Haag.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- In 2010 constateren lieden die maandelijks een marathon (willen) lopen, dat er op dat gebied in januari en juli in de stad weinig te doen is. "Nou dan organiseren we er toch zelf één?", (be)denken ze. En zo is het gekomen: op de 2e zondag van januari en de 2e zondag van juli de Den Haag Strandmarathon, van de stad naar Noordwijk en weer terug. Je kunt hem zowel individueel lopen als in estafettevorm met een team. Hardlopers kunnen kiezen uit de marathon en de halve marathon. Voor de Wandelmarathon, die op dezelfde dag wordt gehouden kun je kiezen uit de afstanden 42, 30, 21, 10 en 5 km.

- De NN CPC Loop Den Haag (voorheen City Pier City Loop; op een zondag in maart) is een halve marathon op, naar eigen zeggen, het snelste parcours ter wereld. De loop trekt ca. 30.000 deelnemers.

- De Haagse Koningsdag biedt vermaak en vertier rond de Haagse grachten.

- "Het Bevrijdingsfestival Den Haag (5 mei, in 2020 voor de 13e keer) biedt debat, literatuur, cabaret, heel veel muziek en nog veel meer. Er zijn grote acts op twee podia op het Malieveld. En in de Outdoor Dance Area draaien de hele dag bekende DJ’s. Bezoek ook het Plein van de Vrijheid, het European Village, de festivalmarkt, de Kindertuin, de Silent Disco vs. Silent Talks en de Haags Hiphop Centrum Area. Verder is er een podium in het gebouw van de Tweede Kamer. Er is voor iedereen wel iets te doen. Gratis entree!"

- "Gedurende 3 dagen in mei presenteren ca. 45 Nederlandse brouwerijen meer dan 250 bieren op het Nederlands Bierproeffestival in Den Haag, het openingsevenement van de jaarlijkse Week van het Nederlandse Bier (in 2020 voor de 9e keer), de Grote Kerk wordt dan omgetoverd tot een sfeervol festivalterrein. Op een deel van het kerkplein is er een terras met diverse foodtrucks. Tijdens het festival is er de mogelijkheid om met brouwmeesters in gesprek te gaan over hun bieren en het brouwproces. Er worden diverse interessante masterclasses gegeven door deskundige bierkenners, waarin je o.a. meer kunt leren over de diverse bierstijlen. Uiteraard kunnen bezoekers bij de verschillende foodstands ook genieten van mooie bier- en foodcombinaties."

- "De Tong Tong Fair op het Malieveld in Den Haag (eind mei t/m begin juni, in 2020 voor de 62e keer) is de grootste Indische happening ter wereld, waar Oost en West elkaar ontmoeten in een sfeer van vriendschap, gastvrijheid en inspiratie. In 1959 was er een groepje Indische Nederlanders dat de Indische cultuur zo mooi, inspirerend en belangrijk vond, dat het een evenement ging organiseren om dat te laten zien. Die eerste pasar malam in de Haagse Dierentuin had als doel geld in te zamelen voor de Indische Kunstkring Tong-Tong (IKK). Met de opbrengst zou de IKK een cultureel programma kunnen financieren. Die doelstelling is ruim 60 jaar later nog altijd dezelfde. Ook nu worden de opbrengsten van recette en standverhuur ingezet om het culturele programma, het Tong Tong Festival, mogelijk te maken: een vorm van interne subsidiëring. Onveranderd in al die jaren is ook de idee dat het Indische een onvervreemdbaar onderdeel is van de Nederlandse geschiedenis. Op de Tong Tong Fair in Den Haag krijgt de Indische cultuur een plek. De Indische (Euraziatische) cultuur is waardevol genoeg om te bewaren en als inspiratiebron aan te bieden aan Indische en niet-Indische belangstellenden, van alle leeftijden."

- "Het evenement Haagse Wereld Hapjes is een pinksterweekend lang in het teken van lekker eten, drinken, muziek, entertainment en gezelligheid! Ca. 18 gerenommeerde Haagse restaurants zorgen op het Lange Voorhout voor lekker eten, lekkere drankjes, wijnen, bier en cocktails, livemuziek, dansen en (kinder)entertainment. Gratis entree."

- Wil je de bijzonderste gebouwen van Den Haag eens goed van binnen bekijken? Op de Dag van de Architectuur (op een zaterdag begin juni) geven gidsen rondleidingen door nieuwe en vernieuwde gebouwen die de rest van het jaar beperkt toegankelijk zijn. Zij vertellen je over de architectuur, de geschiedenis en wat er zoal gebeurt in het gebouw. Ook kun je deelnemen aan tal van speciale activiteiten zoals stadswandelingen, lezingen, films, rondvaarten en (kinder)workshops.

- Popfestival Kaderock (begin juni). Voor een indruk van dit evenement zie de Aftermovie Kaderock editie 2019.

- Het Zeeheldenfestival (5 dagen eind juni / begin juli) is in 1980 begonnen als protestmanifestatie met wat livemuziek, en inmiddels uitgegroeid tot 'het grootste buurtfeestje van Den Haag'. Vijf dagen lang staat het Prins Hendrikplein in het Zeeheldenkwartier bol van muziek, dans, straattheater en kinderactiviteiten. De programmering is zeer breed, er is voor ieder wat wils. Met het Zeeheldenfestival vieren de inwoners dat zij met zijn allen in een mooie wijk in een mooie stad wonen. Gezellig een drankje en een hapje doen met vrienden, buren, collega’s en alle andere bezoekers, luisteren naar muziek, kijken naar optredens en (hopelijk) genieten van de zomerzon. "Gewoon vijf dagen gekkigheid!", aldus de site van het festival, dat gratis toegankelijk is.

- De Haagse Culturele Parade & Festival wordt jaarlijks (op een zaterdag begin juli, in 2020 voor de 11e keer) georganiseerd door een aantal Haagse vrijwilligersorganisaties. Ze hebben een lange, prettige en vruchtbare samenwerking met elkaar in verschillende culturele activiteiten. Elk jaar komen er weer een paar nieuwe gezichten bij. Het succes van dit prestigieuze evenement is te danken aan het warme hart dat de vele vrijwilligers aan de Parade toedragen en hun niet aflatende enthousiasme. En daar mag als bedankje best iets tegenover staan. Daarom bieden zij aan de vrijwilligers gratis lekker eten, frisdrank/thee/koffie, een festival-T-shirt, een onkostenvergoeding waar het nodig is en een heel gezellige dag! Wat er op deze dag allemaal te zien en te doen is, kun je lezen en bekijken op hun site onder de link hiervoor, en in dit promofilmpje voor de editie 2018.

- "Op de Parade spelen zo’n 80 theater-, dans- , mime- en muziekvoorstellingen voor jong en ouder in de theatertenten. Het merendeel van de voorstellingen is speciaal voor het festival gemaakt en alleen op de Parade te zien. Iedere dag staan er verschillende voorstellingen op de planken. Deze duren gemiddeld zo’n 30 minuten, waardoor je makkelijk twee, drie of zelfs vier voorstellingen op een avond kunt zien. Naast de avondvoorstellingen is er iedere dag een uitgebreide KinderParade met theatervoorstellingen, muziekoptredens en workshops. Iedere avond spelen er livebands die gratis toegankelijk zijn. Voorstellings- en toegang terreinkaartjes koop je online of op het Paradeterrein. De tournee start in het Museumpark in Rotterdam. Daarna reizen we met alle artiesten, medewerkers, tenten en restaurants via het Westbroekpark in Den Haag (waar we gedurende 10 dagen in juli staan) door naar het Moreelsepark in Utrecht en sluiten traditiegetrouw af in het Martin Luther Kingpark in Amsterdam."

- "Jazz in de Gracht vindt plaats op de Bierkade, Dunne Bierkade, Groenewegje en Veenkade. Met een combinatie van varende bootjes met muzikanten en vaste podia is er voor iedereen wat wils. Op de Bierkade staan de leukste foodtrucks met de lekkerste gerechten. En wil je de lekkerste poffertjes van oma Toos, of een van de tostivarianten van Tostini Cartel!? Dan kun je daarvoor op het Groenewegje terecht."

- Den Haag Outdoor is een dance festival in het Zuiderpark, met area's: Techno, Techhouse, Deephouse, House, Latinhouse, Afrohouse, Eclectic, Classics en Disco.

- Het UIT Festival Den Haag (weekend begin september) staat symbool voor de start van het culturele seizoen in de stad. Het festival start op zaterdagavond met de UIT Nach: een avond boordevol gratis programmering in de Haagse theaters. Op de zondag erna loopt de stad weer uit voor de Cultuurmarkt op het Lange Voorhout en de vele liveoptredens op verschillende locaties in de binnenstad. Ook allemaal gratis te bezoeken en bekijken!

- De Haagse Kermis (gedurende 2 weken in september) bestaat al vanaf 1384 en speelt zich af op het Malieveld, het Buitenhof en het Frederik Hendrikplein.

- Bij de Den Haag Marathon (op een zondag eind september) kun je kiezen voor hardlopen of wandelen, én kun je kiezen uit verschillende afstanden.

- "Tijdens de Haagse Popweek (Herfstvakantie) vragen we een week lang aandacht voor Haags opkomend poptalent. We stallen alles wat er momenteel speelt op het gebied van genres als pop, rock, indie, singer-songwriter, urban/hiphop en elektronica voor je uit. Daarnaast staat talentontwikkeling centraal. Zo kun je als muzikant deelnemen aan verschillende seminars, workshops, masterclasses of netwerkmeetings die je worden aangeboden door Music Support. Laat tijdens de Haagse Popweek je demo beoordelen door een panel van deskundigen of doe mee aan de Meet The Pro sessie van Popunie. Leer alles over recording en het produceren van beats. Nog nooit een instrument aangeraakt? Bij Ready2Play leer je de fijne kneepjes van het musiceren. Als muziekliefhebber valt er volop nieuw talent te ontdekken tijdens het Haags Popweekend. Op vrijdag begeef je je onder de radar in het Popdistrict op en rond de Grote Markt, met acts die je gezien moet hebben voor het te laat is. Zaterdag gaan we er met een knal uit in het Paard met hét Haags talent en de Haagse Popprijzen. Afteren doen we in het Paardcafé met een niet te missen jamsessie."

- Op een zaterdag eind oktober barst Museumnacht Den Haag los. Ca. 40 culturele instellingen zetten de deuren van 20.00 tot 01.00 uur wagenwijd voor je open. Naast dat je nu eens kunt zien wat er allemaal voor moois hangt in deze stad, is er er een aanvullend programma van dans, muziek, theater en van alles om te doen. Een nacht om nooit te vergeten!

- Sinterklaas.

- Groot Kerstcircus Den Haag op het Malieveld (2 weken in december). "De voorstellingen van het Groot Kerstcircus vinden plaats in een theatertent die perfect zicht op de piste garandeert. Onze tribune is bovendien volledig uitgerust met luxe kuipstoelen."

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Den Haag is voor een stad zeer rijk aan natuur. Binnen de gemeentegrens ligt een omvangrijk, ruigbegroeid duingebied, met daarlangs een breed, natuurlijk zandstrand van bijna 12 kilometer lang. Verspreid door de stad liggen enkele grotere en kleinere parken, zoals het Rosarium, Sint Hubertuspark, Marlot, de Paleistuin, Wapendal, de Bosjes van Pex, het Westbroekpark, het Zuiderpark, Madestein en de Uithof. Er liggen verscheidene oude landgoederen en bossen, deels op een steenworp van het stadshart: het 120 hectare grote Haagse Bos en Arendsdorp, beide daterend uit de 17e eeuw.

De meeste andere landgoederen liggen, soms aaneengesloten, aan de rand van de stad, waar ze een omvangrijke groene gordel vormen die aan de noordkant overgaat in de nog groenere buurgemeente Wassenaar. Dat zijn onder meer Bloemendaal, Clingendael, Duindigt, Duinweide, Meer & Bos, Ockenburgh, Oostduin, Oosterbeek, Reigersbergen en Sorghvliet. Tussen Den Haag en Scheveningen liggen de Scheveningse Bosjes en het Nieuwe Scheveningse Bos van samen 116 hectare, vanouds een ongerept duingebied, dat vanaf het begin van de 18e eeuw geleidelijk beplant is om zandverstuiving tegen te gaan. De lommerrijke straten in het centrum: Lange Voorhout en de Lange Vijverberg, gelegen aan de Hofvijver, dragen bij aan de ruime en groene indruk die Den Haag maakt.

- "De stadsboerderij is een plek in de stad waar jij en je kinderen kunnen zien wat er dagelijks op een boerderij allemaal gebeurt. Iedereen van jong tot oud is welkom. De stadsboerderij is ook een ontmoetingsplaats voor mensen uit de buurt. Er zijn 10 stadsboerderijen in Den Haag. Daar wonen geiten, schapen, konijnen en andere landbouwhuisdieren. Je vindt in de stad de volgende stadsboerderijen: Stadsboerderij de Woelige Stal (Centrum), Stadsboerderij Schildershoeve (Centrum), Stadsboerderij Op den Dijk (Escamp), Stadsboerderij de Herweijerhoeve (Escamp), Stadsboerderij de Reigershof (Haagse Hout), Stadsboerderij Molenweide (Laak), Stadsboerderij Landzigt (Leidschenveen/Ypenburg), Stadsboerderij de Kakelhof (Loosduinen), Stadsboerderij ’t Waaygat (Scheveningen), Stadsboerderij de Gagelhoeve (Segbroek). Alle stadsboerderijen zijn open van dinsdag tot en met zondag van 9.00 tot 17.00 uur. De stadsboerderijen organiseren het hele jaar activiteiten voor jong en oud. Bijvoorbeeld schaapscheren, wilgen knotten en paaseieren zoeken. Je vindt de activiteiten op de pagina Dieren en stadsboerderijen.

In overleg met de beheerder van de stadsboerderij kunnen kinderen meehelpen met de verzorging van dieren. Kleine dieren, zoals konijnen en cavia’s, kunnen op verzoek ook op bezoek bij zorginstellingen of ouderen thuis. Er zijn lessen voor leerlingen van het primair onderwijs (basisonderwijs en speciaal onderwijs). Ook zijn er programma’s die horen bij de Verlengde Schooldag. Meer informatie hierover vind je op Jaarprogramma milieueducatie. De Haagse stadsboerderijen zijn een SBB-erkend leerbedrijf. MBO-studenten Dierverzorging 3 en 4 en HBO-studenten met een relevante studierichting kunnen stage lopen op een Haagse stadsboerderij."

- "Ga (Groeps Arrangementen) Den Haag is in 2016 ontstaan op initiatief van twee stichtingen: De Ooievaart en City Mondial. Wij komen tegemoet aan de wens van bezoekers om tegen eerlijke prijzen (zonder hoge commissies) groepsuitjes, dagjes weg, workshops, zakelijke bijeenkomsten, familie-uitjes en feesten te kunnen boeken. Wij werken zonder winstbejag maar stimuleren toeristisch, recreatief, zakelijk bezoek en verblijf in de stad. Een team van enthousiaste vrijwilligers ondersteunt ons bij ons werk. Wij willen onze liefde voor heel Den Haag (hotspots én kanswijken) delen met zoveel mogelijk bezoekers. Onze doelstelling is het toerisme in de stad extra impulsen te geven vanuit een sociaal-maatschappelijke invalshoek. We geven een ontspannend inkijkje in de kleurrijke wijken en de historie van de stad. Zo bevorderen we de interesse bij de bezoeker én de lokale economie. Wij helpen bij het organiseren van originele groepsuitjes, teamuitjes en zakelijke bijeenkomsten in de stad en directe omgeving. Of je nu een dagje weg wilt met familie, een groepsuitje met vrienden wilt organiseren of een bijzondere locatie zoekt voor een zakelijke bijeenkomst: wij nemen je het werk uit handen."

- De duurzaam ingerichte stadstuin Emma's Hof (Galileïstraat 36) biedt een rustplek voor volwassenen en een natuurlijke speelplek voor jonge kinderen. Door het jaar worden enkele kleinschalige optredens verzorgd. Emma’s Hof wordt door de buurtbewoners zelf onderhouden.

- Bij Den Haag Greeters kun je iemand boeken die je gratis door de stad rondleidt (max. 6 personen).

- "Voor een excursie in de natuur hoef je niet per se een hele dag uit te trekken of ver te reizen. Ook dichtbij is er van alles te beleven. Heerlijk struinen door de duinen, of langs het strand, dwalen door het bos, een park of een van de vele landgoederen. Een enorme diversiteit aan natuur kleurt de stad groen. En daar laten de natuurgidsen van IVN Den Haag en Omstreken jong en ouder de natuur beleven. Kies maar een excursie uit en ga mee! Voor de meeste gebieden in en om de stad kun je ook wandelingen met een natuurgids aanvragen voor een eigen groep op een zelf gekozen tijdstip. IVN organiseert ook verschillende cursussen en een opleiding. De Groene Cursus is laagdrempelig en bestemd voor een breed publiek: mensen die geïnteresseerd zijn in de natuur en er iets meer van willen weten. De Natuurgidsenopleiding gaat dieper en is bestemd voor diegenen die zelf actief willen zijn bij educatieve activiteiten om anderen - kinderen en volwassenen - vertrouwd te maken met de natuur, waardoor respect en zorg voor de natuur wordt vergroot. De Natuurkoffer is een koffer vol natuurproducten om ouderen die niet goed ter been zijn de natuur te laten beleven zonder dat zij daarvoor de deur uit hoeven. Vrijwilligers van IVN trekken met deze koffer langs zorgcentra om de zintuigen van ouderen te prikkelen: de geur van lavendel, het zien van natuurbeelden, het voelen aan planten, het proeven van zelfgemaakte jam. Hierdoor komen herinneringen naar boven die aanleiding zijn voor een gesprek. De natuur wordt ingezet als middel om herinneringen op te halen, gesprekken te stimuleren en het sociaal isolement te doorbreken. IVN Den Haag en omstreken geeft in samenwerking met de KNNV het kwartaalblad 'De Ratelaar' uit. In het blad staan de geplande activiteiten en allerlei wetenswaardigheden over de natuur in en om de stad."

- Den Haag heeft als enige grote stad in Nederland een eigen natuurbeschermingsorganisatie: de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming ‘s-Gravenhage en omstreken (AVN). De AVN is opgericht in 1926. Het toenmalige gemeentebestuur had plannen om het duinterrein van Wapendal om te vormen tot stadsplantsoen. Dat was reden voor enkele natuurliefhebbers om een verzoek in te dienen om het overgebleven binnenduintje te beschermen. Om voor de gemeente ontvankelijk te zijn moesten de burgers zich verenigen. Reden om de AVN op te richten. Het verzoek werd ingewilligd en Wapendal bleef een bijzonder binnenduingebied, dat inmiddels Europese bescherming geniet en de Natura 2000-status heeft.

De AVN heeft in de afgelopen 9 decennia haar sporen op natuurbeschermingsgebied verdiend. De vereniging volgt alle ontwikkelingsplannen in de stad en is voortdurend in overleg met gemeente en andere overheden om de kwaliteit van het Haagse groen te beschermen en te verbeteren. Vele Haagse burgers hebben zich de afgelopen 90 jaar actief voor de organisatie ingezet. Bestuur en portefeuillehouders bestaan sinds de oprichting uit vrijwilligers die vanuit hun vakgebied of specialisme hun kwaliteiten beschikbaar stellen. Boomdeskundigen, biologen en geografen werken samen met organisatiedeskundigen en juristen. Het is die bundeling van competenties die de AVN tot een slagvaardig instrument binnen de natuurbescherming maakt. De AVN is georganiseerd in een vereniging. Door de jaren heen zijn duizenden inwoners van Den Haag en omstreken lid geworden. Momenteel schommelt het ledental rond de 4000.

- Dagelijks vinden zo’n 40.000 mensen hun weg naar De Haagse Markt (Herman Costerstraat). In het weekend en tijdens speciale openingsdagen zelfs oplopend tot 60.000 bezoekers. Met 3 looppaden van elk ruim 800 is het de grootste onoverdekte warenmarkt in Nederland en behoort ze zelfs tot de grootste markten van Europa. De Haagse Markt is een ontmoetingsplek van vele culturen.

- Het Omniversum is een grootbeeldfilmtheater. De films worden door een geavanceerde techniek op een enorm projectiescherm geprojecteerd. Het scherm heeft de vorm van een halve bol en loopt half rondom het publiek. Dit koepelscherm is zo groot als een half voetbalveld. Overal om je heen zie je het beeld van de film. De beleving wordt nog eens extra versterkt door een subliem geluidssysteem. Ronduit spectaculair dus! Op hun site leggen ze uit hoe die speciale IMAX-techniek werkt.

- Den Haag Danst! is het online platform voor iedereen die van dans houdt of het wil ontdekken. Er is o.a. informatie te vinden over dansvoorstellingen, dansgezelschappen, festivals, theaters, workshops en balletscholen.

- Voor bijzondere concerten in een bijzonder, kleinschalig theater kun je terecht in het Pianino Theater: een intiem podium voor concerten, presentaties en voordrachten. Tevens geschikt voor repetities en try-outs. Het theater heeft een capaciteit van 49 stoelen en is gesitueerd in het inspirende Mooof-complex. Het Pianino Theater heeft een bijzondere verzameling in Nederland gebouwde piano's: de oudste dateert van 1845, de jongste van 1972.

- Filmhuis Den Haag is een podium voor eigentijdse filmkunst en klassiekers. Met zijn expertise en avontuurlijke programmering heeft het een toonaangevende status in Nederland. Het biedt programma’s die van betekenis zijn voor de bewoners en organisaties in de omgeving. En het is een levendige culturele ontmoetingsplek.

- "Middenin de gezellige Prinsestraat vind je Korzo; een avontuurlijk theater in het oude stadshart van Den Haag. Al meer dan 30 jaar is Korzo een toonaangevend huis voor fysieke theatervormen als dans, mime en circustheater en een plek waar je nieuwe ontwikkelingen in de muziek kunt volgen. Moderne dans, hiphop of Indiase dans: in Korzo werkt een grote diversiteit aan makers vanuit verschillende achtergronden. Om hun werk te presenteren en in een juiste context te plaatsen, organiseert Korzo verschillende dansfestivals. Daarnaast presenteert Korzo samen met partners ook diverse muziek- en circusfestivals en programmaseries."

- De Koninklijke Schouwburg (Korte Voorhout) is een van de oudste schouwburgen van Nederland. Al sinds 1804 is het historische pand in gebruik als theater. Op 1 januari 2017 fuseerden de schouwburg, Het Nationale Toneel en Theater aan het Spui tot Het Nationale Theater (HNT). Op de vier locaties van het HNT (naast Korte Voorhout 3 zijn dat Schouwburgstraat 8 (in de directe nabijheid van de vorige locatie), Spui 187 en De Constant Rebecqueplein 20 A) maken, naast een groot aantal toneelvoorstellingen, bijvoorbeeld ook cabaret, opera, muziektheater en concerten deel uit van de programmering.

- Het in 1990 opgerichte Stroom Den Haag is een kunstcentrum met een programma dat zich vanuit beeldende kunst, architectuur, stedenbouw en vormgeving richt op de stedelijke omgeving. Stroom organiseert tentoonstellingen, projecten, lezingen, workshops en excursies. Ze initieert onderzoek en debatten om kennisoverdracht en idee-ontwikkeling m.b.t. kunst, architectuur en aanverwante disciplines te stimuleren. Stroom bemiddelt, adviseert, doet suggesties voor kunstenaars en begeleidt een groot aantal projecten in de openbare ruimte.

- Kom langs op Eetbaar Park (bij Vreeswijkstraat 301) tijdens een activiteit of tuindag en leer meer over stadslandbouw, moestuinieren en permacultuur. Dat laatste gaat over meer dan alleen de moestuin, en leert je op een hele andere manier kijken naar de maatschappij. De 3 ethische principes, 'Goed voor de aarde, goed voor de mens en eerlijk delen', zijn hun leidraad. - Eetbaar Park op Facebook.

- Het Zuiderparktheater is het zomertheater van Den Haag, in de openlucht. Het biedt een feestelijke programmering voor iedereen. Het theater is niet alleen belangrijk voor de stad, het richt zich in het bijzonder op Stadsdeel Escamp. Amateurverenigingen op het gebied van kunst en cultuur zijn van harte welkom om het podium te huren. Als jouw vereniging een mooi plan heeft, maar geen geld, neem dan toch contact op. We kunnen altijd kijken wat we voor elkaar kunnen doen. Woonachtig in de wijken rondom het park en je hebt een bijzonder plan voor een activiteit? Neem contact op! Naast een klein professioneel team zet een grote groep vrijwilligers zich bij het theater in om te helpen in de exploitatie. Deze vrijwilligers vormen een belangrijke brug naar de wijken er omheen. Zij zijn de ‘ambassadeurs in de wijk’.

- "Theater voor en door de buurt 'De Nieuwe Regentes' bevindt zich in een voormalig zwembad uit 1920. In het theater vinden gedurende het theaterseizoen een groot aantal verschillende voorstellingen plaats, van jazz tot toneel en van ukkieconcerten tot flamenco. Ook vinden er regelmatig andere kunst- en cultuuractiviteiten plaats. Daarnaast bevindt zich in het theater ook een tearoom (met wifi) waar bezoekers van maandag t/m vrijdag binnen kunnen lopen voor een lekker kopje koffie of een broodje. Het monumentale pand vormt daarmee in stadsdeel Segbroek een werk- en ontmoetingsplek waar de culturele kracht van de buurt bij elkaar komt. De Grote Zaal beschikt over 380 stoelen en is geschikt voor theatervoorstellingen, congressen en recepties. Daarnaast zijn er voor kleinere evenementen bijzondere andere ruimtes beschikbaar: Kleine Zaal, Ketelhuis, Het Diepe en Studio."

- "Het sfeervolle Zeeheldentheater is een toegankelijk, duurzaam theater voor Den Haag en omstreken. Er worden voorstellingen gegeven voor jong en ouder, musicallessen, danslessen (flamenco, buikdans), yogalessen, workshops en dansfeesten (Dance Delight). Ook het multicultikoor Mixed Cultures repeteert er wekelijks. Een zeer geschikte accommodatie met een grote en een kleine zaal om te huren voor uitvoeringen, verjaardagfeesten, jubilea, congressen etc."

- "Theater PePijn met zijn rijke historie is een vertrouwde try-out plek voor grote cabaretiers en een inspirerend podium voor aanstormende talenten. Met z’n retro-uitstraling, cabaretbibliotheekje, platenspeler en uitgebreide vinylcollectie is het een bijzondere ontmoetingsplek, niet meer weg te denken uit de Nederlandse Cabaretwereld. De allereerste leesvoorstellingen van de bekendste cabaretnamen zijn er drukbezocht en om podiummeters te kunnen maken is het bij uitstek de kweekvijver voor de coryfeeën van de toekomst. Het heeft een klein podium, een nog kleinere kleedkamer, het is een 'vestzaktheater' met slechts 100 stoelen, maar is groots in beleving. Publiek en artiest, zelden voelen ze zich dichter bij elkaar dan hier. “Het kwijnend uitgaansleven van Den Haag moet hoognodig uit het slop gehaald worden”. Dat was in 1964 het uitgangspunt van het Haags cabaretgezelschap PePijn (Paul van Vliet, Ferd Hugas, Liselore Gerritsen, Judith Bosch en Rob van Kreeveld). Met hun studentikoze bravoure zanikten zij overal in Den Haag om een ruimte die omgetoverd kon worden tot een theatertje, wat dan uiteindelijk zou bijdragen aan de ontwikkeling van hun talent. Inmiddels zijn we ruim 50 jaren verder. Theater PePijn aan de Nieuwe Schoolstraat is een Haags begrip. Het is verworden tot de broedplaats voor cabarettalent en daarmee tot de plek waar klein groots wordt."

- "Waar zich ooit de achtertuin bevond van een huis aan de Hoge Nieuwstraat, staat sinds ongeveer 1645 dat wat nu hét cabaretpodium van Den Haag is. In 1805 werden er aanvankelijk twee zalen gebouwd in opdracht van de Koninklijke Maatschappij voor Natuurkunde. De natuurkundigen ontwikkelden, vergaderden en presenteerden er hun onderzoeken onder de naam Diligentia. De twee zalen zijn in 1853 samengevoegd tot een zaal. Aan dit feit ontleent het huidige Theater Diligentia zijn unieke brede en ondiepe zaal, die uitermate geschikt is voor interactie en dus voor cabaret. Wij zetten - naast de voorstellingen van vele topcabaretiers - een aantal specials op het podium. Door onze programmeur samengestelde voorstellingen met een thema. Altijd rond cabaret, stand-up comedy en/of kleinkunst. Speciaal voor jou. Om je te laten delen in dát waar wij voor staan: aandacht voor de ontwikkeling van cabaret, van talent en meer keuze voor ons publiek. We nodigen je uit om af en toe je nek uit te steken. Om te vertrouwen op onze expertise. Kom en zie de coryfeeën van de toekomst. Wij ontdekken ze voor je en bieden ze ons podium. We dagen je uit om eens iets anders dan anders te doen. Dat we daarbij bijvoorbeeld irreguliere theatertijden niet schuwen, is voor ons zo logisch als wat."

- "In het oude centrum van Den Haag is het intieme en eigenzinnige Literair Theater Branoul te vinden. Branoul doet denken aan de sfeer in de kleine theaters in Parijs en Berlijn. De theatervoorstellingen laten je nadenken. Tijdens de voorstellingen is het contact tussen acteur of verteller en publiek anders dan anders. Op een directe maar toch ontspannen manier beleef je de voorstelling van binnenuit. Kom de sfeer snel eens proeven!"

- "Popradar Den Haag zorgt voor een levendige en diverse lokale popscene. We beheren het grootste repetitieruimtecentrum van de stad en creëeren nieuwe lokale, nationale en internationale kansen voor Haagse acts en muzikanten. Op de locatie in Loosduinen beschikken we over 20 repetitieruimtes, een professionele geluidsstudio, verschillende les- en presentatieruimtes, het Radarcafé met wekelijks programma en de grote Radarzaal die je kunt huren voor optredens, feesten en meetings. Daarnaast worden er muzieklessen en bandcoaching gegeven door onder andere Ready To Play en Drumschool Stefan van de Brug. Haagse acts kunnen bij Music Support aankloppen voor advies en (financiële) ondersteuning binnen hun route naar verdere ontwikkeling. We verbinden muzikanten, coaches, boekers, producers, publiek, beleidsmakers, initiatiefnemers en poporganisaties met elkaar. Jaarlijks organiseren we de Haagse Popweek, een lokaal popfestival in de stad. Tijdens de herfstvakantie vragen we een week lang aandacht voor Haags opkomend poptalent. De Haagse Popweek fungeert als een etalage van wat er momenteel speelt op het gebied van genres als pop, rock, indie, singer-songwriter, urban/hiphop en elektronica en is ook een week waarin talentontwikkeling centraal staat. We beheren het alternatieve muziekplatform Submarine, dat altijd op zoek is naar nieuwe alternatieve muziekstromingen. SuBmarine is een laboratorium voor spannende, grensverleggende en nieuwe undergroundprojecten en begeeft zich op onbekende muzikale terreinen."

- "Musicon is een muziekcentrum gelegen aan de Soestdijksekade in Den Haag. Al jaren is Musicon een ontmoetingsplaats voor muzikanten en muziekliefhebbers. Musicon heeft tien oefenruimtes die worden verhuurd vanaf € 10,- / uur. Alle oefenruimtes zijn uitgerust met P/A, twee gitaarversterkers, een basversterker en een drumstel. Dagelijks vanaf 18 uur tot middernacht, en 's weekends vanaf 15 uur. 364 dagen per jaar is Café Musicon geopend. Minstens drie dagen per week is er livemuziek op het podium. De muziekgenres variëren van salsa tot metalcore en van akoestische jamsessies tot extreme industrial trance-dubstepfestivals. Het podium van Musicon heeft voor bijna alle bekende Haagse bands als opstapje gediend. Vaak lopen hier boekers en programmeurs rond om nieuw talent te scouten, maar die inmiddels bekende bands komen hier gelukkig ook nog steeds terug. Musicon is meer dan alleen een muziekoefencentrum. Er worden voor verschillende opdrachtgevers evenementen en festivals buiten het gebouw van Musicon georganiseerd, waarbij jongeren veelal een hoofdrol spelen. Zo keren festivals als Your Stage, I Love Hiphop en natuurlijk Kaderock jaarlijks met veel succes terug."

- Paard, voorheen Paard van Troje, is een uitgaansgelegenheid in Den Haag, die al sinds 1972 bestaat. Het biedt in de grote zaal plaats aan 1100 bezoekers en in de kleine zaal plaats aan 300 bezoekers. Daarnaast is er nog een café met plaats voor ca. 200 personen.

- "PIP Den Haag is gevestigd op een unieke locatie, op maar 10 minuten lopen van zowel Centraal Station als Hollands Spoor, in de schaduw van de Haagse industrie. Stichting Primus Inter Pares (gelijk in de groep maar stuwt deze naar nieuwe hoogtes) maakt deel uit van het creatieve bolwerk BINK36. PIP heeft laten zien dat de grootstedelijke rafelrand zich uitstekend leent voor de ontwikkeling van ruwe creativiteit. PIP, ook wel het cultuurbordeel van Den Haag genoemd, is opgericht in 2007 door Steven van Lummel en David Schoch en is inmiddels uitgegroeid tot een van de bekendste middelgrote podia in Nederland. De organisatie heeft een luisterend oor voor de underground en haalt zijn neus niet op voor grote namen.

De nachtprogrammering van PIP focust zich op de crème de la crème van de elektronische muziek, van ruwe diamanten tot de veteranen in het vak. Club PIP, het nachtprogramma, bestaat uit events die gekenmerkt worden door de vaak verrassende programmering, relaxte sfeer en uitbundige aankleding. Naast clubavonden biedt PIP ook onderdak aan o.a. (jonge) organisatoren die hun eigen events organiseren, bands, workshops, exposities en theater. PIP is het cultuurpodium en platform in Den Haag waar ondernemerschap, creatieve initiatieven en ontplooiing worden gestimuleerd, gecreëerd en gefaciliteerd. Een plek waar jong en oud worden uitgedaagd en de mogelijkheid krijgen om hun ideeën vorm te geven en uit te voeren. PIP is nooit af, constant in ontwikkeling en staat open voor suggesties."

- "Lekker ontbijten of lunchen, een biertje drinken in een bruin café, nieuwe bands ontdekken, dineren met lekkere wijnen, een borrel met collega’s of vrienden, vergaderen, cocktails drinken. Het kan allemaal op de Grote Markt in Den Haag. De keukens op de Grote Markt maken zoveel mogelijk gebruik van lokale en biologische producten. Voor elk wat wils!"

- Zwembaden in Den Haag.

- "De in 2015 opgerichte Bomenstichting Den Haag is een vrijwilligersorganisatie die zich inzet voor de bevordering van zorg en aandacht voor de Haagse bomen en de groene leefomgeving alsmede de bescherming van bomen. Bomen maken de stad leefbaar en staan voor duurzaamheid. De Bomenstichting wil bomen de ruimte geven en ze behoeden voor ondoordachte acties. Het zoeken naar creatieve oplossingen bij dreigende kap is voor ons een uitdaging. Wij adviseren, informeren, overleggen, werken samen en maken zo nodig bezwaar. De Bomenstichting streeft naar de uitbouw van een netwerk van personen, die voor ons per stadsdeel of zelfs per wijk of straat functioneren als ogen en oren en ons informeren over plannen die bomen in dat gebied bedreigen of juist op ideeën brengen om bomen in het zonnetje te zetten. Je kunt je interesse doorgeven via het contactformulier op de site. We nemen dan contact met je op."

- De aanwezigheid van groen zorgt ervoor dat alle woningen in de stad samen 1,9 miljard euro meer waard zijn dan wanneer er geen bomen, parken en grasvelden zouden zijn. Dat blijkt uit het onderzoek 'Waardestelling groen in Den Haag' van Buck Consultants, dat in 2016 in opdracht van de gemeente is uitgevoerd. In de gemeente staan in totaal bijna 250.000 woningen, met een totale waarde van 46,3 miljard euro. Dat er veel groen in de stad is zorgt er volgens de onderzoekers voor dat een woning gemiddeld 4% meer waard is. Dat is gemiddeld 7.500 euro per woning.

De hogere waarde van woningen is gunstig voor de eigenaren, en heeft ook positieve gevolgen voor de inkomsten van de gemeente. Zo stroomt er via de onroerendzaakbelasting (OZB) jaarlijks 1,3 miljoen euro extra de gemeentekas in. De onderzoekers hebben berekend dat Den Haag in totaal ca. 1.400 ha groen telt. Daarmee beslaat de natuur ongeveer 17% van het totale oppervlak van de gemeente. Het gaat daarbij om 944 ha aan grote groengebieden en 776 ha aan kleinschalig groen. In de straten van de stad staan ca. 116.000 bomen. Deze bomen vertegenwoordigen een waarde van 22 miljoen euro, aldus Buck Consultants. In het rapport wijzen de onderzoekers tevens op de waarde die de aanwezigheid van groen heeft op de gezondheid van mensen, wat zijn weerslag heeft op zorgkosten, het ziekteverzuim, de arbeidsproductiviteit en de arbeidsuitval.

Terug naar boven

Beeld

- Het Haags Gemeentearchief stelt in de Haagse Beeldbank meer dan 200.000 beelden digitaal beschikbaar van Den Haag (inclusief Scheveningen en de voormalige gemeente Loosduinen), Leidschendam, Voorburg en incidenteel andere plaatsen.

- Meer dan 17.000 foto's van Den Haag en omgeving, door Harry van Reeken.

- Oude ansichtkaarten van Den Haag.

- Filmpje over oude filmbeelden van Den Haag door John M. Pieper.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Den Haag (online te bestellen).

- Als je fan bent van het Haags, kun je je uitleven met de stripboeken van Haagse Harry (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de Gemeente Den Haag. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Gemeentegids: - Digitale gemeentegids Den Haag, waar je de instellingen kunt opzoeken die je zoal in een gemeentegids vindt, o.a. op het gebied van muziek, sport, cultuur, religie, zorg en welzijn.

- Media/nieuws: - AD Den Haag. - Haagse bloggers in de spotlight is een pagina met links (plus wat toelichtende tekst) naar de blogs van diverse Haagse bloggers.

- "Media spelen een grote rol in onze samenleving. Het geeft vorm aan onze cultuur en weerspiegelt ieders identiteit. Kennis, informatie en ook ontspanning en vermaak vormen samen een sterke leidraad voor de publieke opinie. Stichting Stadsomroep Den Haag vervult deze taken als lokale omroep. Met Den Haag FM, Den Haag Totaal, Den Haag TV en FunX laten wij ons zien en horen in de stad. In samenwerking met de regionale Omroep West zetten wij ons in voor Haagse saamhorigheid. Wij zijn brutaal, betrokken en betrouwbaar! Door de inwoners rechtstreeks te betrekken bij de productie en verspreiding van media, waarborgen wij de culturele verscheidenheid. Er wordt via de verschillende kanalen ruimte geboden aan derden en vrijwilligers om mee te bouwen aan de omroep. Alle content wordt op een inhoudelijke en betrouwbare manier verpakt en het geheel wordt verspreid vóór en dóór Hagenaars. Met onze producten willen wij een bijdrage leveren aan de maatschappelijke betrokkenheid in Den Haag. Onze professionals zijn medewerkers met hart voor het vak en liefde voor de stad. Ieder is goed opgeleid en zich bewust van de maatschappelijke verantwoordelijkheid. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers die zich sterk inzetten voor ons doel."

- "Den Haag Centraal (DHC) is hét kwaliteitsmedium van de stad. Wij willen de Hagenaars zo goed mogelijk informeren. We doen dat met een grote groep professionele journalisten en columnisten. Elke week, net voor het weekend, ontvang je een compact overzicht van het laatste nieuws plus uitvoerige beschouwingen over een heel arsenaal aan onderwerpen. Als weekkrant gaan we niet voor de waan van de dag, maar richten we ons op de zaken die echt belangrijk zijn voor onze lezers. DHC is zowel redactioneel als zakelijk onafhankelijk. Onze kernwaarden zijn: betrouwbaarheid, diepgang en originaliteit. Vanuit die basis streven we naar hoogwaardige, onderscheidende en toegankelijke journalistiek. Onze belangrijkste aandachtsgebieden zijn politiek en bestuur en kunst en cultuur, zonder daarbij opinie, ‘human interest’, lifestyle en sport uit het oog te verliezen. DHC ziet zijn journalistieke rol ook als een bijdrage aan een vrije, democratische en inclusieve samenleving."

- Wijk-/stadsdeelwebsites: - Bewonersorganisatie Leidschenveen. - Wijkportaal Ypenburg.nu. - De Ypenburgsche Courant. - Historische Vereniging Buitenplaats Ypenburg. - Historisch Informatiepunt (HIP) Den Haag: historische informatie over de Haagse wijken. - In 2013 is een boek verschenen over de geschiedenis van buitenplaats Ypenburg. - Wijkwebsite Statenkwartier. - Wijkwebsite Zeeheldenkwartier.

- Belangenorganisaties: - Bewonersvereniging De Dijken (= een wijk binnen Leidschenveen).

- Lezen/educatie: - "Bibliotheek Den Haag (BDH) is er voor alle Hagenaars. BDH maakt informatie voor iedereen bereikbaar en toegankelijk. BDH inspireert alle inwoners van de stad om zich te blijven ontwikkelen. Daarom: organiseren wij culturele en educatieve activiteiten voor kinderen en jongeren; bevorderen wij het lezen en laten kennismaken met literatuur; helpen wij mensen die moeite hebben met taal en digitale vaardigheden; maken wij het mogelijk om een leven lang te leren; zorgen wij dat er studieplekken zijn. BDH stimuleert ontmoeting. Zij: is de inclusieve ontmoetingsplaats voor alle inwoners van de stad; organiseert debatten over actuele maatschappelijke thema’s; laat inwoners laagdrempelig kennismaken met kunst en cultuur; werkt in een netwerk intensief samen met partners in de stad en de buurt. Ben je nieuwsgierig naar wat er allemaal te doen is in Bibliotheek Den Haag? Kijk dan eens naar ons online jaarverslag 2018." Het jubileumboek 'Een eeuw informatie, educatie en inspiratie. Openbaar Bibliotheekwerk in Den Haag 1906-2006' is via de link ook online te lezen.

- "Onze maatschappij is complex en zal in de toekomst alleen maar complexer worden. Daarom worden creativiteit en verbeeldingskracht steeds belangrijker. Zeker bij het bedenken van oplossingen voor de sociaal-maatschappelijke vraagstukken die we op ons bord krijgen. Deze unieke, menselijke eigenschappen zien wij als extreem waardevol en ontwikkelbaar. Wij zijn er dan ook van overtuigd dat kunstonderwijs essentieel is om die creativiteit en verbeeldingskracht bij mensen te ontwikkelen. Vooral wanneer dit kunstonderwijs uitgaat van de kwaliteiten en waarden van de verschillende kunstdisciplines. En daarbij op een aantrekkelijke en actuele manier wordt aangeboden door opgeleide kunstvakprofessionals. Talenten kunnen ontdekt en ontwikkeld worden door in aanraking te komen met de taal van kunst. Om dit kunstonderwijs voor iedereen beschikbaar te maken, en ook - en misschien wel juist - voor de mensen die daar minder gemakkelijk toegang tot hebben, zijn expertise en organisatiekracht nodig. Dit is de kracht en de missie van KOO: ”Wij organiseren professioneel kunstonderwijs, juist waar dat niet vanzelf gaat.” "

- "Leren voor je plezier en zinvol bezig zijn. Daar gaat het om bij Volksuniversiteit Den Haag! Of je nu leert voor een volgende stap in je carrière, om ontwikkelingen in de maatschappij te volgen of om anderen te ontmoeten, de Volksuniversiteit is jouw opleidingsinstituut. Je treft er een breed aanbod van opleidingen. Altijd in kleine groepen, met gemotiveerde vakdocenten op moderne locaties. Geen diploma’s maar wél resultaten. Zo houdt de Volksuniversiteit je plezierig bij de les! Wat kies jij uit de cursussen, trainingen en workshops? De Volksuniversiteit is er voor iedere volwassene, ongeacht vooropleiding, leeftijd, religieuze, culturele of politieke achtergrond. Kom naar de Volksuniversiteit en beleef het plezier van een leven lang leren!"

- Jeugd: - In Den Haag zijn maar liefst 17 scoutinggroepen actief. Wekelijks verzorgen bijna 400 vrijwilligers een aantrekkelijk programma voor meer dan 900 jeugdleden vanaf 5 jaar, waarin Samen, Uitdaging en Buitenleven naast andere aspecten van scouting centraal staan.

- Welzijn: - "Den Haag Doet is de grootste vacaturebank met vrijwilligerswerk in de stad. Er zijn meer dan 1.000 vacatures, dus keuze genoeg! Wil jij jezelf ontwikkelen in je vrijwilligerswerk? Op de Vrijwilligersacademie vind je een breed aanbod met (gratis) workshops en cursussen. De site is nooit af en daarom werken we met veel toewijding aan de doorontwikkeling. Dit is er zoal te vinden: Talentenscan; Vacature zoeken of plaatsen; Toegang aanvragen tot de webwinkel van de gemeente; Kortingspas; Via je account kun je job alerts aanmaken en je aanmelden voor de nieuwsbrief; Servicedesk voor als je er online niet uitkomt; Vrijwilligerspunten door heel de stad; Cursussen, trainingen en workshops volgen in de Den Haag Doet Vrijwilligersacademie; Engelstalige variant van Den Haag Doet: Volunteer The Hague. Daarnaast kunnen organisaties en bedrijven altijd bij ons terecht als ze vragen hebben over vrijwilligerswerk."

- "Meer Haagse burgers die durven, willen en kunnen meedoen. Daar maakt kennis- en adviescentrum PEP Den Haag zich sterk voor. PEP stimuleert betrokken vrijwilligers, organisaties en professionals elkaar op te zoeken. En elkaar te versterken. Bij PEP tref je betrokken professionals die innovatie, duurzaamheid en diversiteit hoog in het vaandel hebben en hieraan actief bijdragen."

- Duurzaamheid: - "Bij Duurzaam Den Haag (DDH) geloven we in Haagse Krach. De inventiviteit en creativiteit van alle Hagenaars samen is de drijvende kracht achter de transitie, en de sleutel om de Haagse ambities waar te maken. Iedere Hagenaar kan zelf een bijdrage leveren aan de klimaatdoelen en zo de stad mooier, beter en leefbaarder maken. Daarom gaat DDH altijd uit van de impact die duurzaamheid kan hebben in het dagelijks leven van Hagenaars. Wat betekent verduurzaming voor hen? Hoe worden zij er beter van? Om de Haagse klimaatdoelen te halen, moeten we een volgende stap zetten. De urgentie is groot en er is geen tijd te verliezen. Daarom wil DDH meer dan voorheen zelf het initiatief nemen om verduurzaming bereikbaar en aantrekkelijk te maken voor grote groepen Hagenaars. Daarbij richten we ons in de eerste plaats op energie (besparing en schone energie) en klimaatadaptatie (groen en waterberging)."

- Den Haag in Transitie faciliteert het samenkomen van de lokale gemeenschap om positieve veranderingen te maken in hun manier van wonen, leven en werken. Van het vergroenen van de wijk en het uitwisselen van diensten tot het bewuster omgaan met energiegebruik, afval en consumptie. Zij werken samen met buurtbewoners, buurttuinen, scholen, MKB, de gemeente, (inter)nationale organisaties en andere belangengroepen om de lokale veerkracht te bevorderen en het leven minder olieafhankelijk, meer duurzaam en meer sociaal te maken.

- "TransitieCinema biedt maandelijks een documentaire over duurzaamheid en transitie in het Nutshuis, die gezamenlijk wordt bekeken en daarna wordt bediscussieerd. Toegang gratis. Een donatie wordt wel gewaardeerd."

- "Repair Café Den Haag is een (soms meer dan) maandelijkse bijeenkomst voor iedereen die liever dingen repareert dan weggooit. Wat doe je met een stoel waarvan een poot los zit? Met een broodrooster die niet meer werkt? Met een wollen trui waar mottengaatjes in zitten? Weggooien? Mooi niet! Repareer ze in het Repair Café. Het Repair Café is een evenement dat draait om repareren. Op de locatie waar het Repair Café wordt gehouden, is gereedschap en materiaal aanwezig om alle mogelijke reparaties uit te voeren. Op kleding, meubels, elektrische apparaten, fietsen, serviesgoed, gebruiksvoorwerpen, speelgoed et cetera. Ook is er deskundige hulp aanwezig, zoals een elektricien, een naaister, een timmerman en een fietsenmaker. Bezoekers nemen van thuis kapotte spullen mee. In het Café gaan ze zelf aan de slag. Eventueel met hulp. Wie niets heeft om te repareren, neemt een drankje aan de bar. Of gaat helpen bij een reparatie van iemand anders. Of doet inspiratie op aan de leestafel, waar boeken over repareren en klussen ter inzage liggen."

- "Kom je gezellig slopen bij Repair Kid? Repair Kid is een reizende, kleurrijke caravan die op markten, buurtfeesten en andere festiviteiten in Den Haag de ruimte geeft aan kinderen om te onderzoeken hoe apparaten nu eigenlijk in elkaar zitten, door ze de gelegenheid te geven ze te slopen. Dit wordt met gereedschap en onder begeleiding gedaan. Het is de bedoeling dat de kinderen met de restanten kunst maken, om te laten zien dat echt helemaal niets hoeft te worden weggegooid. Repair Kid kan ook voor scholen en naschoolse opvang tegen een zeer laag bedrag (kostendekkend) worden ingezet. Ook andere workshops zoals Stadjutten zijn mogelijk. De caravan is op aanvraag voor evenementen of verjaardagen te bestellen. Stuur hiervoor een mailtje naar Cis Deyl: cisdeyl@gmail.com of bel haar persoonlijk: 06-38899800. Repair Kid is ontstaan uit een gepassioneerd persoonlijk initiatief van Cis, naar aanleiding van haar vrijwilligerswerk voor het lokale Repair Café in 2011/2012."

- "Buurauto Den Haag biedt een elektrische auto aan die je deelt met huishoudens bij jou in de buurt. Een auto die je reserveert, opent en afrekent met je smartphone. Wel het gemak, niet de lasten van een ‘eigen’ auto. Veel consumenten zijn actief met een milieuvriendelijke woning of hanteren een duurzame levensstijl. Betaalbaar milieuvriendelijk autorijden was tot voor kort niet mogelijk. Buurauto brengt daar verandering in. Bij Buurauto rijd je samen met je buren mileuvriendelijk zonder allerlei financiële risico’s. En spelenderwijs ontdek je samen het echte nieuwe rijden. Het delen van een auto is niet alleen milieubewust, maar ook voordelig. En het scheelt ook nog eens parkeerruimte, want een auto staat gemiddeld 23 uur per dag stil. In de praktijk blijkt dat autodelers sneller nadenken over een alternatief dan mensen die beschikken over een eigen auto: driedubbele winst."

- Stadslandbouw: - "Stadslandbouw in Den Haag kent verschillende vormen. Naast de klassieke volkstuintjes zijn er tegenwoordig meerdere vormen van stadslandbouw, zoals buurtinitiatieven, stadsboerderijen, imkers, aquaponics en verticale landbouw. Op de Haagse stadsboerderijen kun je kennismaken met dieren die van oudsher al werden gefokt op de Nederlandse boerderijen, zoals de koe, de geit, het schaap en het varken. Dan zijn er stadsimkers. Wij eten de honing die de bijen maken, maar bijen zijn van belang voor nog zoveel meer. Bijen en andere insecten zorgen voor het uitwisselen van stuifmeel, en zijn daarmee van het grootste belang voor bijna alles wat groeit en bloeit! Daarnaast is er ook aquaponics. In dit systeem wordt aquacultuur gecombineerd met hydroponics, een vorm van landbouw. De uitwerpselen van vissen vormen de voeding voor de planten. Planten op hun beurt, zuiveren het in dit circulaire systeem gebruikte water, zodat het weer terug kan stromen naar de vissen. Als laatste is er nog verticale landbouw, waarbij men niet in de breedte maar in de hoogte landbouw bedrijft. Op het dak van een gebouw bijvoorbeeld. Voorbeelden buurtinitiatieven: Tuinen van Mariahoeve; de Valkenbosgaarde; de Verborgen Tuin; de Stadsboer. Wil je meer voorbeelden zien van Haagse stadslandbouw? Ga dan naar onze Initiatievenkaart."

- Wonen: - Den Haag voert als eerste stad in Nederland een puntensysteem in voor groen- en natuurinclusief bouwen. Met het systeem worden ontwikkelaars en architecten op eenvoudige wijze verplicht om groen en natuur in de directe omgeving te bevorderen, met bijvoorbeeld groene daken of muren. Het plan is uitgewerkt door ingenieursbureau Arcadis. Belangrijk uitgangspunt daarbij was dat het systeem niet te ingewikkeld zou zijn en dat het ontwikkelaars niet afschrikt. "Daarvoor is de bouwopgave te groot. Dit systeem is bruikbaar en effectief," aldus Boudewijn Revis, wethouder Stadsontwikkeling & Wonen. "Den Haag staat bekend als prettige leefstad, maar groeit ook enorm. Daarom gaan we bouwen, maar zorgen we onder meer met dit soort maatregelen ervoor dat de stad mooi en groen blijft." In een puntensysteem wordt vastgesteld hoeveel punten moeten worden behaald bij een nieuwbouwproject. Hoe meer punten, hoe meer maatregelen nodig zijn. Een ontwikkelaar of architect kan bij het maken van zijn ontwerp kiezen uit een lijst met uiteenlopende maatregelen. Aan die maatregelen zijn punten toegekend. Zo is de aanleg van een biodivers dak goed voor 3 punten, de aanleg van een sedumdak levert 2 punten op en het aanbrengen van een insectensteen geeft één punt. De architect of ontwikkelaar neemt net zoveel maatregelen totdat hij het totale aantal punten heeft behaald. Zo gaat Den Haag op een no-nonsense manier groen- en natuurinclusief bouwen. (bron: Operatie Steenbreek, 14-3-2019)

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Den Haag Nieuw Eykenduynen, - idem Oud Eik en Duinen, - idem St. Barbara, - idem St. Petrus Banden.

Reactie toevoegen