Brummen

Plaats
Dorp en gemeente
Brummen
Veluwe
Gelderland

brummen dierenseweg 1904 [640x480].jpg

Brummen Dierenseweg 1904

Brummen Dierenseweg 1904

GL kadastrale gemeente Brummen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

kadastrale gemeente Brummen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

kadastrale gemeente Brummen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Brummen indeling in woonplaatsen [1024x768].JPG

Brummen indeling in woonplaatsen

Brummen indeling in woonplaatsen

Brummen

Terug naar boven

Status

- Brummen is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe(zoom).

- De gemeente Brummen omvat naast het gelijknamige dorp verder nog de dorpen Eerbeek, Empe, Hall en Leuvenheim, de buurtschappen Broek, Coldenhove, Cortenoever, Oeken, Tonden en Voorstonden en de wijk voorheen dorp Rhienderen. Bij elkaar zijn dit 5 dorpen, 6 buurtschappen en 1 wijk. Broek is oorspronkelijk geen afzonderlijke buurtschap, maar het wij-gevoel van de bewoners is zo sterk gegroeid dat de gemeente het tegenwoordig ziet als een woonkern, die aparte vermelding waard is, met ook eigen plaatsnaamborden. Vanouds valt ook de buurtschap De Hoven onder de gemeente Brummen. De inwoners van deze buurtschap verzoeken, met succes, halverwege de 19e eeuw om te mogen worden toegevoegd aan de gemeente Zutphen.

- Wapen van de gemeente Brummen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Brummen.

- Onder het dorp Brummen vallen ook de buurtschappen Broek, Cortenoever, Oeken en Voorstonden.

Terug naar boven

Ligging

Brummen ligt NO van Dieren, ZW van Zuthpen en grenst in het O aan de IJssel, die hier de grens vormt tussen de Veluwe(zoom) en de Achterhoek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Brummen 769 huizen met 5.548 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 134/995 (= huizen/inwoners), het dorp Hall 49/336 en de buurtschappen Leuvenheim 73/477, Cortenoever 35/268, Rhienderen 118/856, Oeken 73/485, Voorstonden 48/347, Hoven 24/159, Tonden 41/334, Empe 74/544 en Eerbeek 100/747. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 8.400 huizen met ca. 21.000 inwoners, het dorp Brummen heeft ca. 3.400 huizen met ca. 8.400 inwoners..

Terug naar boven

Geschiedenis

Gemeente
In de eerste decennia van de 19e eeuw komt niet alleen de burgerlijke gemeente Brummen tot stand. Er ontstaan ook 2 kadastrale gemeenten, gebaseerd op de vroegere kerspelen: Brummen en Hall. Deze kadastrale gemeenten worden onderverdeeld in secties, elk met een eigen letter en naam. Begrenzing en naamgeving van de secties gaan in sommige gevallen terug op de marken die zich over het grondgebied van de gemeente uitstrekten.

De burgerlijke gemeente Brummen hanteert voor de verdeling van het grondgebied in wijken vanaf 1827 een indeling met letters: Brummen (A), Leuvenheim (B), Cortenoever (C), Rhienderen (D), Oeken (E), Voorstonden (F), De Hoven (G), Tonden (H), Empe (I), Hall (K) en Eerbeek (L). Deze indeling ondergaat in het midden van de 19e eeuw een wijziging, als De Hoven bij Zutphen wordt gevoegd. De woonhuizen in een wijk krijgen een wijkletter en een volgnummer. In 1953 worden de huidige adresaanduidingen ingevoerd, met straatnamen en huisnummers.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de kernen van deze gemeente, kun je terecht bij:

- Oudheidkundige Vereniging De Marke, die de geschiedenis van de dorpen Brummen, Eerbeek, Hall (gem. Brummen), Hoenderloo, Klarenbeek, Loenen en Ugchelen (gem. Apeldoorn) bestudeert.

- Regionaal Archief Zutphen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het programma De IJsselsprong is in het leven geroepen om de aanpak van 4 'opgaven': water, (bescherming tegen hoogwater) wegen, wonen en natuur, rond de IJssel ter hoogte van Zutphen en omgeving, logisch op elkaar af te stemmen, zodat de ruimtelijke ontwikkelingen elkaar versterken in plaats van in de weg zitten.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Brummen heeft 74 rijksmonumenten.

- Brummen heeft 56 gemeentelijke monumenten.

- Engelenburg, ook wel Groot Engelenburg, direct W van Brummen gelegen aan de weg naar Eerbeek, is als havezathe en landgoed een schepping geweest van de familie Schimmelpenninck van der Oye. Zij hebben het goed vóór 1588 in handen gekregen. Daarvoor zal het zo'n anderhalve eeuw of langer bezit zijn geweest van de familie Van Mekerens. Dat was een invloedrijk Veluws geslacht. Ze waren richter of schout van de Veluwezoom, inclusief Brummen. Ze 'leverden' schepenen, burgemeesters en raden van de stad Arnhem.

In zijn vroegste vorm, dat wil zeggen vóór 1400, zal het een 'spieker' zijn geweest. Een smal, hoog, stenen gebouw, geschikt gemaakt als opslagplaats en met een klein aantal personen gemakkelijk te verdedigen. In 1992 zijn tijdens opgravingen in de middeleeuwse wijnkelder eiken paalfunderingen blootgelegd. Waarschijnlijk meer dan duizend jaar geleden in de grond geslagen palen met een geschatte lengte van circa vier meter. Zij vormen de fundering van het oudst bekende kasteel, mogelijk gesticht door de zoon van Karel de Grote, stichter van de stad Deventer. Thans is deze fundering zichtbaar gemaakt in de wijnkelders door middel van beloopbaar glas. Landgoed en gerestaureerd kasteel hebben tegenwoordig de functies hotel/restaurant en golf- en conferentiecentrum.

- Het nostalgisch ingerichte Speelgoedmuseum Toy Gallery biedt onder andere een grote Dinky Toys collectie, Meccano museum Meccanoland, een fraaie LGB treinbaan die de bezoekers zelf mogen bedienen, en het Dickens Plein met 'antieke' speelgoedwinkeltjes.

- Gevelstenen in Brummen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Natuurmonumenten heeft in 2011 een plan ontwikkeld om de IJsselvallei in de gemeente Brummen en een aangrenzend deel in de gemeente Zutphen bloemrijker te maken. De zuidelijke IJsselvallei is landschappelijk zeer aantrekkelijk. Het gebied kent een afwisseling van bos, graslanden, heideveldjes, poelen, beken en kleine landschapselementen zoals vrijstaande bomen, heggen en hagen. Natuurmonumenten wil in dit gebied meer kleur aanbrengen door een aantal graslanden en bosjes die zij in beheer heeft aantrekkelijker te maken voor bloemen.

Het betreft o.a. de natuurgebieden Leusveld en Voorstonden. In totaal gaat het om ca. 60 hectare. De bodem moet ca. 30 cm worden afgegraven om in de graslanden meer bloemen te krijgen. Hierdoor verdwijnt de fosfaatrijke toplaag en komt het grondwater dichter aan de oppervlakte. Door ook nog een aantal sloten te dempen worden de graslanden natter. Dit zijn omstandigheden waarin veel bijzondere planten, zoals orchideeën, het naar hun zin hebben. Daarnaast heeft Natuurmonumenten plannen om ook wandelpaden aan te leggen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Brummen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Brummen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter. - Nieuws van de gemeenteraad op Twitter.

Reactie toevoegen