Ten Boer

Plaats
Dorp
Groningen
Groningen

ten_boer_plaatsnaambord_kopie.jpg

Ten Boer is een dorp in de provincie Groningen, gemeente Groningen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2018.

Ten Boer is een dorp in de provincie Groningen, gemeente Groningen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2018.

gemeente_ten_boer_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Ten Boer anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Ten Boer anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Ten Boer

Terug naar boven

Status

- Ten Boer is een dorp in de provincie Groningen, gemeente Groningen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2018. In 2016 hebben de beide gemeenten afgesproken dat de gemeente in 2019 zou worden toegevoegd aan de gemeente Groningen.

- De gemeente Ten Boer omvatte naast de gelijknamige hoofdplaats de dorpen Garmerwolde, Lellens, Sint Annen, Ten Post, Thesinge, Winneweer, Wittewierum en Woltersum, en de buurtschappen Achter-Thesinge, Bovenrijge, Hemert, Kröddeburen, Lageweg, Lutjewolde (deels) en Zevenhuisjes. Dit zijn 9 dorpen en 7 buurtschappen in totaal.

- Per 1-8-1962 is de grens tussen deze gemeente en de O gelegen buurgemeente Slochteren in het Eemskanaal komen te liggen, waardoor in dat jaar een aantal buurtschappen die Z van dat kanaal liggen, van de gemeente Ten Boer naar de gemeente Slochteren zijn verhuisd. Het betreft met name de buurtschappen Blokum, Heidenschap en Luddeweer.

- O van Ten Boer, O van het Damsterdiep, zijn de plaatsnamen Bouwerschap en Boltklap de afgelopen decennia uit de atlassen verdwenen. Bij eerstgenoemde kunnen we ons daar iets bij voorstellen, omdat daar enkele panden zijn verdwenen en er nog maar enkele over zijn. Maar de ca. 60 panden van Boltklap (sinds begin 20e eeuw in de atlassen veranderd in Boltklapstreek, sinds de jaren vijftig geheel uit de atlassen verdwenen), gelegen rond de Boltweg en het aansluitende deel van de Bouwerschapweg, staan er nog altijd. Wij hebben echter geen idee of deze plaatsnaam in de praktijk lokaal nog 'leeft'. Als iemand hier meer over weet, houden wij ons aanbevolen.

- Wapen van de voormalige gemeente Ten Boer.

- Videoreportage van RTV OOG met Frank de Vries, de laatste burgemeester van de gemeente Ten Boer (dec. 2018).

- Onder het dorp Ten Boer valt ook een deel van de buurtschap Bovenrijge.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Ten Boer grensde in het W aan Ruischerbrug, Noorddijk, Zuidwolde en Bedum, in het NW aan buitengebied van Middelstum, in het N aan Stedum, in het NO aan Loppersum en Garrelsweer en in het ZO aan het Eemskanaal, Overschild en Lageland, en lag NO van de stad Groningen, O en ONO van Noorderhoogebrug, O van Noordwolde, O en OZO van Sauwerd, Z en ZO van Westerwijtwerd en Middelstum, Z en ZW van Westeremden, ZW van Wirdum, WZW van Appingedam en Delfzijl, W van Steendam, WNW van Hellum en Siddeburen, NW van Schildwolde en Slochteren, N en NNO van Harkstede en Scharmer en NO van Meerstad, Middelbert en Engelbert. De gelijknamige hoofdplaats lag centraal in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 omvat de gemeente Ten Boer 387 huizen met 3.113 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 38/279 (=huizen/inwoners), de dorpen Garmerswolde 25/189, Thesinge 15/120, Lellens 11/93, Wittewierum 10/76 en Woltersum 41/329, de buurtschappen St. Annen 28/225, Bouwerschap 6/32, Boltklapstreek (De Bolte) 8/52, Dijkshorn (Ooster-Dijkshorn) 5/40, Lutjewolde 5/42, Emmerswolde (Immerwolde, Hemerwolde) 4/27, Heidenschap 5/41, Bovenrijge (Boven-Rijge) 6/41, Achter Thesing 12/88, Heemert (Hemert, Heemwerd) 6/57, Ten Post 29/228, Kroddeburen 12/96, Graauwendijk (deels) 7/45, Blokum (De Bloken) 5/39 en Luddeweer 4/18 en over de gemeente verspreide woningen 105/956.

- Zoals beschreven onder Status, is per 1-8-1962 middels grenscorrectie een deel van de gemeente overgegaan naar de gemeente Slochteren. Het betrof een gebied van 982 hectare, met 402 inwoners.

- Rond het einde van 2018, rond de opheffing ervan, heeft de gemeente ca. 3.000 huizen met ca. 7.400 inwoners. Het gelijknamige dorp heeft ca. 1.900 huizen met ca. 4.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Cultuur Historische Werkgroep (CHW) Ten Boer is een los verband van een groep mensen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van deze voormalige gemeente, deze in kaart brengt en voor een groter publiek toegankelijk wil maken. De CHW organiseert jaarlijks enkele lezingen. Ook geeft de CHW medewerking aan voorlichtingen en tentoonstellingen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "In de dorpen in deze voormalige gemeente zijn verschillende projecten waar gebouwen worden versterkt. Versterken kan betekenen dat de huidige woning wordt versterkt of dat er aardbevingsbestendige nieuwbouw voor in de plaats komt. Hierover wordt met de eigenaren overleg gepleegd. De gemeente combineert de versterking in een aantal dorpen met dorpsvernieuwing (Ten Post, Winneweer en Wittewierum, Woltersum en delen van Ten Boer). De gemeente zet in op toekomstbestendiger dorpen, met veilige en duurzame woningen voor alle leeftijden. Er wordt geïnvesteerd in goede voorzieningen zoals scholen, sportverenigingen, het zwembad, winkels, dorpshuizen en een goed leefklimaat; groen en natuur. Ook wil het college een economische impuls via recreatie, sport en beweging, het verbeteren van openbaar vervoer en het aanleggen van nieuwe wandel- en fietspaden." (bron en voor nadere informatie zie deze pagina van de gemeente Groningen over 'Versterking en dorpsvernieuwing')

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Ten Boer heeft 11 rijksmonumenten (onder de link staat het getal 12, maar wij tellen er in de lijst maar 11).

- De romanogotische Hervormde (PKN) Kloosterkerk in Ten Boer (Kerkpad 3) is in de 13e eeuw gebouwd als kloosterkerk bij het benedictinessenklooster. Na de opheffing in 1485 is het klooster afgebroken. De kerk bleef behouden als parochiekerk. Uit een gedenksteen in de noordwand blijkt dat de kerk in 1565 is hersteld. Dit vond plaats ten tijde en onder verantwoordelijkheid van de laatste abt van het Benedictijner klooster Germania te Thesinge, Gerardus Ahues. In 1594 wordt de kerk, na de Reductie van Groningen, protestants. De achtkantige dakruiter is pas in 1810 op de westgevel geplaatst, als vervanging van de eerder afgebroken vrijstaande kerktoren. In het interieur vallen de overhuifde kerkeraadsbank en twee monnikenbanken in het koor op. De preekstoel dateert uit de tweede helft van de 17e eeuw. Het kerkorgel is in 1894 gebouwd door de Groninger orgelbouwer Jan Doornbos (bijgenaamd 'Jan Avontuur'). Zoals meestal gebruikte hij bij de bouw van dit orgel materiaal van orgels uit de 18e eeuw.

- De Widde Meuln staat O van de dorpskern van Ten Boer, direct O van het Damsterdiep, aan de Boltweg.

- Vlak naast de hiervoor vermelde molen staat ook koren- en houtzaagmolen Bovenrijge. Zoals de naam reeds suggereert, is deze molen oorspronkelijk gebouwd in buurtschap Bovenrijge, ZW van Ten Boer. De molen is daar in 1903 gebouwd door boer G. van Dijk, uit liefhebberij en voor eigen gebruik. Tot in de jaren vijftig heeft de molen daar gefunctioneerd. Na een periode van verval zakt de molen in 1976 in elkaar. Enkele jaren later conserveert Vereniging Vrienden van de Groninger Molens het complex. In 1985 laten ze hem op de huidige plek herbouwen, waarbij hij de naam krijgt van de buurtschap waar hij voorheen heeft gestaan. Sinds 2007 is de molen eigendom van Stichting Het Groninger Landschap. De molen draait, zaagt en maalt op vrijwillige basis.

- Het Oosterdijkshornerverlaat, gelegen direct N van Ten Boer, W van de t-splitsing Stadsweg / Wolddijk, is in 2012 gerestaureerd.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Tijdens de Roefeldag (op een zaterdag in juni) gaan kinderen van groep 4-8 in groepjes van 5 langs 3 verschillende bedrijven. Van te voren kunnen ze aangeven naar welk bedrijf/instelling ze wel of niet heen willen. Bij de bedrijven krijgen ze een rondleiding of een andere leuke bezigheid en maken zo op een leuke manier kennis met een bedrijf / organisatie. Elk jaar doen er ca. 80 bedrijven en 400 kinderen mee in de voormalige gemeente Ten Boer. De dag wordt mogelijk gemaakt dankzij ca. 20 sponsoren.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Fietsroute 'HighLights Ten Boer' (45 km) voert langs mooie weggetjes, dorpen en langs historische locaties. De routegids geeft uitgebreide achtergrondinformatie over de historie en ontstaan van de interessante plekken en locaties. De afgelopen decennia zijn kunstwerken geplaatst op mooie plekken in de dorpen van deze voormalige gemeente en hun omgeving. Kunst van lokale en internationale kunstenaars. Het fietsrouteboekje 'Kijken als Kunst' heeft een heldere kaart en geeft uitleg bij de kunstwerken. Tevens zijn in de route ateliers opgenomen die in de maanden mei t/m september elke eerste zondag van de maand zijn geopend.

- "In september 2018 is de doorfietsroute Groningen - Ten Boer feestelijk geopend. Het is de eerste doorfietsroute in de provincie Groningen. Vanaf het dorp tot aan de Oostersluis in de stad heeft de fietser vrijwel overal voorrang. Wie deze route door het groen via de Stadsweg kiest, hoeft niet meer langs de drukke N360 te fietsen. Het oorspronkelijke fietspad tussen dit dorp en de stad was een van de drie gevaarlijkste fietsroutes in de provincie Groningen. Het fietspad was te smal, het wegdek was matig, de verlichting liet te wensen over en de verkeerslichten waren fietsonvriendelijk. Daarom heeft de provincie Groningen dit fietspad aangepakt en er een 'doorfietsroute' van gemaakt." (bron: Groningen Bereikbaar)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ten Boer (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Ten Boer van Dorpsbelangen op Facebook.

- Belangenorganisatie: - "Vereniging Dorpsbelangen Ten Boer (DBTB) heeft ten doel: het bevorderen van het welzijn en het behartigen van de belangen van de inwoners van het dorp; het verschaffen aan de leden en aan anderen van een verantwoorde ontspanning. De vereniging beoogt dit te bereiken door: het optreden als overlegorgaan met de gemeentelijke overheid en andere overheden bij problemen van algemene aard betreffende het dorp; het organiseren van activiteiten voor haar leden en eventuele andere activiteiten door de ActiviteitenCommissie, waarbij het welzijn van het dorp in de ruimste zin van het woord wordt bevorderd." DBTB is in 2005 voortgekomen uit de in 1969 opgerichte Vereniging voor Volksvermaken. Sindsdien is Volksvermaken als activiteitencommissie onderdeel van DBTB.

- Dorpshuis: - Ten Boer heeft na jaren weer een mooi Dorpshuis. Een centrale ruimte met een bar en comfortabele barkrukken, een ruime vergader- of feestzaal. De ideale plek voor dorpsactiviteiten, feesten en partijen. Diverse verenigingen maken gebruik van de ruimten, voor bijv. een wekelijkse bijeenkomst, verenigingsavond, jubileum of jaarafsluiting.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Huifkar. - Kinderopvang Kids2b.

- Muziek: - "Accordeonorkest Neptunus is opgericht in 1978. Het orkest bestaat uit 18 accordeonisten, verdeeld over 5 partijen, waarbij de 4e partij wordt ondersteund door een gitarist. Iedere maandagavond van 20.00-22.00 uur repeteren de leden in Dorpshuis Ten Boer, onder de inspirerende leiding van dirigent/muziekdocent en accordeonvirtuoos Henk Puister. De huidige orkestleden komen uit alle windstreken: van Mariënberg, Veendam, Delfzijl en Groningen tot en met Uithuizermeeden, Den Andel, Paterswolde, Zevenhuizen en Hoogezand-Sappemeer. Naast optredens in de noordelijke provincies wordt het orkest ook gevraagd in Duitsland en op grote evenementen als DelfSail. Het repertoire lijkt grenzeloos, met muziek van Malando en Piazzola tot Gershwin en Glenn Miller, maar ook My Fair Lady, ABBA en West Side Story. Van zeemansliederen en meezingers wordt moeiteloos overgeschakeld naar Duke Ellington en Rock Around The Clock. Dit veelzijdige en pretentieloze orkest wil in al haar muziek de hartstochtelijke liefde voor de accordeon laten doorklinken. Zij is continu op zoek naar nieuwe leden, die het plezier in samenspel met haar willen delen. Dus als het je wat lijkt, kom dan eens kijken bij een van onze repetities."

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Omlandia is opgericht in 1951.

- Welzijn: - "Heb je nog nog goede overbodige spullen? Deze kun je gratis bij ons afleveren, zodat wij ze weer kunnen geven aan wie er maar belang bij heeft. Het heeft aan beide kanten te maken met bewustwording en zoals wij het noemen: de gun-factor. In Ten Boer hebben we al sinds 2014 de Weggeefwinkel (WGW), waar je gratis kunt shoppen: kleding, schoenen, speelgoed, leuke hebbedingetjes, enz. Het idee hierachter is dat deze dingen voor iedereen te verkrijgen zouden moeten zijn. Tegelijkertijd heeft het ook te maken met duurzaamheid. Wat de een niet meer nodig heeft of leuk vindt, kan een ander weer gelukkig maken. We hebben op deze manier al heel wat mensen blij gemaakt. Weggooien kan altijd nog. Iedereen kan spullen brengen en/of meenemen. Het is geen ruilsysteem, dus je hoeft niet iets te geven als je iets wilt nemen (of andersom). De spullen die in de WGW staan, zijn dus niet alleen voor mensen met weinig geld bedoeld. De WGW vraagt geen geld voor de spullen, maar donaties zijn welkom om kleine onkosten te betalen. De WGW kan geldvrij functioneren, omdat alle medewerkers er vrijwillig werken en voor de huur van de winkel krijgt Stichting WGW subsidies.

Spullen inleveren bij Weggeefwinkel Ten Boer kan alleen tijdens de openingstijden. Alle spullen moeten heel en schoon zijn. Elektrische apparaten moeten nog wel werken. Alles wat binnenkomt wordt zorgvuldig gecontroleeerd. Helaas kunnen we door gebrek aan opslagruimte geen grote spullen en geen boeken gebruiken. Maar niet alleen voor spulletjes zijn we er. Ook het sociale aspect staat bij ons hoog in het vaandel: een schouder, een luisterend oor, een kopje koffie of thee. Even weer onder de mensen zijn, omdat het leven soms best een beetje zwaar kan zijn. Openingstijden: Elke dinsdag en donderdag van 9-14 uur en de 1e zaterdag van de maand van 10-14 uur. Onze gezellige winkel is gevestigd in het Dorpshuis (Sportlaan 2, tussen het zwembad en de sporthal)."

- Duurzaamheid: - "Energiecoöperatie Ten Boer (ECTB) is een groep enthousiaste inwoners die duurzame energie lokaal produceren in deze voormalige gemeente. We doen dat sinds juni 2018 met 170 zonnepanelen en denken na over uitbreiding met windmolens. Op de pagina 'project Woldwijk' wordt het project toegelicht en uitleg gegeven over de financiering en de postcoderoosregeling, een subsidie voor de aanschaf van zonnepanelen bij een lokale energiecoöperatie. Voor leden is er een energiecoach die adviseert over energiebesparing en het verduurzamen in huis en bedrijf. De energiecoach is te bereiken op energiecoach@ectb.nl voor advies of het maken van een afspraak.We zijn lid van Energie VanOns, het energiebedrijf voor het Noorden. In feite zijn alle aangesloten lokale energiecoöperaties mede-eigenaar van de Energie VanOns. Op de pagina 'Links' kun je doorklikken naar onze eigen pagina op de website van Energie VanOns. Als jij je ook wilt aansluiten bij Energie VanOns kun je dat op die pagina doen. In 2018 was Energie VanOns de groenste energieleverancier van Nederland.

Op de pagina 'Links' verwijzen we naar informatiebronnen over de energietransitie. Op de website van Enexis, Liander en Stedin is bijvoorbeeld veel informatie te vinden over het energiegebruik in Nederland. Maar ook links naar andere websites geven veel informatie over de zaken die ons allemaal binden: duurzame energieopwekking en het bewuste gebruik ervan. Ook kun je hier een folder van de ECTB downloaden en het maandbedrag laten berekenen als je naar Energie VanOns wilt overstappen. Tussen Garmerwolde en Ten Boer komt zonnepark Fledderbosch van ongeveer 90 ha in omvang. De ECTB wil daaraan voor 50% gaan deelnemen. Bronnen VanOns, het ontwikkelbedrijf van de lokale energiecoöperaties in het Noorden, levert hiervoor de expertise en voert het overleg met Ecorus, de commerciële partner, en het waterschap. Als je wilt meedenken over de ontwikkeling, word dan lid van onze coöperatie. Inmiddels zijn er ruim 60 inwoners van de voormalige gemeente Ten Boer lid van onze coöperatie. Op de pagina 'Aanmelden' kun je je opgeven als lid voor €10,- per jaar. Je bent van harte welkom. Actuele informatie over onze coöperatie vind je in de nieuwsbrieven die maandelijks onder het kopje 'Nieuws' op onze website worden gepubliceerd."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Ten Boer.

Reactie toevoegen