Groningen (gemeente)

Plaats
Stad en gemeente
Groningen
Hondsrug Duurswold Westerkwartier
Groningen

groningen_plaatsnaambord_kopie.jpg

Groningen is een stad en gemeente. Het is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de stad is de hoofdplaats van de gemeente.

Groningen is een stad en gemeente. Het is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de stad is de hoofdplaats van de gemeente.

gemeente_groningen_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Groningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Groningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

gemeente_groningen_stad_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Stad Groningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie atlasenkaart.nl)

Stad Groningen anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie atlasenkaart.nl)

groningen_6.jpg

Groningen, Groeten uit, 2014

Groningen, Groeten uit, 2014

groningen1.jpg

Bij het Sint Geertruidgasthuis in Groningen

Bij het Sint Geertruidgasthuis in Groningen

groningen_2.jpg

Op de bloemenmarkt op het Akerkhof in Groningen

Op de bloemenmarkt op het Akerkhof in Groningen

groningen_4.jpg

Op stap in de Zwanestraat in Groningen

Op stap in de Zwanestraat in Groningen

groningen.jpg

Wandelen lang de schepen op de Hooge der A in Groningen. Althans op de straatnaambordjes heet deze straat zo. In het postcodeboek, en daarmee ook de gemeentelijke adresbestanden (BAG), is dit foutief terechtgekomen als Hoge der A.

Wandelen lang de schepen op de Hooge der A in Groningen. Althans op de straatnaambordjes heet deze straat zo. In het postcodeboek, en daarmee ook de gemeentelijke adresbestanden (BAG), is dit foutief terechtgekomen als Hoge der A.

groningen_3.jpg

Het is rustig in de Peperstraat in Groningen

Het is rustig in de Peperstraat in Groningen

groningen_stad_met_reuzenrad_smakenrad_september_en_oktober_2020_kopie.jpg

Deze foto van dit 50 meter hoge reuzenrad het Smakenrad, met op de achtergrond de Martinitoren, kon alleen in september-oktober 2020 worden gemaakt. Zie https://www.sikkom.nl/grootste-reuzenrad-van-nl-komt-de-suiker-eten-en-borrelen-op-hoogte

Deze foto van dit 50 meter hoge reuzenrad het Smakenrad, met op de achtergrond de Martinitoren, kon alleen in september-oktober 2020 worden gemaakt. Zie https://www.sikkom.nl/grootste-reuzenrad-van-nl-komt-de-suiker-eten-en-b...

groningen_stad_academietoren_martinitoren_a-toren_kopie.jpg

Vanaf deze positie kun je dus deze drie 'landmarks' van de stad Groningen op één foto krijgen: van links naar rechts de Academietoren, de Martinitoren en de A-toren. (© van deze en de vorige foto: Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

Vanaf deze positie kun je dus deze drie 'landmarks' van de stad Groningen op één foto krijgen: van links naar rechts de Academietoren, de Martinitoren en de A-toren. (© van deze en de vorige foto: Harry Perton / https://groninganus.wordpress.com)

Groningen (gemeente)

Terug naar boven

Status

- Groningen is een stad en gemeente. De gemeente Groningen ligt deels in de streek Hondsrug, deels in de streek Westerkwartier. Het is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de stad is de hoofdplaats van de gemeente.

- De gemeente Groningen is in 1969 vergroot met de gemeenten Hoogkerk en Noorddijk.

- In 2017 heeft een grenscorrectie plaatsgevonden met de gemeente Slochteren, waardoor het grootste deel van het Meerstadgebied nu onder de gemeente Groningen is komen te vallen. Alleen de dorpskernen van Harkstede en Lageland zijn toen onder de gemeente Slochteren gebleven. De gebieden die in 2017 zijn overgegaan betreffen het - recentelijk, ook voor de postadressen formeel gecreëerde - dorp Meerstad en de W buitengebieden van de dorpen Harkstede en Lageland. Voor nadere details over deze grenscorrecties zie bij Meerstad (waar ook het Meerstadgebied in bredere zin beschreven wordt).

- In 2019 is de gemeente Groningen vergroot met de gemeenten Haren en Ten Boer. - De Vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer organiseerde op 19 januari 2018 een hoorzitting over de samenvoeging van de gemeenten Groningen, Haren en Ten Boer. Onder de link kun je deze hoorzitting integraal terugzien. - Videoreportage van RTV OOG met burgemeester Peter den Oudsten over de gemeentelijke herindeling van 2019 (dec. 2018).

- Onder de gemeente Groningen vallen naast de gelijknamige stad en hoofdplaats verder nog de dorpen Dorkwerd, Engelbert, Garmerwolde, Glimmen, Harkstede (deels), Haren, Hoogkerk, Lageland (deels), Leegkerk, Lellens, Meerstad, Middelbert, Noorddijk, Noordlaren, Onnen, Noorderhoogebrug, Sint Annen, Ten Boer, Ten Post, Thesinge, Winneweer, Wittewierum en Woltersum, 'dorp in de stad' Ruischerbrug, de voormalige dorpen Beijum en Helpman, de buurtschappen Achter-Thesinge, Bovenrijge, De Poffert (deels), Essen, Euvelgunne, Felland, Gaaikemadijk (deels), Harenermolen, Heidenschap, Hemert, Hoornsedijk, Klein Harkstede, Kröddeburen, Lageweg, Lutjewolde (deels), Matsloot (deels), Nieuwklap (deels), Oude Roodehaan, Paddepoel (deels), Roodehaan, Selwerd, Slaperstil, Vierverlaten, Waterhuizen (deels) en Zevenhuisjes en de voormalige buurtschap Gideon. Dat zijn in totaal 1 stad, 24 dorpen, 2 voormalige dorpen, 1 'dorp in de stad', 25 buurtschappen en 1 voormalige buurtschap.

- Wapen van de gemeente Groningen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Groningen. Langs de grenzen van de gemeente van voor de herindeling van 2019 staan op diverse plekken witte bordjes met de gemeentenaam. Incidenteel staat er ook een grenssteen met de gemeentenaam. Voor beide varianten: zie de foto's onder de link. Of deze objecten verwijderd zullen worden na de herindeling (omdat daarmee de gemeentegrens immers gewijzigd is), of dat ze blijven staan (wellicht uit cultuurhistorisch oogpunt, om de gemeentegrenzen van voor de herindeling aan te geven), is ons vooralsnog niet bekend.

- Onder de stad Groningen vallen, ook voor de postadressen, de buurtschappen Gideon (het gebied ervan, want de buurtschap is voormalig), Oude Roodehaan, Paddepoel (deels) en Selwerd (maar mogelijk enkel voor de postadressen, en dus in de praktijk niet: zie hierna).

Alleen voor de postadressen vallen ook de dorpen Dorkwerd (met een deel van de buurtschap Nieuwklap en een deel van de buurtschap Gaaikemadijk), Engelbert (met kleine delen van de buurtschappen Klein Harkstede en Waterhuizen), Hoogkerk (met de buurtschap Vierverlaten, een deel van buurtschap De Poffert en een klein deel van de buurtschap Matsloot), Leegkerk (met de buurtschap Slaperstil), Middelbert (met de buurtschap Euvelgunne), Noorddijk, Noorderhoogebrug en Ruischerbrug onder de stad Groningen. Dit geldt ook voor de buurtschap Selwerd (die in de praktijk mogelijk onder het dorp Noorderhoogebrug valt, wegens het zich bevinden van beide plaatsen aan dezelfde kant van het Van Starkenborghkanaal. Zo niet, dan valt deze buurtschap zowel voor de postadressen als in de praktijk onder de stad Groningen).

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Grünnen. In het Fries: Grins.

Bijnaam
In de regio spreekt men ook wel van 'Stad'. Een inwoner van Groningen is een 'Stadjer'. De stad wordt ook de Metropool van het Noorden genoemd. Stadjers noemen haar ook wel liefkozend Groot Loug = Groot Dorp. Een andere bijnaam van de stad is Martinistad, verwijzend naar de Martinitoren. Een bijnaam van de inwoners is mollebonen. Voor een verklaring daarvan zie de link.

Oudere vermeldingen
1027-1054 (munt) Groniggea, 1040 kopie 2e helft 11e eeuw Groninga, 10e-11e eeuw Groningi, circa 1074-1085 kopie circa 1200 Groningon, midden 12e eeuw Grvoningen. In de Franse tijd (rond 1800) werd de naam geschreven als Groningue.

Naamsverklaring
Men heeft hierin de persoonsnaam Grôn of Groni gezien, met als betekenis 'bij de lieden van Groni'. De naam is tevens verklaard als een afleiding van Grôn-* 'groen' en zou dan 'plaats met weelderig groen' betekenen. Een zijstroom van de Hunze wordt in 1262 kopie 1529 vermeld als Gronesbeke, de vorm met s is wellicht beïnvloed door de waternaam Prumesleke in hetzelfde stuk. Hierin schuilt mogelijk een waternaam Grôn 'groen' en Groningen betekent dan 'aanwoners van de Grôn'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Naam komt ook elders voor
In Duitsland (ZW van Magdeburg) komt de plaatsnaam Gröningen voor.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Groningen grenst in het W aan de dorpen Oostwold en Den Horn, in het NW aan het dorp Aduard, in het N aan de dorpen Adorp, Zuidwolde en Bedum, in het NO aan de dorpen Stedum, Loppersum, Garrelsweer en Overschild en aan het Eemskanaal, in het O aan de dorpen Lageland, Harkstede en Westerbroek, in het ZO aan het dorp Kropswolde en het O deel van het Zuidlaardermeer, in het Z aan de provincie Drenthe, het Z deel van het Zuidlaardermeer, het dorp Midlaren, de rivier de Drentse Aa, het tweelingdorp Yde-De Punt, de luchthaven Groningen Airport Eelde en het tweelingdorp Eelde-Paterswolde en in het ZW ook aan de provincie Drenthe, de dorpen Eelderwolde en Peizermade en de formele woonplaats Matsloot (zijnde het Drentse gedeelte van deze woonplaats en buurtschap), en ligt NO van de dorpen Peize, Roden en Leek, O van het dorp Zuidhorn, Z van de dorpen Winsum, Noordwolde, Westerwijtwerd en Middelstum, ZW van de steden Appingedam en Delfzijl, W van de dorpen Schildwolde, Slochteren, Scharmer, Kolham, Hoogezand en Sappemeer, NW van de dorpen Kiel-Windeweer en De Groeve en N van de dorpen Zuidlaren, Tynaarlo en Vries en de stad Assen. Door het Z van de gemeente lopen de A7 en de A28; deze laatste en het W verlengde van de A7, de N7, komen bij elkaar bij het Knooppunt Julianaplein (A28/N7); het Knooppunt Euvelgunne (N7/N46) ligt in het O, het Knooppunt Reitdiep (N370/N355) in het W en het Knooppunt Boterdiep (N46/N370) in het N van de gemeente. De gelijknamige hoofdplaats ligt centraal-W in de gemeente en centraal tot W in de gelijknamige provincie. Ook de stad Groningen grenst in het ZW aan de provincie Drenthe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Groningen 5.553 huizen met 31.899 inwoners, verdeeld in de stad met ‘voorsteden’ 5.534/31.782 (= huizen/inwoners) en buurtschap Hoornschedijk 19/117. In 2018 heeft de gemeente circa 90.000 huizen met circa 203.000 inwoners. Tegenwoordig, na de onder Status beschreven herindeling van 2019, heeft de gemeente circa 100.000 huizen met circa 230.000 inwoners, waarvan circa 85.000 huizen met circa 186.000 inwoners in de gelijknamige stad (exclusief de aantallen inwoners van de in de laatste alinea van het hoofdstuk Status vermelde dorpen, die voor de postadressen en daarmee voor veel statistieken ook 'in' de stad liggen. In dat kader staat in veel statistieken een huidig inwonertal van de stad van ca. 202.000, maar daarin zitten dan ook de inwoners van Hoogkerk, Engelbert etc. begrepen).

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de stad en/of gemeente Groningen kun je terecht bij de volgende instanties, sites en artikelen:

- Vereniging Stad en Lande is opgericht in 1924 en is er voor iedereen met interesse voor de geschiedenis van stad en gemeente Groningen en provincie Groningen. Jaarlijks is de vereniging verantwoordelijk voor meerdere publicaties, excursies en restauraties van monumenten. Ook participeert de vereniging in verschillende samenwerkingsverbanden met andere instellingen, zoals bij het organiseren van lezingen en de Dag van de Groninger Geschiedenis. Als lid ondersteun je de activiteiten van de vereniging, ontvang je 4x per jaar het cultuurhistorisch tijdschrift Stad & Lande en ieder najaar het Historisch Jaarboek Groningen.

- Het Noordelijk Scheepvaartmuseum is gevestigd in de - naar eigen zeggen - twee mooiste middeleeuwse gebouwen van Groningen. Medio 2020 start de transformatie van het Noordelijk Scheepvaartmuseum tot Huis van de Groninger Geschiedenis / Museum aan de A: platform en vliegwiel "voor alles en iedereen die iets doet of wil met de cultuur en historie van deze provincie". Het nieuwe museum wordt een historische ontmoetingsplek dat de verhalen van Groningen en de Groningers vertelt. Het toekomstige museum bestaat uit vijf historische, aan elkaar verbonden, panden. In de eerste fase, die medio 2022 wordt afgerond, worden het Pakhuis aan de Schuitemakersstraat, het Jhr. Rhijnvis Feithhuis aan de Kleine der A en de huidige Motorenhal grondig aangepast. De verbouwing van het Pomphuis op de kade van de Kleine der A tot museumcafé is in de zomer van 2020 gerealiseerd. Na de eerste fase volgt het vormgeven van de vaste presentatie en de programmering van de historische ontmoetingsplek. De vier partners - Noordelijk Scheepvaartmuseum, Groninger Museum, Groninger Archieven en Noorderpoort - doen dit in samenwerking met andere instellingen in Stad en provincie en met het publiek. Directeur en geestelijk vader Jan Wiebe van Veen: "Dit was al de mooiste plek van Groningen. Daar staat straks ook het mooiste museum."

- De dissertatie (proefschrift) Groningen, een stad apart: over het verleden van een eigenzinnige stad (1000-1600) (Jan van den Broek, RUG, 2007) is via de link online te lezen.

- Het door geograaf Meindert Schroor geschreven boek Stadstaat Groningen. De Groninger stadsrechten en buitenbezittingen 1612-2000 (1999, 248 pagina's) is verschenen in opdracht van de gemeente Groningen, naar aanleiding van de beëindiging van de laatste stadsmeierrechten en de overdracht van de stadsbezittingen in Zuidoost-Groningen. Het boek is inmiddels uitverkocht. Men heeft besloten het boek daarom als pdf-bestand beschikbaar te stellen. Via de link kun je het boek online lezen.

- Bloedstollend verhaal over de eerste executie door middel van de guillotine in Groningen in 1810. In 2017 heeft een historicus in de archieven ontdekt dat dit heeft plaatsgevonden. Voorheen was niet bekend dat dit apparaat in deze stad gebruikt is geweest. De laatste openbare voltrekking van de doodstraf in deze stad heeft plaatsgevonden met de strop, en wel op 12 april 1838.

- De oudste sporen van stenen huizen in de stad Groningen stammen uit de 13e eeuw. De 'verstening' kwam toen op gang. Het is vooralsnog niet goed te achterhalen hoeveel steenhuizen er destijds in de stad stonden, omdat dit niet uit de archieven is te achterhalen en ook de oudste kaarten zijn hier te jong voor. De vroegste plattegrond van de stad stamt uit de 17e eeuw, de zogeheten kaart van Haubois. Af en toe komt er weer een restant tevoorschijn, waardoor weer een stukje van de puzzel uit die tijd kan worden gelegd. Zo is tijdens de verbouwing van Woldringh Optiek aan de Herestraat 21 in 2018 een 11 meter lange 13e-eeuwse fundering tevoorschijn gekomen. De fundering hoort niet bij het middeleeuwse pand waarin de opticien zit, maar bij de buurman op nummer 23, schoenenwinkel Van Haren.

- Artikel over de bevrijding(sgevechten) van Groningen in april 1945.

- Van ca. 1620 tot 1875 telde de stad Groningen 17 'dwingers' (= bastions, de vijfhoekige uitstulpingen) in de stadswal. Volgens de kaart van Haubois (ca. 1640) gingen die in 12 gevallen vergezeld van standerd- of roggemolens. Van deze standerdmolens is wel ongeveer bekend wanneer ze verdwenen zijn. In dit artikel gaat auteur Harry Perton ze vanaf het noorden kloksgewijs langs, met per molen een afbeelding, om wat bijzonderheden te melden, waarbij hij het jaar dat de molen verdween - veelal om plaats te maken voor een bovenkruier - vermeldt.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Het terrein van de oude Suikerfabriek in de stad Groningen gaat veranderen. Het wordt een nieuw levendig stadsdeel voor wonen, werken, leren en recreëren. Uiteindelijk kunnen op het terrein 2.500 tot 5.000 woningen komen. De eerste huizen worden in het noordelijk deel van het gebied gebouwd. Nu de plannen voor dit gebied steeds meer vorm krijgen, vonden we het tijd voor een nieuwe passende naam. Dat is 'De Suikerzijde' geworden*. Plan voor de inrichting van het gebied. In de zomer van 2018 zijn we begonnen met de plannen voor het gebied. Dat deden we met een structuurschets, waar in grote lijnen in stond hoe we gebied in willen richten. We maakten daarbij ook een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Deze notitie beschrijft hoe het onderzoek naar de effecten op de omgeving en de natuur eruit komt te zien.
* In andere artikelen wordt dit gebied ook het Suikerterrein of kortweg 'de Suiker' genoemd.

Vervolgens zijn we in 2019 gestart met het maken van een stedenbouwkundig plan voor het gebied dat we als eerste willen ontwikkelen: het deel ten noorden van de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. Op basis van de structuurschets en de NRD hebben we nu een voorontwerp structuurvisie en een milieueffectrapport (MER) gemaakt. Hierin is de inrichting voor het hele gebied verder uitgewerkt en zijn de mogelijke milieueffecten daarvan onderzocht. Om te mogen bouwen in het gebied, moeten we ook het bestemmingsplan aanpassen. Daarom hebben we het stedenbouwkundig plan voor het noordelijk deelgebied vertaald in een voorontwerp bestemmingsplan. In de infographic ‘Van schets naar schep’ staan alle stappen toegelicht die we voor de ontwikkeling van De Suikerzijde moeten doorlopen.

Huidig gebruik van het terrein. Tot 2030 is een deel van het voormalig fabrieksterrein in gebruik voor tijdelijke functies die een aanvulling bieden op het aanbod in de binnenstad van Groningen. Op het voorterrein werkt EST. aan tijdelijke initiatieven met creatieve bedrijven, duurzame ondernemingen, logies en evenementen. Op een deel van het achterterrein is Terra MBO actief. Samen met onder meer nog vier onderwijsinstellingen en verschillende kunstenaars werkt Terra MBO aan projecten binnen vier programmalijnen: voedsel, biobased, energie en zorg & gezondheid. Bekijk hier de video over de plannen voor De Suikerzijde." (bron en voor nadere informatie: gemeente Groningen)

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Groningen heeft circa 650 rijksmonumenten.

- Lijst van gemeentelijke monumenten van de stad Groningen.

- "De samenvoeging van de gemeenten Haren, Ten Boer en Groningen vergt een inventarisatie en waardering van het onbeschermde erfgoed in de nieuwe gemeente. Dit is nodig voor de harmonisering van het erfgoedbeleid en het degelijk borgen van het erfgoed in het kader van de Omgevingswet. Daarom zijn in 2019 de onbeschermde cultuurhistorische waarden van de voormalige gemeenten Groningen en Ten Boer door een onafhankelijke deskundige geïnventariseerd en gewaardeerd. De inventarisatie en waardering van het onbeschermde erfgoed heeft op het grondgebied van de voormalige gemeente Groningen geleid tot 4.299 objecten met de status karakteristiek en 1.488 objecten met de status beeldondersteunend. Daarnaast zijn er ook nog objecten die in aanmerking komen voor een monumentenstatus. Dit wordt later verder uitgewerkt. In Haren worden de onbeschermde cultuurhistorische in 2020 via eenzelfde traject ook in beeld gebracht. Momenteel geldt een Provinciale Omgevingsverordening die sloop van karakteristieke panden verbiedt. Het Bestemmingsplan Gebouwd Erfgoed Groningen bevat daarom een stelsel waarbij sloop en verbouw van karakteristieke panden niet zonder meer is toegestaan. Uiteindelijk blijft sloop voor deze objecten wel nog steeds mogelijk met een vergunning, maar de gemeente streeft naar instandhouding of inpassing van de ruimtelijke waarden en karakteristieken van de objecten." (bron: gemeente, juni 2020)

- Een bezoek aan Synagoge Groningen brengt je meteen in de sfeer van het Midden-Oosten. Sinds de restauratie in 1981 heeft de synagoge twee hoofdgebruikers: Stichting Folkingestraat Synagoge (SFS) en de Joodse Gemeente Groningen (NIGG). SFS organiseert in het gebouw exposities, concerten, lezingen, rondleidingen en educatie. Tevens verhuurt SFS het gebouw voor passende evenementen. Door het gebruik door de Joodse Gemeente is de synagoge ook een volledig functionerende 'sjoel'. Het gebouw is te bezichtigen tijdens exposities en vaste openingstijden. Daarbuiten met rondleidingen, uitsluitend voor groepen op afspraak. De synagoge heeft een groot aantal prachtige glas-in-loodramen.

"In september 2020 is een start gemaakt met de uitvoering van de bouw- en herinrichtingsplannen voor de nieuwe permanente expositie in de Synagoge. Uiteraard blijft de unieke architectuur van het pand uit 1906 intact, maar met een aantal opvallende verbeteringen zal het nog meer tot zijn recht komen. Met respect voor ruimte en religie zullen de activiteiten in het gebouw elkaar versterken. De museale inrichting zal in het hele gebouw aanwezig zijn door middel van digital storytelling. Ook op plekken waar de bezoekers het niet verwachten, zullen ze worden meegenomen in Joodse rituelen, feesten en persoonlijke verhalen. Uiteraard maakt ook de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog deel uit van de verhaallijn. Een ander onderdeel van de plannen is het toegankelijk maken van het mikwe, de ruimte met de rituele baden in het Rabbinaatshuis. Het is misschien wel de belangrijkste plek in de synagoge. Hier kwamen Joodse vrouwen uit Groningen en omgeving een maal per maand voor een rituele reiniging. Ook de avond voor hun huwelijk dompelden ze zich onder in het mikwe. In februari 2021 zal de nieuwe inrichting opengaan voor het publiek." (bron: Stichting Oude Groninger Kerken)

- Rooms-Katholieke begraafplaats.

- Joodse begraafplaatsen.

- Watertoren Noord (Noorderbinnensingel), de voormalige watertoren van het Academisch Ziekenhuis Groningen, stamt uit 1908. Sinds 1977 is de watertoren niet meer in functie. In 2012 is de toren verbouwd en herbestemd tot congrescengtrum.

- Groninger Museum (kunst). - Filmpje over het Groninger Museum door John M. Pieper.

- GRID Grafisch Museum Groningen.

- Universiteitsmuseum van de Rijksuniversiteit Groningen.

- Het Hinckaertshuis (Oude Kijk in 't Jatstraat 6) is een van de oudste panden in de stad. Het dateert oorspronkelijk uit eind 13e eeuw. Aanvankelijk was het pand nog door boerderijen omgeven.

- Molen 't Witte Lam/Meulentje (bij Groningerweg 46) viel vanouds onder Zuidwolde, maar is bij de gemeentelijke herindelingen van 1969 in deze omgeving door een grenscorrectie overgegaan naar de gemeente Groningen. Het is de kleinste poldermolen van de provincie.

- In juni 2017 is de buste van Carl von Rabenhaupt, die de stad Groningen in 1672 heeft bevrijd van Bommen Berend (wat bekend staat als het Gronings Ontzet), verplaatst naar zijn huidige plek bij het Goudkantoor op het Waagplein, waar hij weer de goede kant opkijkt; naar het zuiden, waar de vijand vandaan kwam, in tegenstelling tot voorheen op zijn vorige plek, toen hij naar het noorden keek.

- In 2008 heeft bouwhistorisch onderzoek aan het licht gebracht dat de oudste boerenschuur van de provincie in de stad Groningen staat. Het betreft de schuur op Friesestraatweg 422. Deze blijkt uit 1610 te dateren. De schuur is naar aanleiding van deze ontdekking tot gemeentelijk monument benoemd.

- Het Heiligen Geestgasthuis- in de volksmond wordt het vaak Pelstergasthuis genoemd, naar de straat waar het aan ligt - is het oudste gasthuis of hofje van Groningen en vermoedelijk ook een van de oudste van dit soort gebouwen in Nederland. Er is een brief uit 1267 bewaard gebleven van de toenmalige paus, waarin het Gasthuis toestemming krijgt om een eigen kerkhof te hebben. Ter gelegenheid van dit minimaal 750-jarige bestaan is eind 2016 het boek 'Tot hulp en troost. Het Heiligen Geestgasthuis in Groningen' verschenen. Reizigers en pelgrims konden hier onderdak krijgen, net als zieke Stadjers. Tegenwoordig bestaat het complex uit een veertigtal woningen rond een drietal binnenhofjes. Het is nog altijd een populaire plek om te wonen. Rustig en afgeschermd door een poort, maar midden in de bruisende binnenstad van Groningen. In 2019 is aardbevingsschade aan het complex en aan de bijbehorende Pelstergasthuiskerk hersteld.

- Het hofje Pepergasthuis uit 1405 (Peperstraat 20-22) beoogde in 2019 of 2020 door woningcorporatie Lefier te worden verkocht aan vastgoedondernemer Jan Berry Drenth uit Zuidhorn. Lefier wilde van het Pepergasthuis af, omdat de exploitatiekosten van deze rijksmonumentale sociale huurwoningen hen een blok aan het been zijn. De huurders hebben zich tegen de verkoop verzet, omdat zij vreesden dat zij onder de nieuwe eigenaar veel meer huur zouden moeten gaan betalen. Lefier ontkende dat. Ook de gemeente Groningen was tegen de verkoop. Zij vond dat een object met grote historische en culturele waarde, zoals het Pepergasthuis, niet in particuliere handen mag vallen. Wethouder Roeland van der Schaaf (Wonen en Maatschappelijk Vastgoed) heeft zich er daarom voor ingezet om de verkoop tegen te houden.

In november 2020 maken Lefier en de gemeente bekend dat 'na lang praten' is overeengekomen dat de verkoop niet doorgaat en dat de 29 hofje-woningen sociale huurwoningen blijven. In ruil voor het niet-verkopen van het Pepergasthuis krijgt Lefier de mogelijkheid om van de gemeente Groningen 300 kavels voor sociale huurwoningen te kopen. Die kavels waren anders mogelijk naar commerciële investeerders gegaan. Ondernemer Drenth krijgt van Lefier een ander pand aangeboden. Dat is een bedrijfspand waar hij woningen in gaat maken. Woningcorporatie Lefier gaat, na het in de afgelopen jaren opgelopen achterstallig onderhoud, het Pepergasthuis renoveren. Ook het dak wordt gerenoveerd. Een en ander gaat volgens Lefier anderhalf à twee miljoen euro kosten.

- Het ondergrondse openbare toilet op de Grote Markt dateert uit 1926, en is ontworpen door stadsbouwmeester Siebe Jan Bouma, in de stijl van de Amsterdamse School. Het gemeentelijke monument is na een renovatie van ruim vier maanden in april 2019 heropend. Er is een nieuw toegangssysteem gerealiseerd, er zijn nieuwe toiletten, wasbakken en automatische handdrogers geplaatst, er zijn nu ook plekken waar baby’s verschoond kunnen worden, en er is ledverlichting aangelegd. De ruimte van de toiletdames is ook gemoderniseerd. Er is nu een koelkast, waterkoker, magnetron en een televisie. Dat is geen overbodige luxe, aangezien de beheerders er doorgaans een hele dag alleen zitten. (bron en voor nadere informatie zie DvhN, 6-4-2019)

- "Op 11 januari 2020 opent Storyworld, hét museum voor strips, animatie en games. Centraal staat de kunst van het verhalen vertellen, van begin tot eind. Want elk karakter, elk figuur, elke superheld is ooit begonnen met een potloodstreep op een leeg vel papier. Verhalen vertellen is een gave. Maar waarin zit ‘m nu de kunst? Storyworld ontrafelt de geheimen van grote verhalenvertellers en toont Nederlandse en internationale successen op het gebied van strips, animatie en games. Van de Smurfen en Lucky Luke tot en met The Lion King, Aladdin en Fortnite. Bovendien is Storyworld een plek waar bezoekers van jong tot oud zelf aan de slag kunnen met alle bouwstenen en aspecten van strips, animatie en games. Ontdek wat er nodig is om een beeldverhaal te begrijpen en hoe je er zelf een kunt maken. We hebben een brede, eigentijdse collectie opgebouwd van werken op het gebied van strips, animatie en games. Bijvoorbeeld storyboards van tekenfilms, props van animatiefilms en games die je samen kunt spelen. Een deel van onze stripcollectie komt uit de nalatenschap van het Stripmuseum, dat begin 2019 gesloten is. Storyworld is onderdeel van Forum Groningen. Je vindt het daar op de 6e verdieping."

"15 jaar lang toonde het Nederlands Stripmuseum in zijn behuizing aan de Groningse Westerhaven hoogtepunten uit het heden en verleden van de Nederlandse stripwereld. In maart 2019 zijn de deuren gesloten. Onze omvangrijke stripcollectie blijft behouden. Al het originele tekenwerk en de honderden dozen vol albums en tijdschriften staan nu in de Groninger Archieven. Daar kunnen de bijna 1.800 uit dag- en weekbladen geknipte stripverhalen, de meer dan 15.000 stripboeken en de ruim 32.000 striptijdschriften worden opgevraagd en ingezien. De catalogus van de collectie van het Nederlands Stripmuseum staat op de website van Archieven.nl en is via de links op de pagina onder de link te raadplegen."

- De Utrechtse combinatie Marseille Buiten/IRIS is de winnaar van de ontwerpwedstrijd voor de herontwikkeling van het rijksmonumentale Dudok-tankstation aan de Diepenring in Groningen. Het plan voor de aanleg van een groen wandel- en verblijfsparkje op en rond de locatie van het door architect Willem Dudok ontworpen pompstationnetje uit 1953 kreeg bij een online-verkiezing bijna de helft van de ruim 8000 uitgebrachte stemmen. Bij de vakjury eindigde Marseille/IRIS op een tweede plek, maar de royale online-steun compenseerde dat ruimschoots. Het tankstation krijgt een tweede leven als spil op een nieuw groen stadsplein, dat zich ook uitstrekt tot op een steiger langs de kade. Het pompstation zelf wordt een uitgiftepunt voor koffie en (toeristische) informatie, onder het motto ‘Bijtanken bij Dudok’. Het plan wordt in 2020 verder uitgewerkt. De aanleg, begroot op zo’n 2 miljoen euro, begint volgens planning begin 2021.

- Gevelstenen in Groningen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Eurosonic Noorderslag (4 dagen in januari) is het belangrijkste platform voor Europese muziek en is voor veel acts een belangrijke stap geweest in hun internationale doorbraak. Overdag vindt een conferentie plaats voor Europese muziekprofessionals. ’s Avonds krijgt muziektalent de kans om zich te presenteren aan muziekliefhebbers en professionals. Eurosonic is springplank voor de meest actuele en veelbelovende Europese (en Nederlandse) acts, die in ruim dertig zalen in de Groningse binnenstad optreden. Noorderslag is de graadmeter voor Nederlandse muziek en vindt plaats op zaterdag in De Oosterpoort. Traditiegetrouw worden tijdens Eurosonic Noorderslag verschillende nationale en internationale awards uitgereikt, als erkenning van bijzondere prestaties in de muziekindustrie.

- Het Whisky Festival Noord-Nederland (weekend in maart) in de monumentale Der Aa-kerk trekt duizenden bezoekers. Dagelijks zijn er verschillende proeverijen. Een leerzame en toegankelijke proeverij voor beginners, exclusieve proeverijen voor gevorderden, en voor de 'verwende whiskyliefhebber’, zoals de organisatie het noemt, zijn er speciale vip-arrangementen. Voor de liefhebbers is er voorafgaand aan het festival het whiskydiner.

- Swingin' Groningen (weeekend in juni, in 2018 voor de 24e keer) is het grootste gratis Jazzfestival van Nederland. Jaarlijks kun je komen genieten van 3 dagen nationale en internationale jazz, soul en andere crossover-muziekstijlen, zoals dance, funk en groove.

- Rapalje Zomerfolk Festival (weekend eind juni).

- Timmerdorp Groningen wordt ieder jaar in augustus georganiseerd op het Suikerunieterrein. Het is voor kinderen een uniek evenement. Het inspireert kinderen om hun creativiteit te gebruiken, nieuwsgierig te zijn en het avontuur op te zoeken. Het stimuleert kinderen om samen te werken en lekker buiten te spelen. Om zelf aan de slag te gaan en te bouwen, en zo zelfverzekerdheid te ontwikkelen.

- Op 29 november vieren ze in de stad Groningen jaarlijks Sint Pannekoek. Met Sint Pannekoek eet iedereen gezellig samen pannenkoeken, al dan niet met een pannenkoek op het hoofd. Voor een toelichting op het ontstaan van deze traditie zie de beschrijving bij het Jan Kruis Museum in Orvelte.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Stadswandeling Groningen (7 km).

- "De wereld van nu en de mogelijkheden van morgen. Dat staat centraal bij alles wat Forum Groningen doet. De op 29 november 2019 feestelijk geopende hoofdlocatie van het Forum aan de Nieuwe Markt is de plek voor: internationale exposities; Storyworld: hét museum voor strips, animatie en games; films en documentaires; cursussen en workshops; talkshows, interviews en debat; festivals en events; kinderactiviteiten; de collectie van de Bibliotheek; horeca: een restaurant, een filmcafé en een café met terras; VVV-winkel; dakterras met rooftop cinema én een fantastisch uitzicht over de stad! Naast de hoofdlocatie zijn er negen bibliotheken van het Forum in de gemeente Groningen. Hier vind je de collectie van de bibliotheek, maar wordt ook van alles georganiseerd voor kinderen en andere wereldburgers.

Onze missie: Inspireren om verder te kijken. Mondialisering. Digitalisering. Beeldcultuur. Technologie die diep doordringt in het dagelijkse leven. De noodzaak van levenslang leren. De wereld verandert sneller dan ooit. Dat is wat mensen ervaren. Meer keuzes, meer prikkels. Veel kansen, maar soms ook overweldigend. Forum Groningen zien we als een antwoord op de grote ontwikkelingen van deze tijd. Wij kiezen voor het open vizier. Ons uitgangspunt is: liever een toekomst die je ziet aankomen dan een toekomst die je overvalt. Kunnen wij mensen verleiden om hun vizier te openen voor de wereld van morgen? Dan zijn wij in onze opdracht geslaagd. De toekomst is er al. Het Forum is geen glazen bol. We weten net zo min als ieder ander hoe de wereld er over twintig of dertig jaar uitziet. We doen ook niet aan wilde voorspellingen of science fiction. Toch kunnen we wel degelijk iets zeggen over de wereld van morgen. We mogen er namelijk van uitgaan dat de dominante kenmerken van de wereld van morgen al aanwezig zijn in de wereld van vandaag. Die kiem openbaart zich in nieuwe trends, ideeën en technologieën. En precies die trends, ideeën en technologieën staan centraal in het Forum. De toekomst omarmen, daar begint het mee."

- De Papiermolen is hét openluchtbad van de stad Groningen. Dit mooie en ruim opgezette bad biedt zomers zwemplezier voor jong en ouder. Kinderen kunnen zich naar hartenlust uitleven in het water, met de drie duikplanken en een 35 meter lange glijbaan. Het 50 meterbad is ook zeer geschikt om baantjes te trekken en op de grote speel- en zonneweide is het heerlijk toeven. Het zwembad is het gehele seizoen door verwarmd, dus ook met kouder weer kun je heerlijk zwemmen. Het zwembad is overigens genoemd naar de gelijknamige molen die hier heeft gestaan, met bijbehorende gelijknamige buurtschap. De molen produceerde papier, wat bedrijvigheid opleverde en wat in 1734 leidde tot de bouw van de buurtschap, die tot 1953 heeft bestaan. Bij opgravingen in 2017, in verband met de ombouw van de Zuidelijke Ringweg, zijn aan de Papiermolenlaan bij archeologische opgravingen sporen gevonden van de oude buurtschap. Dankzij de vondsten heeft men nu een beter beeld van hoe de buurtschap er uitzag en hoe men er indertijd leefde.

- Liesbeth Weusten heeft de afgelopen jaren met haar kinderen al heel veel speeltuinen in de gemeente Groningen bezocht. Wat ze daarbij miste was een digitaal overzicht van alle openbare speelgelegenheden, zodat je als ouder of opa/oma kunt kijken waar je nog meer heen kunt gaan. Het blijken er maar liefst circa 700 te zijn. "Het is leuk om een keer ergens anders heen te gaan. De stad is van noord naar zuid maar een half uur fietsen, dus je kan naar elke speelplek toe. Een speelplek heeft ook een sociale functie. Je kunt er nieuwe mensen ontmoeten en zo leuke nieuwe contacten opdoen", aldus Weusten. Ze diende haar idee in bij de gemeente, die het een goed plan vond. Vandaar dat je sinds november 2017 alle circa 700 openbare speel- en sportplekken in de gemeente Groningen en voormalige gemeente Ten Boer via de link makkelijk kunt opzoeken. (bron, zie ook de reportage op: RTV Noord, 5-11-2017)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Op Eetbaar Groningen vind je informatie over onder andere moestuinen voor en door de buurt in de gemeente Groningen.

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je B&B e.d. in omgeving Groningen, met laagsteprijsgarantie!

Terug naar boven

Beeld

- Polygoonfilmbeelden van de stad Groningen, eind 1918.

- Filmpje met beelden van de zwaar beschadigde stad Groningen kort na de bevrijding (april 1945).

- Humans of Groningen is een Facebookpagina met portretten in tekst en beeld van markante inwoners van deze stad.

- Tjerk Bekius heeft van 1968 tot 2010 gefilmd hoe de stad Groningen zich heeft ontwikkeld. Onder de link vind je daar een mooie compilatie van die hij in 2018 heeft gemaakt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Groningen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Groningen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Media / nieuws: - Omroep Organisatie Groningen (OOG) is de lokale publieke multimedia-instelling voor de gemeente Groningen. OOG staat voor haar journalistieke uitgangspunten, maar wil ook eigenzinnig en tegendraads kunnen zijn. OOG wil de burgers informeren over alles wat er in de stad gebeurt.

- "Sikkom is de community voor jongeren in Groningen, onder de hoede van NDC mediagroep. Met onze toon, de onderwerpen die we aansnijden en via social media bereiken we een jongere doelgroep, die wegrent van de traditionele media. Op Facebook hebben we ruim 70.000 volgers. Het gros van de bezoekers is tussen 15 en 35 jaar oud."

- Belangenverenigingen / wijkverenigingen / wijksites: - Bewonerscommissie Het Blauwe Dorp. - Nieuws uit de wijk Gravenburg op Facebook.

- Voortgezet en hoger onderwijs: - Gomarus College. - ROC Menso Alting.

- Muziek: - Gruno's Postharmonie. Onderdeel van deze harmonie is ook Egerländerkapel De Postjagers, die uitkomt in de Supertopklasse. - Dweilorkest de Dwaarsliggers. - Gemengd Gereformeerd Koor Menorah.

- Zorg: - Zorgboerderij De Middag.

- Lezen: - Naast de reguliere Bibliotheek in de gemeente Groningen is er in de wijk Gravenburg de Minibieb Gravenburg, door en voor Gravenburgers, waar boeken en tijdschriften in staan die je gratis mag lenen of omruilen voor een ander boek.

- Duurzaamheid: - "In de gemeente Groningen komt mogelijk een gigantisch zonnepark van 300 hectare, in Meerstad-Noord, tussen Eemskanaal en Slochterdiep. Het moet 250 megawatt aan stroom opleveren; net zo veel als alle toekomstige zonnedaken in de gemeente. Ter vergelijking: de plannen voor het tot dusver grootste zonnepark van Nederland, in Hoogezand, beslaan ‘slechts’ 117 hectare. De toekomstige bestemming van het gebied, rond de NAM-locatie ten noorden van Meerstad, wordt al jaren ‘energielandschap’ genoemd. Er waren eerder windmolens gepland. De zonnecentrale waar nu sprake van is, verrijst in fasen.

De stroomopbrengst van het nieuwe park is bijna tien keer zo groot als van de huidige zonneweides in de stad samen: Woldjerspoor (14 hectare), Vierverlaten (2 hectare) en het nieuwe zonnepark Roodehaan (22 hectare). Voor de gemeente Groningen is zonnestroom bittere noodzaak, zegt wethouder Mattias Gijsbertsen: "Als we van het gas af willen, moeten we voor alternatieven zorgen. Zonnestroom kun je lokaal opwekken om het energienet zo min mogelijk te belasten." Wie heeft de meeste plek voor zonnepanelen: particuliere huiseigenaren, corporaties of de overheid? Als het aan de gemeente ligt, wordt 40 procent van het lokale stroomverbruik (500 MW) in 2035 met zonnepanelen opgewekt. De helft komt van zonnepanelen op daken." (bron en voor nadere informatie zie DvhN, 6-6-2018)

- "In de gemeente Groningen vinden we dat inwoners vroegtijdig moeten kunnen meedenken en meebeslissen of en onder welke voorwaarden windenergie mogelijk is. De coöperatieve vereniging Grunneger Power, Natuur- en Milieufederatie Groningen en de gemeente hebben de handen ineen geslagen om de haalbaarheid van windenergie te onderzoeken. Samen verkennen we welke mogelijkheden er zijn. Specifiek onderzoeken we het gebied Westpoort aan de A7 en het gebied Roodehaan/Stainkoel’n bij de A7. Dit doen we onder de noemer “Verkenning Windplatform”. Waarom een verkenning? Er is nadrukkelijk nog niets besloten over de komst van windmolens. Er is ook nog geen projectontwikkelaar in beeld. Dat kan ook niet: om tot besluitvorming te komen is gezamenlijk onderzoek – een verkenning – zowel wenselijk als noodzakelijk. Samen verkennen we of windenergie haalbaar is. En als dat haalbaar is: onder welke voorwaarden. Samen zetten we ons in voor een open en eerlijk traject. Betrokkenen kunnen daarom meepraten, meebeslissen en áls de windmolens er komen: meeprofiteren. De Verkenning is in mei 2020 verschenen (en onder de eerste link te lezen). Na verdiepende vervolgonderzoeken besluit de gemeente voor eind 2020 om wel of niet verder te gaan met de ontwikkeling van windenergie in de beide genoemde gebieden."

- Openbaar vervoer: - Van 2020 tot 2024 wordt het Centraal Station - ook bekend als Hoofdstation - in Groningen-Stad grootschalig verbouwd. "We proberen het station zo mooi te maken dat je hoopt dat de trein te laat komt", aldus architect Koen van Velsen. Dat zou weleens uit kunnen komen, want Van Velsen won met zijn ontwerp voor Station Breda de vakprijs Beste Gebouw van 2017. En het Hoofdstation in Stad is in augustus 2019 - in een door de NS georganiseerde verkiezing - al verkozen tot mooiste station van Nederland (waarbij de monumentale entree doorslaggevend was). Dat wordt nu dus alleen maar nóg mooier. Dat zijn ontwerp is gekozen en straks wordt gebouwd maakt Van Velsen trots: "We mogen aan het mooiste station van Nederland werken. We hebben niet een uitbreiding gedaan die het bestaande monumentale stationsgebouw overschreeuwt. We laten datgene wat er is beter tot zijn recht komen."

Het stationsgebouw wordt na de verbouwing weer de hoofdingang van het station (nu lopen veel reizigers nog via de zijkanten het station binnen). Als je door dat gebouw bent gelopen kom je terecht op een plein met winkels. Aan dat plein stoppen ook de Arriva-treinen richting onder andere het oosten van de provincie. Als je naar beneden loopt kom je terecht in een tunnel die toegang geeft tot drie andere perrons. Het eerste perron dat je tegenkomt is ook voor Arriva-treinen: de volgende twee zijn voor de treinen van NS. Aan de zuidkant van het nieuwe station komen de bussen te staan. Mensen die ten zuiden van het station wonen kunnen straks onder het station door lopen richting het centrum.

Onder het nieuwe Hoofdstation komt behalve een tunnel voor voetgangers ook een fietsenkelder. Met een rolband kom je op een plek waar ruimte is voor 6.000 tot 6.500 fietsen. Vanuit de fietskelder kun je direct het perron op. Bovendien is er de mogelijkheid dat er meer ruimte voor fietsen onder het station komt. Er kunnen nog 1.500 plekken bij. Het stadsbalkon, de in 2007 aangelegde fietsruimte aan de centrumkant van het Hoofdstation, zou dan eventueel kunnen vervallen. Het nieuwe Hoofdstation moet ook een 'groen' station worden: rond het hele station komen bomen. En op de perronkappen op het nieuwe busstation en de perrons waar de NS-treinen stoppen komt gras (dat niet gemaaid hoeft te worden).

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Groningen Esserveld, - idem Noodveld, - idem Noorder, - idem Selwerderhof en - idem Zuider.

Reacties

(1)

VINKHUIZEN

Deze bloeiende buurt van Groningen
krijgt kracht uit ingetogen nijverheid,
door ondernemende fabriek geleid,
straalt verheugd met haar nieuwe woningen.

Als jonge, trotse handelskoningen
staan winkel en warenhuis eigengereid
naast die lang bekende markt zonder tijd,
waar geld blij rolt bij oude vertoningen.

Dit geliefde oord in de grote stad
kent een voortdurend speels vragend verleden:
school hier eens turf onder verdroogd moerasnat?

Speurende spraak meldt dat eeuwen geleden
er een geweldig vinkenkoor neer zat:
voor liefde werd luid zingend gestreden.

Reactie toevoegen