Groningen (gemeente)

Plaats
Stad en gemeente
Groningen
Groningen

groningen groeten uit 1897 [640x480].jpg

Groningen Groeten uit 1897

Groningen Groeten uit 1897

groningen_6.jpg

Groningen, Groeten uit 2014.

Groningen, Groeten uit 2014.

groningen1.jpg

Bij het Sint Geertruidgasthuis in Groningen.

Bij het Sint Geertruidgasthuis in Groningen.

groningen_2.jpg

Op de bloemenmarkt op het A Kerkhof in Groningen.

Op de bloemenmarkt op het A Kerkhof in Groningen.

groningen_4.jpg

Op stap in de Folkingestraat in Groningen.

Op stap in de Folkingestraat in Groningen.

groningen.jpg

Wandelen lang de schepen op de Hoge der A in Groningen.

Wandelen lang de schepen op de Hoge der A in Groningen.

groningen_3.jpg

Het is rustig in de Peperstraat in Groningen.

Het is rustig in de Peperstraat in Groningen.

GR gemeente Groningen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Groningen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Groningen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Groningen (gemeente)

Terug naar boven

Status

- Groningen is een stad en gemeente. Het is de hoofdstad van de gelijknamige provincie.

- De gemeente Groningen is in 1969 vergroot met de gemeenten Hoogkerk en Noorddijk.

- In 2017 heeft een grenscorrectie plaatsgevonden met de gemeente Slochteren, waardoor het grootste deel van het Meerstadgebied nu onder de gemeente Groningen is komen te vallen. Alleen de dorpskernen van Harkstede en Lageland zijn onder de gemeente Slochteren gebleven. De gebieden die zijn overgegaan betreffen het - recentelijk, ook voor de postadressen formeel gecreëerde - dorp Meerstad en de W buitengebieden van de dorpen Harkstede en Lageland. Voor nadere details over deze grenscorrecties zie bij Meerstad (waar ook het Meerstadgebied in bredere zin beschreven wordt).

- Onder de gemeente Groningen vallen naast de gelijknamige stad en hoofdplaats verder nog de dorpen Dorkwerd, Engelbert, Harkstede (deels), Hoogkerk, Lageland (deels), Leegkerk, Meerstad, Middelbert, Noorddijk, Ruischerbrug en Noorderhoogebrug, de voormalige dorpen Beijum en Helpman, de buurtschappen De Poffert (deels), Euvelgunne, Gaaikemadijk (deels), Heidenschap, Klein Harkstede, Matsloot (deels), Nieuwklap (deels), Oude Roodehaan, Paddepoel (deels), Roodehaan, Selwerd, Slaperstil, Vierverlaten en Waterhuizen (deels) en de voormalige buurtschap Gideon. Dat zijn in totaal 1 stad, 11 dorpen, 2 voormalige dorpen, 14 buurtschappen en 1 voormalige buurtschap.

- Wapen van de gemeente Groningen.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Groningen. Langs de grenzen van de gemeente Groningen staan witte bordjes Groningen. Incidenteel ligt er ook een grenssteen met de naam Groningen.

- Onder de stad Groningen vallen, ook voor de postadressen, de buurtschappen Gideon (het gebied ervan, want de buurtschap is voormalig), Oude Roodehaan, Paddepoel (deels) en Selwerd (maar mogelijk enkel voor de postadressen, en dus in de praktijk niet: zie hierna).

Voor de postadressen vallen de dorpen Dorkwerd (met een deel van de buurtschap Nieuwklap en een deel van de buurtschap Gaaikemadijk), Engelbert (met kleine delen van de buurtschappen Klein Harkstede en Waterhuizen), Hoogkerk (met de buurtschap Vierverlaten, een deel van buurtschap De Poffert en een klein deel van de buurtschap Matsloot), Leegkerk (met de buurtschap Slaperstil), Middelbert (met de buurtschap Euvelgunne), Noorddijk, Noorderhoogebrug en Ruischerbrug onder de stad Groningen. Dit geldt ook voor de buurtschap Selwerd (die in de praktijk mogelijk onder het dorp Noorderhoogebrug valt, wegens het zich bevinden van beide plaatsen aan dezelfde kant van het Van Starkenborghkanaal. Zo niet, dan valt deze buurtschap zowel voor de postadressen als in de praktijk onder de stad Groningen).

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Grünnen. In het Fries: Grins.

Bijnaam
In de regio spreekt men ook wel van 'Stad'. Een inwoner van Groningen is dan een Stadjer. De stad wordt ook de Metropool van het Noorden genoemd. Stadjers noemen haar ook wel liefkozend Groot Loug = Groot Dorp. Een andere bijnaam van Groningen is Martinistad, verwijzend naar de Martinitoren. Een bijnaam van de inwoners is mollebonen. Voor een verklaring daarvan zie de link.

Oudere vermeldingen
1027-1054 (munt) Groniggea, 1040 kopie 2e helft 11e eeuw Groninga, 10e-11e eeuw Groningi, ca. 1074-1085 kopie ca. 1200 Groningon, midden 12e eeuw Grvoningen. In de Franse tijd (rond 1800) werd de naam geschreven als Groningue.

Naamsverklaring
Men heeft hierin de persoonsnaam Grôn of Groni gezien, met als betekenis 'bij de lieden van Groni'. De naam is tevens verklaard als een afleiding van Grôn-* 'groen' en zou dan 'plaats met weelderig groen' betekenen. Een zijstroom van de Hunze wordt in 1262 kopie 1529 vermeld als Gronesbeke, de vorm met s is wellicht beïnvloed door de waternaam Prumesleke in hetzelfde stuk. Hierin schuilt mogelijk een waternaam Grôn 'groen' en Groningen betekent dan 'aanwoners van de Grôn'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Naam komt ook elders voor
In Duitsland (ZW van Magdeburg) komt de plaatsnaam Gröningen voor.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Groningen grenst in het W aan Oostwold en Den Horn, in het NW aan Aduard, in het N aan Adorp en Zuidwolde, in het NO aan Thesinge, Garmerwolde en Ten Boer, in het O aan Lageland en Harkstede, in het ZO aan Westerbroek, in het Z aan Haren en het Paterswoldsemeer en in het ZW aan de provincie Drenthe, Eelderwolde en de buurtschap Matsloot, en ligt NO van Peize, Roden en Leek, OZO van Zuidhorn, Z van Winsum en Bedum, WNW van Hoogezand en Sappemeer en N van Eelde en Assen. Door het Z van de gemeente lopen de A7 en de A28; in het Z ligt het Knooppunt Julianaplein (A28/N7). De gelijknamige hoofdplaats ligt centraal tot W in de gemeente en, net als de gemeente zelf, eveneens centraal tot W in de gelijknamige provincie. Ook de stad Groningen grenst in het ZW aan de provincie Drenthe.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Groningen 5.553 huizen met 31.899 inwoners, verdeeld in de stad met ‘voorsteden’ 5.534/31.782 (= huizen/inwoners) en buurtschap Hoornschedijk 19/117. Tegenwoordig heeft de gemeente Groningen ca. 90.000 huizen met ca. 200.000 inwoners (bij dit laatste cijfer is er overigens maar nauwelijks - naar beneden - afgerond), waarvan ca. 84.000 huizen met ca. 185.000 in de gelijknamige stad. De overige inwoners wonen in de hierboven onder Status genoemde dorpen, waarvan Hoogkerk veruit het grootste is.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de stad en/of gemeente Groningen, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van de stad Groningen op de site van de gemeente.

- Het Noordelijk Scheepvaartmuseum is gevestigd in de - naar eigen zeggen - twee mooiste middeleeuwse gebouwen van Groningen. Het museum toont de geschiedenis van de Noord-Nederlandse scheepvaart en de geschiedenis van Groningen.

- Stad en Lande.

- De dissertatie (proefschrift) Groningen, een stad apart: over het verleden van een eigenzinnige stad (1000-1600) (Jan van den Broek, RUG, 2007) is via de link online te lezen.

- Het door geograaf Meindert Schroor geschreven boek Stadstaat Groningen. De Groninger stadsrechten en buitenbezittingen 1612-2000 (1999, 248 pagina's) is verschenen in opdracht van de gemeente Groningen, naar aanleiding van de beëindiging van de laatste stadsmeierrechten en de overdracht van de stadsbezittingen in Zuidoost-Groningen. Het boek is inmiddels uitverkocht. Men heeft besloten het boek daarom als pdf-bestand beschikbaar te stellen. Via de link kunt u het boek online lezen.

- Bloedstollend verhaal over de eerste executie middels de guillotine in Groningen in 1810. In 2017 heeft een historicus in de archieven ontdekt dat dit heeft plaatsgevonden. Voorheen was niet bekend dat dit apparaat in Groningen gebruikt is geweest.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het in 2008 opgestelde plan Stadsrand Groninger Ommelanden is een samenwerkingsverband van de gemeenten Groningen, Zuidhorn, Winsum, Ten Boer en Bedum. Het beoogt de stadsranden rond de stad Groningen aantrekkelijker, duurzamer en veiliger te maken door het versterken van de ruimtelijke kwaliteiten van landschap, natuur en cultuurhistorie, het versterken en verbreden van de landbouw, het verbeteren van de toegankelijkheid vooral voor wandelaars en fietsers en het ontwikkelen en stimuleren van nieuwe economische activiteiten o.a. in het toerisme en in het MKB.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De stad Groningen heeft ca. 650 rijksmonumenten.

- Lijst van gemeentelijke monumenten van de stad Groningen.

- Een bezoek aan de Groninger Synagoge brengt je meteen in de sfeer van het Midden-Oosten. Sinds de restauratie in 1981 heeft de Synagoge twee hoofdgebruikers: Stichting Folkingestraat Synagoge (SFS) en de Joodse Gemeente Groningen (NIGG). SFS organiseert in het gebouw exposities, concerten, lezingen, rondleidingen en educatie. Tevens verhuurt SFS het gebouw voor passende evenementen. Door het gebruik door de Joodse Gemeente is de synagoge ook een volledig functionerende 'sjoel'. Het gebouw is te bezichtigen tijdens exposities en vaste openingstijden. Daarbuiten met rondleidingen, uitsluitend voor groepen, op afspraak. De Synagoge heeft een groot aantal prachtige glas-in-loodramen.

- Watertoren Noord (Noorderbinnensingel), de voormalige watertoren van het Academisch Ziekenhuis Groningen, stamt uit 1908. Sinds 1977 is de watertoren niet meer in functie. In 2012 is de toren verbouwd en herbestemd tot congrescengtrum.

- Groninger Museum (kunst). - Filmpje over het Groninger Museum door John M. Pieper.

- GR-ID, Museum voor Grafische Ideeën.

- Universiteitsmuseum van de Rijksuniversiteit Groningen.

- Nederlands Stripmuseum.

- Het Hinckaertshuis (Oude Kijk in 't Jatstraat 6) is een van de oudste panden in de stad. Het dateert oorspronkelijk uit eind 13e eeuw. Aanvankelijk was het pand nog door boerderijen omgeven.

- Windmotor Groningen.

- Rooms-Katholieke begraafplaats.

- Joodse begraafplaatsen.

- Gevelstenen in Groningen.

- In juni 2017 is de buste van Carl von Rabenhaupt, die de stad Groningen in 1672 heeft bevrijd van Bommen Berend (wat bekend staat als het Gronings Ontzet), verplaatst naar zijn huidige plek bij het Goudkantoor op het Waagplein, waar hij weer de goede kant opkijkt; naar het zuiden, waar de vijand vandaan kwam, in tegenstelling tot voorheen op zijn vorige plek, toen hij naar het noorden keek.

- In 2008 heeft bouwhistorisch onderzoek aan het licht gebracht dat de oudste boerenschuur van de provincie in de stad Groningen staat. Het betreft de schuur op Friesestraatweg 422. Deze blijkt uit 1610 te dateren. De schuur is naar aanleiding van deze ontdekking tot gemeentelijk monument benoemd.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Eurosonic Noorderslag (4 dagen in januari) is het belangrijkste platform voor Europese muziek en is voor veel acts een belangrijke stap geweest in hun internationale doorbraak. Overdag vindt een conferentie plaats voor Europese muziekprofessionals. ’s Avonds krijgt muziektalent de kans om zich te presenteren aan muziekliefhebbers en professionals. Eurosonic is springplank voor de meest actuele en veelbelovende Europese (en Nederlandse) acts, die in ruim 30 zalen in de Groningse binnenstad optreden. Noorderslag is de graadmeter voor Nederlandse muziek en vindt plaats op zaterdag in De Oosterpoort. Traditiegetrouw worden tijdens Eurosonic Noorderslag verschillende nationale en internationale awards uitgereikt, als erkenning van bijzondere prestaties in de muziekindustrie.

- Het Whisky Festival Noord-Nederland (weekend in maart) in de monumentale Der Aa-kerk trekt duizenden bezoekers. Dagelijks zijn er verschillende proeverijen. Een leerzame en toegankelijke proeverij voor beginners, exclusieve proeverijen voor gevorderden, en voor de 'verwende whiskyliefhebber’, zoals de organisatie het noemt, zijn er speciale VIP-arrangementen. Voor de liefhebbers is er voorafgaand aan het festival het Whiskydiner.

- Swingin' Groningen (weeekend in juni, in 2018 voor de 24e keer) is het grootste gratis Jazzfestival van Nederland. Jaarlijks kun je komen genieten van 3 dagen nationale en internationale jazz, soul en andere crossover muziekstijlen zoals dance, funk en groove.

- Rapalje Zomerfolk Festival (weekend eind juni).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Stadswandeling Groningen (7 km).

- Op de Facebookpagina Eetbare Stad Groningen vind je informatie over o.a. moestuinen voor en door de buurt.

- Liesbeth Weusten heeft de afgelopen jaren met haar kinderen al heel veel speeltuinen in de gemeente Groningen bezocht. Wat ze daarbij miste was een digitaal overzicht van alle openbare speelgelegenheden, zodat je als ouder of opa/oma kunt kijken waar je nog meer heen kunt gaan. Het blijken er maar liefst ca. 700 te zijn. "Het is leuk om een keer ergens anders heen te gaan. De stad is van noord naar zuid maar een half uur fietsen dus je kan naar elke speelplek toe. Een speelplek heeft ook een sociale functie. Je kunt er nieuwe mensen ontmoeten en zo leuke nieuwe contacten opdoen", aldus Weusten. Ze diende haar idee in bij de gemeente, die het een goed plan vond. Vandaar dat je sinds november 2017 alle ca. 700 openbare speel- en sportplekken in de gemeenten Groningen en Ten Boer via de link makkelijk kunt opzoeken. (bron en zie ook de reportage op: RTV Noord, 5-11-2017)

Terug naar boven

Beeld

- Oude Polygoonfilms over enkele van onze steden waaronder Groningen 1919.

- Filmpje met beelden van de zwaar beschadigde stad Groningen kort na de bevrijding (april 1945).

- Humans of Groningen is een Facebookpagina met portretten in tekst en beeld van markante inwoners van deze stad.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Groningen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Groningen. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Belangenverenigingen / wijkverenigingen / wijksites: - Bewonerscommissie Het Blauwe Dorp. - Nieuws uit de wijk Gravenburg op Facebook.

- Voortgezet en hoger onderwijs: - Gomarus College. - ROC Menso Alting.

- Muziek: - Gruno's Postharmonie. Onderdeel van deze harmonie is ook Egerländerkapel De Postjagers, die uitkomt in de Supertopklasse. - Dweilorkest de Dwaarsliggers.

- Zorg: - Zorgboerderij De Middag.

- Lezen: - Naast de reguliere Bibliotheek in de stad is er in de wijk Gravenburg de Minibieb Gravenburg, door en voor Gravenburgers, waar boeken en tijdschriften in staan die je gratis mag lenen of omruilen voor een ander boek.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Groningen Esserveld, - idem Noodveld, - idem Noorder, - idem Selwerderhof en - idem Zuider.

Reacties

(1)

Etymologie Groningen. De oorsprong van de naam zou afkomstig kunnen zijn van het Duitse plaatje Gröningen reeds vermeld in 934, ingelijfd bij het bisdom Halberstadt, toentertijd een domein van de oude Corvey abdij, (anno 823). Onder invloed van de abdij is de naam middels de handelsroute, de latere Hanse ingeburgerd in Oostfiesland.

Reactie toevoegen