Bellingwolde

Plaats
Dorp
Westerwolde
Westerwolde
Groningen

gemeente_bellingwolde_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Bellingwolde anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Bellingwolde anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

bellingwolde_veldkamps_meuln.jpg

De Veldkamps Meul'n in Bellingwolde is een ronde stenen stellingkorenmolen. Het uiterlijk van deze molen is uniek voor Oost-Groningen. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

De Veldkamps Meul'n in Bellingwolde is een ronde stenen stellingkorenmolen. Het uiterlijk van deze molen is uniek voor Oost-Groningen. (© Harry Perton/https://groninganus.wordpress.com)

Bellingwolde

Terug naar boven

Status

- Bellingwolde is een dorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerwolde. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-8-1968. Per 1-9-1968 over naar gemeente Bellingwedde, in 2018 over naar gemeente Westerwolde.

- Wapen van de voormalige gemeente Bellingwolde.

- Onder het dorp Bellingwolde vallen ook de buurtschappen Bovenstreek, De Lethe, Den Ham, Lutje Ham, Lyskemeer, Rhederbrug en een deel van de buurtschap Rhederveld. Dit zijn 7 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Bennewold, Bennewolle.

Oudere vermeldingen
1438 kopie dat hues to Billinge, 1482 kopie Billinghewolde, 1498 Bellingewolde, 1517 Byllynckwolt, 1536 Bellinckwolt, 1558 Bellingwolde, 1781 en 1840 Bellingewolde.

Naamsverklaring
Betekent bij het wold 'moerasbos, zompig bos' van het geslacht Billinga, een afleiding met het suffix -ing- van de persoonsnaam Bille met als betekenis 'de lieden van Bille', vleinaam bij namen als Bilihart.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Bellingwolde grenst in het W aan Blijham, in het N aan Oudeschans en Bad Nieuweschans, in het O aan Duitsland en de Duitse plaatsen Wymeer en Rhede en in het Z aan Vriescheloo, en ligt O van Oude Pekela en Winschoten, ZO van Beerta, Z van de A7, ZW van de Duitse plaatsen Bunde en Weener, W van de Duitse plaats Papenburg, NNO van Vlagtwedde en NO van Wedde.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Bellingwolde 567 huizen met 2.946 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 300/1.477 (= huizen/inwoners), de dorpen Oudeschans 50/263 en Vriescheloo 65/346 en de buurtschappen Bovenstreek 20/123, Leete 38/194, Ham 18/117, Koudenhoek 8/77, Klein Ulsda 11/64, De Bult 5/32, Draaijerij 4/19, De Straat 15/86, Wester 25/111 en Vriesscheloosche Heide 8/37. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Na het ontstaan van de Dollard is het dorp landinwaarts verplaatst. Bellingwolde behoorde vanouds tot Reiderland, maar kwam in 1478 aan de Stad en deelde daarna het lot van Westerwolde.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het oude dorpslint van Bellingwolde is in 2009 benoemd tot beschermd dorpsgezicht. "Het beschermd gezicht omvat globaal gezien de aan de Hoofdweg belendende percelen vanaf de splitsing met de Wymeersterweg tot de kruising met het Veendiep. De begrenzing volgt in principe aan beide zijden van de Hoofdweg de achtergrenzen van de percelen. Daarnaast omvat de begrenzing delen van enkele onbebouwde, open percelen die van belang zijn voor de zichtlijnen naar het achterliggende landschap.

Het beschermd dorpsgezicht is van nationaal belang vanwege zijn grote cultuurhistorische, ruimtelijk-historische en architectuurhistorische waarden en de hoge mate van gaafheid en zeldzaamheid. Het is een gaaf voorbeeld van een weg- of streekdorp zoals die in groten getale in de provincie Groningen voorkomen. De meerderheid van dit soort nederzettingen heeft echter niet haar oorspronkelijk gesloten en groen karakter zo goed weten te bewaren als Bellingwolde. Bovendien bezitten de grootschalige bebouwingselementen, de boerderijen, en hun erven in het beschermd gezicht een grote architectuurhistorische kwaliteit. Dit is het gevolg van de enorme rijkdom, die in de periode 1850-1940 de hereboeren ten deel viel door de gunstige ontwikkelingen in de landbouw toentertijd. De ruimtelijke kwaliteit van het beschermd gezicht wordt met name bepaald door de hierboven genoemde bebouwing met erfbeplanting, door het authentieke wegprofiel van de Hoofdweg met klinkerbestrating en begeleidende loofboombeplanting en door de hechte relatie met het achterliggende open landschap aan de westzijde." Aldus een citaat uit het aanwijzingsbesluit.

- Bellingwolde heeft 41 rijksmonumenten.

- De Veldkamps Meul'n uit 1855 is een ronde stenen molen oorspronkelijk gebouwd als oliemolen, daarna omgebouwd tot korenmolen. Het uiterlijk van deze molen is uniek voor Oost-Groningen. Deze molen is maalvaardig en geregeld open voor publiek, meestal zaterdag en zondag aan het begin van de middag.

- Museum de Oude Wolden (MOW) richt zich van het begin (1973) af aan op kunst en geschiedenis. MOW kent twee vaste presentaties; een opstelling rond fijnschilder en magisch realist Lodewijk Bruckman en 24K, met wisselende expositieruimte voor regionale kunstenaars. Het museum programmeert twee tot drie keer per jaar een nieuwe, omvangrijke hoofdexpositie waarbij zowel artistieke als streekhistorische onderwerpen aan bod komen. Verder is het onderzoeken van het eigene van de streek, en dan met name Westerwolde, een apart thema. Verder organiseert MOW educatieve activiteiten voor jong en ouder en werkt het museum aan een groeiend evenementenprogramma.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Stichting 5 mei Bellingwolde organiseert activiteiten rond Koningsdag en Bevrijdingsdag en zet zich ook in bredere zin in voor de leefbaarheid van het dorp.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Veendiep is een kanaal van ca. 3,5 km lengte, gelegen ZW van Bellingwolde. Het vormt de verbinding tussen de Westerwoldse Aa en het B.L. Tijdenskanaal. Het kanaal is tussen 1830 en 1850 gegraven. Het Veendiep maakt onderdeel uit van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en sluit aan op natuurgebied De Gaast gelegen aan de westzijde van het kanaal. In 2013 is het Veendiep weer goed bevaarbaar gemaakt. Verder zijn twee bruggen over het Veendiep in oude luister hersteld en zijn de contouren van de resten van stoomgemaal De Klieve zichtbaar gemaakt. Naast de verdieping van de vaarweg zijn fietspaden hersteld, wandelpaden aangelegd en is er een kano-opstapplaats gerealiseerd. Langs delen van het Veendiep zijn natuurvriendelijke oevers aangebracht en kades versterkt.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bellingwolde.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Bellingwolde is eind 2013 opgericht. De Facebookpagina van de Dorpsraad is anno juli 2018 (tijdelijk?) uit de lucht. Is de Dorpsraad wellicht opgeheven?

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Meet speelt als bruisend dorpshart van Bellingwolde een cruciale rol in het sociale leven van het dorp. Daarom heeft de gemeente het dorpshuis in 2017 voor bijna een miljoen euro verbouwd, om het weer helemaal aan de eisen des tijds te laten voldoen. Het pand heeft een nieuwe, centrale ingang gekregen. De bibliotheek, die voorheen wat losstond van het dorpshuis, is er meer bij betrokken. Er is een jeugdsoos gerealiseerd, met een aparte ingang. Er is meer ruimte gekomen voor andere gebruikers, zoals de politie. En ook het plein voor De Meet heeft een facelift gekregen.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Bellingwolde is opgericht in 1928. Door de jaren heen hebben zij natuurlijk veel meegemaakt. De geschiedenis van de vereniging kun je lezen onder deze link. In de loop der jaren zijn verschillende verbeteringen aan en rond de velden aangebracht: het oefenveld is uitgebreid, een alarminstallatie in de kantine aangebracht, de trainingsveldverlichting verbeterd, het aantal reclameborden aanmerkelijk uitgebreid, de douches in de kleedgelegenheid legionella-proof gemaakt en als laatste de uitbreiding van het materialenhok achter de kleedkamers.

"De vereniging verheugt zich in een actief bestuur en jeugdbestuur, de sponsorcommissie is actief met het binnenhalen van sponsorgelden, de kantinecommissie heeft de zaken goed op de rails, de kaartavonden verheugen zich in een goede belangstelling, de AFTRAP is nog springlevend. Ook de leden hebben in allerlei functies hun bijdrage geleverd. Dat verdient waardering en dank. Zij die bezig zijn en zijn geweest met / als o.a.: toto / lotto, kascommissies, materialenverzorgers, bouwers, spelers, feestcommissie, toneelspelers, grensrechters, elftalleiders, jeugdleiders, elftalcommissies, scheidsrechters, veldverloting, kantinebeheerders, kaartavonden, clubbladmedewerkers, organisatoren van bazaars, consuls, kaartverkopers, organisatoren van toernooien en terreinverzorgers. De club dankt ook de supporters, het publiek. Bellingwolde heeft een trouwe aanhang. Vaak, heel vaak zijn er bij uitwedstrijden meer Bellingwolders aanwezig dan supporters van de thuisclub. Zij steunen door dik en dun. In voorspoed en in tegenspoed."

Reactie toevoegen