Wedde

Plaats
Dorp
Westerwolde
Westerwolde
Groningen

wedde burcht ca 1910 [640x480].jpg

Wedde burcht ca. 1910

Wedde burcht ca. 1910

Wedde welkom gedicht (Kopie).jpg

In Wedde wordt u bij de diverse toegangen tot het dorp met telkens een ander gedichtje in het Gronings welkom geheten.

In Wedde wordt u bij de diverse toegangen tot het dorp met telkens een ander gedichtje in het Gronings welkom geheten.

GR gemeente Wedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Wedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Wedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Wedde

Terug naar boven

Status

- Wedde is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Westerwolde. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-8-1968. Per 1-9-1968 over naar gemeente Bellingwedde, in 2018 over naar gemeente Westerwolde. Het was de hoofdplaats van de gemeente Bellingwedde, en is een van de twee hoofdplaatsen van de gemeente Westerwolde (naast Sellingen).

- Wapen van de voormalige gemeente Wedde.

- Onder het dorp Wedde vallen ook de buurtschappen De Oerde, Hoorn, Hoornderveen, Kielhuppen, Ossenmarke, Wedderheide en Wedderveer. Dit zijn 7 buurtschappen in totaal.

- Bijzonder is dat je in Wedde welkom wordt geheten met bij de diverse toegangen telkens een ander gedichtje in het Gronings (zie de foto elders op deze pagina).

Terug naar boven

Ligging

Wedde ligt NW van Vlagtwedde, ZW van Bellingwolde, ZO van Winschoten.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wedde 259 huizen met 1.725 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 56/358 (= huizen/inwoners) met de buurtschappen Hoorn 34/200, De Morige 14/98, Lutjeloo 12/126, Wedderveer 8/54, Wedderbergen 2/10 en Wedderhöfte 1/5, en dorp Blijham 120/806 met de buurtschappen Winschoter Hoogebrug (deels) 3/13, Winschoterzijl (deels) 6/38 en Draaijerij 3/17. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.250 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Artikel over de oude Wedder jaarmarkten of 'kermis'.

- Beschrijving van de toenmalige schoolmeester van de situatie in Wedde anno 1828.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het dorp heeft leegloop en vergrijzing weten te keren en de leefbaarheid vergroot door het project 'Wedde dat 't lukt'. Op initiatief van huisarts Hans Berg heeft de bevolking de handen ineen geslagen om het begrip 'noaberschap' nieuw leven in te blazen. Het dorp is hiervoor genomineerd voor de nationale 'Kern met Pit'-prijs. Zie de KRO-reportage hierover d.d. 28-02-2016. Koning Willem Alexander heeft op 7-4-2017 een verrassingsbezoek gebracht aan het dorp om zich te laten informeren over het project. De koning was onder de indruk hoe in de dorpen Wedde, Vriescheloo en Veelerveen voor elkaar wordt gezorgd door de formele en informele zorg met elkaar te verbinden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wedde heeft 6 rijksmonumenten.

- Zolang de kerk gepleisterd was, kon er slechts gegist worden naar de leeftijd. Maar na restauratie blijkt het schip uit de 13e eeuw te stammen. Het iets bredere koor is twee eeuwen later gebouwd. De toren dateert uit 1860.

- Naast de kerk is de andere parel van het dorp de Wedderborg, Wedderburcht of Addingaborg, die tegenwoordig onder de naam Burcht Wedde wordt geprofileerd. De geschiedenis van de burcht begint rond 1360, wanneer de hoofdelingenfamilie Addinga, verdreven uit het door de Dollard overstroomde Reiderland, een steenhuis bouwt in Wedde, heel strategisch op de plek waar de handelsroute tussen de Hanzestad Groningen en Westfalen de Westerwoldse A kruist. Zeer tegen de zin van de Westerwolders die met hun heer, de bisschop van Münster, hadden afgesproken dat er in dit gebied geen versterkingen mochten worden gebouwd. De feodale Addinga’s en de Westerwolders leven vervolgens meer dan een eeuw in voortdurende onmin met elkaar. Westerwolde maakt vanaf 1593 deel uit van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en de burcht in Wedde wordt het bestuurlijke centrum. De burcht heeft een rijke en zeer interessante geschiedenis met diverse verwoestingen en wederopbouwen, en opvolgende eigenaren (welke machtswisselingen er ook niet altijd even vreedzaan aan toegingen) en gebruikers. Dat kun je allemaal uitvoerig lezen onder de link.

De burcht heeft ook een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van het geslacht Haselhoff. Derck Haselhoff en na hem diverse nazaten waren namelijk vanaf 1637 tot 1803 borggraaf in dienst van de op de borg zetelende drost. Ze woonden tegenover de burcht in het borggraafhuis. Ze waren onder meer verantwoordelijk voor de rechtshandhaving in Westerwolde en voor de gevangenen die opgesloten zaten in het poortgebouw van de burcht. Rechtszittingen voor de drost werden in het borggraafhuis, dat ook als herberg dienst deed, gehouden. Het borggraafhuis bestaat al lang niet meer. Tegenwoordig staat op die plaats het gemeentehuis van Bellingwedde. Vanwege hun - nog altijd bestaande - banden met de burcht, vind je ook op de site van Familiestichting Haselhoff onder het menu 'Burcht' veel informatie over verleden en heden van het pand.

Wij gaan hier even met 'zevenmijlslaarzen' naar de actuele situatie: een deel van het pand is tegenwoordig in gebruik als Kinderhotel Burcht Wedd (inloggen op Facebook verplicht), een bijzonder vakantieverblijf voor kinderen en jongeren tot 16 jaar, die het niet mee zit in het leven, en die niet de mogelijkheid hebben om zelf met vakantie te gaan. Kinderen die er hoognodig eens tussenuit moeten maar die kans zelden of nooit krijgen. Het gaat om kinderen die sociaal-maatschappelijk uit de boot (dreigen te) vallen en die wel wat extra aandacht en levensvreugde kunnen gebruiken. In het Kinderhotel kunnen ze ontsnappen aan de problemen van alledag en even onbezorgd kind zijn. Hier kunnen ze als prins en prinses genieten van het kasteel en de kasteeltuinen. Ze kunnen er van alles doen: vissen, zwemmen, varen, verhalen vertellen bij het kampvuur of een vlot bouwen. Ook worden er allerlei activiteiten georganiseerd, zoals een huifkartocht en een schilderworkshop van een echte kunstenaar. Daarnaast zijn er (bak)fietsen, verkleedkisten, bootjes, spelletjes, tekenmaterialen, speelgoed en knuffels voor de kinderen beschikbaar. Sinds de start van dit concept in 2012 kunnen hier jaarlijks ruim 500 kinderen van een vakantie genieten. Een ander deel van het pand is te huur voor trouwerijen, vergaderingen e.a. bijeenkomsten.

Notaris Arnold Hendrik Koning redt de burcht in 1829 van de ondergang door hem te kopen van de stad Groningen, die er tot dat moment eigenaar van is. De stadsbestuurders wilden het pand slopen. Koning plant aan een allee op het terrein aan weerszijden een rij linden, die er nog altijd staan. Het is een fraaie allee met gekandelaberde linden die eervolle vermeldingen krijgt in bomenboeken. Maar... anno 2017 moeten de linden wel nodig (weer) worden gesnoeid. Als dat niet snel gebeurt, kunnen takken afvallen en een risico vormen voor wandelaars. Ook kunnen de bomen zelf worden beschadigd door het extra gewicht. Probleem is dat dit ca. €20.000 kost en dat zowel de gemeente als Stichting Kinderhotel daar geen geld voor hebben. Daarom zoekt de stichting nog sponsors om het snoeiwerk te kunnen uitvoeren.

- De molens van Wedde; de Spinnenkopmolen, poldermolen Weddermarke en de molenromp van de voormalige molen Nijverheidspolder, vallen allemaal onder buurtschap Wedderveer en worden daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Paasvuur.

- Strandvolleybal Westerwolde (weekend in juli).

- Lichtweek (september).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Dinopark en Arboretum (bomenpark) Landgoed Tenaxx ligt in de buurtschap Hoorn en wordt daarom aldaar beschreven.

- Wedde profileert zich als Struundorp (wandeldorp). In dat kader zijn in 2017 2 informatiepanelen op het dorpsplein geplaatst en feestelijk onthuld.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wedde (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Wedde op de site van het Streekblad. - Nieuws uit Wedde van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Wedde.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool De Vlonder is een openbare school. Gelijkwaardigheid van iedereen wordt door hen in woord en daad steeds benadrukt. Naast de school bevindt zich een sporthal en op enige afstand is het sportveldencomplex gesitueerd. Vanuit een warme, veilige omgeving werken ze aan de ontwikkeling van kennis, vaardigheden en persoonlijkheid van kinderen, rekening houdend met de eigenheid van elk kind. Ze helpen kinderen de wereld te ontdekken en zich er verantwoordelijk voor te voelen. De school heeft een - zowel qua 'dienstjaren' als qua specialismen - gemeleerd team van leerkrachten. Er is deskundigheid aanwezig op veel verschillende vakgebieden. Gymnastiek wordt van groep 3 tot en met 8 gegeven door een vakleerkracht. - Peuterspeelzaal De Krummelhörn.

- Muziek: - Muziekvereniging Crescendo is opgericht in 1937.

- Sport: - v.v. Wedde (voetbal) is opgericht in 1949. - Tennisvereniging. - Hengelsportvereniging.

- Zorg: - Zorgboerderij De Noorderling.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wedde.

Reactie toevoegen