Vriescheloo

Plaats
Dorp
Westerwolde
Westerwolde
Groningen

vriescheloo_plaatsnaambord_kopie.jpg

Vriescheloo is een dorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerwolde. T/m 31-8-1968 gemeente Bellingwolde. Per 1-9-1968 over naar gemeente Bellingwedde, in 2018 over naar gemeente Westerwolde.

Vriescheloo is een dorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerwolde. T/m 31-8-1968 gemeente Bellingwolde. Per 1-9-1968 over naar gemeente Bellingwedde, in 2018 over naar gemeente Westerwolde.

vriescheloo_kerst_in.jpg

Jaarlijks op een zaterdag in de eerste helft van december is er Kerst in Vriescheloo. Onder andere de Wereldwinkel en Looster Houkje houden open huis, er zijn meer dan 30 standhouders en leuke activiteiten. Kom ook ff snuusteren!

Jaarlijks op een zaterdag in de eerste helft van december is er Kerst in Vriescheloo. Onder andere de Wereldwinkel en Looster Houkje houden open huis, er zijn meer dan 30 standhouders en leuke activiteiten. Kom ook ff snuusteren!

vriescheloo_groente-_en_fruitkar_dorpsschooltuin.jpg

Leerlingen van Basisschool SWS De Driesprong uit Vriescheloo springen een gat in de lucht als ze op 9 juni 2018 horen dat ze zojuist, met hun project 'groente- en fruitkar', op alle onderdelen de landelijke finale van Kern met Pit hebben gewonnen.

Leerlingen van Basisschool SWS De Driesprong uit Vriescheloo springen een gat in de lucht als ze op 9 juni 2018 horen dat ze zojuist, met hun project 'groente- en fruitkar', op alle onderdelen de landelijke finale van Kern met Pit hebben gewonnen.

Vriescheloo

Terug naar boven

Status

- Vriescheloo is een dorp in de provincie Groningen, in de streek en gemeente Westerwolde. T/m 31-8-1968 gemeente Bellingwolde. Per 1-9-1968 over naar gemeente Bellingwedde, in 2018 over naar gemeente Westerwolde.

- Onder het dorp Vriescheloo vallen ook de buurtschap Klontjebuurt, een deel van de buurtschap Rhederveld en de buurtschap Vogelzang.

Terug naar boven

Naam

In het Gronings
Vraiskelo.

Oudere vermeldingen
Ca. 1150 vervalst Vresschenlo, 1316 Loo, 1482 Ffreschenloe, 1506 Vriescheloe, 1558 Vrieslo, 1559 Frijschenloe, ca. 1660 Frisschelo, 1781 Friesschelo, 1840 Vriesscheloo.

Naamsverklaring
Wel verklaard als Vrêskelô* 'het Friese bos', maar de vorm Vresschenlo sluit daar niet bij aan. Ten onrechte is aangenomen dat deze plaats zou zijn gesticht door de abt van het Friese Dokkum, gebaseerd op een onjuiste interpretatie van een tekst in de kerk, die luidt "Doccumanus abbas me fieri fecit Anno 1560". Herman Doccum was abt in het Oldenklooster bij Den Ham.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Vriescheloo grenst in het W aan Wedde, in het NW aan Blijham, in het N aan Bellingwolde, in het O aan Duitsland en de Duitse plaats Rhede, in het Z nog net aan buitengebied van Vlagtwedde en aan Veelerveen en in het ZW nog net aan Veele, en ligt OZO van Oude Pekela, ZO van Winschoten, W van de Duitse plaats Papenburg, NW van Bourtange, NNO van Vlagtwedde en NO van Onstwedde.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Vriescheloo 65 huizen met 346 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 950 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

"Vriescheloo is omstreeks de 12e eeuw ontstaan als een randveenontginningsdorp. Vanuit deze nederzetting hebben mensen eeuwenlang geploeterd om het hoogveen van het Bourtangermoeras te ontginnen. Het dorp heeft niet altijd op dezelfde plek gelegen; het is in verschillende fasen verschoven door de veranderende oevers van de Westerwoldse Aa. Aan het einde van de middeleeuwen vestigden de dorpelingen zich op een hoger gelegen zandrug. Deze zandrug maakte deel uit van de belangrijke handelsroute tussen Münster en Groningen. De uiteindelijke dorpsstructuur, met de kerk als middelpunt, ontstond tijdens de Franse overheersing.

Aan het begin van de 20e eeuw waren er heel wat winkeltjes en zelfs een bierbrouwerij gevestigd in het centrum van het dorp. Dat de inwoners wel van een feestje hielden, blijkt uit de kermissen en harddraverijen die er met regelmaat werden georganiseerd. Beide evenementen staan in de Groninger geschiedenis over het algemeen bekend als gelegenheden waar de jenever rijkelijk vloeide. Na de Tweede Wereldoorlog gaat het winkelbestand achteruit, net als zoveel andere dorpjes in Groningen. Officieel ligt Vriescheloo nu in een krimpgebied, maar daar is weinig van te merken. De inwoners laten het er niet bij zitten en werken hard aan de leefbaarheid van het dorp. In mijn ervaring is het tegenwoordig een super actief dorp, met veel gelegenheid tot recreatie, waar leuke projecten lopen en toffe activiteiten plaatsvinden." In de mooie reportage in tekst en beeld over Vriescheloo (2017) van Sanne Meijer Onderweg, waar ook dit citaat aan is ontleend, passeren diverse van deze - ook voor andere dorpen inspirerende - projecten en activiteiten de revue.

Kerk
De voorganger van de huidige Hervormde kerk in Vriescheloo heeft gestaan op ongeveer vierhonderd meter vanaf de huidige Dorpsstraat, in de richting van de Westerwoldsche Aa (achter de voormalige openbare lagere school, nu in gebruik als werkgemeenschap voor verstandelijk gehandicapten, D' Olle Witte Schoule). De kerk is vermoedelijk in de 15e of 16e eeuw gebouwd en daarna enkele keren verbouwd. Oude stenen en puin, voor zover het nog aanwezig was, zijn verwerkt in het huidige gebouw. De plek waar de oude kerk heeft gestaan is door de oudheidkundige dienst Groningen, onder leiding van archeoloog prof. A.E. van Giffen, in 1939 en 1940 afgegraven en in tekening gebracht.

Fundamenten, voor zover nog te ontdekken, en de zandfundering lieten zien dat er een bakstenen gebouw heeft gestaan. Langschepig, vijfzijdig, gesloten en van steunberen voorzien. Dit gebouw is reeds ver voor het huidige gebouw er was, in onbruik geraakt. Oorlogen, waaronder die van de bisschop van Munster (Bommen Berend), waren daar niet vreemd aan. Maar ook de bouw van de kerk is zeker niet optimaal solide geweest. Met de blootlegging is duidelijk naar voren gekomen dat men het aanwezige veenpakket niet tot aan het vaste zand had uitgegraven. Door de druk van de muren en fluctuerende waterstanden ging het veen inklinken, waardoor de muren wel móesten gaan verzakken.

Boerderijen
Na 15 jaar intensief onderzoek in diverse archieven heeft oud-inwoner Jan Huizing in 2002 het boek 'Boerderijen in het kerspel Vriescheloo' gepubliceerd, waarin de bewoningsgeschiedenis van alle boerderijen, naar de kadasterkaart van 1832, in 750 bladzijden en met meer dan 120 foto's wordt beschreven. Provinciaal archeoloog dr. H.A. Groenendijk heeft zijn medewerking aan het boek verleend door de archeologische geschiedenis van het dorp te beschrijven. De uitgave is verzorgd door Stichting Vrieschelooster Boerderijenboek. Daar is het boek ook, zolang de voorraad strekt, nog te bestellen.

- Mooi verhaal over een voormalig veenarbeidershuisje* aan de Scheidingslaan in het Loosterveen.
* Tegenwoordig in ruïneuze staat verkerend.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Vriescheloo, kun je terecht bij Werkgroep Streekhistorie Bellingwedde.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De lange doorgaande Wedderweg is een van de belangrijkste verkeersaders van Vriescheloo. Hij bestaat uit een rijbaan, fietsstrook en een rij bomen. Een voetpad is er (nog) niet. Volgens een aantal bewoners en de Dorpsraad leidt dat tot onveilige situaties. Zij verzochten de gemeente om maatregelen. Wethouder Huizing legde de inwoners het dilemma voor dat een voetpad óf over tuingrond gaat lopen en dat aanwonenden dan een deel van hun tuin moeten opofferen, óf dat een aantal bomen zal moeten worden gerooid. De bomenrij door de straat maakt deel uit van een lang bomenlint dat van Oudeschans naar Blijham over een eeuwenoude zandrug loopt en enkele jaren geleden nog is opgeknapt. "Dat bomenlint is beeldbepalend, geeft kleur aan het dorp en we willen dat liever niet aantasten", aldus Huizing. De gemeente denkt het voetpad het beste aan de zuidzijde van de weg te kunnen aanleggen. Daartoe gaat zij in overleg met de aanwonenden en legt vervolgens, vermoedelijk in de zomer van 2019, een plan voor aan de gemeenteraad.

- Bij de toekenning van de Gouden Pit aan Vriescheloo, in juni 2018, t.g.v. het project groente- en fruitkar van de Dorpsschooltuin (zie daarvoor verder het hoofstuk Eten drinken), vertelt Alle Riemersma van de Dorpsraad: "We zijn nu, na vijf jaar, bijna zelfvoorzienend. En met deze prijs kunnen we een nieuwe grasmachine kopen en wat onderhoud oppakken. Dat is ontzettend fijn. En voor volgend jaar starten we weer met een nieuw Kern met Pit project: oversteekplaatsen voor kinderen, maar dan niet met drempels maar met bloembakken vol met onze zelf gekweekte bloemen. Zodat mensen uit zichzelf denken: dit is zo mooi, hier móet ik wel langzamer rijden."

- Dorpsvisie Vriescheloo (2017).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vriescheloo heeft 3 rijksmonumenten, zijnde de boerderij op Dorpsstraat 6, de Hervormde kerk, en Molen De Korenbloem.

- De Hervormde (PKN) kerk (Dorpsstraat 119), ook bekend onder de naam Loosterkerk, is een eenvoudige zaalkerk uit 1717, gebouwd ter vervanging van een middeleeuwse voorganger, die in 1672 is verwoest door de troepen van de bisschop van Münster. De kerktoren, met een luidklok uit 1679, dateert uit 1842. Tot dan hing de klok in een houten klokkenstoel. Omstreeks 1876 is het huidige gebouw van een pleisterlaag voorzien. Opmerkelijk in de kerk is een zeer oude preekstoel uit 1560, die waarschijnlijk uit de oudere kerk komt. Het tweeklaviers kerkorgel uit 1993 is vervaardigd door orgelbouwer S. de Wit. De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Vriescheloo.

- Korenmolen De Korenbloem (Wedderweg 25a) stond aanvankelijk als oliemolen in Scheemda, en is in 1895 in Vriescheloo opgebouwd als korenmolen. De molen is tot na de Tweede Wereldoorlog in gebruik gebleven, maar na het plaatsen van een elektromotor wordt de molen steeds meer verwaarloosd. In 1973 laat de nieuwe eigenaar, de gemeente Bellingwedde, een uitvoerige restauratie uitvoeren. Sindsdien is de molen ieder weekend op vrijwillige basis in bedrijf.De molenaar heeft naast de molen een winkeltje met meelproducten, streekproducten e.d.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Jaarlijks op een zaterdag in de eerste helft van december is er Kerst in Vriescheloo, rond de driesprong Dorpsstraat / Wedderweg / Industrieweg. Onder andere de Wereldwinkel en Looster Houkje houden open huis, er zijn meer dan 30 standhouders en leuke activiteiten. Klein maar fijn, intiem en gezellig voor jong en ouder. Met de gratis strippenkaart krijg je overal iets lekkers of leuks. Kom ook ff snuusteren!

- Kerstnachtdienst op kerstavond in de schuur van de Lindehoeve.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Dorpsraad was bezig met de ontwikkeling van een wandelroute door het dorp, die ook door het bos zou lopen. Toen ontstond het idee om in het bos een klein theater te bouwen, dat door de school ook als buitenlokaal kan worden gebruikt. Het Bostheater, zoals het is gedoopt, is op 9 september 2017 feestelijk geopend.

Terug naar boven

Eten en drinken

- In het kleine dorp Vriescheloo zijn geen winkels meer. Toen woningtcorporatie Acantus na de sloop van een aantal huurwoningen in het dorp in 2014 het braakliggende terrein van 2.000 m2 aan het dorp schonk om er iets mee te doen, wisten ze het wel: ze hebben er een groentetuin en fruitboomgaard (25 hoogstambomen) aangelegd. Deze Dorpsschooltuin wordt bewerkt en onderhouden door leerlingen van samenwerkingsschool De Driesprong en begeleid door een groep enthousiaste vrijwilligers. Later hebben ze er ook een insectenhotel bij gebouwd.

Vervolgens hebben ze fondsen en materialen geworven om een groente- en fruitkar te bouwen, waarmee ze de producten kunnen verkopen, om het project zichzelf te kunnen laten bedruipen voor het onderhoud, aanschaf van zaden en planten e.d. De leerlingen doen alles zelf en leren daar ook veel van: groente en fruit prijzen (ontdek wat het kost), verkopen (hoe stal je uit) en het geld beheren (omgaan met geld). De kar staat op een vaste dag in de week bij de school (voor de ouders). De rest van de week staat de kar voor de verkoop bij molen De Korenbloem, een trefpunt voor dorpelingen en toeristen. Dorpelingen kunnen hierdoor weer dicht bij huis verse groente en fruit halen in het seizoen. En mensen kunnen elkaar tegelijkertijd op die manier ook ontmoeten.Ze hebben zich met dit project ingeschreven voor de leefbaarheidswedstrijd Kern met Pit 2017 van de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij. Daarmee hebben ze allereert de finale van de provincie Groningen gewonnen. Vervolgens gingen ze door naar de landelijke finale, die ze op 9 juni 2018 ook hebben gewonnen! (zie hier een video van de finalemiddag).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Vriescheloo (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Vriescheloo.

- Nieuws: - Nieuws uit Vriescheloo van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Vriescheloo behartigt de belangen van alle inwoners met betrekking tot de leefbaarheid van het dorp.

- Dorpshuis: - Dorpshuis 't Ganzenust (Meidoornweg 3) biedt onderdak aan de activiteiten van een aantal lokale verenigingen. Verder zijn er ook zalen te huur, en zijn de bar en het cafetaria geopend vrijdag en zaterdag van 17.00-21.00 uur.

- Onderwijs: - Wat kenmerkt Basisschool SWS De Driesprong in Vriescheloo?: werken vanuit de kernwaarden betrokkenheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid; samenwerkend en groepsdoorbrekend leren; leren vanuit thema's; systematische evaluatie van de leerprestaties; adaptieve manier van oefenen van spelling en rekenen op de tablet; cursus tot mediator voor groep 7/8; Engels vanaf groep 1; keuze voor workshops gebaseerd op interesse en talent; leren leren volgens de principes van Building Learning Power; gedeelde visie die zichtbaar en voelbaar is in de school; zorg voor elkaar, de omgeving en de natuur; biologisch tuinieren in de dorpsschooltuintjes; samenwerking met ouders en derden; talentgerichte benadering.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vriescheloo, met foto's van de grafzerken.

Reactie toevoegen