Wijk bij Duurstede

Plaats
Stad en gemeente
Wijk bij Duurstede
Kromme Rijnstreek
Utrecht

gemeente_wijk_bij_duurstede_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Wijk bij Duurstede anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Wijk bij Duurstede anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

wijk_bij_duurstede_collage.jpg

Wijk bij Duurstede, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wijk bij Duurstede, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wijk bij Duurstede.JPG

Via de Lekdijk komen we in Wijk bij Duurstede

Via de Lekdijk komen we in Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede (5).JPG

Wijk bij Duurstede, hier nog aan de Lek, maar even verderop aan de Nederrijn

Wijk bij Duurstede, hier nog aan de Lek, maar even verderop aan de Nederrijn

Wijk bij Duurstede (4).JPG

Stadsgezicht Wijk Bij Duurstede

Stadsgezicht Wijk Bij Duurstede

Wijk bij Duurstede (3).JPG

De Dijkstraat in Wijk bij Duurstede

De Dijkstraat in Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede (6).JPG

Wijk bij Duurstede, Kasteel Duurstede

Wijk bij Duurstede, Kasteel Duurstede

Wijk bij Duurstede (2).JPG

In het mooie, oude centrum van Wijk bij Duurstede

In het mooie, oude centrum van Wijk bij Duurstede

wijk_bij_duurstede_broekweg_kombord.jpg

Wijk bij Duurstede, bedrijventerrein Broekweg. Een officieel blauw plaatsnaambord ('kombord') en 30 km-bord (dat meestal wordt gebruikt voor een woonerf) doen vermoeden dat we hier met een plaats te maken hebben. Wat dus niet het geval blijkt.

Wijk bij Duurstede, bedrijventerrein Broekweg. Een officieel blauw plaatsnaambord ('kombord') en 30 km-bord (dat meestal wordt gebruikt voor een woonerf) doen vermoeden dat we hier met een plaats te maken hebben. Wat dus niet het geval blijkt.

gravenbol.jpg

Het prachtige en o zo rustige natuur- en recreatiegebied Gravenbol bij Wijk bij Duurstede, dat is ontstaan na het afdammen van de Nederrijn.

Het prachtige en o zo rustige natuur- en recreatiegebied Gravenbol bij Wijk bij Duurstede, dat is ontstaan na het afdammen van de Nederrijn.

wijk_bij_duurstede_wijk-_en_buurtindeling.jpg

De gemeente Wijk bij Duurstede heeft haar grondgebied ingedeeld in CBS-wijken en -buurten. Hoe dat inhoudelijk in elkaar zit, kun je lezen onder Status. Hier zie je deze gevisualiseerd. (© gemeente Wijk bij Duurstede)

De gemeente Wijk bij Duurstede heeft haar grondgebied ingedeeld in CBS-wijken en -buurten. Hoe dat inhoudelijk in elkaar zit, kun je lezen onder Status. Hier zie je deze gevisualiseerd. (© gemeente Wijk bij Duurstede)

Wijk bij Duurstede

Terug naar boven

Status

- Wijk bij Duurstede is een stad en gemeente in de provincie Utrecht, in de regio Kromme Rijnstreek.

- De gemeente Wijk bij Duurstede is in 1996 vergroot met de gemeenten Cothen en Langbroek.

- De gemeente Wijk bij Duurstede omvat naast de gelijknamige stad verder nog de dorpen Cothen, Langbroek en Overlangbroek, en de buurtschappen Den Oord (grotendeels), De Noord, Dwarsdijk en Steenen Brug. In totaal zijn dit 1 stad, 3 dorpen en 4 buurtschappen.

Verder ligt W van de stad nog bedrijventerrein Broekweg. Ter plekke staan blauwe plaatsnaamborden (komborden) met die naam, met 30 km-zone (zie foto). Voor een argeloze voorbijganger die ter plekke niet bekend is lijkt het gezien de uitvoering een plaatsnaam. Ook (en zelfs) de Topografische Dienst / Kadaster heeft zich er door laten misleiden en het vanwege de blauwe borden zonder bedrijventerrein-aanduiding onterecht als plaatsnaam in de atlassen vermeld. Duidelijker zou zijn hetzij dat men er expliciet bij vermeldt dat het een bedrijventerrein betreft, zoals bijv. de gemeente Lopik doet met zijn bedrijventerrein De Copen, hetzij dat men een blauw plaatsnaambord plaatst met de eigenlijke plaatsnaam, en daaronder een wit bord met de naam van het bedrijventerrein, zoals bijv. de gemeente Amsterdam doet met zijn bedrijventerrein Westpoort (alleen zijn die het bedrijventerrrein-symbool erbij vergeten, want zo lijkt het weer of het een woonwijk is...).

- Wapen van de gemeente Wijk bij Duurstede.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Wijk bij Duurstede.

- Onder de stad Wijk bij Duurstede valt voor de postadressen ook het grootste deel van buurtschap Den Oord.

- Heeft iemand het over de Noorderwaard of Broekweg? In Wijk bij Duurstede weet iedereen dan over welke wijk het gaat. Officieel bestonden deze wijken echter niet bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Voor het dagelijks leven maakt dat niet uit. Er zijn echter ook organisaties die alleen met officiële wijken en buurten werken. Daarom heeft de gemeente de wijken en buurten nu officieel bij het CBS laten vastleggen. Het doel hiervan is om: beter vergelijkingen tussen buurten binnen de gemeente te maken; wijken en buurten makkelijker te vergelijken met wijken en buurten buiten de gemeente, die ongeveer net zo groot zijn; hulpverleningsdiensten, gemeente en andere organisaties met dezelfde wijken te laten werken.

Dit is de nieuwe CBS Wijk- en buurtindeling van de gemeente: Wijk 00 Wijk bij Duurstede met de buurten Binnenstad, De Engk, Frankenhof, De Heul, Noorderwaard-Noord, Noorderwaard-Zuid, De Horden Stenen en Ovens, De Horden Rivieren, De Horden Schepen, De Horden Parckwijk, Bedrijventerrein Broekweg en Langshaven, De Geer. Wijk 01 Landelijk gebied met de buurten Buitengebied Wijk bij Duurstede en Buitengebied ten zuiden van Amsterdam-Rijnkanaal. Wijk 02 Cothen met de 'buurten' Cothen en Buitengebied Cothen. En Wijk 03 Langbroek met de 'buurten' Langbroek en Buitengebied Langbroek. Zie ook het kaartje elders op deze pagina.

Terug naar boven

Ligging

Wijk bij Duurstede ligt ZO van Houten, NO van Culemborg en wordt omgeven door water: in het O en N grenst de stad aan de Kromme Rijn, en in het Z aan het Amsterdam-Rijnkanaal en aan de Nederrijn, die hier naar het W overgaat in de Lek. Amsterdam-Rijnkanaal en Nederrijn/Lek kruisen elkaar hier.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en de stad Wijk bij Duurstede 402 huizen met 2.628 inwoners. Tegenwoordig omvat de gemeente Wijk bij Duurstede ca. 9.300 huizen met ca. 23.200 inwoners en de gelijknamige stad ca. 7.200 huizen met ca. 18.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de vroege middeleeuwen lag op de splitsing van de Rijn en de Lek, ongeveer waar nu Wijk bij Duurstede is, de handelsnederzetting Dorestad. Dorestad was in de 8e en 9e eeuw de grootste en rijkste plaats van Nederland en hét handelscentrum van Noordwest Europa. Dorestad is van de aardbodem verdwenen. Waaróm dat is gebeurd, is nog steeds niet met zekerheid te zeggen. - Utrechtse canon over Dorestad. - Site van Luit van der Tuuk over Dorestad.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van de gemeente) Wijk bij Duurstede, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Museum Dorestad.

- Historische Kring Tussen Rijn en Lek (die de gemeenten Bunnik, Houten en Wijk bij Duurstede bestrijkt). De jaargangen 1967 t/m 2003 van hun tijdschrift Het Kromme-Rijngebied zijn via de link ook online te lezen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wijk bij Duurstede heeft 74 rijksmonumenten.

- Korenmolen Rijn en Lek is een stellingmolen uit 1659 en de enige molen in ons land die op een stadspoort is gebouwd.

- Molen van Ruysdael.

- Gevelstenen in Wijk bij Duurstede.

Terug naar boven

Evenementen en actviteiten

- Blues in Wijk, opgericht in 2009, bestaat uit een stel enthousiaste bluesliefhebbers, die jaarlijks ca. 10 bluesevents organiseren, in Theater Calypso, in de horeca, op de Lek, bij het kasteel, in woonkamers en op buitenpodia. In je eigen stad genieten van mooie blues, dat is hun motto.

- Nieuws over concerten en tentoonstellingen e.d. op Kasteel Duurstede.

- Het Cultureel Rondje (1e weekend van de maand, sinds 1986) is een route langs galerieën, kunstenaars en musea door het pittoreske Wijk bij Duurstede.

- Karnavalsvereniging KV De Kaieschaiters is opgericht in 1961. Zij organiseren Karnaval voor alle leeftijdsgroepen in de gemeente Wijk bij Duurstede. - Carnavalsvereniging CV De Smilies.

- Een van de jaarlijkse tradities in Wijk bij Duurstede is de Singelloop op Koningsdag (in 2018 voor de 72e keer). Het doel van de Singelloop is het promoten van samen sportief bezig zijn, onder het motto: Singelloop je samen! Er kan gestart worden op verschillende afstanden: Kidsrun van 700 meter: van 0 t/m 7 jaar, start 11.45 uur; Jeugdloop van 2,2 km, start 12.00 uur; 5 en 10 km, start 12.00 uur.

- Kermis (gedurende 5 dagen in juli).

- Kerst bij Duurstede is een Kerstfair en Kerstmarkt in het historische decor van Wijk bij Duurstede.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Sinds mei 2017 is er de Driekernenwandeling, een wandelroute van 18 km vanaf de Markt in Wijk bij Duurstede naar Langbroek en Cothen en weer terug naar Wijk. Twee enthousiaste wandelaars, Adriaan van Aelst en Jan van Heerde, hebben de route bedacht. De Driekernenwandeling volgt vanuit Wijk eerst het Kromme Rijnpad tot Cothen. Bij de Kleidijk wordt de provincialeweg overgestoken waarna op een mooi natuurpad het geluid van auto's geleidelijk verstomt. Over de Langbroekerdijk, met als attracties de kastelen Lunenburg en Hindersteyn, wordt Langbroek bereikt. Daar wordt definitief afscheid genomen van geasfalteerde wegen. Van Aelst en Van Heerde waarschuwen wandelaars dat de ondergrond daarna na langdurige regenval drassig kan zijn. In het voorjaar en in de zomermaanden raden ze aan in een lange broek te wandelen vanwege distels en ander ongemak in het hoge gras. Langs de Cothergrift, over bospaden, door weilanden en langs essenhakhout voert de aantrekkelijke route terug naar Wijk. De folder waarin deze route en die in tegengestelde richting wordt beschreven is verkrijgbaar bij de VVV op de Markt in Wijk bij Duurstede.

- In het hart van Wijk bij Duurstede is het Calypso Theater een warme plek voor cultuurbeoefenaars en cultuurminnaars.

- Sinds 2015 is er Kringloop Dorestad (Peperstraat 25). Een plek waar iedereen zich welkom voelt, waar ruimte is voor ontmoeting en conversatie. Een smeltkroes van mensen, energie, creativiteit en openheid.

- Wereldwinkel Wijk bij Duurstede verkoopt originele cadeaus en (h)eerlijke levensmiddelen uit andere culturen. De producten zijn gemaakt met respect voor mens en milieu. Omdat de producenten - zoals zilversmeden, pottenbakkers en koffieboeren - er een rechtvaardige prijs voor krijgen, kunnen ze een menswaardig bestaan opbouwen. Met jouw aankoop help je hen daarbij.

- Winkelcentrum De Heul.

- Kinderboerderij De Vliert is sinds 1973 uitgegroeid van een bouwval tot een mooie locatie met diverse (dieren)verblijven, een educatief centrum, speeltoestellen en leerzame boeken. Het beheer van de boerderij is doordeweeks in handen van vaste beheerders en wordt in het weekeinde door vrijwilligers verzorgd. Ze zijn zeven dagen per week open, uitgezonderd kerst en oud & nieuw.

- "Lokaal actief voor het behoud van een rijke natuur en een gezond leefmilieu." Dat is in een notendop waar de in 1990 opgerichte Vereniging Natuur en Milieu Wijk bij Duurstede voor staat. Deze omgeving heeft op het gebied van natuur en landschap veel te bieden: een wijds rivierenlandschap, bloeiende boomgaarden, dichte essenhakhoutbosjes en oude landgoederen, ook zijn er Natura 2000 gebieden binnen de gemeentegrenzen. In dit afwisselende landschap voelen talrijke dieren en planten zich thuis. Als vereniging willen ze graag bijdragen aan de bescherming en ontwikkeling van deze natuur en dit landschap. Dat doen ze: door mee te denken en te praten met overheden in kwesties waarbij natuur, landschap en milieu in het geding zijn; door daadwerkelijk de handen uit de mouwen te steken om het landschap aantrekkelijk te houden; door er op uit te gaan, door te zien, ruiken, horen en vast te leggen wat er allemaal dicht in de buurt te beleven is: planten, dieren en landschapsschoon; door het organiseren van cursussen, excursies en lezingen; door kinderen te laten ontdekken hoe boeiend de natuur is. Dat vormt de basis voor milieubewust gedrag en wie weet, een levenslange hobby.

- Je hebt er geen idee van hoe mooi het op en om de Kromme Rijn is als je niet op de Krommerijnder hebt gevaren. Een kano benadert het, maar dan heb je nog teveel aandacht nodig voor jezelf om alle moois te zien. De Krommerijnder is een naar origineel model herbouwde trekschuit die eeuwenlang over de Kromme Rijn heeft gevaren. Van april tot half oktober vaart de Krommerijnder elke zaterdag en zondag, en in juli en augustus ook op woensdag om 13.30 uur van Wijk bij Duurstede naar Cothen en terug om je twee uur lang de prachtige natuur en cultuur langs de oevers van de Kromme Rijn te laten zien. Op doordeweekse dagen ook beschikbaar voor speciale vaartochten of groepsvaarten.

- Op het Vikinghof (gelegen direct N van de kern Wijk bij Duurstede) heeft Stichting Het Utrechts Landschap eind 2018 herstelbeheer uitgevoerd om een 4000 jaar oude stroomgeul te herstellen. De stroomgeul was deels begroeid geraakt met jonge bomen. Door dit weer open te maken komt dit bijzondere stukje landschap beter naar voren in het landschap. Ook biedt dit extra groeiruimte voor bijzondere planten en korstmossen die al in het open deel van de oude stroomgeul voorkwamen. Het Vikinghof vormt een onderdeel van het Kromme-Rijngebied. Een landschap dat is ontstaan onder invloed van rivieren in de afgelopen paar duizend jaar. Op het Vikinghof is dat nog goed te zien aan de hand van een stroomgeul die ruim 4.000 jaar geleden is ontstaan. Waar ooit water liep is nu een droge rivierbedding te vinden met grindhoudend zand. Een perfecte biotoop voor een aantal bijzondere korstmossen, planten en insecten.

Vrijwilligers die wekelijks actief zijn in het natuurgebied hebben geholpen door jonge bomen weg te zagen en bramen te verwijderen. Met een kraantje is daarna onder begeleiding van Utrechts Landschap het bovenste laagje grond afgeplagd, waardoor de oorspronkelijke bodemlaag van de riviergeul weer tevoorschijn kwam. Daarbij is zeer zorgvuldig gekeken naar de huidige natuurwaarden, om de bestaande waardevolle vegetatie niet te beschadigen. De bedoeling is dat in de aankomende jaren deze vegetatie zich kan uitbreiden. Het Vikinghof is nog een van de weinige plekken in de omgeving waar een oude stroomgeul zo nadrukkelijk te zien is in het landschap. Door het weer open te maken is ook de aardkundige waarde van de riviergeul beter zichtbaar geworden. De aankomende jaren zal met gericht natuurbeheer de stroomgeul open gehouden worden, zodat de vegetatie en insectenrijkdom beschermd blijven. (bron: Stichting Het Utrechts Landschap, 30-11-2018)

Terug naar boven

Beeld

- Facebookpagina met oude foto's van Wijk bij Duurstede.

- Foto's en tekeningen van omgeving Wijk bij Duurstede gemaakt door Gerrit Marchal.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wijk bij Duurstede (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Wijk bij Duurstede. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

- Nieuws: - Nieuwsportaal ditiswijk.nl. - Wijkse Courant. - 't Groentje / Wijks Nieuws.

- Stadsdichter: - In 2014 is André van Zwieten, geboren en getogen Wijkenaar, benoemd tot stadsdichter van de gemeente Wijk bij Duurstede. Dat is geen toevallige keus, gezien zijn staat van dienst.

- Onderwijs en kinderopvang: - Revius Wijk is een school voor vmbo-b/k, vmbo-tl, havo, (tweetalig) atheneum en (tweetalig) gymnasium. - Daltonschool Het Palet. - Kinderopvang De Rakkers heeft een Peuterspeelzaal (2-4 jaar), Kinderdagverblijf (0-4 jaar) en Voor- en naschoolse opvang (4-12 jaar).

- Muziek: - Harmonie Concordia is met zijn historie van bijna 120 jaar niet meer weg te denken uit het muzikale leven van Wijk bij Duurstede. De enthousiaste koperblazers, slagwerkers en houtblazers variëren in leeftijd van 7 tot 75 jaar. Hun muziek verlevendigt talloze plaatselijke activiteiten zoals de intocht van Sinterklaas, Jazz by Duurstede, Dodenherdenking, Avondvierdaagse en de Dag van de Blaasmuziek. Ook tijdens Kerstmis en de traditionele Kerstmarkt dragen ze bij aan de gezellige sfeer in het centrum. Harmonie Concordia is zeker geen doorsnee harmonieorkest. Natuurlijk worden er ook marsen gespeeld maar het totale repertoire biedt een bonte mix: bruisende dansmedleys, hedendaagse pop, swingende dixieland, uptempo jazzrock, filmmuziek, musicalthema’s en wervelende zigeunerdansen.

De drumband is omgevormd tot een moderne slagwerkgroep die veel meer te bieden heeft dan ouderwetse trommelmarsen. Je kunt daarbij denken aan opzwepende latin beats, japanse drums en dansnummers waarin plaats is voor bongo’s, conga’s, drums, toms, pauken en ga zo maar door. De slagwerkers hebben geen vast instrument, waardoor zij zich allround ontwikkelen. Met een frisse blik op de toekomst ‘timmert’ de groep letterlijk en figuurlijk aan de weg tijdens verschillende evenementen in en om Wijk bij Duurstede. - Vrouwenkoor Confetti is opgericht in 2014 en heeft ca. 20 lede. Ze oefenen 1 x per 14 dagen op donderdagavond. - Bij Muziekschool Wijk bij Duurstede kun je terecht voor muzieklessen in de klassieke muziek en popmuziek, privé of in groepsverband, voor kinderen en volwassenen. Er wordt les gegeven op toets-, blaas-, snaar- en slaginstrumenten en daarnaast is er ook een zangafdeling.

- Sport: - Hockeyvereniging HV Dorsteti is opgericht in 1979. - Ook Korfbalvereniging KV Viking is opgericht in 1979. - Stichting Wijksport (SWS) faciliteert op Sportpark Mariënhoeve gehuisveste sportverenigingen d.m.v. het realiseren, onderhouden en beschikbaar stellen van voorzieningen t.b.v. sportbeoefening.

- Overige instellingen: - Theaterschool Wijk bij Duurstede.

- Zorg en welzijn: - In 2005 heeft een aantal ouders van verstandelijk en lichamelijk gehandicapte kinderen het initiatief genomen om dichtbij huis een passende woonvorm voor hun kinderen te realiseren. Het Droomhuis is gebouwd in Wijk bij Duurstede en is een kleinschalige woonvoorziening met begeleiding en zorg op maat voor 10 tot 12 jonge mensen. Een liefdevolle omgeving waar zorg en kwaliteit samengaan. De ouders en familie willen medeverantwoordelijkheid blijven dragen voor het leven van hun kind, broer of zus in de toekomst. Tevens wil men door middel van welzijnsactiviteiten stimuleren dat de toekomstige bewoners (blijven) participeren in de woonomgeving. Voor allerlei extra's zoals het inrichten en gezellig aankleden van de gezamenlijke ruimtes, een tuininrichting met aangepaste voorzieningen of bijvoorbeeld een snoezelruimte zijn sponsors en donateurs onmisbaar. Rotary Wijk bij Duurstede heeft met de opbrengst van onder andere Golf by Duurstede dit fantastische initiatief ondersteund. In 4 jaar tijd hebben ze hiervoor 118.000 euro bijeengebracht.

- Stichting ‘Dit-is-Het’ Arbeid met Zorg is een kleinschalige organisatie die zorg levert op een manier die de reguliere arbeidsmarkt zo dicht mogelijk benadert. Arbeid is meer dan bezig zijn of geld verdienen alleen: het bepaalt voor een groot deel onze identiteit en vergroot het gevoel van eigenwaarde. Iedereen heeft hier recht op: zowel mensen met als zonder beperking. ‘Dit-is-Het’ levert dagbesteding in een atelier en verzorgt dagbesteding op en het beheer van Kinderboerderij De Vliert, beide in Wijk bij Duurstede. - Stichting Binding is een centrum voor zorg en welzijn. Vrijwilligers en professionals werken hier samen aan 'meedoen'.

- Mama Café Wijk bij Duurstede is een ontmoetingsplek voor (aanstaande) ouders/verzorgers en hun kinderen. Hier kun je laagdrempelig andere ouders ontmoeten. Enerzijds voor het contact en de gezelligheid. Anderzijds omdat je graag ervaringen wilt delen en advies wilt krijgen van andere moeders hoe zij dat doen met slapen, voeden, verzorgen etc. - Lionsclub Levefanum Wijk bij Duurstede is een serviceclub die zich actief en belangeloos inzet bij ondersteuning van maatschappelijke en culturele initiatieven.

- Veilgheid: - Politie Wijk bij Duurstede. - Brandweer Wijk bij Duurstede. - De AED HarstikkeNodig Stichting heeft zich tot doel gesteld om AED's in de gemeente 24 uur per dag en 7 dagen per week beschikbaar te doen zijn. Ze hebben 250 vrijwilligers die bevoegd zijn om te reanimeren en AED's te bedienen. Ook zijn ze aangesloten bij HartslagNu, zo krijgen de vrijwilligers een sms-bericht als er een reanimatie is gemeld bij 112. Ieder jaar wordt er een herhaling gegeven om de vrijwilligers up to date te houden.

- Ondernemen: - OndernemersKring Wijk bij Duurstede stelt zich ten doel de (gezamenlijke) belangen van haar leden in het bijzonder en van de ondernemers in de gemeente in het algemeen te behartigen, onderlinge contacten tussen leden te bevorderen en het economisch klimaat binnen de gemeente te stimuleren.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wijk bij Duurstede alg. en idem RK.

Reactie toevoegen