Veele

Plaats
Dorp
Westerwolde
Westerwolde
Groningen

Veele Giezelbaargbloazers [640x480].jpg

Veele, de Giezelbaargbloazers is een van de verenigingen in dit dorp, met unieke, zelfgemaakte Westerwoldse midwinterhoorns.

Veele, de Giezelbaargbloazers is een van de verenigingen in dit dorp, met unieke, zelfgemaakte Westerwoldse midwinterhoorns.

Veele

Terug naar boven

Status

- Veele is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Westerwolde. T/m 2017 gemeente Vlagtwedde.

- Het dorp Veele heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Vlagtwedde.

- Onder het dorp valt ook de buurtschap Oud Veele.

- De slogan van Veele is "gehucht tussen beek, es en bos".

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1475 Veille, 1634 Veele.

Naamsverklaring
Moeilijk te duiden. Men gist dat dit woord verband houdt met het bijvoeglijk naamwoord vaal 'bleekgeel'. Anderen denken aan het werkwoord valgen 'licht beploegen' (vergelijk Oostervalge), of aan het Oudhoogduitse felewa 'wilg'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Veele ligt direct NW van Vlagtwedde, rond het Mussel Aa Kanaal, de Veelerweg en de parallel aan de provincialeweg N368 lopende Wedderstraat.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Veele 36 huizen met 224 inwoners. Tegenwoordig heeft het gelijknamige dorp ca. 100 huizen met ca. 250 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Geertje Trenning
In 2017 is er een toneelstuk opgevoerd in Openluchttheater De Barkhoorn in Sellingen, over - aldus het krantenartikel erover in DvhN, 4-5-2017 - "de bekendste boerin van Westerwolde" Geertje Trenning, geboren te Veele in 1923, overleden in 2011 in Stadskanaal. Geertje Trenning was enig kind van een van de rijkste boeren in het gebied. Ze woonde met haar ouders in een grote boerderij. Ze bleef er alleen wonen nadat haar vader en moeder waren overleden. Ze overleed in 2011 in betrekkelijke eenzaamheid en arm. Dat was het gevolg van een slepende juridische strijd tegen een pachter. Dit kreeg zelfs landelijke aandacht en in 2015 is er een boek over verschenen.

Boek
Tot heden zijn hier en daar wel artikelen verschenen over Veele, maar een alomvattend boek geheel gewijd aan de geschiedenis en ontwikkeling van dit dorp is er tot heden niet. Dit is een lang gekoesterde wens van Plaatselijk Belang Veele. In 2014 heeft men de medewerking van de in dat jaar - op de kanalisaties van Westerwolde - afgestudeerde historicus Geert Volders uit het nabijgelegen Onstwedde kunnen verkrijgen, om tot de publicatie van een boek te komen. Volders is anno 2015 doende met zijn onderzoek. Wanneer het boek verschijnt, is nog niet bekend.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oorlogsmonument naast de Rolinbrug, is genoemd naar P.H. Rolin, die is omgekomen bij de bevrijding van Veele (zie hierna). Deze vaste betonnen brug is de opvolger van een oude klapbrug. In 2010 was er de herdenking van het feit dat het dorp 65 jaar geleden werd bevrijd door het 1e regiment Belgische Parachutisten o.l.v. Kolonel E. Blondeel (naar wie de weg aan de noordkant van het kanaal is vernoemd). Aanwezig waren o.a. de oud-strijders Jack Daemen en Freddy Vanderveken, die de tijdens de bevrijding van Veele omgekomen vrienden P.H. Rolin, J. Breuer en E. Hazard kwamen gedenken. Rolin stierf gelijk na de landing op Nederlandse bodem. Rolin stierf na zich te hebben verontschuldigd bij zijn commandant, kolonel Blondeel, omdat hij gewond was geraakt.

- Veele heeft voor zover wij weten nooit een kerk gehad, maar heeft wél een kerkhof, het Veelerkerkhof (wat strikt genomen dan eigenlijk begraafplaats zou moeten heten, omdat het niet bij een kerk ligt).

Rijksmonumenten
Veele heeft 2 rijksmonumenten:

- De boerderij aan de Veelerweg 8.

- De Geselberg, Geeselberg of Galgenberg, in het Gronings Giezelbaarg (NW van het dorp, N van het horizontaal lopende deel van de Westerweg) is een door mensenhanden opgeworpen heuvel, die eertijds diende als gerechtsplaats. De drost van Wedde, even noordelijker gevestigd, zat hier zijn ‘crimineel gerichte’ voor. De laatste heksenverbranding in Nederland vond in februari 1597 op dit heuveltje plaats. De heuvel is inmiddels begroeid. Hoewel de Geselberg zich vlakbij Wessinghuizen (= dorpsgebied van Onstwedde) en iets ten zuiden van Wedde bevindt, ligt deze voormalige executieplaats in het dorpsgebied van Veele en daarmee in het postale dorpsgebied van Vlagtwedde.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Sinds 2008 is er jaarlijks in Veele de Midwinterhoornwandeling (op een zaterdag rond Driekoningen = begin januari, in 2018 voor de 11e keer); een avondwandeling over een geheel met waxinelichtjes en vuurkorven verlichte route langs de Giezelbaarg. Onderweg is er een optreden van de Giezelbaargbloazers en er worden verhalen verteld. De wandeling is een groot succes en trekt ieder jaar meer deelnemers. Voor een indruk van hoe het eraan toegaat, zie de videoreportage Midwinterhoornwandeling 2014, die 1300 deelnemers trok.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroute door en rond Veele.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Veele heeft niet veel voorzieningen meer, maar wát ze nog doen, doen ze wel goed: van heinde en ver komen mensen voor o.a. de ambachtelijke hele roggebroden van bakkerij Leta, die op de ouderwetse manier worden gebakken, nog een beetje "klaimsk" zoals de Westerwolders zeggen. Vroeger had Veele naast de bakkerij nog een slagerij, een kruidenierswinkel en diverse kroegen. Nu is daar alleen bakkerij Leta nog van over. De overgrootvader van de huidige bakker, Gerard Leta, is daar in 1908 mee begonnen. Gerard heeft de steenoven uit de begintijd nog altijd in gebruik. Hij verstuurt zijn roggebroden overigens ook per post door het hele land. Gerard staat om 1 uur 's nachts op en staat dan de hele nacht en ochtend te bakken. In de middag gaat hij met de auto op pad om zijn broden te verkopen in dorpen als Vlagtwedde, Veelerveen en Vriescheloo. 's Avonds om half tien stapt hij in bed voor een korte nachtrust. Gerard heeft geen kinderen om de zaak aan na te laten; hij doet dit puur uit liefde voor het ambacht. (bron en voor nadere informatie zie: DvhN, 19-10-2017)

Terug naar boven

Beeld

- Meer dan 700 oude en recente foto's, ansichtkaarten van en krantenartikelen over Veele.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Veele (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Veele.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Veele.

- Muziek: - Veele bezit een bijzonder blaasinstrument; de  Westerwoldse midwinterhoorn. Hoe is dat zo gekomen? Frits, Geert, Jan en hun vrouwen uit Oud Veele hebben meegedaan aan een midwinterhoornwandeling in Drenthe. Op de terugweg zeggen ze tegen elkaar: "Dat mouten wie ook doun." Ze gaan op zoek naar geschikt hout, en op hun gezaag en geklop komen anderen af, die ook enthousiast raken. En zo komt het dat in 2007 de Giezelbaargbloazers wordt opgericht. De  groep bestaat uit 14 mannen en één vrouw, de jeugdafdeling bestaat uit 2 meisjes en 1 jongen. Voor alle groepen zijn nieuwe leden welkom. Naar Saksisch gebruik zijn ze alleen in de Adventstijd tot Driekoningen in de open lucht te  horen. Voor verenigingen en andere organisaties verzorgen ze middag- of avondvullende optredens, waarbij ze het gebruik van de hoorns demonstreren en er verhalen over vertellen.

Sinds 2016 hebben de Giezelbaargbloazers uit Veele een Nederlands Kampioen in hun midden. Op 28 december 2016 hebben de Giezelbaargbloazers met 10 blazers meegedaan aan het open Nederlands Kampioenschap Midwinterhoornblazen in Hardenberg. In de categorie gekuipte hoorns is Harm Tammes uit Veele 1e geworden en mag zich als zodanig Nederlands Kampioen Midwinterhoorn noemen. De deelnemende groepen kwamen niet alleen uit het hele Saksische grensgebied. Er was ook een groep uit Ede (de Veluwe Bloazers) en een groep uit Utrecht (de Utrechtse Heuvelrugblazers). De wedstrijd werd georganiseerd door de Samenwerkende Midwinterhoorn Bloazers NFM.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Veele.

Reactie toevoegen