Onstwedde

Plaats
Dorp
Stadskanaal
Westerwolde
Groningen

Onstwedde Groeten uit 1931 [640x480].jpg

Onstwedde Groeten uit 1931

Onstwedde Groeten uit 1931

GR gemeente Onstwedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Onstwedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Onstwedde in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Onstwedde

Terug naar boven

Status

- Onstwedde is een dorp in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Stadskanaal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1968.

- Wapen van de voormalige gemeente Onstwedde.

- Onder het dorp Onstwedde vallen ook de buurtschappen Barlage, Blekslage, Höfte, Holte, Smeerling, Sterenborg, Ter Maarsch, Ter Wupping, Veenhuizen, Vledderhuizen, Vosseberg en Wessinghuizen. Dat zijn 12 buurtschappen in totaal.

Op de lokale dorpssite heeft men informatieve pagina's gemaakt van alle 12 buurtschappen die onder het dorp Onstwedde vallen, met per buurtschap een stuk tekst, een filmpje en een fotoserie, waardoor zij hun buurtschappen dus tekstueel en visueel goed 'op de kaart' zetten. Onze complimenten daarvoor! Dit is een van de zeer weinige dorpen in ons land die hun buurtschappen op een lokale site goed beschrijven. Dat zie je op lokale dorpssites en heemkundevereniging-sites helaas maar zelden. Dus wat ons betreft doet dit goede voorbeeld hopelijk goed volgen! Hint...

- In 2018 ontstaat de fusiegemeente Westerwolde, uit samenvoeging van de gemeenten Vlagtwedde en Bellingwedde. Ook de gemeenten Stadskanaal, Veendam en Pekela zijn een herindelingstraject ingegaan. Sommigen pleiten ervoor om Onstwedde en omgeving af te splitsen van de gemeente Stadskanaal en mee te laten gaan naar de nieuwe gemeente Westerwolde. "Westerwolde is eeuwenoud en heeft totaal geen raakvlakken met Stadskanaal, dat pas in de loop van de 19e eeuw is ontstaan. Met raakvlakken doel ik onder meer op het landschap, de taal en de dorpenstructuur. Dat zie je ook. Als je van Stadskanaal naar Onstwedde rijdt bijvoorbeeld is het net of je bij Ter Maars in een andere wereld komt. En dat is ook zo. Het is de streek Westerwolde, in het Duits Das Wald vom Westen, vanuit historisch perspectief onlosmakelijk met elkaar verbonden", zo stelt bijvoorbeeld historicus Luuk Houwing.

"Westerwolde is een gebied op zich. Het lag ook (laagveen en hoogveen) geïsoleerd. Eigenlijk kon je er alleen bij Roswinkel aan de ene kant en Pekela aan de andere uit. Je zou kunnen zeggen dat nu de herindeling op stapel staat, de historische fout in 1969, door Westerwolde uit elkaar te trekken, eindelijk kan worden hersteld." Zie ook de door Houwing gestarte Facebookpagina Onstwedde bij gemeente Westerwolde. De gemeente Stadskanaal lijkt er vooralsnog niet voor te voelen om Onstwedde e.o. af te staan aan de nieuwe gemeente Westerwolde. Columnist Willem Friedrichs voorspelt daarom een 'Slag om Onstwedde'.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Onstwedde grenst in het W aan Alteveer, in het N aan Wedde, in het O aan Veele en Vlagtwedde en in het Z aan Mussel, Vledderveen en Stadskanaal, en ligt ZO van Nieuwe Pekela en Veendam, ZZO van Oude Pekela, Z van Winschoten en N van Musselkanaal en Ter Apel.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Onstwedde 428 huizen met 2.405 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 141/893 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Nieuw-Stadskanaal (deels) 139/789, De Horsten 71/300, Veenhuizen 20/110, Smeerling 12/60, Wessinghuizen 7/50, Terwupping 4/20, Höfte 5/20, Ter Maarsch 2/10, Sterenberg 1/8, Barlage 8/40, Mussel 7/35, Marke 3/30, Achter-Holte 3/20 en De Tange 5/20. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.110 huizen met ca. 2.750 inwoners.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2015 zijn aan de Tuinlaan 8 nieuwe woningen gerealiseerd, ter vervanging van 10 verouderde twee onder een kap-woningen, die in 2012 zijn gesloopt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Onstwedde heeft 9 rijksmonumenten.

- Westerwolde werd sedert de vroege middeleeuwen door Saksen bewoond. In taal, gebruik en landrecht komt dat steeds tot uiting. Boerderijen van het Saksische type tref je in Westerwolde niet veel meer aan. In de bouwstijl ging men over op het friese type. Streekmuseum Slaait'nhoes is een van de weinige voorbeelden van een echt Saksische bebouwing van het zogeheten hallehuistype. Het hallehuis is ontstaan uit het 'los hoes', waarbij woning en schuur één grote ongescheiden ruimte vormden. Boerderijen van dit type treffen we ook aan in Drenthe, Salland, de Achterhoek en op de Veluwe.

In dit type werd het koren op zogeheten slaaiten, dit zijn naast elkaar gelegde palen, boven de deel opgeborgen. Vandaar de naam 'Slaait'nhoes'. Boerderij 'Slaait'nhoes' stamt uit de 18e eeuw. In 1972 verkreeg de huidige eigenaar het pand als bouwval. De boerderij is zoveel mogelijk in haar oude staat hersteld. Het resultaat is zeer de moeite waard. In de boerderij vind je een interessante verzameling oud gereedschap, meubels enz. Ook kan je zien hoe vroeger wol werd gesponnen.

- Radiomuseum en Speelgoedmuseum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oogstfeest (4e zaterdag in augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Filmpje van Alex Vissering over het Dr. Hommesbos direct N van Onstwedde.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Onstwedde (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Onstwedde.

- Belangenvereniging: - Stichting Ocrea is een dorpsbelangenorganisatie die zich inzet voor het bevorderen van het woon- en leefklimaat en het behartigen van de belangen van de inwoners in en rond Onstwedde.

- MFA: - Tegelijk met de gezamenlijke nieuwbouw in 2012 van 3 scholen in Onstwedde - de Peuterkorf, fusieschool De Rank (resultaat van een fusie van De Regenboog en de J. Langeveldschool) en het Ubbo Emmius - zijn ook aanvullende voorzieningen gerealiseerd. Waardoor in het dorp een multifunctionele accommodatie (MFA) voor onderwijs, sport, ontmoeting, ontspanning en cultuur is gerealiseerd. - MFA De Bast beschikt bijvoorbeeld ook over een sportzaal die opdeelbaar is in twee gymzalen voor bewegingsonderwijs en de plaatselijke verenigingen. Het sportgedeelte is los van de school benaderbaar zodat de zaal en kantine ook in de avonduren gebruikt kunnen worden.

- Onderwijs: - Basisschool De Rank.

- Sport: - Paardensportvereniging Omlandia bestaat formeel sinds 1979, maar de verenigingshistorie gaat terug tot in de jaren twintig van de vorige eeuw. De vereniging heeft ca. 80 leden en staat open voor ruiters en menners. Ze verzorgen groepslessen, en ze organiseren wedstrijden in beide disciplines.

- Overige verenigingen: - Stichting Onstwedder Gaarv’n zet zich in voor behoud en promotie van oude ambachten.

- Zorg: - Zorgboerderij Hooghei.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Onstwedde alg. en - idem Kerk.

Reactie toevoegen