Raalte

Plaats
Dorp en gemeente
Raalte
Salland
Overijssel

gemeente_raalte_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Raalte anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Raalte anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Raalte

Terug naar boven

Status

- Raalte is een dorp en gemeente in de provincie Overijssel, in de streek Salland.

- De gemeente Raalte is in 2001 vergroot met de gemeente Heino.

- De gemeente Raalte omvat, naast de gelijknamige hoofdplaats, de dorpen Broekland, Heeten, Heino, Laag Zuthem, Lierderholthuis, Luttenberg, Mariënheem en Nieuw-Heeten, en de buurtschappen Boetele, De Hooge Wegen, Raams (deels), Schoonheten en Veldhoek (grotendeels). Dit zijn bij elkaar 9 dorpen en 5 buurtschappen.

- Wapen van de gemeente Raalte.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Raalte.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Raalte ligt O van de dorpen Wesepe, Boskamp, Olst, Den Nul, Boerhaar, Wijhe en Windesheim, ZO van de stad Zwolle en het dorp Wijthmen, Z van de dorpen Hoonhorst, Dalfsen en Lemelerveld, ZW van de dorpen Lemele en Den Ham en de stad Ommen, W van de dorpen Haarle, Hellendoorn en Nijverdal, NW van het dorp Holten en de stad Rijssen, N van de dorpen Okkenbroek, Lettele en Bathmen en NO van de dorpen Colmschate, Schalkhaar en Diepenveen en de stad Deventer. De gelijknamige hoofdplaats ligt min of meer centraal in de gemeente.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Raalte 833 huizen met 5.005 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 71/463 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Tijenraan 236/1.381, Linderte 112/648, Luttenberg 67/376, Boetelo 34/213, Heeten 195/1.199, Ramele 44/265, Pleegste 49/295 en Broekland 25/165. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 14.500 huizen met ca. 36.500 inwoners, het gelijknamige dorp heeft ca. 7.600 huizen met ca. 19.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Raalte, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "De Historische Vereniging Raalte en Omstreken is opgericht om mensen bijeen te brengen die zich op een of andere manier actief bezig houden met de streekgeschiedenis in de ruimste zin van het woord, of daarvoor grote belangstelling hebben. Dit kan zijn een onderzoek naar de geschiedenis van de eigen familie (genealogie), of naar aspecten van de geschiedenis van de gemeente of de streek. De doelstelling: belangenbehartiging van de historie en historisch geïnteresseerden; het organiseren van contactavonden; het stimuleren van en begeleiden in onderzoeken naar het verleden van de gemeente en omstreken.

Voor wie is de vereniging? Voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de streek of de eigen familie. De uitwisseling van ervaringen met andere leden kan een belangrijke bijdrage vormen in het vergroten van de kennis. De leden komen gedurende het winterseizoen elke eerste dinsdagavond van de maand bijeen tussen 20.00 uur en 22.00 uur in boerderij Strunk (Deventerstraat 64, Raalte), te beginnen met de jaarvergadering in september. Voor het grootste deel zijn de avonden bestemd voor het onderling uitwisselen van informatie of het raadplegen van de bibliotheek. Daarnaast houdt de vereniging enkele malen per jaar op zaterdag 'open dag'."

- "De Oudheidkamer van Raalte is gevestigd in Cultuurboerderij Strunk. Dit is een rijksmonumentale Oud-Saksische boerderij, gebouwd in 1796. Het gebouw aan de Deventerstraat werd als laatste bewoont door het echtpaar Strunk. Zij bleven kinderloos en hadden geen erfgenamen. Na het overlijden van zijn vrouw verkocht meneer Strunk de boerderij aan de gemeente, met de bepaling dat hij er tot zijn dood mocht blijven wonen. Bij zijn overlijden verviel de boerderij aan de gemeente. Tegenwoordig herbergt de boerderij o.a. de Oudheidkamer, met als thema ‘Het Sallandse boerenleven - huishouden en ambachten van weleer’.

Naast de boerderij staan er op het erf nog een boerenschuur - die herbouwd is nadat de oorspronkelijke schuur was afgebrand - en een klein stenen gebouwtje: het kokhuus. In diverse opstellingen, deel uitmakend van de uitgebreide collectie die de Oudheidkamer in haar bezit heeft, kunnen wij verschillende thema’s laten zien, o.a: Schooltje; De Winkel van Sinkel; Kraamvrouw in bedstee; Wassen in de tobbe; Spelende kinderen."

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Raalte heeft, als alles volgens planning is verlopen, in 2017 een ongelijkvloerse kruising gekregen in de N35. Deze zorgt ervoor dat het autoverkeer op de N35 en de N348 vlot kan doorrijden en niet meer hoeft te wachten voor verkeerslichten en slagbomen bij het spoor. Ook het fietsverkeer heeft een veilige, vrij liggende en snelle route gekregen onder de N35 en het spoor door. De aanpak van het knooppunt is onderdeel van de totale verbetering van rijksweg N35 Zwolle-Almelo. "De ambitie van ons als provincie en de betrokken gemeenten is om rijksweg N35 om te bouwen tot een autoweg met 2x2 rijstroken, ongelijkvloerse kruisingen en een maximum snelheid van 100 kilometer per uur. De aanpak van dit knooppunt is een mooie stap voorwaarts in het opheffen van weer een knelpunt op deze rijksweg. Dat is goed voor de economie en bereikbaarheid in deze regio", aldus gedeputeerde Bert Boerman bij de bekendmaking van het rond krijgen van de financiering (de herinrichting van de kruising heeft ca. 50 miljoen euro gekost) eind 2016.

- Onder de noemer De Kracht van Salland werkt een hecht netwerk van vrijwilligers en organisaties aan nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied van de gemeenten Deventer, Olst-Wijhe en Raalte.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Raalte heeft als plaats 16 rijksmonumenten.

- Raalte heeft 23 gemeentelijke monumenten.

- Bouwhistorisch onderzoek heeft aannemelijk gemaakt dat de bouw van de eerste stenen kerk in Raalte rond 1100 heeft plaatsgevonden. De huidige Hervormde (PKN) Plaskerk* (De Plas 7) is zonder twijfel het oudste gebouw van het dorp. Het bouwwerk is in de loop der eeuwen regelmatig verbouwd en vergroot. In de 14e eeuw is het romaanse koor vervangen door een ruimer gotisch koor, en in de 16e eeuw is het verhoogde schip aangebracht. Niet lang daarna begon de Tachtigjarige Oorlog en is de kerk verwoest. Eind 16e eeuw begon men met de herbouw. Om die te kunnen financieren is een deel van de inboedel, zoals een zilveren miskelk, verkocht. Ook het kerspel droeg geld bij.
* Zeer waarschijnlijk is dit de enige kerk in ons land met deze naam, die natuurlijk de vraag oproept hoe de kerk aan deze naam komt, wat de betekenis ervan is. Welnu, deze naam is ontstaan doordat er vroeger een waterpomp op het plein bij de kerk stond. Daarvoor was er waarschijnlijk ook al een waterput, waar de dorpsbewoners hun water haalden. Door het vele “verkeer” bij de pomp of de put verzakte het omliggende terrein en het gemorste water bleef op het lagere gedeelte van het plein staan. Deze plek werd De Plas genoemd. De op dit plein staande kerk kreeg toen de naam Plaskerk.

In 1673 dreigden de muren het te begeven, zodat de dorpssmid trekstangen en muurankers moest aanbrengen, die nog altijd zichtbaar zijn. In 1694 stortte de toren in elkaar. Omdat bleek dat de romaanse fundamenten, die bestonden uit blokken ijzeroer, niet erg sterk waren, is de toren bij de herbouw niet hoger geworden dan de kerk zelf, een situatie die tot de restauratie van 1969 voortduurde. Van 1969-1975 is de kerk grondig gerestaureerd. Bij een verbouwing in 1980 kwam een zandstenen tabernakel tevoorschijn, dat rond 1500 is gemaakt. In het koor bevindt zich een kruisweg van zeven staties, in het schip zijn in een andere stijl ook nog drie staties aangebracht. In 2006 is het interieur van het gebouw gerestaureerd en aangepast aan eigentijdse gebruikseisen. De kerk valt onder de Protestantse Gemeente Raalte.

"Als iemand lastig is hoor je vaak de kreet: "Plak 'm toch achter het behang". Oftewel probleem opgelost. In de Plaskerk deed men eeuwen geleden hetzelfde. Fraaie tekeningen mochten niet meer. De snelste manier om ze te laten verdwijnen was er een laag op aan te brengen die ze onzichtbaar maakte. Toen de Plaskerk in de periode 1969-1975 gerestaureerd werd kwamen die illustraties (secco's) tevoorschijn. Ze waren echter dringend toe aan een behandeling, om ze ook voor de toekomst goed te houden. Die klus is recentelijk afgerond. Op een gegeven ogenblik ontstond het idee om de restauratie van de secco's als aanleiding te gebruiken om een boek uit te brengen. Want de restauratie leverde ook over andere zaken interessante informatie op.

Die zaken bij elkaar vormen nu het boek 'Parels van de Plaskerk', met ruim aandacht voor de secco's, en informatie over al die andere pareltjes van deze kerk. Zo leest men over het waarom van een zandloper in de kerk, over de klokken, het houtsnijwerk, een verklaring van de herkomst van de naam Plaskerk en over het begraven in en buiten de kerk. De onderwerpen zijn te talrijk om ze allemaal te noemen. Maar degenen die interesse hebben in lokale geschiedenis vinden er zeker heel veel boeiende onderwerpen in. En voor zover mogelijk voorzien van bijbehorende foto's. Het boekwerk telt 96 pagina's en is geheel in kleur gedrukt. De auteurs zijn Paul le Blanc, Aafje Bouwhuis en Wim Hoogeland. De fotografie lag in handen van Thomas Klomp. De prijs is 15 Euro. De uitgave is te koop bij de Bruna en Primera in Raalte. Op woensdagochtend tussen 10 en 12 is het ook te koop in het Annahuis."

- Mariakapellen.

- Stichting Industrieel Erfgoed Deventer voert een haalbaarheidsonderzoek uit naar woningbouw in en achter de Raalter watertoren aan de Korenstraat. De bedoeling is dat er 6 woningen in de toren komen. Om dit financieel haalbaar te maken, is aanvullende woningbouw noodzakelijk. Dat wordt mogelijk op het terrein van de voormalige firma Visser, waar Haarco nu nog een opslag heeft.

- De Amerikaanse windmotor Overesch (bij Hondemotsweg 36, NW van de dorpskern van Raalte) is in 1920 gebouwd bij de boerderij van de familie Overesch. Na rond 1970 buiten bedrijf te zijn geraakt, kwam de molen in verval. Na aankoop door een stichting en vervolgens verplaatsing en restauratie in 2003 is de molen weer maalvaardig. De vlucht is 3 meter. De windmotor heeft 18 schoepen. Overesch is de enige overgebleven windmotor in Overijssel.

- Het American Motorcycle Museum. Home of Harley-Davidson, Indian and other Legends wordt gerund door Max en Ans Middelbosch. Zij kopen hun eerste Harley in 1973 en vanaf dat moment groeit de passie voor motorfietsen uit tot de huidige collectie van ca. 150 Amerikaanse motorfietsen. Het grootste gedeelte van de collectie bestaat uit Harley-Davidson en Indian motorfietsen, maar ook enkele andere merken zoals Ace, Excelsior en Henderson zijn vertegenwoordigd.

- Gevelstenen in Raalte.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Ribs & Blues is het grootste gratis roots- & bluesfestival van Nederland. Elk jaar tijdens Pinksteren op het festivalterrein in Raalte. Blues, bluesrock en Americana van de beste bands uit binnen- en buitenland.

- Gedurende 5 dagen eind augustus (in 2018 voor de 67e keer) viert Raalte en wijde omgeving Stöppelhaene. "Dankzij haar unieke activiteiten, folkloristische geschiedenis en betrokken vrijwilligers is dit Sallandse oogstfeest inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste, mooiste en leukste festivals van Oost-Nederland. Stöppelhaene is: volop genieten van het unieke Oogstcorso, feestvieren met de beste bands en artiesten, slenteren over de gezellige Braderie, een kijkje nemen op de Boerendag, meedeinen met de muziek van het Bloazersfestival, maar vooral elkaar ontmoeten op een terrasje en samen genieten van de geweldige sfeer. Kom ook naar Stöppelhaene en ervaar het zelf!" Aldus de organisatie op haar site.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Beekdallandschap Hoge Broek bloeit weer als vroeger, dankzij de inzet van vrijwilligers.

Terug naar boven

Beeld

- "Raalte Clopedie verzamelt vooral foto’s, films, dia’s en negatieven van en over het dorp/de gemeente van voor de herindeling van 2001. Inmiddels zijn er bijna 200.000 foto’s digitaal beschikbaar. Hoe is dit zo gekomen? Je trekt een lade open en vindt zo’n 60 spoeltjes vol met filmmateriaal. Maar wat er allemaal op staat? Geen idee... Dan zit er maar één ding op: viewen tot je d’r bij neervalt... En het was interessant! Carnaval 40 jaar geleden, Spel zonder Grenzen in Italië, motocross in de Krieghuusbelten en ga zo maar door. Zo goed als zeker allemaal gemaakt door de Raalter fotograaf Herman Aa. Gevonden door Jeroen Tielbeek, die anno 2014 nog steeds op dezelfde plek zit waar deze bekende fotograaf tientallen jaren gevestigd was. Onder de naam Foto & Zo.

Jeroen zette alle filmpjes over op DVD, waarna deze schat aan oude beelden met nog meer precisie kon worden bekeken. Zonodig beeldje voor beeldje. Zelfs foto’s afdrukken van opnames uit de films leverde nog goede resultaten op. Een aantal daarvan is op de site te zien. Dát is wat we onder de noemer Raalte Clopedie* het liefste doen: jagen op historische materialen. Vergeten opnamen boven water halen. Aankloppen bij mensen waarvan we vermoeden dat ze nog oude foto’s hebben. Uiteraard staan we nog steeds open voor aanvullingen op dit archief. Heb je thuis foto-albums met opnames van het dorp? Dia's? Negatieven? Oude knipsels? Laat het weten! Bij voorkeur via de e-mail."
* Onder deze link vind je de Facebookpagina van het project.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Raalte (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officièle site van de gemeente Raalte. - Nieuws van de gemeente op Facebook.

Reactie toevoegen