Rolde

Plaats
Dorp
Aa en Hunze
Drenthe

gemeente_rolde_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Rolde anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Rolde anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

rolde_jacobuskerk_kopie.jpg

Rolde, bijzonder en zelfs landelijk zeldzaam is dat een kerk zowel door en voor de Protestanten als de Katholieken wordt gebruikt. In Rolde is dat het geval met de Jacobuskerk. Wie weet doet goed voorbeeld goed volgen...

Rolde, bijzonder en zelfs landelijk zeldzaam is dat een kerk zowel door en voor de Protestanten als de Katholieken wordt gebruikt. In Rolde is dat het geval met de Jacobuskerk. Wie weet doet goed voorbeeld goed volgen...

rolde_hunebed_d18_kopie.jpg

Rolde, hunebed D18

Rolde, hunebed D18

rolde_oorlogsmonument_uit_1948_kopie.jpg

Rolde, oorlogsmonument uit 1948

Rolde, oorlogsmonument uit 1948

Rolde

Terug naar boven

Status

- Rolde is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Aa en Hunze. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

- Wapen van de voormalige gemeente Rolde.

- Een topografische bijzonderheid van - en wat ons betreft compliment áán - de voormalige gemeente Rolde is dat zij er voor het in 1978 in werking getreden huidige postcodesysteem voor heeft gekozen om voor al haar woonplaatsen tot op buurtschapsniveau een eigen postcode en daarmee postale plaatsnaam aan te vragen, waardoor dat allemaal formele woonplaatsen zijn. De meeste andere gemeenten hebben er - helaas - op enkele tientallen na voor gekozen om hun buurtschappen voor de postadressen gemakshalve - of beter gezegd: gemakzuchtig - onder een nabijgelegen dorp te laten vallen.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Raol. Een inwoner van dit dorp is een Rolder.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Rolde ligt O van de stad Assen, ZO van het dorp Loon, ZZO van het dorp Taarlo, Z van het dorp Gasteren, ZW van de dorpen Anderen, Eext, Anloo en Annen, WZW van het dorp Gieten, WNW van het dorp Gasselte, NNW van het dorp Grolloo en NO van het drop Ekehaar.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Rolde 221 huizen met 1.422 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 100/636 (=huizen/inwoners) en de buurtschappen Amen 5/44, Balloo 39/211, Duurse 8/58, Eldersloo 1/8, Eleveld 2/15, Ekehaar 4/35, Grolloo 42/272, Kamps of Kams 1/7, Nijlande 6/51 en Schoonloo 13/85. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.500 huizen met ca. 3.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het vroegere Drenthe was verdeeld in zes dingspelen. Dingspelen zijn rechtsgebieden, het gebied waarin bepaalde besluiten en/of vonnissen van toepassing zijn. De rechtbank in een dingspel heette ‘etstoel’. De 24 leden, ‘gezworenen’ of ‘etten’ werden gekozen, uit elk dingspel vier. De voorzitter was eerst de bisschop of zijn vertegenwoordiger, later de ‘drost’. Er werd drie maal per jaar rechtgesproken: in Balloo op de maandag na ‘Beloken Pasen’ (een week na Paasmaandag), in Rolde op de dinsdag na Pinksteren en in Anloo op ‘Sint Magnus-dag’, 19 augustus. Dat heeft geduurd tot 1688, dan verhuist de rechtbank naar Assen. De belangrijke plaats die het Rolderdingspel en de plaats Rolde in Drenthe innamen zal te maken hebben gehad met de centrale ligging.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van) deze voormalige gemeente, kun je terecht bij het in 1970 opgerichte Rolder Historisch Gezelschap (RHG). Het RHG heeft als doel: het aanmoedigen van de studie naar en het verspreiden van kennis over de geschiedenis van de voormalige gemeente Rolde. Dit doet zij onder andere door: het uitgeven van de Kloetschup en andere incidenteel verschijnende publicaties; het organiseren van (studie)bijeenkomsten, lezingen, excursies en tentoonstellingen; het organiseren van de verschillende werk- en studiegroepen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Streekmuseum en historisch informatiecentrum Het Dorp van Bartje is per 1-1-2018 opgeheven. Je kon er, naast het verrijken van historische kennis over Drentse boerderijen en de historie van Rolde en Drenthe, diverse exposities bezichtigen, waaronder de prehistorische vondsten van amateur-archeoloog Tjerk Vermaning en een expositie over de Etstoelzitting (rechtbank) in Drenthe. Een onderdeel van het Dorp van Bartje was ook het Anne de Vries Museum, waar je een goed beeld kreeg van deze grote schrijver en de vele boeken die hij gerealiseerd heeft.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Rolde heeft 9 rijksmonumenten.

- "Rond het jaar 900 is in Rolde al een kerk gesticht, een houten gebouw, dat is opgevolgd door tenminste drie eveneens van hout opgetrokken kerken, waarvan een door brand is verwoest. Rond 1200 is de houten kerk vervangen door een Romaanse bakstenen kerk, die al bijna even groot was als het huidige gotische godshuis, dat van circa 1400-1427 is gebouwd. Het dorp heeft altijd maar één kerk gehad. In de Jacobuskerk (Kerkbrink 5) Hier worden de vieringen gehouden van zowel de Protestantse Jacobuskerkgemeente als de RK St. Jacobusstatie. Behalve voor de eredienst is de kerk eeuwenlang gebruikt voor de rechtspraak, de ‘etstoel’. Na de Reformatie in 1598 wordt in deze kerk de eerste vergadering gehouden van de protestantse kerkgemeenten in Drenthe. Bij de laatste restauratie (1961-’64) is de kerk grondig opgeknapt, kreeg hij de oorspronkelijke hoogte terug en zijn koorgewelf en triomfboog weer aangebracht. In de jaren na de restauratie (1964-’68) zijn de acht gebrandschilderde ramen van de bekende Limburgse glazenier Joep Nicolas geschonken door Provincie, Dingspelen en Advocaten en Notariaat van Drenthe. Zij geven de overigens zeer lichte en sobere ruimte een kleurrijke, warme toets.

Stichting Behoud Rolder Kerk (SBRK) richt zich op het genereren van financiële middelen om het gebouw, de inventaris en de directe omgeving van de Jacobuskerk in Rolde mede in stand te houden. Hiervoor worden jaarlijks activiteiten georganiseerd, zoals de boekenmarkt, de kerstmarkt, deelname monumentendag, deelname kerkenpad enz. In het geval van een verzoek om een bijdrage voor groot onderhoud vanuit de PKN gemeente (eigenaar van het kerkgebouw) waarbij het voortbestaan van het gebouw / inventaris / omgeving in het geding is, kunnen speciale acties in gang worden gezet. Betrokkenheid en verbondenheid bij de kerk zijn essentieel om de kerk in stand te houden. Daarom is het van belang dat het kerkgebouw een plek is waar iedereen in Rolde en omgeving zich persoonlijk mee verbonden voelt. De SBRK wil dan ook het bezoek aan het kerkgebouw stimuleren door in de loop van het jaar de kerk zo zichtbaar, open en aantrekkelijk mogelijk te laten zijn. Vanzelfsprekend wordt er hierbij rekening gehouden en met respect omgegaan met de leden van de PKN gemeente en de Jacobusstatie." (bron: SBRK)

- De Molen van Rolde (Grote Brink 24) is in 1873 gebouwd en is enkele malen gerestaureerd. Alhoewel de molen op een verhoging ligt is hij door het ontbreken van een inrit geen beltmolen, maar een grondzeiler op een heuveltje. De molen is mooi gelegen aan een van de brinken van het dorp. Het wiekenkruis, waarvan de roeden een lengte van 20 meter hebben, is uitgerust met het Systeem van Bussel en zeilen. De molen is voorzien van twee koppels maalstenen en een kammenluiwerk. Een vrijwillige molenaar zet de molen af en toe in werking. De molen is doorgaans elke zaterdag geopend, evenals bij lokale evenementen en verder op afspraak.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- De Rolder Activiteiten Stichting organiseert diverse activiteiten in Rolde door het jaar heen. - Ook Oranjevereniging OVVR organiseert door het jaar heen diverse evenementen, zoals de Paasmarkt, Koningsdag en de Roldermarkt.

- Stichting Rolder Concerten (SRC) organiseert al meer dan 30 jaar klassieke concerten in de Jacobuskerk van Rolde, een prachtige kerk met een mooie akoestiek en een recent gerestaureerd orgel. SRC organiseert tegen een redelijke prijs kwalitatief hoogwaardige concerten voor een breed publiek van liefhebbers van klassieke muziek en zij die dat willen worden. De programmering kent een verrassende variatie aan muziek uit diverse periodes en door musici van bovengemiddelde kwaliteit. De Jacobuskerk heeft een fraai orgel en is zowel visueel als akoestisch een fantastische concertruimte. Voor concerten waarbij de piano een (hoofd)rol vervult beschikken zij over een eigen vleugel. De concerten vinden plaats in een prettige en ontspannen ambiance.

- De RUNFORESTRUN trailruns zijn exclusieve trailrun evenementen in de mooiste natuurgebieden van Noord en Oost Nederland. Ze zijn exclusief door de kleinschaligheid. De Indian Summer Run (op een zaterdag in oktober) gaat over 14 en 27 km. De Indian Summer Ultra (ISU) is een non-stop trailrun van 60, 102 en 127 km die zowel solo als in een team kan worden gelopen. De route doorkruist een aantal van de mooiste natuurgebieden van Drenthe en is voor 95% onverhard. De 127 km route is opgedeeld in 6 etappes, de 102 km in 5 etappes en de 60 km in 3 etappes. Iedere etappe heeft zijn eigen karakter. Al deze runs starten vanuit Rolde.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De meeste Roldernaren was de staat van de Zandverstuiving destijds een doorn in het oog. Er was veel achterstallig onderhoud. Zand was overwoekerd met struiken en gras. Na forse herstelwerkzaamheden in 2015 is de Zandverstuiving weer de plek die hij was. Een prachtige trekpleister voor allerlei activiteiten. De Zandverstuiving heeft een rijke geschiedenis. Met vrolijke en met donkere herinneringen. Het was (en is weer) een geliefde pleisterplaats voor schoolreisjes, verjaardagpartijtjes en allerlei recreatieve activiteiten. Een plek om van te genieten. Bedenkelijk, vanwege de nationaal -ocialistische sympathieën, waren echter de landdagen van Landbouw en Maatschappij en de NSB die in de Zandverstuiving plaatsvonden. In 1936 trok de nationale Landdag maar liefst 15.000 bezoekers naar Rolde. - Op 27 mei 2016 is de gerenoveerde Zandverstuiving feestelijk geopend. - Dronevideo van Jacco Fluks over de in ere herstelde Zandverstuiving.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Rolde (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Rolde op Facebook.

- Belangenorganisatie: - "Stichting Dorpsbelangen Rolde behartigt de belangen van alle inwoners, organisaties en bedrijven in ons dorp. Dorpsbelangen heeft twee doelen. Het eerste doel is het meest bekend: samen staan we sterk en kunnen we met één stem opkomen voor de belangen van het dorp. Dat doen we bijvoorbeeld in contacten met de gemeente en de provincie Drenthe. Het andere doel is minstens zo belangrijk en dat is de onderlinge samenwerking tussen alle inwoners, bedrijven, verenigingen en organisaties bevorderen. Door kennis te delen, elkaar te ontmoeten, enzovoorts."

- Lezen: - Bibliotheek Rolde.

- Welzijn: - "Het bewonersinitiatief Omzien Naar Elkaar heeft als doel dat mensen in Rolde aangenaam en zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Dit kan door mensen die weinig aanspraak hebben weer bij de gemeenschap te betrekken. Door stil te staan bij de mensen om je heen: met een bezoek, een praatje maken, enzovoorts. Andere voorbeelden zijn: hulp bij boodschappen, een wandeling maken, een telefonisch contact, begeleiden naar het ziekenhuis/arts. Gewoon wat aandacht geven, geeft een gevoel er weer bij te horen."

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Rolde.

Reactie toevoegen