Partij

Plaats
Dorp
Gulpen-Wittem
Heuvelland
Limburg

partij_collage.jpg

Partij, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Partij, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

partij_plaatsnaambord_640x480.jpg

Partij is een dorp met een kerk en een eigen bebouwde kom, maar voor de postadressen ligt het 'in' Wittem.

Partij is een dorp met een kerk en een eigen bebouwde kom, maar voor de postadressen ligt het 'in' Wittem.

DK_20110507_4469_Weg_met_haakse_bochten_door_Partij.jpg

Partij, De kern van het dorp wordt gekenmerkt door twee haakse bochten in de doorgaande weg

Partij, De kern van het dorp wordt gekenmerkt door twee haakse bochten in de doorgaande weg

partij_hoeve_t_wienhoes.jpg

Partij, de monumentale hoeve 't Wienhoes heeft in de loop der eeuwen vele functies vervuld.

Partij, de monumentale hoeve 't Wienhoes heeft in de loop der eeuwen vele functies vervuld.

partij_hoeve_t_wienhoes_gevelsteen_boven_de_poort.jpg

Partij, Hoeve 't Wienhoes, gevelsteen boven de poort

Partij, Hoeve 't Wienhoes, gevelsteen boven de poort

Partij

Terug naar boven

Status

- Partij is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Gulpen-Wittem. T/m 1998 gemeente Wittem.

- Partij wordt, hoewel het beduidend groter is dan buurdorpje Wittem en geografisch gezien eigenlijk een apart dorp is, samen met Wittem vaak als 1 kern Partij-Wittem betiteld. Dat komt vermoedelijk vooral omdat het dorp (net als de buurdorpen Wahlwiller en Nijswiller) geen eigen postcode en plaatsnaam heeft gekregen in het postcodeboek. Voor de postadressen ligt het dorp daarom 'in' Wittem. Maar in de praktijk woont men natuurlijk gewoon in het dorp Partij. Het dorp heeft wel eigen blauwe plaatsnaamborden (komborden) en daarmee dus een eigen 'bebouwde kom' .

- Onder het dorp Partij valt ook de buurtschap Sinselbeek.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Partei.

Oudere vermeldingen
Partheij, Partey, 1364 dae torteyde, 1466 de Tyrtei, 1589 opter Tey, 1928 Party.

Naamsverklaring
Een oude naam, ontstaan uit het Romaanse Tortata*, dat is ontstaan uit het Latijnse tortus, ‘bocht, kromming’. De ontwikkeling tot Partij is aan de oude vormen mooi af te lezen.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Partij ligt ZO van Wittem, Z van rijksweg N278 Maastricht-Vaals, rond de kruising met de weg Wittem-Mechelen, aan de Sinselbeek.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Partij 16 huizen met 76 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 400 huizen met ca. 800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Op de homepage van het dorpshuis (zie het hoofdstuk Links) vind je een uitvoerige beschrijving in tekst en beeld van de geschiedenis van de dorpen Partij en Wittem.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Partij heeft 3 rijksmonumenten, zijnde boerderij 't Wienhoes op Oude Heirbaan 6, woonhuis het Kokkelmanshuis op nr. 11, en de hoeve op Partijerweg 8. Al deze panden dateren (grotendeels) uit de 18e eeuw.

- Klooster Mariëndaal van de Redemptoristinnen (Partijerweg 6) is een als slotklooster gebouwd U-vormig complex met neogotische kapel. Het klooster dateert uit 1848. De neogotische kapel is rond 1961-1964 gerenoveerd.

- Hoeve 't Wienhoes (Oude Heirbaan 4a) is een monumentale bakstenen hoeve met binnenplaats (hof). De linkervleugel met oorspronkelijk woonhuis dateert uit 1729. De rechtervleugel is eind 18e eeuw door Ferdinand Von Plettenberg gebouwd als pleisterplaats voor de postkoets. Het Wienhoes was de plaats waar de paarden van de postkoets werden verwisseld (de paardenstal is grotendeels nog intact). Kort na de aanleg van de Rijksweg Maastricht-Vaals in 1825, werd aan deze weg een nieuw poststation (De Posterij) gebouwd ter vervanging van de vorige. De functie van het Wienhoes kwam door de nieuwe weg te vervallen. Als poststation heeft De Posterij niet lang gefunctioneerd: na de komst van de trein (1856 de lijn Maastricht-Aken; de eerste internationale spoorlijn in Nederland) verdween al snel de postkoets en daarmee verviel het laatste poststation in deze omgeving.

Daarnaast heeft de carréhoeve in de loop van de tijd verschillende functies gehad: een herberg naast een tol waar de Heren van Wittem weg- en slaggeld hadden, een plaats waar recht werd gesproken (het cachot ligt nog direct links bij de entree van de hof), zetel van de burgemeester van Wittem, Panhuis: er werd bier gebrouwen om in de herberg uit te schenken, en uiteraard heeft het Wienhoes ook dienst gedaan als boerderij. De naam heeft ‘t Wienes te danken aan zijn functie als wijnopslagplaats voor de Heren van Wittem. Het wapen in de poort is het wapen van de toenmalige familie Von Plettenberg en daarmee het wapen van het graafschap Wittem.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Ülle is opgericht in 1963 en heeft dus in 2017 het 55-jarige bestaan gevierd (in de carnavalswereld viert men jubilea in eenheden van 11 jaar, vandaar in dit geval 5x11). - Sinds 2013 is er ook in Partij met carnaval een Lempkesoptocht.

- Het Wienertreffen (op een zondag in april, in verenigingsgebouw A gen Wienhoes, Oude Heirbaan 9. Tel. 043-4502047) is een optreden van accordeonisten.

- Koningsdag.

Terug naar boven

Beeld

- Interview van L1 / Óngerwaeg met Partijenaren Maike en Jan (2016).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - Gemeenschapshuis A ge Wienhoes was de afgelopen jaren aan renovatie en aanpassing toe. De gemeente Giulpen-Wittem wilde echter liever in de omgeving een multifunctioneel complex realiseren voor Gulpen en Partij / Wittem gezamenlijk. Op de site van het gemeenschapshuis zien wij dat de renovatie en uitbreiding toch recentelijk heeft kunnen plaatsvinden.

- Muziek: - Fanfare Kunst & Vriendschap Partij-Wittem. "Sinds 1950 zijn we een vereniging die muziekkunst verenigt met vriendschappen. We beperken ons qua stijlen niet tot het klassieke fanfaregenre. Soms zit er wel een vleugje nostalgie bij, maar meestal reizen we de muzikale wereld rond. Van pop tot jazz, van volksmuziek tot de echte zware jongens die je tijdens muziekwedstrijden tegenkomt. Onze onderlinge vriendschappen, maar ook die met onze aanhang, uiten zich in de gezelligheid na de repetites en uitvoeringen. Maar vooral op die momenten waarop we ons beste beentje voor willen zetten om als amateurmuzikanten zo goed mogelijk voor de dag te komen. Het plezier dat onze luisteraars tijdens concerten aan onze muziek beleven, is immers ook ons plezier." Aldus de fanfare op hun site.

- Sport: - Voetbalvereniging Partij '33 is, zoals de naam al suggereert, opgericht in 1933. De rest van de naam was eigenlijk níet de bedoeling. De oprichters wilden namelijk als naam IVO, wat staat voor In Vriendschap Opwaarts. Maar die naam werd al door een andere vereniging in de provincie gevoerd en daarom door de voetbalbond afgekeurd. "Intern wordt de naam IVO nog steeds, vol overtuiging en vaak luid hoorbaar, gevoerd, vooral op momenten dat ons mooie clublied duidelijk hoorbaar ten gehore wordt gebracht. Dit vooral om iedere toehoorder goed te laten weten, dat deze drie letters staan voor ons verenigingsmotto: In Vriendschap Opwaarts." Aldus de site van de club.

- Overige verenigingen: - Toneelvrienden Partij-Wittem is een hechte club mensen met een warm hart voor theater en toneel.

Reactie toevoegen