Crailo

Plaats
Buurtschap
Huizen Blaricum
't Gooi
Noord-Holland

Huizen-Crailo-MSD-20110110-224269.jpg

Ter plekke rondkijkend zou je geneigd kunnen zijn te denken dat het gebied Crailo alleen onder de gem. Huizen valt, omdat alleen dat gedeelte plaatsnaamborden heeft, maar het gebied valt onder nog meer gemeenten. Kijk maar onder het kopje Status / ligging

Ter plekke rondkijkend zou je geneigd kunnen zijn te denken dat het gebied Crailo alleen onder de gem. Huizen valt, omdat alleen dat gedeelte plaatsnaamborden heeft, maar het gebied valt onder nog meer gemeenten. Kijk maar onder het kopje Status / ligging

crailo_natuurgebied_crailo_i.jpg

Natuurgebied Crailo

Natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_ii.jpg

Natuurgebied Crailo

Natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_iv.jpg

Natuurgebied Crailo

Natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_v.jpg

Natuurgebied Crailo

Natuurgebied Crailo

crailo_viergemeentenpunt_blaricum_huizen_hilversum_laren_en_bijna_gooise_meren.jpg

In het gebied Crailo bevindt zich een viergemeentenpunt, namelijk een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Huizen, Hilversum en Laren bij elkaar komen. Het is zelfs een bijna-vijfgemeentenpunt (zie daarvoor het kopje Status en ligging).

In het gebied Crailo bevindt zich een viergemeentenpunt, namelijk een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Huizen, Hilversum en Laren bij elkaar komen. Het is zelfs een bijna-vijfgemeentenpunt (zie daarvoor het kopje Status en ligging).

Crailo vijfgemeentenpunt [640x480].jpg

Op deze oude kaart is nog duidelijker te zien dat in het gebied Crailo een viergemeentenpunt ligt, nl. een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Hilversum, Huizen en Laren bijeenkomen. Op deze kaart is het nog een bijna-viergemeentenpunt.

Op deze oude kaart is nog duidelijker te zien dat in het gebied Crailo een viergemeentenpunt ligt, nl. een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Hilversum, Huizen en Laren bijeenkomen. Op deze kaart is het nog een bijna-viergemeentenpunt.

Crailo

Terug naar boven

Status en ligging

- Crailo is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de streek 't Gooi, in grotendeels gemeente Huizen (W van de Crailoseweg, vallend onder het dorp Huizen) en deels gemeente Blaricum (O van de Crailoseweg, vallend onder het dorp Blaricum). De buurtschap ligt direct O van de A1, N en NW van Tergooi ziekenhuizen, locatie Blaricum (voorheen ziekenhuis Gooi-Noord), rond onder andere de wegen Nieuwe Blaricummerweg, Oud Bussummerweg, Noord Crailoseweg, Museumlaan, Beukenlaan, Amersfoortsestraatweg (parallelweg van de A1), Crailoseweg (de N527), Prins Hendriklaan (de N526), Koningin Wilhelminalaan en Koning Willem III-laan.

- Direct aan de andere (W) zijde van de A1 ligt het voormalige militaire en AZC terrein Crailo (zie verder bij Recente ontwikkelingen), dat deels onder de gemeente Laren valt (O deel) en deels onder de gemeente Hilversum (W deel) en voor een klein W deel onder de gemeente Gooise Meren.

- Alleen het deel van de buurtschap Crailo in de gemeente Huizen heeft een (officieel blauw) plaatsnaambord (kombord). Het Blaricummer deel is niet bebord.

- Enkele kilometers naar het ZW, aan de andere zijde van de Bussumerheide, liggen Sportpark Crailoo, Zanderij Crailoo en de Crailosebrug (alle gem. Hilversum), maar die hebben geen relatie met de vrijwel gelijknamige buurtschap.

- De kaarsrechte Nieuwe Crailoseweg van Hilversum naar Crailo heette vroeger 'Gebed zonder End'. Tot ca. 2005 heeft er nog een gelijknamig straatnaambordje gestaan.

- In het gebied Crailo bevindt zich een viergemeentenpunt, ter hoogte van de op- en afritten aan de A1, namelijk een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Huizen, Hilversum en Laren bij elkaar komen. Het is zelfs een bijna-vijfgemeentenpunt, want de grens van dit punt met de gemeente Gooise Meren (t/m 2015 gemeente Bussum) ligt slechts ca. 100 m WNW hiervan. Je kunt een en ander zien middels (de paarse stippellijnen op) de recente kaart elders op deze pagina (© OpenStreetMap-auteurs). Oorspronkelijk was het overigens een bijna-viergemeentenpunt. Zie daarvoor de oude kaart elders op deze pagina. Door de aanleg van de A1 hebben kleine grenscorrecties in dit gebied plaatsgevonden, waardoor het een echt viergemeentenpunt is geworden.

Toen Naarden nog geen deel uitmaakte van de gemeente Gooise Meren en nog een zelfstandige gemeente was (= t/m 2015), was er zelfs een bijna-zesgemeentenpunt (in de zin van het hierboven vermelde viergemeentenpunt en 2 daar vlakbij gelegen andere gemeente[grenze]n), want de grens tussen de toemalige gemeenten Naarden en Bussum (thans tevens gemeente Gooise Meren) lag er ook vlakbij, nog iets verder naar het NW. Plekken waar zo veel gemeentegrenzen (zo dicht) bij elkaar komen zijn zeer schaars in ons land. Een ander, bij topografisch geïnteresseerden bekend geval is het Drentse dorpje De Kiel, waar vóór de herindelingen aldaar zelfs een zevenmarkenpunt, later zesgemeentenpunt heeft gelegen.

Terug naar boven

Naam

Verschillende spellingen
De buurtschap wordt soms ook als Craailo en Crailoo geschreven, maar op het officiële blauwe plaatsnaambord (kombord) van het Huizense deel van deze buurtschap staat Crailo en dit is ook de meestgebruikte spelling voor de buurtschap en het gelijknamige gebied in bredere zin. Ter onderscheiding wordt voor het gebied aan de andere zijde van de Bussumerheide (zie de vierde alinea hiervoor bij Status en ligging) de naam Crailoo gehanteerd, met 2 o's dus.

Oudere vermeldingen
1442 Krayloy.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk lo 'bos(je) op hoge zandgrond' (zie verder bij Loo) waarin kraaien huizen.(1)

Naam komt ook elders voor
Elders in de wereld zijn veel plaatsen en objecten genoemd naar Nederlandse plaatsen, door Nederlanders die eeuwen geleden gebieden elders hebben gekoloniseerd. Zo ook in de Verenigde Staten. Recentelijk kwamen wij er achter dat in de staat New York, in de buurt van de plaatsen Amsterdam, Rotterdam en 'Guildermalsen' een pand staat genaamd Fort Crailo. Dit was het huis van de familie van Hendrick van Rensselaer, die in de 17e eeuw de buitenplaats Crailo bij Hilversum in bezit had (waarvoor zie ook hieronder in het hoofdstuk Geschiedenis). Begin 18e eeuw was Hendricks landgoed van 1500 acre gevestigd in wat nu de stad Rensselaer is. In de 17e eeuw was de naam van deze plaats Crailo en in de 18e Greenbush (van: Groene Bosch).

Het huidige pand dateert uit ca. 1704 en is geen echt fort in de traditionele zin des woords, maar wel een imposant versterkt huis. In de jaren dertig van de 20e eeuw is het pand gerestaureerd en sindsdien is het een museum, genaamd Crailo State Historic Site, met een permanente tentoonstelling "A Sweet and Alien Land: Colony of the Dutch in the Hudson River Valley". Naar verluidt is in dit huis in 1755 het welbekende kinderliedje Yankee Doodle geschreven (daarom heeft het pand ook de bijnaam Yankee Doodle House), tegenwoordig ook het officiële volkslied van de staat Connecticut. Zie ook de pagina over Fort Crailo op Wikipedia.

Terug naar boven

Statistische gegevens

De buurtschap Crailo heeft ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

"Crailo is reeds een oude buitenplaats. Op de hofstede ‘den Hoogen Eng, alias Craailo’ bragt de Naardense rector Hortensius in rust en vrede de laatste jaren van zijn leven door. Fel geschokt door de gruweltooneelen van den moord, dien hij overleefd had, maar waarin hij voor zijn oogen zijn eigen zoon had zien ombrengen, nevens zoo menig vriend en bekende in de rampzalige stad, stelde hij hier de droevige herinneringen aan die verschrikkelijke dagen in een eenvoudig, maar daardoor des te aangrijpender verhaal te boek en hij stierf er in 1574.

In de 17e eeuw was dit het zomerverblijf der Amsterdamsche koopmansfamilie Renselaer, om zijn heuvels en dalen, zijn akkers en waranden vermaard. Er was een deftig heerenhuis gesticht, met een koepelzaal en een voorplein, aan beide zijden van den ingang met nevengebouwen betimmerd. Maar het bleef niet in zijn geheel. In 't begin der vorige eeuw werd het gesplitst in twee buitenplaatsen, sedert als Noord- en Zuid-Crailo bekend en achtereenvolgens aan verschillende familiën behoorende, totdat de heer P. Langerhuizen, die Zuid- bezat, in 1879 ook grootste gedeelte van Noord- aankocht en het gescheidene weêr vereenigde.

Het huis van Noord Crailo is gesloopt, met uitzondering van de koepelzaal, die thans het middengedeelte uitmaakt van het smaakvolle Museum, terwijl voor 't oogenblik ook de nevengebouwen van het voorplein nog ten deele bestaan. Het zeer digt daarbij staande voormalige heerenhuis van Zuid-, thans nog tuinmanswoning, met de daaraan verbonden boerderij, wordt eerstdaags afgebroken en de aanleg van dit gedeelte der plaats in verband gebragt met het schoone, in 1856 gestichte heerenhuis en de ruime, sierlijke stalling, gebouwd aan weerskanten van het uitgestrekte, door statig hout omringde terrein, waarvan het Museum den achtergrond vormt.

Wat door vorige eigenaars van Noord- aan houtgewas is geveld - de prachtige laan voor het huis en het wilde bosch daarachter, waarin een der bezitters zelf eens verdwaald moet zijn geweest - dit is vooreerst niet meer te herstellen." (aldus Jacobus Craandijk en P.A. Schipperus in 'Nieuwe wandelingen door Nederland', uitg. H.D. Tjeenk Willink, 1888. Onder de link vind je een nog veel uitvoeriger beschrijving van o.a. Crailo en de nabijgelegen landgoederen Valkeveen, Oud-Bussem en Oud-Naarden)

Het oude buitenhuis is einde 19e eeuw vervangen door het huidige landhuis, dat gelegen is aan de Museumlaan, op grondgebied van de gemeente Huizen. Tot in de 19e eeuw behoorden bij landgoed Crailo twee pachtboerderijen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2008 hebben de gemeenten Bussum, Hilversum en Laren, de Provincie Noord-Holland en het Goois Natuurreservaat een bestuursovereenkomst voor het voormalig militair terrein Crailo getekend. De samenwerkingspartners willen hier een evenwicht bereiken tussen wonen, bedrijven en natuur. Het gebied is in 2007 aangekocht door de provincie Noord-Holland met als doel het hele gebied in samenhang te ontwikkelen. Het voormalige militaire gebied omvat de terreinen van de gelijknamige voormalige Legerplaats, de Kolonel Palmkazerne en het - in 2007 heropende - Asielzoekerscentrum. Aan de oost- en zuidzijde ligt een groot, aaneengesloten bos- en heideterrein: de Bussumerheide / Westerheide. Dit natuurgebied is een belangrijk uitloopgebied voor bewoners uit de regio. Actuele ontwikkelingen omtrent dit gebied vind je op deze pagina van de provincie Noord-Holland.

- In januari 2017 hebben de gemeenten Hilversum, Laren en Gooise Meren bekendgemaakt dat zij gezamenlijk de locatie Crailo willen aankopen. De gemeenten willen dan samen de locatie 'herontwikkelen', en kunnen dan direct met ontwikkelaars of woningcorporaties afspraken maken over de ambities met het gebied. "De ontwikkeling van het gebied moet wel in goede balans zijn met het aangrenzende natuurgebied", aldus de gemeenten. De provincie Noord-Holland, de eigenaar van het gebied, staat positief tegenover dit plan. Het haalbaarheidsonderzoek van de gemeenten wordt afgerond in april 2017. De gemeentebesturen maken dan een voorstel voor de drie gemeenteraden, met voorstellen voor o.a. het delen van kosten en opbrengsten en nadere afspraken over de ambities.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Landhuis Oud-Crailo (Museumlaan 1, Huizen. Privé-eigendom, niet te bezichtigen) uit omstreeks 1856 is het hoofdonderdeel van het gelijknamige complex. In hoofdvorm symmetrisch opgezet landhuis van twee bouwlagen met gepleisterde gevels op een rechthoekige plattegrond onder een afgeknot schilddak. De gepleisterde en gebroken witgesausde gevels zijn voorzien van cordonlijsten en pilasters die door middel van de lichtgrijze kleurstelling zijn geaccentueerd. Rond de gevelopeningen bevinden zich gepleisterde profiellijsten. Het dak is met gesmoorde Hollandse pannen gedekt, boven de dakkapellen een zinkbedekking. Rijksmonumenten op dit landgoed zijn ook de historische tuin- en parkaanleg, de toegangshekken, grenspalen en de tuinmanswoning. Voor nadere toelichting zie onderaan de rijksmonumentenlijst van Huizen.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Bij de buurtschap bevindt zich het natuurgebied Crailo, met een oppervlakte van 59 ha. Voormalig landgoedbos met imposante beukenlanen, kronkelende paden, akkers, vele doorkijkjes en een fraai uitzicht vanaf de Trapjesberg. Honden aangelijnd tijdens het broedseizoen (15 maart - 15 juli).

Terug naar boven

Links

- Dierenopvang: - De plaatsnaam is in de regio o.a. bekend vanwege het Dierenasiel Crailo. "Dieren opvangen, verzorgen en plaatsen", zijn de statutair vastgelegde doelen van deze instelling. Daarnaast is vastgelegd dat het laten inslapen van dieren uitsluitend kan plaatsvinden om dringende medische redenen. Sinds de oprichting van de vereniging in 1925 hebben ze meer dan 200.000 huisdieren opgevangen, verzorgd en herplaatst. Een veelzeggend aantal, dat vooral toont hoe nodig goede opvang van dakloze, kwetsbare dieren in de regio is.

Dierenasiel Crailo werkt met enkele beroepskrachten en heel veel vrijwilligers. De voorzieningen en het voedsel voor de dieren kost natuurlijk veel geld. Daarom zijn donaties in geld maar zeker ook in natura altijd welkom. Het gaat dan met name om brokken en voer uit blik, dieetvoer, kattenbakkorrels, handdoeken en dekens, zaagsel, stro en hooi, wasmiddel, en printerpapier. Ook oude kleding en lege cartridges zijn vanwege de extra inkomsten van harte welkom. Ook zijn vrijwilligers welkom die willen helpen met het schoonmaken van bijvoorbeeld de hondenverblijven, het kattenhuis en de konijnenhokken, en de dieren ook een knuffel of een aai willen geven. En mensen met 'groene vingers', die de speelweiden willen onderhouden. Handige klusjesmensen en enthousiaste baliemedewerkers. En vrijwilligers die ’s middags een uurtje met een hond op de hei willen wandelen. Ook ingrijpend onderhoud van het oude complex is hoog nodig. Of, nog beter, nieuwbouw. "Het zou mooi zijn om bij ons 100-jarig bestaan een nieuw Dierenasiel Crailo te kunnen openen, maar het mag van mij ook eerder", aldus beheerder Rianne Steenbeek. (bron: De Gooi- en Eemlander, 25-7-2017)

Sinds 2012 is het dierenasiel officieel ISO 9001:2008 gecertificeerd. Dat is bijzonder omdat in de dierenwelzijnssector tot heden niet eerder sprake was van onafhankelijke kwaliteitstoetsen. Ze zijn wereldwijd een van de eerste dierenasiels met dit certificaat. Het behalen van dit certificaat betekent dat Dierenasiel Crailo voldoet aan Wet- en regelgeving, kwaliteitseisen en alle standaarden op het gebied van dierenwelzijn. De audits ten behoeve van de certificatie houden in dat er een volledig onafhankelijk onderzoek - zonder enige betrokkenheid, invloed van belangenorganisaties, sectororganisaties of overheid - plaatsvindt. ISO-gecertificeerde organisaties kunnen daarom met recht stellen geheel objectief te zijn beoordeeld. Om het ISO certificaat te kunnen behouden dienen gecertificeerde organisaties elk jaar weer een onafhankelijk onderzoek te ondergaan.

- Veiligheid: - Oefencentrum Crailo, onderdeel van Brandweer Gooi en Vechtstreek, is een multidisciplinair oefen- en opleidingscentrum. De mogelijkheden op het oefencentrum zijn eindeloos; van realistische brandoefeningen tot hulpverlening, van werken op hoogte tot de Taak Specifieke Conditietest voor brandweerpersoneel en van BHV-opleidingen tot het ontwikkelen van didactische vaardigheden voor instructeurs. Het merendeel van de opleidingen en oefeningen die ze aanbieden vindt plaats op Oefencentrum Crailo, waar de oefenobjecten beschikbaar zijn. Er zijn ook mogelijkheden tot het volgen van in-company opleidingen of trainingen.

Reacties

(1)

De Palmkazerne heet officieel Kolonel Palmkazerne.
M. vr. gr.
J J M (Hans) Otten

Red.:
Dank! Ik heb het aangepast.
M. vr. gr. Frank van den Hoven

Reactie toevoegen